|
ÖZET: Başvuran, İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı’nın 2023 yılı sözleşmeli uzman erbaş alım sürecine katıldığını ve mülakatı başarıyla geçtiğini belirtmiştir. Ancak, 09/11/2023 tarihinde kendisine iletilen yazıda, güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığı ve bu nedenle adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı bildirilmiştir. Başvuran, güvenlik soruşturmasının neden olumsuz değerlendirildiğine dair herhangi bir bilgi verilmediğini ifade ederek, adaylık sürecinin yeniden gözden geçirilmesini talep etmiştir.
İçişleri Bakanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi tarafından yapılan güvenlik soruşturmasının, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu çerçevesinde yürütüldüğünü açıklamıştır. Bu kapsamda, başvuranın adli sicil kaydı ve devam eden yargı süreçleri incelenmiş, mevcut durumun uzman erbaşlık için aranan niteliklerle uyumsuz olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın adaylık işlemlerinin sonlandırılması işlemi, mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve başvuranın güvenlik soruşturması ile ilgili olumsuz sonuçların, ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirildiği vurgulanmıştır. İdarenin, başvuranın durumu ile ilgili olarak yürüttüğü işlemler ve kararları, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12174-S.24.18449
BAŞVURU NO : 2024/8841
KARAR TARİHİ : 07.11.2024
RET KARARI ,TCKN:22711706118
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle iptal edilen uzman erbaş adaylık işlemi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 18.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı
bünyesinde, 2023 yılı sözleşmeli uzman erbaş temini sınavına girmeye, 05/12/2022 tarihinde ise mülakata girmeye hak kazandığını ve mülakatının başarılı bir şekilde sonuçlandığını, ancak tarafına 09/11/2023 tarihinde Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı tarafından gönderilen 27/10/2023 tarihli yazıda ”güvenlik soruşturması şartına uygun olmak” şartını sağlayamadığından bahisle adaylık işleminin sonlandırıldığına dair tebligat geldiğini, adaylık işleminin olumsuz sonuçlandığına dair yazıda hakkında soruşturma bulunduğuna ilişkin bir bilgi bulunmadığı gibi güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesine yol açabilecek herhangi bir tespite yer verilmediğini belirtmektedir. Başvuran, hakkında tesis edilen işlemin incelenmesini ve adaylık işlemlerine devam edilerek uzman erbaş olarak atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 24/07/2024 tarih ve S. sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 05/09/2024 tarih ve E- sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Jandarma Genel Komutanlığının uzman erbaş temin faaliyetlerinin 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması
ve Arşiv Araştırması Kanunu, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik ve Uzman Erbaş Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda; yazılı,
fiziki yeterlilik ve mülakat aşamalarından oluşan seçme sınavlarında başarılı olan adayların sağlık raporu ve güvenlik soruşturması işlemlerini kapsadığı,
2.2) Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasının 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Kanunu’na istinaden yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına
Dair Yönetmeliğin “Arşiv Araştırması” başlıklı 7’nci maddesinde; “1) Arşiv araştırması; a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin on üçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.” Hükmü çerçevesinde ve
2.3) Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmeliğin “Güvenlik soruşturması”
başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.” Hükmü çerçevesinde gerçekleştirildiği,
2.4) Jandarma Uzman Erbaş alımlarında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda
elde edilen verilerin değerlendirilmesi hususunda Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması
Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 12’nci maddesi uyarınca Jandarma ve Sahil Güvenlik Başkanlığı tarafından teşkil ettirilen Değerlendirme Komisyonunun yetkili olduğu,
2.5) 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 19’uncu maddesi uyarınca çıkarılan Uzman Erbaş
Yönetmeliği’nin “Personelde aranacak nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinin 2’nci fıkrasında; “ …g) İcra edilecek temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlar veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv
Araştırması Kanunu kapsamında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış olmak.
j) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm edilmemiş olmak.
k) Taksirli suçlar nedeniyle altı ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm edilmemiş olmak.
l) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi; Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı mahkûm olmamak.” Hükmü ile 3’üncü fıkrasında; “Uzman erbaş olmak için gerek muvazzaflık görevini yaptığı sırada, gerekse terhislerini müteakip başvuruda bulunan ve alınmaları uygun görülen personelin, güvenlik soruşturmaları; Millî Savunma Bakanlığı veya Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından yaptırılır. Temel askerlik eğitimi sırasında güvenlik soruşturması sonuçlanmayanların eğitimleri devam ettirilir. Bunlardan güvenlik soruşturmaları olumlu sonuçlananlar göreve başlatılır, olumsuz sonuçlananların ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile ilişiği kesilir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak eylemlerde bulunanlar ile terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı ya da bunlarla irtibatı olanlar uzman erbaş olarak istihdam edilmezler.” Hükümlerinin mevcut olduğu,
2.6) Başvuranın Uzman Erbaş Temin Sınavı kapsamında yapılan güvenlik soruşturmasına ilişkin alınan
bilgi ve belgeler incelendiğinde; “Bulancak 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde yargılamanın halen devam ettiği ve dosyanın derdest (açık) olduğu, Diyarbakır 4. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılmış olan (09/12/2022 tarih, E: / K: / yargılama sonucunda 1 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına hükmedilmiş ise de “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına ve 5 yıl Süreyle
Denetim Süresine Tabi Tutulmasına” kararı verildiğinin UYAP kayıtlarından tespit edildiği şeklinde olduğu,
2.7) 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun 3’üncü maddesinde; “Türkiye
Cumhuriyeti Jandarması, emniyet ve asayiş ile kamu düzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği görevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvvetidir.”
Hükmü ile “Jandarmanın genel olarak görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak görevleri şunlardır.
a) Mülki görevleri; Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak, (b) ve (c) bentlerinde belirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmak.
b) Adli görevleri; İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek.
c) Askeri görevleri; Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen askeri hizmetleri yerine getirmek.” Şeklinde Jandarmanın tanımı ve görevine ilişkin hususların düzenlendiği,
2.8) Mevcut mevzuat kapsamında kamunun mal ve can emniyetini sağlamak ve muhafaza etmek hususunda
askeri, mülki ve adli konularda vazife üstlenmesi nedeniyle, Jandarma Genel Komutanlığına temin edilecek personelin seçiminde bu hususun gözetilmesi gerektiği, başvuran hakkında devam eden soruşturma/kovuşturma konusu suçun Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin “Personelde Aranılacak Nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinin (1) bendinde sayılan suçlardan olması gerekçesi ile 7315 sayılı Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 7’nci maddesine istinaden JSGA Bşk.lığı tarafından teşkil ettirilen Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Değerlendirme Komisyonu tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının değerlendirildiğinde, bu kapsamda başvuru sahibinin mevcut mevzuat çerçevesinde “…güvenlik soruşturması uygun olmak” şartını yerine getirmediğinden adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, güvenlik soruşturmasına ilişkin gizli nitelikteki bilgi ve belgelerin tamamının gizli olması dolayısıyla hakkında işlem yapılan kişi dahil üçüncü kişilere açıklanmamasının gerektiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde; “Devlet çalışanların hayat seviyesini
yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları korumak, çalışmayı desteklemek ve işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun,
5.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti Jandarma Teşkilatının görev,
yetki ve sorumluluklarına, hizmetin gerektirdiği bağlılık ve ilişkilere, teşkilat ve konuşa ait esas ve usulleri düzenler.”,
5.2) “Tanım” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti Jandarması, emniyet ve asayiş ile kamu
düzeninin korunmasını sağlayan ve diğer kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin verdiği görevleri yerine getiren silahlı genel kolluk kuvvetidir.”,
5.3) “Jandarmanın genel olarak görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “Jandarmanın sorumluluk
alanlarında genel olarak görevleri şunlardır.
a) Mülki görevleri; Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak, kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak, (b) ve (c) bentlerinde belirtilen görevler dışında
kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmak.
b) Adli görevleri; İşlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek.
c) Askeri görevleri; Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen askeri hizmetleri yerine getirmek.”,
6) 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun,
6.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin erbaş
kadrolarında devamlılık arz eden teknik ve kritik görevlerde, yetişmiş personel ihtiyacını karşılamak maksadıyla istihdam edilecek uzman onbaşı ve uzman çavuşların temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir.”,
6.2) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Kanun Türk Silahlı Kuvvetleri erbaş kadrolarında
istihdam edilecek uzman erbaşlarla, bunları istihdam edecek ve bunların istihdamı ile ilgili birlik, kurum ve kuruluşları kapsar. “,
6.3) “Göreve alınma” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından hazırlanan ve ilgisine göre Milli Savunma veya
İçişleri Bakanlıklarınca onaylanan uzman onbaşı ve uzman çavuş kadrolarına göre her yıl alınacak uzman erbaşlarla ilgili kadro görev yerleri yayımlanarak duyurulur. İstekli olan ve yönetmelikte belirtilen niteliklere sahip… istenilen belgelerle müracaat ederler. Bunlardan uygun görülenler yönetmelikte belirtilen esaslara göre çalıştırılırlar.”,
6.4) “Yönetmelik” başlıklı 19’uncu maddesinde; “Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve
zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri, görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hallerinde yapılacak işlemler, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri
Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir.”
7) 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun;
7.1) “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“(1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.
(2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya
çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.”
7.2) “Arşiv araştırması” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) Arşiv araştırması;
a) Kişinin adli sicil kaydının, b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının, c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların, d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının, mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir.”
7.3) “Güvenlik soruşturması” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Güvenlik soruşturması, arşiv
araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin; a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin, c)
Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir.”
7.4) “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 7’nci maddesinde; “(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.
Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme
Komisyonunca yapılır.
(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.
(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.”
8) 03/06/2022 tarihli ve 31855 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair
Yönetmeliğin,
8.1) “Amaç” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, haklarında güvenlik soruşturması ve/veya
arşiv araştırması yapılacak kişileri, talep eden kurum ve kuruluşları ve yapacak birimleri kapsar.”,
8.2) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik
Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanununun 12 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
8.3) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bilmesi gereken: Gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri ancak görevinden dolayı öğrenen, onu inceleyen, uygulayan ve korumaktan sorumlu bulunanları, b) Değerlendirme Komisyonu: Güvenlik soruşturması veya arşiv araştırması sonucunda elde edilen kişisel verilerin göreve atanma yönünden değerlendirildiği komisyonu,…”
8.4) “Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 12’nci maddesinde; “1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur.
Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme
Komisyonunca yapılır.
…
4) Değerlendirme Komisyonu, yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen
verileri analiz ederek ilgili kişinin memuriyete ya da kamu görevine atanıp atanmaması veya gizlilik dereceli birim ve kısımlarda yahut milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde çalışıp çalışmaması gibi hususlarda nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur….”
8.5) “Kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel ilkeler” başlıklı 13’üncü maddesinde; “1) Güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında kişinin istihbari faaliyetlere konu olmayan kendisiyle ilgili kişisel verileri hakkında bilgilendirilmesi, bu verilere erişmesi, bunların düzeltilmesi ve silinmesi taleplerine ilişkin tedbirler alınır.
2) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına konu kişisel verilerin doğru ve güncel olması esastır. Bu
veriler, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olarak kullanılır.
(3) Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında yürütülen iş ve işlemlerde, 24/3/2016 tarihli ve
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen genel ilkelere aykırı
hareket edilemez. Ancak milli savunma, milli güvenlik, kamu güvenliği, kamu düzeni ve ekonomik güvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsamında elde edilen bilgiler kişiye verilemez.”,
9) 20/9/2005 tarihli ve 25942 sayılı Uzman Erbaş Yönetmeliğinin;
9.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, Türk Silahlı Kuvvetlerinin devamlılık
arz eden teknik ve kritik uzmanlık görev yerlerine ait erbaş kadrolarında uzman onbaşı ve uzman çavuş olarak istihdam edilecek personelde aranacak nitelikleri, müracaat şeklini ve zamanını, müracaatın kabul edilmesini, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebeplerini, atama, verilecek sicilin şekil ve usullerini ve bunlara yapılacak işlem şeklini, derece yükselmesi ve kademe ilerlemesi ile terfi esaslarını, sözleşmenin
feshi ve uzatılmasında uygulanacak esasları, ayırma ve ayrılma esaslarını, astlık-üstlük münasebetlerini, tâbi oldukları statü ve haklarını, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar ile bu hususlardaki işlem şeklini ve ilgili diğer hususları düzenlemektir.”
9.2) “Duyuru” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devamlılık arz eden teknik ve kritik uzmanlık görevleri için
Genelkurmay Başkanlığınca gerekli görüldükçe yayımlanan prensipler çerçevesinde kuvvet komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca; önceki yıl uygulamaları ve yeni ihtiyaçlar dikkate alınarak uzman erbaş istihdamı ile ilgili direktif yayımlanır ve alım tarihleri uzman çavuş ve uzman onbaşı olarak ast birlik ve kurumlar ile askerlik şubelerine yayımlanarak ilgili personele duyurulur.
Terhisten sonra uzman erbaş olmak isteyenler için kuvvet komutanlıklarınca, Jandarma Genel
Komutanlığınca ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca belirlenecek tarihlerde basın organlarında, uzman erbaşlığı tanıtıcı, başvuru şekil ve şartlarını açıklayan ilânlar verilir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçları dikkate alınarak istihdamı plânlanan uzman erbaş kadroları hakkında 18/5/1929 tarihli ve 1453 sayılı Zabitan ve Askerî Memurların Maaşatı Hakkında Kanunun 2 nci maddesi hükmü uygulanır.”
9.3) “Personelde aranacak nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Uzman erbaş olarak alınacaklarda
aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türk vatandaşı olmak.
b) Eğitim şartı olarak;
1) Uzman onbaşı için en az ilköğretim okulu veya dengi okul mezunu olmak.
2) Uzman çavuş için en az lise veya dengi okul mezunu olup çavuş olarak askerliğini yapmış veya yapmakta
olmak ya da en az ilköğretim okulu mezunu olup, muvazzaflık hizmetini çavuş rütbesi ile tamamlamış veya yapmakta olmak.
c) Tespit edilen görev yerinde ihtisas sahibi olmak.
ç) Sağlık durumunun uzman erbaşlığa elverişli olduğunu 31/10/2016 tarihli ve 2016/9431 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine uygun olarak belirlenmiş tam teşekküllü bir hastaneden alacağı raporla kanıtlamış olmak.
d) Askerlik hizmetini yapmakta iken müracaat edenler için uygun nitelik belgesi almış olmak.
e) Muvazzaflık hizmeti sırasında veya terhisinden itibaren beş yıl içinde ve müracaatın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmi yedi yaşını bitirmemiş olmak şartıyla; Millî Savunma Bakanlığı veya
Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından alım için görevlendirilen birimlere müracaat etmek.
f) İstekli olmak.
g) İcra edilecek temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlar veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için 7/4/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve
Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış olmak.
ğ) Askeri okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığına bağlı eğitim komutanlıklarından herhangi bir sebeple çıkmamış veya çıkarılmamış olmak, diğer okullardan disiplinsizlik nedeniyle çıkarılmamış olmak veya ortaöğretim kurumlarında örgün öğretim dışına çıkarma cezası almamış olmak.
h) Muvazzaf/sözleşmeli subay veya astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya bunların adayı olarak
Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görevli iken buralardan ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak yahut görev yapmıyor olmak.
ı) Sözleşmeli erbaş/er yahut bunların adayı iken sözleşmesi kendi kusuru nedeniyle idarece feshedilmemiş olmak.
i) Devlet memurluğundan veya kamu görevinden herhangi bir nedenle çıkarılmamış olmak.
j) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm edilmemiş olmak.
k) Taksirli suçlar nedeniyle altı ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm edilmemiş olmak.
l) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi; Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı mahkûm olmamak.
m) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından, 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa dahi hapis cezasına ve/veya adli para cezasına hükmedilmemiş olmak.
n) Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının manevî şahsiyetine gölge düşürmemiş ve askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak fiil ve hareketlerde bulunmamış olmak.
o) Toplumca tasvip edilmeyen ve uygun görülmeyen kazanç yollarında çalışmamış ve halen çalışmıyor olmak.
ö) Terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı ya da bunlarla irtibatı olmamak.
p) Silah taşımaya veya silahlı görev yapmaya hukuki bir engeli bulunmamak.
r) Alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımı nedeniyle tedavi görmemiş veya görmüyor olmak.
Uzman erbaş olmak için gerek muvazzaflık görevini yaptığı sırada, gerekse terhislerini müteakip başvuruda bulunan ve alınmaları uygun görülen personelin, güvenlik soruşturmaları; Millî Savunma Bakanlığı veya
Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından yaptırılır. Temel askerlik eğitimi sırasında güvenlik soruşturması sonuçlanmayanların eğitimleri devam ettirilir. Bunlardan güvenlik soruşturmaları olumlu sonuçlananlar göreve başlatılır, olumsuz sonuçlananların ise Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile ilişiği kesilir. Türk Silahlı
Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak eylemlerde bulunanlar ile terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı ya da bunlarla irtibatı olanlar uzman erbaş olarak istihdam edilmezler.
Birlik komutanlıkları tarafından uzman erbaş olmaya lâyık görülenler için en az ilköğretim okulu veya dengi okul mezunu erbaş ve erlerin terhis çizelgelerinin “ihtisas kod numarası” kısmına, EK-A’da yer alan uzman erbaş olacaklar için nitelik belgesindeki nitelikler dikkate alınarak, “Uzman erbaş olmaya lâyıktır” ibaresi yazılır ve ilgililere terhislerinden önce bilgi verilir. Bunlardan, kendi sınıf, branşının dışında başka bir görevde çalıştırılanların ihtisas kod numaraları, muvazzaf askerliği fiilen yaptığı görevin numarası olarak yazılır.”, Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran özetle; Jandarma Genel Komutanlığı
bünyesinde, 2023 yılı sözleşmeli uzman erbaş temini sınavına girdiğini ve mülakatının başarılı bir şekilde sonuçlandığını ancak “güvenlik soruşturması şartına uygun olmak” şartını sağlayamadığından bahisle adaylık işleminin sonlandırıldığını belirterek, hakkında tesis edilen işlemin incelenmesini ve adaylık işlemlerine devam edilerek uzman erbaş olarak atanmayı talep etmektedir.
12) Somut olayda İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması
ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında Bulancak 2. Asliye Ceza Mahkemesinde yargılamasının devam ettiği ve Diyarbakır 4. Asliye Ceza Mahkemesi tarafından hükmedilmiş “Hükmün Açıklanmasının Geri
Bırakılmasına ve 5 yıl Süreyle Denetim Süresine Tabi Tutulmasına” kararı verildiği, bu sebeple başvuran hakkında devam eden soruşturma/kovuşturma konusu suçun Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin “Personelde
Aranılacak Nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinin (1) bendinde sayılan suçlardan olması gerekçesi ile 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 7’nci maddesine istinaden “…güvenlik soruşturması uygun olmak” şartını yerine getirmediğinden adaylık işlemlerinin sonlandırıldığı, kamunun mal ve can emniyetini sağlamak ve muhafaza etmek hususunda askeri, mülki ve adli konularda vazife üstlenmesi nedeniyle, Jandarma Genel Komutanlığına temin edilecek personelin seçiminde bu hususun gözetilmesi gerektiği, ifadelerine yer verilmektedir.
13) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde; Türk Silahlı Kuvvetlerinin uzman çavuş/erbaş
kadrolarında görev yapan personelin temini, hizmet şartları görev ve hakları, yükümlülükleri, astsubay sınıfına geçirilmeleri ile ilgili esas ve usulleri 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile düzenlenmiştir. Anılan
Kanunun 19’uncu maddesinde personelde aranacak niteliklerin Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri
Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir. Uzman Erbaş
Yönetmeliği’nin “Personelde Aranılacak Nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “uzman erbaşlar için 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu kapsamında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış olmak, Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm edilmemiş olmak…” gibi koşulların arandığı, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu’nun 7’nci maddesinde;“(1)
Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur.” Hükmü ile de Değerlendirme Komisyonu tarafından güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
14) Bununla birlikte şikâyet konusunun Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği
kapsamında da değerlendirilmesi gerekmektedir. Anılan Yönetmeliğin 7 ve 8’inci maddelerinde; güvenlik soruşturmasının, kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bölücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile ilgisinin ve sır saklama yeteneğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak suretiyle saptanması ve değerlendirilmesi olarak tanımlanmış, 9’uncu maddesinde; askeri personel, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak personeller arasında sayılmıştır. Aynı Yönetmeliğin 11’inci maddesinde; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlara ayrıntısıyla yer verilmiştir. 13 ve 14’üncü maddelerinde ise; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde kesinlikle gizliliğe uyulacağı, soruşturma ve araştırma evresinin ve sonucunun bilmesi gerekenlerden başkasına açıklanmayacağı düzenlenmiştir. Yine aynı Yönetmeliğin 12’nci maddesinde; yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin olumsuz olması halinde bir “Değerlendirme Komisyonu” marifetiyle kişilerin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile askeri teşkilatta çalıştırılıp çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususların inceleneceği ve sonucun sorumlu amirin takdirine sunulacağı, ayrıca Değerlendirme Komisyonunun çalışma tutanakları ve kararlarının gizli olduğu hüküm altına alınmıştır. Tüm bu düzenlemelerden, yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu ya da olumsuz olarak değerlendirilmesi konusunda yetkili komisyona takdir hakkı tanındığı anlaşılmaktadır.
15) Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre, idareler boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet
gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
16) Bu doğrultuda İdarelere kadro durumları çerçevesinde ihtiyaç değerlendirmesi yapmak suretiyle karar
verme konusunda bir takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997).
17) İdarenin bir yetkisinin belli bir yönde kullanılmasının mevzuatta açık ve emredici bir biçimde
düzenlenmesine “bağlı yetki” adı verilir. Bağlı yetki, idarenin kanuniliği ilkesinin özel bir uygulama şeklini ve idarenin yetkisini sınırlayan açık bir çizgiyi ifade eder (Aydın H. Tuncay, İdare Hukuku ve İdari
Yargının Bazı Sorunları, Ankara, 1972,s.159,183).
18) Bağlı yetki halinde idare, belli hukuki olay ve vakıalar karşısında belli bir hareket tarzını, belli bir
çözümü benimsemek, belli işlem ya da eylemleri yapmakla yükümlü olduğu için, idarenin bu hareket ya da çözüm yolunu benimsememesi veya yapmakla yükümlü olduğu işlem ya da eylemi yapmaması halinde bundan sorumlu olacağı açıktır (Bahtiyar Akyılmaz, Murat Sezginer Cemil Kaya, Türk İdare Hukuku, 12.
Baskı, s.114).
19) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat, yüksek yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde sözleşmeli uzman erbaş alımı işleminde ilgili mahkeme kararı uyarınca işlenen suçtan ceza alması sebebiyle adaylığının sonlandırılması işleminde mevzuatın açık hükmünün bulunduğu, mevzuata uygun karar alma anlamında idarenin takdir yetkisinin olmadığı (bağlı yetkisinin bulunduğu), dolayısıyla ortada hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/