|
ÖZET: Başvuran, üniversite ders kitaplarının temini konusunda Adalet Bakanlığı’na yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, 5275 sayılı Kanun’un 62. maddesi gereğince ders kitaplarının ücretsiz verilmesi gerektiğini, ancak ceza infaz kurumunun bu uygulamayı yerine getirmediğini belirtmiştir. Başvuran, idarenin keyfi bir uygulama sergilediğini ve bu durumun kendisi açısından olumsuz sonuçlar doğurduğunu ifade ederek, konunun incelenmesini talep etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne iletmiş ve alınan cevapta, başvuranın eğitimine devam ettiği üniversitelerin ders kitaplarının basımının yapılmadığı, bu nedenle kitapların yalnızca çıktı olarak ya da internet üzerinden temin edilebileceği belirtilmiştir. Ayrıca, ceza infaz kurumunun İdare ve Gözlem Kurulu tarafından alınan karar doğrultusunda, başvuranın eğitim materyallerine erişim hakkının olduğu, ancak bu materyallerin ücretli olarak sağlanabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin hukuka uygun olmadığını belirterek başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuranın, idari başvuru yollarını tüketmeden doğrudan Kurum’a başvuruda bulunduğu ve bu durumun başvurusunun incelenemezliğine yol açabileceği de vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/10587-S.24.16169
BAŞVURU NO : 2024/9726
KARAR TARİHİ : 01.10.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, üniversite ders kitaplarını temini ile ilgili talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan ’in başvurusunda özetle; 5275 sayılı Kanun 62 inci maddesince üniversite kitaplarının ücretsiz verileceğini hüküm altına alındığını, kendisinin de üniversite öğrencisi olmasına rağmen ceza infaz kurumunun kitapları ücretsiz vermediğini, fotokopi biriminden ücreti karşılığında çıktı aldığını, idarenin keyfi uygulama yaptığını belirterek konunun incelenerek lehine tavsiye kararı verilmesi talebi ile 9/7/2024 tarihinde Kurumumuza başvuruda bulunduğu; idari başvuru yolu tüketilmeksizin doğrudan Kurumumuza yapıldığı değerlendirilen başvuru için 16/7/2024 tarihinde
Gönderme Kararı verildiğini, konunun Kurumumuz tarafından Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne iletildiğini, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün de bulunduğu ceza ve infaz kurumuna ilettiğini, ceza infaz kurumunun aldığı kararı kendisine 6/8/2024 tarihinde tebliğ ettiğini, İdarenin kanuna aykırı hüküm barındıran kılavuzu gerekçe gösterdiğini ve daha önce sadece yazı ile cevap verirken “İdare ve
Gözlem Kurulu Kararı” alındığını, kararın sonunda on beş gün içinde İnfaz Hakimliğine itiraz hakkı olduğunu, itiraz hakkını kullanmaz ise kararın kesinleşeceğinin belirtildiğini, yargı sürecini Kurumumuza başvuruda bulunabilmek için başlatmadığını; ancak bu durumda yargı sürecini başlatır ise Kurumumuzun başvuruya incelenemezlik kararı alacağını, Kurumumuza başvuruda bulunur ise de yargı sürecinden vazgeçmek zorunda kalacağını belirterek bu durumun kendisinin aleyhine sonuç oluşturduğundan bu konuda tavsiye kararında yer verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 14/8/2024 tarihli ve sayılı yazı ile şikayet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Ceza ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 20/9/2024 tarihli ve – – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Adı geçenin öğrencilik durumuna ilişkin sunulan belgeden yazı eki ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi sayfası ekran görüntüsünden; – 7/9/2020kayıt tarihli Ankara Üniversitesi Gayrimenkul Geliştirme Lisans Programı, – 28/9/2023 kayıt tarihli Ankara Üniversitesi, Yönetim Bilişim Sistemleri Lisans Programı, – 11/9/2023 kayıt tarihli Anadolu Üniversitesi Sosyoloji Lisans Programı, – 11/8/2023 kayıt tarihli İstanbul Üniversitesi İnsan Kaynakları Lisans Programı, – 26/8/2024 kayıt tarihli Atatürk Üniversitesi Emlak Yönetimi Ön Lisans Programı, Öğrencisi olduğu, 2.2. Adı geçenin başvurusuna konu talebiyle ilgili olarak Kurumunuza yaptığı başvuru dışında başka bir başvurusunun bulunmadığı, 2.3. Adı geçenin başvurusuna konu talebiyle ilgili olarak kurum idaresine herhangi bir başvuruda bulunmadan, talebiyle ilgili kurum idaresince olumlu ya da olumsuz bir cevap/karar alınmadan doğrudan
Kurumunuza başvuruda bulunduğu, bu nedenle söz konusu talebinin Kurumunuz aracılığıyla ceza infaz kurumuna iletilmesinin ardından kurul kararı alınabildiği, 2.4. Bu kapsamda, adı geçenin talebine istinaden alınan Kurum İdare ve Gözlem Kurulunun 05.08.2024 tarihli ve sayılı kararıyla ” … adı geçenin eğitimine devam ettiği okullarından ücretsiz ders materyali gönderilmesi durumunda ilgiliye ücretsiz olarak verilmesine, yakınları tarafından gönderilen/getirilen ders materyallerinin serbestçe verilmesine, talebi olması halinde üniversitesinin ekampüsünden indirilerek hükümlüye ders materyallerinin bedelini ödemesi koşulu ile temin edilip verilmesine” karar verildiği, söz konusu kararın bir örneğinin ekte gönderilmiş olup adı geçenin söz konusu kurul kararına karşı infaz hâkimliğine/ağır ceza mahkemesine herhangi bir şikayet/itiraz başvurusunun bulunmadığı, 2.5. Anılan Kurumda barındırılan başka bir hükümlü/tutuklu tarafından devam ettiği üniversite bölümüne ait ders notlarının çıktılarının kendisine ücreti karşılığında verildiğini belirterek söz konusu ücretlerin kendisine iadesi talebinde bulunduğu, talebinin Kurum İdare ve Gözlem Kurulunun 18.04.2023 tarihli ve sayılı kararıyla uygun görülmediği, hükümlü/tutuklu tarafından söz konusu kurul kararına karşı infaz hâkimliğine şikayet başvurusunda bulunulduğu, Kırıkkale İnfaz Hâkimliğinin 08.05.2023 tarihli ve
/ Esas, / Karar sayılı kararıyla şikayetin reddine karar verildiği, söz konusu karara karşı da ağır ceza mahkemesine itiraz başvurusunda bulunulduğu, Kırıkkale 1. Ağır Ceza Mahkemesinin
26.05.2023 tarihli ve D.İş sayılı kararıyla itirazın kesin olarak reddine karar verildiği,
2.6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 61 inci ve 62 nci maddesi ile
Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in 8 inci maddesi hükümlerine yer verildiği; bu kapsamda, yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca eğitimine ceza infaz kurumlarında devam eden hükümlü ve tutukluların ders kitaplarının kendilerine ücretsiz verildiği; ancak adı geçenin öğrenimine devam ettiği Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve
Atatürk Üniversitesi’ne ait ders kitaplarının basımının yapılmadığı, talep edenlerin çıktı olarak ya da internet üzerinden satın alınarak temin edilebildiği, bu ders kitaplarının çıktılarının aileleri tarafından alınarak hükümlü/tutukluya teslim edilmek üzere ceza infaz kurumuna getirilebildiği, bu hususta tüm hükümlü/tutuklulara bilgi verildiği, adı geçenin de kayıtlı olduğu üniversitelerin ders kitaplarının basımının durdurulması sebebiyle, fakültelerin internet sitelerinde bulunan pdf ders notlarından ücreti tarafından karşılanması koşuluyla yararlanabileceği, 2.7. Öte yandan, ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutukluların kurum uygulamalarına karşı öncelikle infaz hâkimliklerine şikâyet, infaz hâkimliği kararlarına karşı da ağır ceza mahkemelerine itiraz edebildikleri, bunun yanında Cumhuriyet başsavcılığı nezdinde şikâyet başvurusunda bulunabildikleri, kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararlara karşı ise yasal süresi içerisinde kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz imkânının bulunduğu, yargı bağımsızlığına sahip hâkim kararlarına karşı idarenin hiç bir şekilde telkin veya tavsiye suretiyle müdahale imkânı bulunmadığı hususunu, açıklamalarına yer verildiği, Görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “ Yargı yetkisi” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.”, 3.2. “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”, 3.3. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 inci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır. Bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamaz.
Eğitim ve öğretim hürriyeti, Anayasaya sadakat borcunu ortadan kaldırmaz.
…”,
3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
(Ek fıkra: 7/5/2010-5982/8 md.) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …”, 3.5. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138 inci maddesinde, “Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler.
Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz. Görülmekte olan bir dava hakkında
Yasama Meclisinde yargı yetkisinin kullanılması ile ilgili soru sorulamaz, görüşme yapılamaz veya herhangi bir beyanda bulunulamaz. Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.”, 4. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin
Sözleşme ‘ye Ek Protokol No.1’in “Eğitim hakkı” başlıklı 2 inci maddesinde; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz. Devlet, eğitim ve öğretim alanında yükleneceği görevlerin yerine getirilmesinde, ana ve babanın bu eğitim ve öğretimin kendi dini ve felsefi inançlarına göre yapılmasını sağlama haklarına saygı gösterir.”, 5. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin Üye Devletlere Avrupa Cezaevi Kuralları Hakkında REC (2006) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek; “Hapsedilme Koşulları” başlıklı ikinci bölümünde; 28.1., 28.3., 28.5., 28.6. ve 28.7. maddelerinde; “Her cezaevi, mahpusların beklentilerini de dikkate alarak, bireysel eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için onlara mümkün olabildiğince ayrıntılı ve anlaşılır eğitim programları sağlamaya çalışmalıdır. Genç mahpusların ve özel ihtiyacı bulunanların eğitimine özel dikkat gösterilmelidir. Her kurumda mahpusların yararlanması için eğlendirici ve eğitsel kaynak, kitap ve diğer kitle iletişim araçlarıyla yeterli bir biçimde donatılmış zengin bir kütüphane bulunmalıdır. Mümkün olabilen her durumda, cezaevi kütüphanesi toplumdaki kütüphane hizmetleriyle işbirliği yapılarak düzenlenmelidir. Uygulanabildiği ölçüde mahpusların eğitimi; a. Ülkenin eğitim ve mesleki eğitim sistemiyle bütünlük içerisinde olmalıdır. Böylece mahpuslar tahliyelerinden sonra herhangi bir zorlukla karşılaşmaksızın eğitim ve mesleki eğitimlerine devam edebilirler; b. Dışarıdaki eğitim kurumlarının desteğiyle olmalıdır.”, 6. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu’nun; 6.1. “Kütüphaneden yararlanma” başlıklı 61 inci maddesinde; “(1) Ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre, kütüphane veya kitaplık oluşturulur. Kütüphanelerde veya kitaplıklarda verilen derslere kaynaklık edecek kitapların yanı sıra olanaklar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarını değerlendirmelerini, okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitaplar da bulundurulur. (2) Hükümlüye kurum kütüphanesinden yararlanma imkânı verilir.
Ayrıca, hükümlüler kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve 62 nci maddedeki
şartları taşıyan yayınlardan yararlandırılabilir. (3) Bu hizmet, gezici kitaplıklarla da yerine getirilebilir.”, 6.2. “Süreli veya süresiz yayınlardan yararlanma hakkı” başlıklı 62 nci maddesinde; “(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir. (2) Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz. (3) Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez. (4) Basın İlân Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayınlama hakkı bulunmayan gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmez. Ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli, bu hükmün dışındadır. Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Adalet Bakanlığı yetkilidir.” , 6.3. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76 ncı maddesinde; “(1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitim evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.
(2) (Ek:14/4/2020-7242/35 md.) Bu maddenin uygulanmasına ve sınavlara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun; “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “ (1) Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. …”, 8. 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu’nun;
8.1. “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü” başlıklı 5 inci maddesinde; “Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da
Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir.
Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. İnfaz hâkimliği dışında yapılan başvurular hemen ve en geç üç gün içinde infaz hâkimliğine gönderilir. Sözlü yapılan şikâyet, tutanağa bağlanır ve bir sureti başvurana verilir.
Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet yoluna başvurulması, verilen kararın, yapılan işlem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hâkimi giderilmesi güç veya imkansız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda karar, işlem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.”,
8.2. “İnfaz hâkimliğince şikâyet üzerine verilen kararlar” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Şikâyet başvurusu, 5 inci maddede yazılı sürenin geçmesinden sonra veya infaz hâkimliğinin görev ve yetki alanı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete karşı ya da başvuru hakkı olmayan kimselerce yapılmışsa infaz hâkimi, başvuru dilekçesini esasa girmeden reddeder; şikâyet başvurusu başka bir yargı merciinin görevi içerisinde ise o mercie gönderir.
Şikâyet başvurusu üzerine infaz hâkimi, duruşma yapmaksızın dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir; ancak, gerek gördüğünde karar vermeden önce şikâyet konusu işlem veya faaliyet hakkında re’sen araştırma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; ayrıca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savcısının da yazılı görüşünü alır. (Ek cümleler: 22/7/2010 – 6008/5 md.) Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyet üzerine infaz hâkimi, hükümlü veya tutuklunun savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını verir. Hükümlü veya tutuklu, savunmasını, hazır bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek koşuluyla avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görmesi durumunda hükümlü veya tutuklunun savunmasını ceza infaz kurumunda da alabilir.
İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir.
İnfaz hâkimi, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre inceleme ve işlemlerini yürütür ve kararını verir.
(Değişik beşinci fıkra:14/4/2020-7242/6 md.) İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tarafından, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidilebilir. Kanunlarda infaz hâkiminin onayına tabi olduğu belirtilen
[7] hususlarda da bu hüküm uygulanır.
İtiraz, infaz hakimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine (…) yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz.”, 9. 17/6/2005 tarihli ve 25848 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarında
Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in; “Süreli veya süresiz yayınlar ile kitaplar” başlıklı 8 inci maddesinde, “Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahiptir. Resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verilir. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitapları denetime tâbi tutulamaz.
Kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yahut müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez. Basın İlan Kurumu aracılığıyla resmî ilan ve reklam yayımlama hakkı bulunmayan
gazeteler, ceza infaz kurumuna kabul edilmez. Ancak ilan ve reklamın geçici süreyle kesilmesi hâli, bu hükmün dışındadır. Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde
Bakanlık yetkilidir. Hükümlülerin mensup olduğu dinin kutsal kitabı ile eğitimleri için gerekli ders kitapları hariç olmak üzere oda, koğuş ve eklentilerinde aynı anda bulundurulabilecek süreli veya süresiz yayın sayısı, kurumun fiziki imkânları ve güvenliği göz önünde bulundurularak idare ve gözlem kurulu tarafından belirlenir.”, 10. 28/3/2013 tarihli ve 28601 sayılı Mükerrer Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in;
10.1. “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde; “(1) İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir.”,
10.2. “Dava açma süresinin durması” başlıklı 17 inci maddesinde; “(1) Dava açma süresi içinde yapılan şikâyet başvurusu, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur.”,
10.3. “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 38 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Şikâyet başvurusunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.”, 11. 29/3/2020 tarih ve 31083 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in;
11.1. “Eğitim kurulu” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) Eğitim kurulu; kurum müdürünün başkanlığında, eğitimden sorumlu ikinci müdür, cezaevi tabibi, bir psikolog ve psiko-sosyal yardım servisinde görevli diğer unvandan bir personel ile kurumda görev yapan bütün öğretmenler, eğitim uzmanı
[14] ile kütüphaneciden oluşur.
(2) Birinci fıkrada sayılan personelin tamamının kurumda bulunmaması hâlinde eğitim kurulu, mevcut olanlarla oluşturulur.
(3) (Ek: RG-12/11/2021-31657-CK-4773/11 md.) Eğitim ve iyileştirme faaliyetlerinde görev alan kurum personeli ya da kurum dışından gelen diğer görevliler, görüşlerine başvurulmak üzere kurul toplantılarına çağrılabilir.”,
11.2. “İdare ve gözlem kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı 28 inci maddesinde; “(1) İdare ve gözlem
[15]
kurulu aşağıda sayılan işleri yapmakla görevli ve yetkilidir:
a) Hükümlülerin suç türlerini belirleyerek, durumlarına uygun kurumlara ayrılmalarını sağlamak ve bunlara uygun olacak infaz ve iyileştirme rejimini saptamak.
b) Hükümlülerin kurumlara kabullerinden sonra kalacakları odaları belirlemek.
c) Kurumlarda kalmakta olan hükümlüleri gruplandırmak.
ç) Hükümlülerin kalmakta oldukları odaları değiştirmek.
d) Hükümlülerin bireysel olarak, psiko-sosyal yardım servisince hazırlanan iyileştirme programlarına uyumunu ve sonuçlarını değerlendirmek.
e) İyileştirme programları kapsamında spor alanları, çok amaçlı salon, kütüphane ve iş atölyelerinden yararlanma gibi faaliyetlere katılabilecek durumdaki hükümlüler ile kurumun iç hizmetlerinde çalıştırılacak hükümlülerin belirlenmesi ile ilgili karar almak.
f) Tehlikeli hâli bulunan ya da örgüt mensubu olan hükümlülerle ilgili olarak, telefon görüşmeleri ile radyo, televizyon yayınları ve internet olanaklarından yararlanma hakkının kısıtlanmasına karar vermek.
g) Açık kurumlar ile eğitim evlerinde bulunan hükümlülerden; kurum dışındaki eğitim, ağaçlandırma, çevre düzenlemesi ve temizliği, doğal afet sonrası yardım, tiyatro çalışmaları gibi sosyal, kültürel ve sportif etkinliklere katılacak hükümlülerin, kurum dışına çıkabilmeleri için karar almak.
ğ) Açık kurumlarda ve eğitim evlerinde kalan hükümlülerin, oda ve eklentilerinde 15 bulundurabilecekleri eşyanın cinsi ve miktarını belirlemek.
h) Koşullu salıvermeye ve uygulanacak infaz rejimine esas teşkil edecek iyi hâl kararını almak.
ı) Hükümlüleri, tutum ve davranışlarına göre ödüllendirmek.
i) (Ek: RG-12/11/2021-31657-CK-4773/12 md.) 5275 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi gereğince hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumuna iadesine karar vermek.
j) Mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek.
(2) İdare ve gözlem kurulu, birinci fıkrada sayılan görevleri yerine getirirken diğer kurulların önerilerini de dikkate alır.
(3) İdare ve gözlem kurulunun, birinci fıkranın (b) ilâ (ğ) bentlerinde sayılan görevleriyle ilgili olarak aldığı kararlarla, diğer kurulların kararları arasında uyumsuzluk bulunması durumunda, psikososyal yardım servisinde çalışan personelin görüşü de alındıktan sonra, idare ve gözlem kurulu tarafından verilecek karar uygulanır.”,
11.3. “Eğitim kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı 31 inci maddesinde “(1) Eğitim kurulu aşağıda
sayılan işleri yapmakla görevli ve yetkilidir:
a) Kurumda uygulanacak eğitim ve iyileştirme programlarının esaslarını belirlemek, izlemek ve değerlendirmek.
b) Kuruma yeni gelen hükümlüyle ilgili gerekli araştırmanın yapılmasını, rapor hazırlanmasını sağlamak ve bu raporları değerlendirmek.
c) Eğitim ve iyileştirme programlarının işleyişini ve sonuçlarını değerlendirerek, kullanılan yöntemlerde yapılması gereken değişiklikleri saptamak ve uygulanmasını sağlamak.
ç) Eğitim-öğretim programları çerçevesinde, hükümlülerin eğitim giderlerinin karşılanması için yapılacak çalışmaları planlamak.
d) Hükümlülerin korunması, eğitimleri ve yönlendirilmeleri konusunda duyarlılık oluşturulması, kurumların işleyişi ve önemi hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesi ile ilgili çalışmalar yapmak.
e) Hükümlü ile durumu hakkında bilgi sahibi olması gerekli ya da yararlı görülen kişi, kurum ya da kuruluşları, özel hayata saygı, gizlilik ve etik kurallarına uygun biçimde bilgilendirmek.
f) Kurum kitaplık veya kütüphanesine satın alma, bağış ya da ödünç alma gibi yollarla kazandırılacak yayınların tespitini yapmak.
g) Kuruma gelen kitabın, kitaplık ya da kütüphaneye kabul edilip edilmemesine karar vermek.
ğ) (Değişik: RG-12/11/2021-31657-CK-4773/13 md.) Kuruma gelen her türlü yayının, kurum disiplinini, düzenini veya güvenliğini bozan ya da tehlikeye düşüren, hükümlülerin iyileştirilmesi amacına
ulaşmayı zorlaştıran veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve yorumları kapsayan nitelikte olup olmadığına karar vermek.
h) Kitap okumayı özendirici çalışmalar yapmak.
ı) Kurum dışından getirilecek kişileri ve bu kişilerin yapacağı etkinlikleri ve konusunu belirlemek.
i) Mevzuatla verilen diğer görevleri yerine getirmek.”,
11.4. “Kültür ve sanat etkinliklerine katılma, ifade özgürlüğü ve yayınlar ile kütüphane ve
” kurslardan yararlanma hakkı başlıklı 73 üncü maddesinde; “(1) Hükümlüler 5275 sayılı Kanunun 60, 61, 62 ve 88 inci maddeleri gereğince kültür ve sanat etkinliklerine katılma ile yayınlar, kütüphaneler ve 30 kurslardan yararlanma hakkına sahiptir.
(2) Kurumlarda, kültürün ve sanatın çeşitli dallarını temsil eden programlar hazırlanır ve hükümlülerin bunlara katılmaları hususundaki usuller düzenlenir. Bu programların temel hedefi, hükümlülerin ifade yeteneklerini geliştirmelerini ve bilgilerini artırmalarını sağlamaktır.
(3) Kurumun kültür ve sanat programları, ulusal, yerel ve kültürel değerler de dikkate alınarak
Bakanlıkça belirlenen esaslara göre, kurumun en üst amiri tarafından düzenlenir. Bu maksatla devletin kültür ve sanat işleriyle görevli kuruluşları gerekli yardımları yaparlar.
(4) Hükümlüler ifade özgürlüğü çerçevesinde yayın etkinliklerinde bulunabilirler. Ancak bunun için hükümlünün kurumda bulunan çalışma esaslarını belirten koşullara, kurumun fiziki ortamına ve iç güvenliğine uygun hareket etmesi zorunludur.
(5) (Değişik: RG-12/11/2021-31657-CK-4773/27 md.) Hükümlüler, kurumlarda bulunan kütüphane ve kitaplıklar ile gezici kitaplıklardan veya kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve 5275 sayılı Kanunun 62 nci maddesindeki şartları taşıyan yayınlardan yararlandırılabilir. Buna ilişkin esas ve usuller Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
(6) Genel iyileştirme programı uygulanmayan hükümlüler, her zaman kütüphaneden yararlanabilir ve düzenlenen kurslara katılabilir.
(7) Hükümlü, iyileştirme faaliyetleri kapsamında yapılan çalışma saatleri dışında ve belirlenecek düzene göre kurum idaresince düzenlenen kurslara katılabilir. Bu konudaki programlar uzmanların önerileri ve hükümlünün istekleri dikkate alınarak kurum idaresince belirlenir.
(8) Düzenlenecek kursların konusu, süresi, saati ve bunlardan hükümlülerin yararlanma koşulları kurum iç yönergesi ile belirlenir.
(9) (Ek: RG-12/11/2021-31657-CK-4773/27 md.) Yabancı dilde yayımlanmış gazete ve dergilerin ceza infaz kurumuna kabul edilmesinde Bakanlık yetkilidir.”,
11.5. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 89 uncu maddesinde; “(1) Açık kurumlar ile çocuk eğitim evlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır. …”,
11.6. “Ders araç ve gereçleri” başlıklı 91 inci maddesinde; “(1) Eğitim ve öğretimle ilgili araç ve gereçleri sağlayamayan hükümlülere, bu araç ve gereçler kurum tarafından sağlanır.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. 5275 sayılı Kanun 62 inci maddesince üniversite kitaplarının ücretsiz verileceğini hüküm altına alındığını, kendisinin de üniversite öğrencisi olmasına rağmen ceza infaz kurumunun kitapları ücretsiz vermediğini, fotokopi biriminden ücreti karşılığında çıktı aldığını, idarenin keyfi uygulama yaptığını; ayrıca ceza infaz kurumu tarafından alınan kararda “İdare ve Gözlem Kurulu Kararı” alındığını, kararın sonunda on beş gün içinde İnfaz Hakimliğine itiraz hakkı olduğunu, bu hakkı kullanmasa kararın kesinleşeceğinin belirtildiğini, yargı sürecini Kurumumuza başvuruda bulunabilmek için başlatmadığını; ancak bu durumda yargı sürecini başlatır ise Kurumumuzun başvuruya incelenemezlik kararı alacağını, Kurumumuza başvuruda bulunur ise yargı sürecinden vazgeçmek zorunda kalacağını belirterek bu durumun kendisinin aleyhine sonuç oluşturduğundan bu konuda tavsiye kararında yer verilmesini
Kurumumuzdan talep etmektedir.
14. Başvuranın, 2020 ila 2024 yılları arasında Ankara Üniversitesi Gayrimenkul Geliştirme, Ankara
Üniversitesi Yönetim Bilişim Sistemleri, Anadolu Üniversitesi Sosyoloji ve İstanbul Üniversitesi İnsan
Kaynakları Lisans Programları ile Atatürk Üniversitesi Emlak Yönetimi Ön Lisans Programı gibi farklı üniversiteler/bölümlerde açık öğretim veya uzaktan eğitim öğrencisi olduğu anlaşılmaktadır.
15. Başvuranın idari başvuru yolu tüketilmeksizin doğrudan Kurumumuza yapıldığı değerlendirilen 9/7/2024 tarihli başvuru için 16/7/2024 tarihinde “Gönderme Kararı” verildiği görülmektedir.
16. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 16/9/2024 tarihli ve – – – cevabi yazıda;
16.1. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu’nun 61 ve 62 inci maddeleri ile
Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’in 8 inci maddesinde düzenlenen hükümler uyarınca eğitimine ceza infaz kurumlarında devam eden hükümlü ve tutukluların ders kitaplarının kendilerine ücretsiz olarak verildiği; ancak Anadolu Üniversitesi, Ankara
Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesinin Açık Öğretim Fakültelerinin yapmış olduğu duyurular neticesinde artık ders kitaplarının basımının yapılmayacağından ve çıktı olarak ya da internet üzerinden satın alınarak temin edilebileceğinin bildirildiğinden hükümlü ve tutukluların fakültelerin internet sitelerinde bulunan pdf dosya formatındaki ders notlarından ücreti tarafından karşılanması koşuluyla yararlanabileceğinin iletildiği görülmektedir.
16.2. Ayrıca; Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu tarafından 05.08.2024 tarihli ve sayılı kararı ile adı geçenin farklı üniversiteler/bölümlerde açık öğretim veya uzaktan
eğitim öğrencisi olduğu, eğitimine devam ettiği okullarından ücretsiz ders materyali gönderilmesi durumunda ilgiliye ücretsiz olarak verilmesine, yakınları tarafından gönderilen/getirilen ders materyallerinin serbestçe verilmesine, talebi olması halinde üniversitenin e-kampüsten indirilerek adı geçene, ders materyallerinin bedelini ödemesi koşulu ile temin edilip tarafına verilmesine karar verildiği tespit edilmektedir.
17. Başvuran, başvuru konusunu Kurumumuz tarafından Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne iletildiğini, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün de bulunduğu ceza ve infaz kurumuna ilettiğini, ceza infaz kurumunun aldığı kararı kendisine 6/8/2024 tarihinde tebliğ ettiğini, İdarenin kanuna aykırı hüküm barındıran kılavuzu gerekçe gösterdiğini ve daha önce sadece yazı ile cevap verirken “İdare ve
Gözlem Kurulu Kararı” alındığını, kararın sonunda on beş gün içinde İnfaz Hakimliğine itiraz hakkı olduğunu, bu hakkı kullanmaz ise kararın kesinleşeceğinin belirtildiğini, yargı sürecini Kurumumuza başvuruda bulunabilmek için başlatmadığını; ancak bu durumda yargı sürecini başlatır ise Kurumumuzun başvuruya incelenemezlik kararı alacağını düşündüğünü, Kurumumuza başvuruda bulunur ise de yargı sürecinden vazgeçmek zorunda kalacağını belirttiği görülmektedir.
18. Anayasa’nın 42 inci maddesinin birinci fıkrasında kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edildiği ve düzenlendiği; ayrıca Avrupa
İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ek Türkiye’nin taraf olduğu 1 No.lu Protokol’ün 2 inci maddesinde ise hiç kimsenin eğitim hakkından yoksun bırakılamayacağı belirtilmektedir.
19. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunu’nun 61 inci maddesinde ceza infaz kurumlarında, kurumun büyüklüğüne göre, kütüphane veya kitaplık oluşturulacağı; kütüphanelerde veya kitaplıklarda verilen derslere kaynaklık edecek kitapların yanı sıra olanaklar ölçüsünde hükümlülerin boş zamanlarını değerlendirmelerini, okuma alışkanlığı edinmelerini ve kültür bakımından ufuklarını geliştirmelerini sağlayacak kitapların da bulundurulacağı; hükümlüye kurum kütüphanesinden yararlanma imkanı verildiği gibi hükümlüler kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan yayınlardan da yararlandırılabileceği; ayrıca; anılan Kanunun 62 inci maddesinde hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu; resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verileceği; eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tabi tutulmayacağının düzenlendiği görülmekte olup; ayrıca
“Öğretimden yararlanma” başlıklı maddesinde kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanacağı belirtilmektedir.
20. Ceza İnfaz Kurumlarında Bulundurulabilecek Eşya ve Maddeler Hakkında Yönetmelik’te de hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu; resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz
olarak ve serbestçe verildiği; eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tabi tutulamayacağı şeklinde benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir.
21. Bununla birlikte, Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi İle Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı
Hakkında Yönetmelik’in 28 inci maddesinde idare ve gözlem kurulunun yapmakla görevli ve yetkili olduğu işler sıralanmakta olup 73 üncü maddesinde hükümlülerin 5275 sayılı Kanunun 60, 61, 62 ve 88 inci maddeleri gereğince kültür ve sanat etkinliklerine katılma ile yayınlar, kütüphaneler ve kurslardan yararlanma hakkına sahip olduğu ile kurumlarda bulunan kütüphane ve kitaplıklar ile gezici kitaplıklardan veya kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve 5275 sayılı Kanunun 62 nci maddesindeki şartları taşıyan yayınlardan yararlandırılabileceği; 89 uncu maddesinde kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmalarının sağlanacağı ile 91 inci maddesinde eğitim ve öğretimle ilgili araç ve gereçleri sağlayamayan hükümlülere, bu araç ve gereçler kurum tarafından sağlanacağı düzenleme altına alınmıştır.
22. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek somut olaya bakıldığında; 22.1. Başvuranın, mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu, 22.2. Başvurana, resmi kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınları, ücretsiz olarak ve serbestçe verilebileceği,
22.3. Eğitim ve öğretimine devam eden hükümlünün ders kitaplarının denetime tabi olmadığı, 22.4. Eğitimine ceza infaz kurumlarında devam eden hükümlü ve tutukluların ders kitaplarının kendilerine ücretsiz olarak verildiği; ancak (2.1.) numaralı paragrafta belirtilen adı geçenin öğrencisi olduğu kurumlardan ceza infaz kurumlarına ve tevkif evlerine ücretsiz basılı materyal gönderiminin yapılmadığı,
22.5. Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Atatürk Üniversitesinin Açık
Öğretim Fakültelerinin yapmış olduğu duyurular neticesinde artık ders kitaplarının basımının yapılmayacağı ve çıktı olarak ya da internet üzerinden satın alınarak temin edilebileceğinin bildirildiği, hükümlü ve tutukluların fakültelerin internet sitelerinde bulunan pdf dosya formatındaki ders notlarından ücreti tarafından karşılanması koşuluyla yararlanabileceğinin iletildiği,
22.6. Keskin T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu tarafından 05.08.2024 tarihli ve sayılı kararda başvuranın farklı üniversiteler/bölümlerde açık öğretim veya uzaktan eğitim öğrencisi olduğu, eğitimine devam ettiği okullarından ücretsiz ders materyali gönderilmesi durumunda ilgiliye ücretsiz olarak verilmesi, yakınları tarafından gönderilen/getirilen ders materyallerinin serbestçe verilmesi, talebi olması halinde üniversitenin e-kampüsten indirilerek adı geçene, ders materyallerinin
bedelini ödemesi koşulu ile temin edilip tarafına verilmesi şeklinde karar verildiği, İdare ve Gözlem Kurulu
Başkanlığı tarafından alınan 05/08/2024 tarihli ve karar No.lu kararda usul ve kanuna aykırı bir durum olmadığı, 22.7. Başvuran hakkında 05/08/2024 tarihinde idare ve gözlem kurulu kararı alındığı, anılan kararın başvurana 6/8/2024 tarihinde tebliğ edildiği, yapılan işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikayet yoluyla infaz hakimliğine başvurulabileceği değerlendirildiğinde ise başvuranın Kurumumuza 7/8/2024 tarihinde başvuruda bulunması neden ile dava açma süresi içinde yapılan şikâyet başvurusunun işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduğu, 22.8. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün 20.05.2022 gün ve sayılı yazı eki kılavuza göre hükümlü öğrenim gördüğü bölümlerin ders notlarını içeren pdf çıktılarının öncelikle imkanlar dahilinde hükümlünün bedelini karşılaması koşuluyla kurum tarafından temin edileceği; bu durumun mümkün olmaması ya da maddi olarak hükümlüyü zorlayacak bir külfet olması halinde ise yakınları tarafından gönderilen/getirilen çıktılar eğitim kurulunca incelenerek ders notu olduğunun tespit edilmesi halinde tarafına verileceği, 22.9. Başvuran tarafından fotokopi ücreti ödenmek sureti ile kurumun mevcut fotokopi atölyesinden çıktı alabileceği, 22.10. Bu kapsamda, Anayasa’da kimsenin, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edildiği ve düzenlendiği belirtilmekte olup ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü/tutukluların eğitim öğretim hakları kanunlar ile düzenlenmiştir.
Başvuranın kapalı ceza infaz kurumunda bulunduğu ve burada barındırılan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmalarının sağlanacağı kanunda açıkça ifade edilmekte olup yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca eğitimine ceza infaz kurumlarında devam eden hükümlü ve tutukluların mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma hakkına sahip olduğu; resmî kurumlar, üniversiteler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile mahkemelerce yasaklanmamış olması koşuluyla Cumhurbaşkanınca vergi muafiyeti tanınan vakıflar ve kamu yararına çalışan dernekler tarafından çıkartılan gazete, kitap ve basılı yayınlar, hükümlülere ücretsiz olarak ve serbestçe verileceği; eğitim ve öğretimine devam eden hükümlülerin ders kitaplarının denetime tabi olmadığı görülmekte; ancak, adı geçenin öğrenimine devam ettiği açık öğretim ve uzaktan eğitim programlarına ait ders kitaplarının basımının yapılmadığından, ceza infaz kurumlarına ve tevkif evlerine gönderilmediğinden; gönderilmesi durumunda başvurana teslim edileceğinden; talep halinde ücretini ödemesi koşulu ile çıktı olarak ya da internet üzerinden satın alınarak temin edilebildiğinden, bu ders kitaplarının çıktılarının aileleri tarafından alınarak hükümlü/tutukluya teslim edilmek üzere ceza infaz kurumuna gönderildiğinde ya da getirilebildiğinde başvurana teslim edileceğinden; başvuranın öğrenim gördüğü bölümlerin ders notlarını içeren pdf çıktılarının öncelikle imkanlar dahilinde hükümlünün bedelini karşılaması koşuluyla kurum tarafından temin edildiği; bu durumun mümkün olmaması ya da maddi olarak hükümlüyü zorlayacak bir külfet olması halinde, yakınları tarafından gönderilen/getirilen çıktılar eğitim kurulunca incelenerek ders notu olduğunun tespit edilmesi halinde tarafına verileceğinden ya da fotokopi
ücreti ödenmek sureti ile kurumun mevcut fotokopi atölyesinden çıktı alabileceğinden; ayrıca bu hususta tüm hükümlü/tutuklulara bilgi verildiği de göz önünde bulundurulduğunda; ayrıca ders çıktılarının ücretli verilmesi hususunda İdare ve Gözlem Kurulu Başkanlığı tarafından alınan 05/08/2024 tarihli ve karar No.lu kararda usul ve kanuna aykırı bir durum olmadığı hususları hep birlikte değerlendirildiğinde başvuranın söz konusu başvurusuna yapılan uygulamada hak, hukuka, usulü ve yasaya aykırı durum bulunmadığından reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine, 28/3/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği; böylece “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
24. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle,
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞI’NA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi