|
ÖZET: Başvuran, 2019 yılında Kara Astsubay Meslek Yüksek Okul Komutanlığı’nda eğitim almış, ancak intibak döneminde ayrıldığını belirtmiştir. Daha sonra, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı’nın dış kaynaktan astsubay alımına başvurmuş, ancak başvurusu, ilgili kılavuzda belirtilen şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Başvuran, aday öğrenci statüsünde olduğu için bu şartların kendisiyle ilgili olmadığını, aynı dönemde benzer durumdaki diğer adayların kabul edildiğini ifade ederek, başvurusunun kabul edilmesini talep etmiştir.
İdare, başvurunun reddedilmesine ilişkin olarak, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı’nın düzenlemelerine atıfta bulunmuştur. İlgili mevzuat, askeri okullardan ayrılmamış olma şartını aramakta ve başvuranın bu şartı sağlamadığı belirlenmiştir. Ayrıca, başvuranın isminin Milli Savunma Bakanlığı tarafından bildirildiği ve bu nedenle başvurusunun kabul edilmediği ifade edilmiştir. İdare, başvuranın durumunun mevzuata uygun olduğunu ve kararın hukuka aykırı bir durum oluşturmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın başvurusu, ilgili mevzuat çerçevesinde reddedilmiş ve bu kararın hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Başvuranın, idareye karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12221-S.24.18542
BAŞVURU NO : 2024/11376
KARAR TARİHİ : 08.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
JANDARMA VE SAHİL GÜVENLİK AKADEMİSİ BAŞKANLIĞI
Başvuranın dış kaynaktan astsubay alımı başvurusu hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 13.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; 2019 yılında Kara Astsubay Meslek Yüksek Okul
Komutanlığında 8 gün aday öğrenci olarak eğitim aldığını, sonrasında yemin töreni öncesinde okuldan intibak döneminde ayrıldığını, yemin töreninden önce ayrılanların aday öğrenci statüsünde olduğunu, sonrasında Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı bünyesinde Jandarma Genel Komutanlığının açmış olduğu dış kaynaktan astsubay alımına başvurduğunu ancak “Başvuru kılavuzunun 3’üncü madde l fıkrasında belirtilen şartları taşımadığınızdan başvurunuz kabul edilmemiştir.” İfadesi gerekçe gösterilerek başvurusunun kabul edilmediğini, Kara Kuvvetleri Komutanlığı Astsubay eğitimini bıraktığı dönemde
TSK/Jandarmaya girilemeyeceği veya geri dönülemeyeceği gibi bir kararın olmadığını, bu kararın TSK, Jandarma ve Polislik arasındaki geçişlerin önlenmesi amacıyla alınmış bir karar olduğunu, görevdeyken değil aday öğrenciyken subaylığa girebilmek için astsubaylığı intibak döneminde bıraktığını, TSK ve
Jandarma subaylığa girebilmek için yüksek lisans yapıp başvuru için gerekli yaş sınırını sağladığını, aday öğrenci olduğu için reddedilmesine sebep olan madde ile alakasının bulunmadığını, ilgili maddedeki belirtilen hususların öğrencilik ve görevli olma durumunu belirttiğini, kendisinin ise aday öğrenci statüsünde olduğu için öğrencilik statüsünün kabul edilmemesini, ilgili maddedeki sebeplerden dolayı elenmemesi gerektiğini, aynı dönemde kendisi ile birlikte ASTTASAK eğitimini bırakıp Jandarma
Astsubaylığını kazanıp girenlerin olduğunu, kendisinden sonra kendisi ile aynı şartlarda bırakan bir sonrasında Jandarma Astsubay olarak göreve başladığını, kendisine hak verilmemesinin hak kaybına sebep olduğunu, halihazırda Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı bünyesinde Jandarma Genel
Komutanlığının 30/12/2023 tarihinde açmış olduğu dış kaynaktan astsubay alımına yapmış olduğu başvurusunun reddedildiğini belirtmektedir. Başvuran, Jandarma Genel Komutanlığına yapmış olduğu başvurusunun kabul edilmesini ve mülakat süreçlerine katılmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/09/2024 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 08/10/2024 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) JSGA Bşk.lığı Eğitim Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği’nin “Adaylarda aranacak nitelikler”
başlıklı 29’uncu maddesinde; “Sağlık Yönetmeliği hükümleri nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik eğitim kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak veya bu okulların yeterlilik sınavından başarısız olmamak, sivil okullardan çıkarılmamış olmak, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş/er olarak görevli iken ayrılmamış veya çıkarılmış olmamak” hükmünün yer aldığı,
2.2) 2023 ve 2024 yılı Muvazzaf/Sözleşmeli Astsubay Başvuru Kılavuzunun “Adaylarda aranacak
nitelikler” başlıklı 3’üncü maddesinin (k ve l) fıkrasında; “Sağlık Yönetmeliği hükümleri nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile
Jandarma ve Sahil Güvenlik Eğitim Kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak veya bu okulların yeterlilik sınavından başarısız olmamak, sivil okullardan çıkarılmamış olmak, Türk Silahlı
Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş/er olarak görevli iken ayrılmamış veya çıkarılmış olmamak” şeklinde sınava başvuracak tüm adaylara yayımlandığı,
2.3) Başvuranın dış kaynaktan sözleşmeli astsubay teminine başvurduğu ancak “2023 ve 2024 yılı
Muvazzaf/Sözleşmeli astsubay başvuru kılavuzunun 3’ncü maddesinin (k ve l) fıkrasında yer alan şartı sağlamaması” sebebiyle başvurusunun kabul edilmediğinin anlaşıldığı,
2.4) Personel Temin Sistemi (PTS) üzerinden başvuruları alınan adayların belirtilen şartı sağlayıp
sağlamadıklarına yönelik ve kayıtlarının olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla JSGA Bşk.lığı Eğitim
Merkezi Komutanlığı Temin Yönetmeliği ve JSGA Bşk.lığının 15/01/2024 tarihli ve sayılı yazısı ile ilgili kurumlardan bilgi ve belge talep edildiği, Milli Savunma Bakanlığının 30/01/2023 tarihli ve sayılı yazısı ile “Hakkında Bilgiye Ulaşılan Personel Listesi” başlığı altında başvuranın isminin bildirildiği, bu sebeple başvurusunun kabul edilmediği ve seçme sınavlarına çağrılmadığının tespit edildiği,
2.5) Konuya ilişkin diğer mevzuatta ise; 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun “Kaynak” başlıklı
3’üncü maddesinde; “Askerî okullardan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişikleri kesilen personel sözleşmeli er olarak alınmaz.” Hükmü, Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği’nin
“Adaylarda aranacak nitelikler” başlıklı 7’nci maddesinde “Askerî okullardan ve Türk Silahlı
Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilmemiş olmak” hükmü, Milli Savunma Üniversitesi
Harp Okulları Yönetmeliği’nin “Giriş şartları” başlıklı 30’uncu maddesinde; “Askerî okullar ile Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı okullardan herhangi bir sebeple çıkmamış veya çıkarılmamış olmak, diğer okullardan disiplinsizlik nedeniyle çıkarılmamış olmak ve ortaöğretim kurumlarında örgün öğretim dışına çıkarma cezası almamış olmak” ve “Türk Silahlı Kuvvetlerinde, Jandarma Genel Komutanlığında ve Sahil Güvenlik Komutanlığında muvazzaf/sözleşmeli subay veya astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya bunların adayı olarak daha önce istihdam edilmemiş olmak”, hükmü ile
2.6) Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin “Personelde aranacak nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Askeri
okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığına bağlı eğitim komutanlıklarından herhangi bir sebeple çıkmamış veya çıkarılmamış olmak,
diğer okullardan disiplinsizlik nedeniyle çıkarılmamış olmak veya ortaöğretim kurumlarında örgün öğretim dışına çıkarma cezası almamış olmak” hükümlerinin yer aldığı, bu durumun, söz konusu şartın; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına temin edilecek subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli er /erbaş gibi statülerin tamamında aranan bir şart olduğunu açıkça gösterdiği,
2.7) Emsal nitelikteki bir mahkeme kararında; “Dava dosyasının incelenmesinden, 2023 yılı Jandarma
Genel Komutanlığı muvazzaf/sözleşmeli subay temini kapsamında başvuruda bulunan davacının başvurusunun “herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile
Jandarma ve Sahil Güvenlik Eğitim Kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak” şartını sağlamadığından bahisle kabul edilmemesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik ve dayanağı 2803 sayılı Kanun hükümlerine göre, Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Eğitim
Kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmanın adaylarda aranılacak niteliklerden olduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, Mahkememizce yapılan 21/06/2023 tarihli ara kararına gelen bilgi ve belgelere göre 2014-2015 Eğitim-Öğretim yılında Niğde Polis Meslek Yüksekokulu Müdürlüğüne kayıt yaptıran davacının intibak eğitimini tamamladıktan sonra 18/09/2014 tarihli dilekçe ile yüksekokuldan ayrılma isteğini yazılı olarak bildirdiği ve dilekçesine istinaden davacının ilişiğinin kesildiği dikkate alındığında, emniyet teşkilatına bağlı okullardan ayrılmamış olmak şartını sağlamayan davacı hakkında tesis olunan dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
(Ankara 16. İdare Mahkemesi, Esas:2023/593, Karar:2023 /1036)” şeklinde belirtilerek davanın reddine karar verildiği, işlemlerin mevcut mevzuat ve konuya ilişkin düzenlemeler çerçevesinde yapıldığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Hak Arama Hürriyeti” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan
faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.3) “Genel ilkeler” başlıklı 128’inci maddesinde; “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu
tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu’nun,
5.1) “Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi” başlıklı 13/A maddesinde; Jandarma ve Sahil Güvenlik
Teşkilatlarının subay ve astsubay ve diğer personel ihtiyacını karşılamak, önlisans, lisans ve lisansüstü eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın yapmak üzere bünyesinde fakülte, enstitü, astsubay meslek yüksekokulları, eğitim ve araştırma merkezleri ve kurslar bulunan bir yükseköğretim kurumu olarak İçişleri
Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kurulmuştur. Akademinin ihtiyaçları Jandarma
Genel Komutanlığı bütçesinden karşılanır.
…
Akademinin öğrenci kaynağı; lise ve dengi okullar, ön lisans, lisans, yüksek lisans mezunlarıdır. İlgili devletlerle yapılacak uluslararası anlaşmalara bağlı olarak yabancı uyruklu öğrencilerin Akademiye kabul edilmeleri Bakan onayı ile olur. Yabancı uyruklu öğrenciler eğitim-öğretimi izleyebilecek Türkçe dil yeterliklerinin sınav ile tespit edilmesinden sonra öğretime başlatılır. Yabancı uyruklu öğrenciler Akademi öğrencilerine uygulanan kurallara uymakla yükümlüdür. Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Akademi bünyesindeki tüm birimlerde öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayanların subay ve astsubay nasbedilmeleri için Akademi tarafından yapılacak yeterlilik sınavında başarılı olması gerekmektedir. Yeterlilik sınavına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
En az dört yıl süreli fakülte bitirenlerden muvazzaf subay olmak için başvuranlar ile fakülte veya yüksekokul bitirenlerden muvazzaf astsubay olmak için başvuranlar düzeltilmemiş nüfus kaydına göre müracaat yapılan yılın ocak ayının ilk günü itibarıyla yirmi yedi yaşını, lisansüstü öğrenimi tamamlamış olanlar ise otuz iki yaşını bitirmemiş olmak, yönetmelikte öngörülen sınavlar ile uygulanacak temel askerlik veya kolluk eğitiminde başarılı olmak ve diğer nitelikleri de haiz bulunmak şartıyla Jandarma Genel
Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından gösterilecek lüzum ve İçişleri Bakanının uygun görmesi halinde ilgili branşlara nasbedilebilirler. Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığı bünyesinde 13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek
Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun kapsamında istihdam edilecek sözleşmeli subay ve astsubaylar hakkında muvazzaf subay ve astsubaylar için belirlenmiş esaslar aynen uygulanır. Meslek içinden alınanlar için yaş sınırları veya hizmet sürelerine ilişkin hususlarda, 926 sayılı Kanun, 3466 sayılı
Kanun ve 3269 sayılı Kanunda belirlenmiş olan esaslar uygulanır….”
5.2) “Yönetmelik” başlıklı 24’üncü maddesinde; “Bu Kanunla münhasıran yönetmelik çıkarılması
öngörülen hususların yanısıra jandarmanın teşkilat, görev, yetki ve sorumlulukları, diğer makamlarla ilişkileri, birlikte çalışma ve işbirliği esasları dahil komuta ve kontrol ilişkileri ile Jandarma (…) personelinin terfi işleri, değerlendirme, ödüllendirme, kılık ve kıyafet ve Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar; Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.”
6) 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun “Kaynak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “… (2)
Askerî okullardan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişikleri kesilen personel sözleşmeli er olarak alınmaz…”
7) 8/11/2016 tarihli ve 29882 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi Başkanlığı Yönetmeliği’nin,
7.1) “Amaç” başlıklı 1’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisince temin edilerek eğitime alınacak öğrencilerde aranacak şartlar ile giriş sınavlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”
7.2) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik,
a) Eğitim Merkezi Komutanlığına alınacak öğrencilerde aranacak nitelikleri, b) Adayların başvuru ve seçme sınavları esaslarını, c) Seçme ve değerlendirme komisyonlarının kuruluşunu, ç) Öğrencilerin geçici ve kesin kayıt işlemlerini, d) İntibak eğitimlerine ilişkin usul ve esasları, kapsar.”
7.3) “Dayanak” başlıklı 3’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik, 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı
Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 13/A maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”
7.4) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen;
…
ç) ASEM: Astsubay Eğitim Merkezi Komutanlığını, …
ifade eder.”
7.5) “Adaylarda aranacak nitelikler” başlıklı 29’uncu maddesinde; “…(2) ASEM’e başvuru yapacak
sivil kaynaklı adaylarda ise aşağıdaki şartlar aranır:
…
i) Sağlık Yönetmeliği hükümleri nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik eğitim kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak veya bu okulların yeterlilik sınavından başarısız olmamak, sivil okullardan çıkarılmamış olmak, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığında subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş/er olarak görevli iken ayrılmamış veya çıkarılmış olmamak…”
8) 8/6/2011 tarihli ve 27958 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Sözleşmeli Erbaş ve Er
Yönetmeliği’nin “Aranacak nitelikler” başlıklı 7’inci maddesinde; “… d) (Değişik:RG-28/2/2014-
28927 Mükerrer) Askerî okullardan ve Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun ilişiği
kesilmemiş olmak….”
9) 20/9/2005 tarihli ve 25942 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin
“Aranacak nitelikler” başlıklı 6’ncı maddesinde; “…Askeri okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik
Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı eğitim komutanlıklarından herhangi bir sebeple çıkmamış veya çıkarılmamış olmak, diğer okullardan disiplinsizlik nedeniyle çıkarılmamış olmak veya ortaöğretim kurumlarında örgün öğretim dışına çıkarma cezası almamış olmak…”
10) 23/3/2021 tarihli ve 31432 sayılı Resmi Gazete’de Yayımlanan Milli Savunma Üniversitesi Harp
Okulları Yönetmeliği’nin “Giriş şartları” başlıklı 30’uncu maddesinde; “… c) Askerî okullar ile
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı okullardan herhangi bir sebeple çıkmamış veya çıkarılmamış olmak, diğer okullardan disiplinsizlik nedeniyle çıkarılmamış olmak ve ortaöğretim kurumlarında örgün öğretim dışına çıkarma cezası almamış olmak.
ç) Türk Silahlı Kuvvetlerinde, Jandarma Genel Komutanlığında ve Sahil Güvenlik Komutanlığında muvazzaf/sözleşmeli subay veya astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya bunların adayı olarak daha önce istihdam edilmemiş olmak…”
Şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran özetle; dış kaynaktan astsubay
alımına başvurduğunu başvurusunun kabul edilmediğini belirterek yapmış olduğu başvurusunun kabul edilmesini ve mülakat süreçlerine katılmayı talep etmektedir.
13) Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Anayasamızın 128’inci maddesinde memurların ve
diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir.
14) Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri
Kanunu’nun 24’ünciü maddesinde, jandarmanın teşkilat, görev, yetki ve sorumluluklarının, diğer makamlarla ilişkilerinin, birlikte çalışma ve işbirliği esasları dahil komuta ve kontrol ilişkileri ile
Jandarma personelinin terfi işleri, değerlendirme, ödüllendirme, kılık ve kıyafet ve Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususların Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği, bu doğrultuda hazırlanan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesinde; “Sağlık Yönetmeliği hükümleri nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik eğitim kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak veya bu okulların yeterlilik sınavından başarısız olmamak, sivil okullardan çıkarılmamış olmak, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığında subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş/er olarak görevli iken ayrılmamış veya çıkarılmış olmamak” şeklinde belirtilmiştir.
15) Bununla birlikte Jandarma Genel Komutanlığı astsubay alımlarına esas teşkil eden 2023 ve 2024 Yılı
Sözleşmeli/ Muvazzaf Astsubay Başvuru Kılavuzunun 3’ncü maddesinde, “Sağlık Yönetmeliği hükümleri nedeniyle ilişiği kesilenler hariç olmak üzere, herhangi bir nedenle askeri okullardan, emniyet teşkilatına bağlı okullar ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Eğitim Kurumlarından ayrılmamış veya çıkarılmamış olmak veya bu okulların yeterlilik sınavından başarısız olmamak, sivil okullardan çıkarılmamış olmak, Türk
Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya sözleşmeli erbaş/er olarak görevli iken ayrılmamış veya çıkarılmış olmamak” şartını taşımasının gerektiği görülmektedir.
16) Başvuranın iddiaları ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde idareden gelen bilgi ve belgelerden;
Personel Temin Sistemi (PTS) üzerinden başvuruları alınan adayların belirtilen şartı sağlayıp sağlamadıklarına yönelik ve kayıtlarının olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla Milli Savunma
Bakanlığının 30/01/2023 tarihli ve sayılı yazısı ile “Hakkında Bilgiye Ulaşılan Personel Listesi” başlığı altında başvuranın isminin bildirildiği, bu sebeple başvurusunun kabul edilmediği ve seçme sınavlarına çağrılmadığının tespit edildiği görülmektedir.
17) Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre, idareler boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve hizmet
gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini
ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
18) Bu doğrultuda İdarelere kadro durumları çerçevesinde ihtiyaç değerlendirmesi yapmak suretiyle karar
verme konusunda bir takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997).
19) İdarenin bir yetkisinin belli bir yönde kullanılmasının mevzuatta açık ve emredici bir biçimde
düzenlenmesine “bağlı yetki” adı verilir. Bağlı yetki, idarenin kanuniliği ilkesinin özel bir uygulama şeklini ve idarenin yetkisini sınırlayan açık bir çizgiyi ifade eder (Aydın H. Tuncay, İdare Hukuku ve İdari
Yargının Bazı Sorunları, Ankara, 1972,s.159,183).
20) Bağlı yetki halinde idare, belli hukuki olay ve vakıalar karşısında belli bir hareket tarzını, belli bir
çözümü benimsemek, belli işlem ya da eylemleri yapmakla yükümlü olduğu için, idarenin bu hareket ya da çözüm yolunu benimsememesi veya yapmakla yükümlü olduğu işlem ya da eylemi yapmaması halinde bundan sorumlu olacağı açıktır (Bahtiyar Akyılmaz, Murat Sezginer Cemil Kaya, Türk İdare Hukuku, 12.
Baskı, s.114).
21) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat, yüksek yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde sözleşmeli/muvazzaf astsubay alımı işleminde Milli Savunma
Bakanlığı tarafından başvuranın isminin bildirilmesi sebebiyle, başvurusunun kabul edilmemesi ve seçme sınavlarına çağrılmaması işleminde mevzuatın açık hükmünün bulunduğu, mevzuata uygun karar alma anlamında idarenin takdir yetkisinin olmadığı (bağlı yetkisinin bulunduğu), dolayısıyla ortada hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve JANDARMA VE SAHİL GÜVENLİK
AKADEMİSİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi