|
ÖZET: Başvuran, üzerine şerh notu düşülerek hatalı bir şekilde düzenlenen Astsubay Servis Belgesinin düzeltilmesi talebinde bulunmuştur. Başvuru, 14.06.2024 tarihinde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılması sonrası, gemiadamı belgesi almak için gerekli olan servis belgesinin düzenlenmesi sürecinde yaşanan sorunlar üzerine odaklanmaktadır. Başvuran, söz konusu belgedeki şerh notunun, ilgili mevzuat gereği haksız yere eklendiğini ve bu durumun kendisine olumsuz etkiler yarattığını belirtmiştir.
İdare, başvuranın 15 yıllık hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan TSK’dan ayrıldığını ve bu nedenle düzenlenen servis belgesine eklenen şerh notunun, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nun 13. maddesi gereği zorunlu olduğunu ifade etmiştir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddedilmesi, mevcut mevzuat hükümlerine uygun bulunmuştur. Ayrıca, başvuranın yükümlülük süresinin 30.08.2028 tarihinde sona ereceği ve bu tarihten sonra yeniden başvurması durumunda şerh notu düşülmeden servis belgesi alabileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat çerçevesinde hukuka uygun olarak reddedilmiştir. İdare, başvuru sürecinde gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sunarak iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmiştir. Başvuran, kararın tebliğinden sonra yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1644-S.25.2505
BAŞVURU NO : 2024/14208
KARAR TARİHİ : 14.02.2025
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, üzerine şerh notu düşülmek suretiyle hatalı şekilde adına düzenlenen Astsubay Servis Belgesinin üzerine şerh notu düşülmeden yeniden düzenlenerek kendisine gönderilmesine yönelik talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18.11.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 14.06.2024 tarihinde Deniz Kuvvetleri Komutanlığı (Dz.K.K.) Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinden (TSK) resen ayrıldığını, gemiadamı belgesi çıkartabilmek için Deniz
Kuvvetleri Komutanlığı Ayrılan Personel İçin Yapılacak İşlemler Genelgesinin 35 inci maddesine istinaden eski kurumumu olan Dz.K.K.lığından Astsubay Servis Belgesi talep ettiğini, servis belgesi tanzim usullerinin adı geçen genelgenin 35 inci maddesinde belirtilmiş olmasına rağmen bu maddede belirtilen tanzim usullerine uymayan, afaki, herhangi bir kanun/yönetmelik/yönerge/genelgede geçmemesine rağmen servis belgesini hazırlayan ve onaylayan personellerin kişisel yorum ve düşüncelerine dayanarak ve belge üzerine hak kaybına sebebiyet verebilecek, olumsuz algı oluşturabilecek olan, “NOT: Bu servis belgesinde adı geçen şahıs 30.08.2013-14.06.2024 tarihleri arasında görevde bulunmuş olup, yükümlülük süresi sona ermeden Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile TSK’dan çıkarılmıştır. Bu kapsamda; 6413 sayılı TSK Disiplin
Kanununun 13. maddesi (Ek cümle: 1/2/2018-7073/90 md.), “Yükümlülük veya sözleşme süresi sona ermeden Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alan personel, kalan yükümlülük veya sözleşme süresince Milli
Savunma Bakanlığı ve/veya Türk Silahlı Kuvvetleri nam ve hesabına verilen eğitimler, kurslar ve seminerler sonucunda elde ettikleri diploma, sertifika, uzmanlık belgesi, kurs bitirme belgesini kullanamazlar ve bunlara bağlı olarak herhangi bir meslek icra edemezler” hükmüne haiz olup işbu belge yukarıdaki madde metninde bahsi geçen mesleki belgelerle kullanılamaz ve bu belgelere bağlı olarak herhangi bir meslek icra edemezler.” şeklindeki şerh notu düşülerek hazılanan 04.07.2024 tarihli servis belgesinin kendisine teslim edildiğini, bu belge ile gemiadamı belgesi çıkartabilmek için Ulaştırma ve
Altyapı Bakanlığı Bandırma Bölge Liman Başkanlığına yaptığı başvurunun servis belgesine düşülen ilgili şerh notu gerekçesiyle reddedildiğini, servis belgesine yazılan notun 926 sayılı TSK Personel Kanununun
112 nci ve 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesi gerekçe gösterilerek yazıldığını
öğrendiğini, oysa Astsubay Servis Belgesi hazırlanma/tanzim usullerinin 926 sayılı TSK Personel Kanunu ya da 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununa göre değil yukarıda adı geçen genelgenin 35 inci maddesinde düzenlendiğini, adı geçen genelge ve kanunlarda yükümlülük süresini doldurmadan ayrılanlar için
Astsubay Servis Belgesine şerh notu düşülmesiyle ilgili herhangi bir husus bulunmadığını, Astsubay Servis
Belgesinin bir diploma, bir sertifika, bir uzmanlık belgesi, bir kurs bitirme belgesi ya da mesleki bir belge değil, personelin görev safahatinin bulunduğu bilgi notu mahiyetinde bir belge olduğunu belirterek, üzerine şerh notu düşülmek suretiyle hatalı düzenlenen Astsubay Servis Belgesinin incelenmesini ve uygun bulunması halinde adı geçen genelgeye uygun olarak hazırlanıp kendisine gönderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Şikayet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Milli Savunma Bakanlığından 03.12.2024 tarihli ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, adı geçen Bakanlığın 14.01.2025 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Adı geçenin, Dz.K.K.lığında 30.08.2013 tarihinde Astsubay olarak göreve başladığı, “Disiplinsizliği
Alışkanlık Haline Getirmek” disiplinsizliğinden dolayı Dz.K.K.lığı Yüksek Disiplin Kurulunun kararına istinaden 14.06.2024 tarihinde TSK’dan çıkarıldığı, 2.2. 926 sayılı TSK Personel Kanununun “Subayların ve astsubayların yükümlülüğü” başlıklı 112 nci maddesinde “Muvazzaf subay ve astsubaylar subay ve astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen onbeş yıl hizmet etmedikçe istifa edemezler. Astsubaylıktan subay olanlar hakkında bu yükümlülük astsubay çavuşluğa nasıp tarihinden itibaren hesap edilir.” hükmünün yer aldığı, bu hüküm gereği adı geçenin 15 yıl hizmet yükümlülüğü bulunduğu, yükümlülüğünün 30.08.2028 tarihinde sona ereceği ve bu tarihten önce istifa etme hakkının bulunmadığı, 2.3. Ancak, mecburi hizmet süresini doldurmadığı için istifa hakkı olmayan personelin, disiplin ceza puanını doldurma yolu ile TSK’dan ayrılmayı bir yöntem olarak kullanabildiği, disiplin ceza puanının dolması durumunda ise askerliğin temeli ve başlıca güç kaynağı olan disiplinin sağlanması için 6413 sayılı
TSK Disiplin Kanunu gereğince bu durumdaki personele TSK’dan ayırma cezası verilerek resen ilişiklerinin kesildiği, 2.4. 15 yıl hizmet yükümlülüğünü doldurmadan disiplin ceza puanını doldurma yolu ile TSK’dan çıkarılan personelin bu yolu izlemelerinin önlenmesi amacıyla 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesinde, “(Ek cümle: 1/2/2018-7073/90 md.) Yükümlülük veya sözleşme süresi sona ermeden Silahlı
Kuvvetlerden ayırma cezası alan personel, kalan yükümlülük veya sözleşme süresince Milli Savunma
Bakanlığı ve/veya Türk Silahlı Kuvvetleri nam ve hesabına verilen eğitimler, kurslar ve seminerler sonucunda elde ettikleri diploma, sertifika, uzmanlık belgesi, kurs bitirme belgesini kullanamazlar ve bunlara bağlı olarak herhangi bir meslek icra edemezler” hükmüne yer verilerek TSK’nın yetişmiş insan gücü kaybının engellenmeye çalışıldığını, 2.5. Sivil denizcilikte gemiadamı belgesinin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yetkisinde ve 29.08.2024 tarihli ve 32647 sayılı resmi gazetede yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğine göre düzenlendiğini, bu yönetmelik ile çeşitli türlerde gemiadamı belgesi verilirken Dz.K.K.lığından ayrılan personele Dz.K.K.lığı yüzer unsurlarında (gemilerde) yaptığı görev süreleri ve aldığı kurslara göre çeşitli haklar tanındığını, 2.6. Subay/Astsubay Servis Belgesinin, Dz.K.K.lığından ayrılan personelin Dz.K.K.lığında bulunduğu statüyü (subay/astsubay), yükseldiği rütbeleri, Dz.K.K.lığı yüzer ve kıyı birliklerinde yaptığı görev yerlerini ve sürelerini, görmüş olduğu kursları ve Dz.K.K.lığından ayrılma tarihi ile sebebini gösteren bir belge olduğunu,
2.7. Dz.K.K.lığından ayrılan personelin gemiadamı belgesi çıkartabilmek ve anılan yönetmelikte kendisine tanınan haklardan yararlanabilmek için Subay/Astsubay Servis Belgesi ile Liman Başkanlıklarına müracaat edebildiklerini, 2.8. 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununa istinaden TSK’dan ayırma cezası alarak 15 yıllık mecburi hizmetini tamamlamadan Dz.K.K.lığından ayrılan tüm personelin servis belgesine uyuşmazlık konusu notun eklendiği, 2.9. Bahse konu notun eklenmesinin, TSK’dan yükümlülük süresini doldurmadan ayrılan personel olduğunun ve 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesinde belirtilen belgeleri kalan yükümlülük süresince kullanamacağının diğer kurumlara bildirilmesinin anılan kanun maddesinden kaynaklanan bir yükümlülük olduğu, 2.10. 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesinde, Milli Savunma Bakanlığı ve/veya Türk
Silahlı Kuvvetleri nam ve hesabına verilen eğitimler, kurslar ve seminerler sonucunda elde edilen diploma, sertifika, uzmanlık belgesi, kurs bitirme belgelerinin kalan yükümlülük süresince kullanılamayacağının açıkça belirtildiği, adı geçenin astsubay eğitimini bitirmesi neticesinde astsubay olmasına ilişkin diplomasının, TSK’da gördüğü kurslar ve aldığı eğitimlerin anılan kanun maddesi kapsamındaki diploma, sertifika ve uzmanlık belgesi niteliğinde olduğu bu nedenle bu belgeleri kalan yükümlülük süresince kullanmasına kanunen olanak bulunmadığı, 2.11. Servis belgesinin mahiyetinin, Dz.K.K.lığı Hukuk Hizmetleri Başkanlığının hukuki görüşünde olduğu gibi, belgenin kendisinin 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesinde belirtilen belgeler kapmasında olmayıp, tespit niteliğinde bir belge olduğu ve Dz.K.K.lığıca servis belgesine yazılan söz konusu notta da bu durum belirtilerek, anılan kanun maddesi kapsamındaki belgelerle birlikte kullanılamayacağının vurgulandığı, 2.12. Düzenlenen servis belgesinin, içeriği itibariyle adı geçenin TSK’da astsubay olarak görev yaptığını, yaklaşık 11 yıl Dz.K.K.lığında Güverte Deniz Hizmeti süresi olduğunu ve aldığı kursları gösterdiğini, ancak 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesine göre adı geçene astsubay vasfını kazandıran astsubay diplomasının ve kurs belgelerinin yükümlülük süresince kullanılamayacağı kanun hükmüne bağlandığından, adı geçene servis belgesine isitinaden Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinde belirtilen, Dz.K.K.lığından ayrılan astsubaylara tanınan haklar kapsamında işlem yapılmaması gerektiğinin
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bildirilmesi amacıyla servis notuna söz konusu notun yazılmasının kanunun bağlayıcı hükmü gereği zorunluluk olduğu, 2.13. Servis belgesinin düzenlenmesine yönelik hususların, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Ayrılan Personel
İçin Yapılacak İşlemler Genelgesinin 35 inci maddesinde belirtildiği, ancak normlar hiyerarşisine göre kanunda bağlayıcı bir hüküm olduğundan, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununa göre yükümlülük süresini tamamlamadan TSK’dan çıkarılan personelin servis belgesine not yazılması hususunun ayrıca genelgede belirtilmesine ihtiyaç olmadığı, 2.14. 15 yıl hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan TSK’dan ayrılan adı geçene bahse konu not yazılmadan verilecek servis belgesinin, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun 13 üncü maddesine aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle söz konusu uyuşmazlığın dostane çözüm ile çözülmesine imkan bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 inci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir”;
3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.”; 3.3. “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesinde, “Herkes, meşrû vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz”; 3.4. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde, “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”; 3.5. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin 3 üncü ve 4 üncü fıkralarında, “(3)Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
(4)Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”; 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”; 5. 926 sayılı TSK Personel Kanununun “Subayların ve astsubayların yükümlülüğü” başlıklı 112 nci maddesinde, “Muvazzaf subay ve astsubaylar subay ve astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen onbeş yıl hizmet etmedikçe istifa edemezler. Astsubaylıktan subay olanlar hakkında bu yükümlülük astsubay çavuşluğa nasıp tarihinden itibaren hesap edilir.”; 6. 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun; 6.1. “Disiplin cezaları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, “(f) Silahlı
Kuvvetlerden ayırma”; 6.2. “Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “(1) Silahlı
Kuvvetlerden ayırma cezası, personelin tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesi veya durumuna göre sözleşmesinin feshedilmesi sonucunu doğurur. Bu cezayı alanlar, seferberlik ve savaş hâlleri haricinde Türk Silahlı Kuvvetlerinde herhangi bir şekilde görev alamazlar. (Ek cümle: 1/2/2018-7073/90 md.) Yükümlülük veya sözleşme süresi sona ermeden Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alan personel, kalan yükümlülük veya sözleşme süresince Milli Savunma Bakanlığı ve/veya Türk
Silahlı Kuvvetleri nam ve hesabına verilen eğitimler, kurslar ve seminerler sonucunda elde ettikleri diploma, sertifika, uzmanlık belgesi, kurs bitirme belgesini kullanamazlar ve bunlara bağlı olarak herhangi bir meslek icra edemezler.”; 6.3. “Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, “(f) Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek: Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamaktır.”; 6.4. “Disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası verilmesi” başlıklı 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “(a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde onsekiz disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak.”;
7. TSK Yüksek Disiplin Kurulları Yönetmeliğinin; 7.1. “Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler 6413 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde sayılan hallerdir.”; 7.2. “Disiplin ceza puanına bağlı olarak Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası verilmesi” 10 uncu maddesinde, “(1) (Değişik:RG-10/8/2022-31919) Disiplin ceza puanına bağlı olarak Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası verilmesi gerektiren disiplinsizlikler 6413 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde sayılan hallerdir. (2) Birinci fıkra kapsamında ceza puanlarının hesaplanması,ceza cinsiesas alınarak Ek-1 sayılı çizelgeye göre yapılır.”; 8. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Ayrılan Personel İçin Yapılacak İşlemler Genelgesinin “Servis
Belgesi” başlıklı 35 inci maddesinde, “(1) Servis Belgeleri, 10 Şubat 2018 tarihli ve 30328 sayılı Resmi
Gazete’de yayıhlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinde belirtilen belgeleri, hak sahibi personelin sınavla veya sınavsız alabilmeleri için Liman Başkanlıklarına ibraz edilmek üzere Personel
Başkanlığınca tanzim edilir ve onaylanır. (2) Servis Belgeleri; istek üzerine hak sahibi personele EK36’daki örneğe göre hazırlanır. (3) Servis Belgesi tanzim edilecek personele ait kriterler yönetmelikle belirlenmiştir. (4) Verilen Servis Belgeleri, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının ilgili mercilerine ibraz edileceğinden bu maksat dışında kullanılamaz ve istek üzerine ikinci bir defa Servis
Belgesi tanzim edilmez. Ancak, Bakanlıkça talep edildiği taktirde Deniz Kuvvetleri K.lığmca yeniden tanzim edilerek gönderilir. (5) 2019 yılı ve sonrasında görevinden ayrılan persohelin servis belgelerine esas bilgiler Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile yapılan protokol esaslarına göre internet üzerinden elektronik ortamda gönderilebilir. (6) Servis belgelerinin tanzim usulü: a) Görev yeri ve hanesine o subayın veya astsubayın ilk resmi atanma yeri ve tarihi yazılarak Deniz Kuvvetleri K.lığından ilişiğinin kesildiği tarihe kadar görev safahatının kaydı yazılır. b) Deniz Kuvvetleri K.lığından ayrılış sebebine, onaylanan karar/kararnamede belirtilen ayrılış nedeni yazılır. c) Belge sahibinin fotoğrafı Personel
Başkanlığı soğuk damgası ile damgalanır. (7) Gemi adamı olabilme şartları Gemiadamları ve Kılavuz
Kaptanlar Yönetmeliğinin 4’üncü kısmında belirlenmiştir. Bu kapsamda söz konusu belge bu esasları sağlayan personel için düzenlenir.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ERTUNÇ ERKAN BALTA’NIN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Ret
Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuran özetle; üzerine şerh notu düşülmek suretiyle hatalı şekilde adına düzenlenen Astsubay Servis
Belgesinin incelenmesini ve üzerine şerh notu düşülmeden yeniden düzenlenerek kendisine gönderilmesini talep etmektedir.
11. İlgili idarece Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; başvuranın TSK’dan ayrıldıktan sonra, gemiadamı belgesi alabilmesi için adına düzenlenen Astsubay Servis Belgesine, TSK’dan ayırma cezası alarak 15 yıllık mecburi hizmetini tamamlamadan ayrıldığı için, idare tarafından düşülen şerh notu nedeniyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından talebinin reddedildiği, başvuran tarafından mevcut mevzuat hükümlerinde Astsubay Servis Belgesine söz konusu şerh notunun düşülmesiyle ilgili herhangi bir husus bulunmadığı iddiasıyla belgenin yeniden düzenlenmesi için idareye başvurduğu, ancak ilgili notun servis belgesine yazılmasının 926 sayılı TSK Personel Kanunu ve 6413 sayılı TSK Disiplin
Kanununun konuya ilişkin bağlayıcı hükümleri gereği zorunluluk olduğu, bahse konu not yazılmadan
başvurana verilecek servis belgesinin anılan kanun hükümlerine aykırılık teşkil edeceği gerekçeleri ile başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
12. Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; 12.1. 926 sayılı TSK Personel Kanununun “Subayların ve astsubayların yükümlülüğü” başlıklı 112 nci maddesinde, muvazzaf subay ve astsubayların subay ve astsubay nasbedildikleri tarihten itibaren fiilen onbeş yıl hizmet etmedikçe istifa edemeyeceklerinin, 12.2. 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun “Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında, yükümlülük veya sözleşme süresi sona ermeden Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası alan personelin kalan yükümlülük veya sözleşme süresince Milli Savunma Bakanlığı ve/veya Türk
Silahlı Kuvvetleri nam ve hesabına verilen eğitimler, kurslar ve seminerler sonucunda elde ettikleri diploma, sertifika, uzmanlık belgesi, kurs bitirme belgesini kullanamayacakları ve bunlara bağlı olarak herhangi bir meslek icra edemeyeceklerinin, 12.3. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Ayrılan Personel İçin Yapılacak İşlemler Genelgesinin “Servis
Belgesi” başlıklı 35 inci maddesinde, Astsubay Servis Belgesinin tanzim usullerine ilişkin hususların hüküm altına alındığı tespit edilmiştir.
13. “Hukuk devleti; insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.” (Anayasa
Mahkemesi E.2013/44, K.2013/59, Resmi Gazete Tarihi: 02/05/2013)
14. İdare, eylem ve işlemlerinde kanunun çizdiği sınırlar içerisinde kalmak zorundadır. Anayasanın 8 inci maddesinde bu husus yürütme yetkisi ve görevi Anayasa ve Kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir denilerek ifade edilmiştir. (Kemal Gözler, Gürsel Kaplan İdare Hukukuna Giriş Ekin Basın Yayın
Dağıtım Ağustos 2017, s.28)
15. Somut olayda, başvuranın 30.08.2013-14.06.2024 tarihleri arasında Dz.K.K.lığı bünyesinde astsubay olarak görev yaptığı, Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla TSK’dan çıkarıldığı 14.06.2024 tarihi itibariyle mevzuatta aranılan 15 yıllık yükümlülük süresini doldurmadığı, bu nedenle başvuran adına düzenlenen servis belgesine, yükümlülük süresi sona ermeden bu servis belgesini 6413 sayılı TSK Disiplin Kanununun
13 üncü maddesinde bahsi geçen mesleki belgelerle kullanılamayacağı ve bu belgelere bağlı olarak
herhangi bir meslek icra edemeyeceği yönünde şerh notu yazılmasının anılan kanun maddesi gereği yasal zorunluluk olduğu, bu şerh notunun TSK’dan 15 yıllık mecburi hizmetini tamamlamadan ayrılan tüm personelin servisi belgesine eklendiği, bu durumdaki personele bahse konu not yazılmadan verilecek servis belgesinin anılan kanun hükümlerine aykırılık teşkil edeceği, ayrıca servis belgesi tanzim usullerinin yer aldığı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Ayrılan Personel İçin Yapılacak İşlemler Genelgesinde servis belgesine bu şekilde not yazılıp yazılmayacağı konusunda bir hüküm bulunmasa da normlar hiyerarşisine göre konu hakkında yukarıda anılan kanunda bağlayıcı bir hüküm olduğundan, bu hususunun ayrıca genelgede belirtilmesine ihtiyaç olmadığı gerekçeleri ile yukarıda belirtilen mevcut mevzuat hükümleri gereği başvuranın talebinin ilgili İdare tarafından reddedildiği görülmüştür.
16. Diğer taraftan, konuya ilişkin olarak 23.01.2025 tarihinde idare ile yapılan telefon görüşmesinde, başvuranın yükümlülük süresinin 30.08.2028 tarihinde dolduğu, bu tarihten sonra tekrar başvurması durumunda kendisine uyuşmazlık konusu şerh notu düşülmeden astsubay servis belgesinin verilebileceği ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından gemiadamı belgesi talep etme hakkının olacağı ifade edilmiştir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran adına düzenlenen astsubay servis belgesine söz konusu şerh notunun yazılmasının yasal zorunluluk olduğu, servis belgesine bu şerh notu yazılmadan verilmesinin konuya ilişkin
güncel mevzuat kapsamında mümkün olmadığı, başvuran ile aynı durumda olan tüm personelin servisi belgesine söz konusu notun eklendiği, eklenmez ise bu durumun 15 yıllık yükümlülük süresini doldudurarak gemiadamı belgesi alan personel bakımından “kanun önünde eşitlik” ilkesine aykırılık teşkil edeceği, ayrıca başvuranın yükümlülük süresini tamamlayacağı 30.08.2028 tarihinden sonra tekrar başvurması durumunda kendisine söz konusu şerh notu düşülmeden astsubay servis belgesinin verilebileceği ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından gemiadamı belgesi talep etme hakkının olacağı hususları dikkate alındığında, başvuranın söz konusu talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; hem başvuranın dilekçesi hem de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından idare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam edecektir. İlgili İdarenin işlemine karşı
Ankara İdare Mahkemesi nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve DENİZ KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi