|
ÖZET: Başvuran, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne yatay geçiş yaparak 3.54 ortalama ile mezun olmasına rağmen okul birincisi unvanının verilmediğini iddia ederek, bu durumun eşitliğe aykırı olduğunu belirterek itirazda bulunmuştur. Başvurusu, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, ödül verilmesi için gerekli olan şartların sağlanmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Üniversite, ödül verilmesi için öğrencinin mezuniyet için gerekli ders kredilerinin en az %90’ının Hacettepe Üniversitesi’nden alınmış olması gerektiğini ve yatay geçiş yapan öğrencilerin bu kapsamda değerlendirilmediğini ifade etmiştir.
Hacettepe Üniversitesi’nin ödül yönergesi, öğrencilerin ödül alabilmesi için belirli koşulları öngörmektedir. Başvuranın, diğer üniversiteden transfer ettiği derslerin toplamının, gerekli kredi miktarının altında kalması nedeniyle ödül için aday gösterilemeyeceği belirtilmiştir. Ayrıca, bütünleme sınavları sonucunda mezun olmasının da ödül alabilmesi için bir engel teşkil ettiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair yapılan değerlendirmede, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ve başvuranın iddialarının mevzuatla çeliştiğini belirtmiştir. Başvuranın, itiraz sürecinde yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2078-S.24.3291
BAŞVURU NO : 2023/16756
KARAR TARİHİ : 22.02.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın okul birincisi unvanı verilmesi talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 19.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk
Fakültesi öğrencisi iken Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesine geçiş yaptığını, geçişinin ardından muafiyet işlemleri ve alması gereken tüm dersleri alıp başarılı olduğunu, 3.54 ortalama ile en yüksek ortalama ile mezun olmasına rağmen okul birincisi ilan edilmediğini, bu durumun eşitliğe aykırı olduğunu belirterek, birinci olmasına engel olan hükmün iptalini ve kendisine okul birincisi unvanının verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğünün
– – sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1. Öğrencilerin okul birincisi olarak tespitlerine ve kendilerine başarı ödülü verilmesine ilişkin hususların birbirinden farklı durumlar olduğu,
2.2. “Öğrenci Başarı Ödülü” veya “İhsan Doğramacı Üstün Başarı Ödülü” nün, tamamen Üniversitenin inisiyatifi ile Hacettepe Üniversitesince Önlisans ve Lisans Öğrencilerine Verilecek Ödüller, Armağanlar ve Ödüllendirme Kurallarına İlişkin Yönergede belirlenen esaslar ve koşullar kapsamında bu koşulları karşılayan öğrencilere verildiği, Yönergede ve başka herhangi bir hukuki düzenlemede yükseköğretim kurumlarının inisiyatifi ile öğrencilere bir ödül verilmesi durumunda genel akademik ortalamanın esas alınması gerektiğine ilişkin bir hükmün bulunmadığı, bu kapsamda bir öğrencinin genel akademik ortalama ile birinci olması kendisinin anılan Yönerge uyarınca kendisine ödül verilmesi sonucunu doğurmadığı,
2.3. “Öğrenci Başarı Ödülü” veya “İhsan Doğramacı Üstün Başarı Ödülü” verilebilmesi için sağlanması gereken koşulların, Hacettepe Üniversitesince Önlİsans ve Lisans Öğrencilerine Verilecek Ödüller, Armağanlar ve Ödüllendirme Kurallarına İlişkin Yönergesinde düzenlendiği, anılan maddenin “Önkoşul” başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının d bendinde “Mezuniyet için gerekli seçmeli ve zorunlu ders kredisinin (AKTS) en az %90 ‘mın Üniversitemizden alınmış olması gerekmektedir. Değişim programları ile öğretim gören öğrenciler (Erasnıus, Farabi, Mevlana vb) bu kapsam dışındadır.” hükmü ve 11. maddesinde de
“Normal eğitim süresinin dışında yaz dönemi (okulu), tek ders ve bütünleme sınavları sonucunda mezun olan Öğrenciler ödüle aday gösterilemez.” hükmünün yer aldığı,
2.4. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi iken “Üniversite Dışı Yatay Geçiş
Metodu” ile Üniversitemiz Hukuk Fakültesine 14.09.2021 tarihinde kayıt yaptıran başvuranın, 2022-2023
Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Döneminde bütünleme sınavları sonucunda 3,54 genel akademik ortalama ile mezun olan öğrenciler arasında birinci sırada yer aldığı, ancak Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olabilmek için asgari 240 kredilik dersten başarılı olmak gerektiği,
2.5. Başvuranın yatay geçiş yapmış olduğu okuldan getirmiş olduğu 78 AKTS’lik ders ile yukarıda anılan Yönergenin 4. maddesinde yer alan sınırın üzerinde dersi intibak ettirmiş olması ve kendisinin 2023 yılı içerisinde mezun olan öğrenciler arasında birinci sırada yer almasına rağmen bütünleme sınavları neticesinde mezun olduğundan aynı Yönergenin II. maddesi hükmü gereğince ödül verilmesine ilişkin sıralamaya alınmadığı,
2.6. Hacettepe Üniversitesince Önlisans ve Lisans Öğrencilerine Verilecek Ödüller, Armağanlar ve
Ödüllendirme Kurallarına İlişkin Yönergenin, 22.03.2017 tarih ve 2017-109 sayılı Senato ile kabul edilerek bu tarih itibariyle yürürlüğe girdiği, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren mezun olan öğrencilere uygulandığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil
yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”
6. Hacettepe Üniversitesi Ödül Yönergesi’nin; “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “(l) Bu yönergenin amacı, Hacettepe Üniversitesi tarafından verilecek ödülleri ve bu ödüllerin verilmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.” “Kapsam” başlıklı 2 inci maddesinde; “(l) Bu yönerge, Hacettepe
Üniversitesi tarafından verilecek ödülleri ve bu ödüllerin verilmesine ilişkin usul ve esasları kapsar.”
“Ödüllerin verilmesi ve takdimi” başlıklı 20 nci maddesinde; “(l) Ödüllerin verilmesine Senato karar verir. Senato’nun gerekli gördüğü hallerde, bir ya da birden çok kategori ve alan için ödül verilmeyebilir.”
7. Hacettepe Üniversitesi Senatosunun 22.03.2017 tarih ve 2017-109 sayılı kararıyla kabul edilen
Hacettepe Üniversitesi Önlisans ve Lisans Öğrencilerine Verilecek Ödüller, Armağanlar ve
Ödüllendirme Kurallarına İlişkin Yönerge’nin “Koşullar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Mezuniyet için gerekli seçmeli ve zorunlu ders kredisinin (AKTS) en az %90 ‘mın Üniversitemizden alınmış olması gerekmektedir. Değişim programları ile öğretim gören öğrenciler (Erasmus, Farabi, Mevlana vb) bu kapsam dışındadır.” 11 inci maddesinde; “Normal eğitim süresinin dışında yaz dönemi (okulu), tek ders ve bütünleme sınavları sonucunda mezun olan Öğrenciler ödüle aday gösterilemez.”
Hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencisi iken Hacettepe Üniversitesi Hukuk
Fakültesine geçiş yaptığını, geçişinin ardından muafiyet işlemleri ve alması gereken tüm dersleri alıp başarılı olduğunu, 3.54 ortalama ile en yüksek ortalama ile mezun olmasına rağmen okul birincisi ilan edilmediğini, bu durumun eşitliğe aykırı olduğunu belirterek, birinci olmasına engel olan hükmün iptalini ve kendisine okul birincisi unvanının verilmesini talep etmektedir.
10. Kurumumuza yapılan benzer nitelikte olan 2023/672 numaralı dosya kapsamında yapılan inceleme ve araştırma sürecinde de yer verildiği üzere, yatay geçiş yoluyla Hacettepe Üniversitesine kayıt yaptıran öğrencilerin elektronik ortamda ilk başvuru sayfasında Yatay Geçiş Başvuru Duyurusuna yönlendirildiği, bu duyuru sayfasında Üniversitede uygulanmakta olan yönetmelik, yönerge gibi hukuki mevzuatın yer aldığı, yatay geçiş yoluyla kayıt yaptırma hakkını kullanan öğrencilerin elektronik ortamda kayıt-kabul beyan formunu onaylamadan işlemlere devam edemedikleri, bu uygulama ile öğrencilerin eğitim öğretimle ilgili yürürlükte olan yönetmelikler-yönergeler ile sahip oldukları haklar ve yükümlülükler konusunda bilgilendirildikleri anlaşılmaktadır.
11. Üniversite Senatosunun 22.03.2017 tarih ve 2017-109 sayılı kararıyla güncellenen Hacettepe
Üniversitesi Önlisans ve Lisans Öğrencilerine Verilecek Ödüller, Armağanlar ve Ödüllendirme Kurallarına
İlişkin Yönergenin 4 üncü maddesine eklenen “Mezuniyet için gerekli seçmeli ve zorunlu ders kredisinin (AKTS) en az %90’nın Üniversitemizden alınmış olması gerekmektedir. Değişim programları ile öğretim gören öğrenciler (Erasmus, Farabi, Mevlana vb) bu kapsam dışındadır.” hükmünün eşitlik ilkesine aykırı olduğu yönündeki iddiasına ilişkin olarak; Anayasa Mahkemesinin 12.06.2008 tarih ve E:2008/28, K:2008/122 sayılı kararında, “Anayasa’nın 10. maddesinde yer verilen “yasa önünde eşitlik ilkesi” hukuksal durumları aynı olanlar için söz konusudur. Bu ilke ile eylemli değil, hukuksal eşitlik öngörülmüştür. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak, ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır. Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez. Durumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez.” ifadelerine yer verildiği görülmektedir. Başvuru kapsamında bahse konu Üniversitenin başvuran ile aynı durumda olan her öğrenci bakımından aynı kurallar çerçevesinde işlem tesis ettiği anlaşıldığından, yukarıda yer verilen Anayasa Mahkemesi kararı da göz önünde bulundurulduğunda kişilerin mevzuat karşısında eşitlik ilkesine aykırı olarak farklı işlemlere tabi tutulduğuna yönelik emareye rastlanmamıştır.
12. Başvuranın tarafına Öğrenci Başarı Ödülü ya da İhsan Doğramacı Üstün Başarı Ödülü verilmesi gerektiğine yönelik iddiasına ilişkin olarak; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44. maddesinde
“…eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” hükmüne yer verilerek Yükseköğretim Kurumlarının eğitim öğretimin devamına ilişkin kararlar alabilmesi hususu düzenlenmiştir Buna göre Hacettepe Üniversitesi Senatosunun 22.03.2017 tarih ve 2017-109 sayılı kararıyla güncellenen Hacettepe Üniversitesi Önlisans ve Lisans Öğrencilerine Verilecek Ödüller, Armağanlar ve Ödüllendirme Kurallarına İlişkin Yönergenin 4 üncü maddesinde “Mezuniyet için gerekli seçmeli ve zorunlu ders kredisinin (AKTS) en az %90 ‘nın Üniversitemizden alınmış olması gerekmektedir.
Değişim programları ile öğretim gören öğrenciler (Erasmus, Farabi, Mevlana vb.) bu kapsam dışındadır.” hükmü ve 11. maddesinde de “Normal eğitim süresinin dışında yaz dönemi (okulu), tek ders ve bütünleme sınavları sonucunda mezun olan Öğrenciler ödüle aday gösterilemez.” hükmünün yer aldığı görülmektedir.
13. Somut olayda mevzuatta belirtilen koşulu sağlayan öğrencilerin ödül için aday gösterileceğinin açık olduğu, başvuranın ise mevzuatta yer alan tamamlaması gereken 240 AKTS’nin 78’ini Ankara Yıldırım
Beyazıt Üniversitesinde aldığı dersler ile tamamladığından mevcut ön koşulu karşılamadığı, ayrıca Yönerge
hükmünün dışında olarak normal eğitim süresinin dışında bütünleme sınavları sonucunda mezun olması sebebiyle mevzuat kapsamında yer almadığı anlaşılmaktadır.
14. Kurumumuzca ilgili mevzuat ve dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, mevcut mevzuat hükümleri doğrultusunda işlem tesis ettiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi