|
ÖZET: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’ne yapılan özel öğrenci başvurusu, 25 Mart 2024 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından reddedildi. Başvuran, üniversiteye özel öğrenci statüsü talep etmiş, ancak başvurusu senato kararıyla oy birliğiyle geri çevrilmiştir. Reddin gerekçesi, başvuranın daha önce başka bir üniversitede özel öğrenci olarak eğitim almış olması ve bu durumun mevcut mevzuatla çelişmesi olarak belirtilmiştir.
Üniversite, başvurunun değerlendirilmesinde kendi yönergesi ve Yükseköğretim Kurulu kararları çerçevesinde hareket ettiğini ifade etmiştir. Başvuranın, özel öğrenci olarak eğitim alabilmesi için belirli koşulları sağlaması gerektiği, bu koşulların ise ilgili mevzuatta açıkça tanımlandığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, özel öğrencilik taleplerinin üniversitelerin takdir yetkisine tabi olduğunu belirtmiştir. Bununla birlikte, başvuruların gerekçeli bir şekilde değerlendirilmesi gerektiği ve idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiği önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3351-S.24.5288
BAŞVURU NO : 2023/16576
KARAR TARİHİ : 25.03.2024
RET KARARI
ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Özel öğrencilik statüsü verilmesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 16.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda ; Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesine yaptığı özel öğrenci başvurusunun reddedildiğini, memur olma gerekçesiyle başvurduğunu, Üniversite ile görüştüğünde gerekçeli kararın olmadığı ve senato kararıyla oy birliğiyle başvurusunun reddedildiğinin söylendiğini, bu durumun Anayasanın 42 inci maddesine aykırı olduğunu belirtmekte olup 2023-2024 eğitim öğretim döneminin güz ve bahar döneminde Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinde özel öğrenci olarak okumayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak 04/01/2024 tarihli ve sayılı yazımızla bilgi ve belge talep edilmiş olup Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığından alınan 10/01/2024 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. ‘nın 2023-2024 eğitim öğretim yılında Üniversitemizde özel öğrenci olarak öğrenim görmesine ilişkin talebi Selçuk Üniversitesi Rektörlüğü’nün 11.08.2023 tarih ve sayılı yazısıyla
Üniversitenin kayıtlarına 11.08.2023 tarihinde girdiği, söz konusu yazının Üniversitenin İletişim Fakültesi
Dekanlığına 14.08.2023 tarih ve sayılı yazı ile iletildiği ve Dekanlıktan gelen cevabi Fakülte
Yönetim Kurulu Kararının Üniversitenin Senatosunda görüşülmek üzere 25.08.2023 tarih ve sayılı yazı ile Eğitim Komisyonuna gönderildiği,
2.2. ‘nın başvurularında, ilgi’de kayıtlı yazınızda bahsi geçen Yükseköğretim Kurulunun yazısında belirtilen öğrencinin 2020- 2021 eğitim öğretim yılında Üniversitenizde özel öğrenci olarak eğitim almış olmasının değişiklik hükmü gereği en fazla iki dönem özel öğrenci olarak eğitim alabilmesine engel teşkil etmediği görüşüne Üniversite tarafından alınan kararlarda uygun işlem tesis edildiği, bununla birlikte farklı yükseköğretim kurumlarındaki öğrencilerin özel öğrencilik taleplerinin Üniversitenin Özel
Öğrenci Yönergesinin hükümlerine göre değerlendirilmekte ve aynı yönergenin 6. maddesi gereği Senato onayı ile kabul edilmekte olduğu,
2.3. Selçuk Üniversitesi Rektörlüğünün ‘nın 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz ve bahar yarıyıllarında Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinde özel öğrenci statüsünde öğrenim görme talebine ilişkin teklifin “her sene uzatma isteği” gerekçesiyle Üniversite Senatosunun 31.08.2023 tarih ve sayılı kararı ile kabul edilmediği,
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 6/11/1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun;
5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”,
5.2. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…”
6. 24/04/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim
Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile
Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Değişim programları ve özel öğrenci olarak ders alma” başlıklı 22 nci maddesinin 7 nci fıkrasında; “(7) (Ek:RG-17/4/202131457)(3) Özel öğrencilik imkanından bir program süresince en fazla iki dönem yararlanılır. Bu süre,
öğrencinin talebi ve ancak aşağıdaki şartlar çerçevesinde Yükseköğretim Kurulunun kararıyla uzatılabilir:
a) Öğrencinin, yükseköğretim kurumuna yerleşmesinden sonra eğitimi sebebiyle ikamet edilen ilde tedavisi mümkün olmayan ciddi bir hastalık teşhisi konulduğunun ya da var olan hastalığın ilerlediğinin devlet hastanesi veya devlet üniversitesi hastanesinden alınmış sağlık kurulu raporu ile belgelenmiş olması.
b) Öğrencinin, maruz kaldığı darp, şiddet gibi fiiller sebebiyle öğrenimini kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumunda devam ettirmesinin mümkün olmadığına ilişkin üniversite yönetim kurulunun teklifinin olması.”
7. 27/08/2019 tarihli ve 30871 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ankara Hacı
Bayram Veli Üniversitesi Ön Lisans-Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Çift anadal, yan dal, yatay geçiş, özel ve misafir öğrenciler” başlıklı 17 nci maddesinde; “(2) Üniversite içinden veya dışından yapılacak yatay geçiş işlemleri, çift anadal ve yan dal öğrenci kabul işlemleri, özel ve misafir öğrenci olarak ders alma ile ilgili esaslar, 24/4/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre
Senato tarafından belirlenir.”
8. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Özel ve Misafir Öğrenci Yönergesinin “Özel ve misafir öğrenci olarak ders alma koşulları” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(6) Özel ve misafir öğrenci başvuruları, akademik takvimde belirtilen sürede yapılır. Süresi içinde yapılmayan başvuru değerlendirmeye alınmaz. (7) Özel ve misafir öğrenci başvuruları, ilgili program görüşü alınarak, ilgili birim Yönetim Kurulu kararı ve Eğitim Komisyonunun önerisi ile Senatoya sunulur, Senato tarafından da uygun görülürse öğrenci ders alabilir. (…) (13) Özel öğrencilik için başvuracakların aşağıdaki koşullardan en az birini sağlaması gerekmektedir. a) Yetkili hakem hastanelerden alınan sağlık kurulu raporu; 1)
Yaşamı tehdit eden veya kronik bir hastalığının bulunması ve bu hastalığın eğitimi sebebiyle ikamet edilen ilde tedavisinin mümkün olmadığının il sağlık müdürlüğü yazısıyla, belgelemesi, 2) Ailesinin yanında kalması gereken bir sağlık sorunu olduğunu yetkili hakem hastanelerin sağlık kurulu raporu ile belgelemesi,
3) Öğrencinin birinci derece akrabalarının bakıma muhtaç olması ve öğrenciden başka bakacak kimsenin
bulunmadığının belgelendirmesi, b) Öğrencinin, yükseköğretim kurumunu değiştirmemesi hâlinde hayatının tehlikeye gireceğini dava belgeleriyle belgelendirmesi, c) Kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumunun bulunduğu ildeki eğitim-öğretim faaliyetlerinin devamını imkânsız kılan doğal afet ya da insani felaketlere uğrandığını mülki amirlik yazısıyla belgelendirmesi, gerekir. (14) Tayin veya başka bir suretle
Ankara ilinde bulunan kamu görevlilerince sırf bu nedenle yapılan özel öğrencilik başvuruları, yukarıdaki fıkraya göre gerçekleştirilen özel öğrencilik başvurularının değerlendirilmesi sonucunda boş kontenjanın kalması halinde, değerlendirmeye alınır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran ayrıntılarına 1 numaralı paragrafta yer verilmiş olup özetle 2023-2024 eğitim öğretim döneminin güz ve bahar döneminde Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesinde özel öğrenci olarak okumayı talep etmektedir.
11. Konuyla ilgili olarak İdareler tarafından Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerden; ‘nın 2018 ÖSYS sonucunda Aksaray Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih İÖ programında öğrenim görmeye hak kazandığı, 09.09.2019 tarihinde Ek Madde 1 kapsamında Selçuk Üniversitesi
İletişim Fakültesi Gazetecilik İÖ programına yatay geçiş yaptığı, halen Selçuk Üniversitesi İletişim
Fakültesi Gazetecilik İÖ programında öğrenci olduğu,
11.1. Başvuranın Ankara’da İnfaz Koruma Memuru olarak görev yapması nedeniyle 2020-2021 eğitim öğretim döneminde (23.09.2020-20.06.2021 tarihleri arasında) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
İletişim Fakültesinde özel öğrenci olarak eğitim aldığı,
11.2. Akabinde 17.04.2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yükseköğretim Kurumlarında Ön lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik
Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 2. maddesinde yer alan “Bu yönetmelik 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminden itibaren yürürlüğe girer.” hükmü uyarınca ’nın 2021-2022 eğitim öğretim yılında en fazla iki dönem özel öğrenci olarak eğitim alabilmesi hususunun ilgili yükseköğretim kurumlarınca değerlendirilmesi gerektiği,
11.3. Ayrıca başvuranın 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim
Fakültesinde özel öğrenci olarak eğitim almış olmasının, 17.04.2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar
Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin
Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmeliğin 2. maddesinde yer alan “Bu yönetmelik 2021-
2022 eğitim-öğretim yılı güz döneminden itibaren yürürlüğe girer.” hükmü kapsamında en fazla iki dönem
özel öğrenci olarak eğitim alabilmesine engel teşkil etmediği,
11.4. 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz ve bahar dönemindeki başvurunun ise üniversitelerce değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
12. Bu itibarla Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Senatosu tarafından 31.08.2023 tarihinde yapılan sayılı toplantıda başka bir üniversite öğrencisi iken adı geçen Üniversitede özel öğrenci statüsünde öğrenim görme talebinde bulunan öğrencilerin durumunun Özel ve Misafir Öğrenci Yönergesine göre değerlendirildiği ve ’nın talebinin oy birliğiyle reddedildiği görülmektedir.
13. Yukarıda belirtilen mevzuata ve YÖK kararlarına da bakıldığında yükseköğretim kurumlarının, kendi mevzuatlarındaki hükümler çerçevesinde değerlendirme yapma yetkisine sahip olduğu, özel öğrencilik statüsüyle ilgili olarak son kararın üniversitelerin senatolarında olduğu açıktır. Dolayısıyla konuyla ilgili olarak yükseköğretim kurumlarının kendi mevzuatlarındaki hükümler çerçevesinde değerlendirme yapma yetkilerinin bulunduğu dikkate alındığında her başvurunun kabul edileceği sonucunun çıkarılamayacağı; yükseköğretim kurumlarının takdir yetkisinin bulunduğu görülmektedir.
14. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması görevlerinin niteliği yönünden zorunludur. Ancak idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanmamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır. (Bkz. Prof.
Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s. 204)
15. Bu bağlamda takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanabilir.
16. Somut olayda, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Senatosu tarafından takdir yetkisinin, kamu yararı ve bireysel yarar dengesi gözetilerek kullanıldığı, Kurumumuza sunulan belgelerden aksinin tespit edilmediği dolayısıyla bu haliyle idarenin, başvuranın talebi hakkında tesis ettiği işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık meydana gelmediği, ayrıca Anayasa’nın üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduklarını hüküm altına alan 130 uncu maddesi göz önünde bulundurulduğunda, tesis edilen işlemin hak ihlaline yol açmadığı değerlendirilmektedir.
17. Bu çerçevede; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın
Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
19. Öte yandan, her ne kadar ilgili mevzuat tarafından Üniversitenin Senatosuna özel öğrencilik statüsü verilmesi noktasında takdir hakkı tanınmış olsa da özel öğrencilik statüsü taleplerinde başvuru hakkı kısıtlaması olmadığından “her sene uzatma isteği” gerekçesiyle talebin reddedilmesi makul görülmemektedir. Dolayısıyla “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun olacak şekilde Üniversite
Senatosu tarafından verilen ret kararlarında makul hukuki gerekçelere yer verilmesi hususunda daha özenli olunması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın başvuran ile Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Rektörlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi