|
ÖZET: Başvuran, Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunmakta ve Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümüne kayıtlıdır. Ancak, ailesinin cezaevine gelememesi ve resmi işlemleri takip edememesi nedeniyle ders kaydını gerçekleştiremektedir. Başvuran, ders muafiyetinin onaylandığını, fakat ders kaydının yapılmadığını belirterek, bu işlemin gerçekleştirilmesi için çeşitli tarihlerde dilekçeler yazmıştır. Mersin Üniversitesi, ders kayıtlarının belirtilen tarihler arasında yapılması gerektiğini ve başvuranın bu süre içinde gerekli işlemleri gerçekleştirmediğini ifade etmiştir.
Mersin Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın dilekçelerine verdiği yanıtlarda, ders kayıt işlemlerinin öğrencinin kendisi tarafından yapılması gerektiğini ve başvuranın mazeretli ders kaydı talebinin belirtilen tarihler içinde uygun görülmediğini belirtmiştir. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ise, başvuranın cezaevinde bulunduğu süre zarfında gerekli işlemleri yapmadığını ve üniversiteye yazdığı dilekçelerin ilgili birimlere iletildiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ders kaydı talebi kısmen kabul edilmemiş, ancak hükümlülerin eğitim haklarının etkin bir şekilde kullanabilmesi için Adalet Bakanlığı’na düzenli bilgilendirmelerin yapılması önerilmiştir. Bu karar, başvurana, Mersin Üniversitesi Rektörlüğüne ve Adalet Bakanlığına tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3795-S.24.5993
BAŞVURU NO : 2023/17660
KARAR TARİHİ : 04.04.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Ders kaydının yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 06.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunduğunu, Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünü kazandığını, Üniversiteye kaydının yapıldığını, ancak halen ailesinin cezaevine ziyaretine gelememeleri ve resmi işlerden de anlamamaları sebebiyle işlemlerini kendisinin takip etmeye çalıştığını, tahliyesinin yakın olması sebebiyle üniversiteye devam etmek istediğini, bu sebeple ders kaydı ve ders muafiyeti için Üniversiteye dilekçe yazdığını, ders muafiyetinin yapıldığını ancak ders kaydının yapılmadığını, konu ile ilgili olarak tekraren yazdığı dilekçeye ise Üniversite tarafından 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Akademik Takvimine göre mazeretli ders kayıt taleplerinin 02-09 Ekim 2023 tarihleri arasında yapılması gerektiği cevabının verildiğini, ancak 29.08.2023 tarih ve / sayılı, 04.09.2023 tarih ve / sayılı ve 29.09.2023 tarih ve / sayılı dilekçeleriyle ders kaydının gıyabında yapılmasını talep ettiğini ve söz konusu dilekçeleri ders kayıt tarihlerinden önce gönderdiğini ifade ederek bahsi geçen dilekçelerin incelenmesini, ders kaydının yapılmasını ve eğitim öğrenim hakkından yararlanabilmeyi talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup ilgili idarelerden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmeleri istenmiştir.
3. Mersin Üniversitesi Rektörlüğünün söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 01.12.2023 tarihli ve E- – – sayılı cevap yazısı ve ekleri ile 14.12.2023 tarihli ve E- – – sayılı cevap yazısında özetle; /
3.1. Üniversiteye kayıtlı tüm öğrencilerin ders kayıtlarının Mersin Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin ilgili maddelerine göre yapıldığı, öğrencilerin ders kayıtlarını Öğrenci
Bilgi Sisteminde öğrencilerin kendileri tarafından oluşturdukları şifreleri veya e-devlet şifreleri ile Öğrenci
Bilgi Sistemine giriş yaparak akademik takvimde belirtilen tarihler arasında online olarak yaptıkları, süresi içinde ders kaydını yapamayan öğrencilerin akademik takvimde belirtilen tarihler arasında mazeretini belgeleyen dilekçe ile başvuru yapması üzerine ilgili Fakülte Yönetim Kurulunda da uygun görülmesi durumunda Öğrenci Bilgi Sisteminde öğrencilerin kendileri tarafından online olarak mazeretli ders kaydını yaptıkları, 3.2. Üniversitede kayıtlı hükümlü, tutuklu veya diğer öğrencilerin ders kayıt işlemlerinde izlenmesi gereken yöntemlerin farklılık göstermediği, belirtilen şekilde Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinden online olarak yapıldığı, 3.3. Başvuranın, ders muafiyet talebinin 19.09.2023 tarih ve / sayılı Yönetim Kurulu Kararı ve
10.10.2023 tarih ve / sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile karşılandığı,
3.4. Başvuran öğrencinin, ders kaydı talebi ile ilgili olarak Mersin Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans EğitimÖğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 22’nci maddesinin üçüncü bendinde; “Ders kayıt işleminin, öğrencinin kendisi tarafından yapılması esastır. Ders kaydında değişiklik yapmak isteyen öğrencinin yazılı başvurusu üzerine akademik takvimde belirtilen tarihlerde danışman tarafından ders değişikliği yapılır.” denildiğinden 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz yarıyılı ders kaydının yapılamadığı ve akademik takvimde belirtilen tarihler arasında başvuru yapılmaması sebebiyle İletişim Fakültesinin 17/10/2023 tarihli ve
/ sayılı Yönetim Kurulu kararı ile mazeretli ders kaydının uygun görülmediği, Hususları belirtilmiş ve istenilen belgeler Kurumumuza iletilmiştir.
4. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 11.01.2024 tarihli ve E sayılı cevap yazısında özetle; 4.1. Başvuru konusu husus ile ilgili olarak, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Kanun’un 67’nci maddesinin üçüncü fıkrası ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik
Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in 75’inci maddesinin üç, dört ve beşinci fıkra hükümleri uyarınca işlem yapıldığı, 4.2. Ceza infaz kurumlarında bulunan ve eğitimlerine devam eden hükümlü ve tutuklu örgün üniversite öğrencilerinin ders ön kayıt işlemi, ders kaydı değişiklikleri gibi internet ortamında yapılacak işlemlerin öncelikli olarak vasisi tarafından gerçekleştirildiği, hükümlü veya tutuklunun e-Devlet şifresini paylaşması durumunda Kurum eğitim ve öğretim servisi tarafından kendisine rehberlik edildiği, 4.3. Kurum İdare ve Gözlem Kurulunun 25.08.2023 tarihli ve / Karar sayılı kararı gereğince; “Ösym tarafından 17-18 Haziran 2023 tarihlerinde 3 oturum şeklinde gerçekleştirilmiş olan Yükseköğretim
Kurumları Sınavının sonucunda hükümlü ve tutukluların üniversiteye yerleşmeleri için tercih süreci başlamış olup tercih sürecinin sonunda üniversiteye yerleştirme sonuçları 19.08.2023 tarihinde açıklanmıştır. Açıklanan sonuçlar doğrultusunda hükümlü tutukluların üniversiteye kayıtlarını gerçekleştirebilmek amacıyla 28-30 Ağustos tarihlerinde Kurum bilgisayar sınıfından iş ve işlemlerin yapılmasına” dair karar alındığı, 4.4. Başvuranın, Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulundurulduğu süre içerisinde
Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümüne kayıt işlemlerine dair talebinin bulunmadığı, ancak ilgili Üniversite Rektörlüğüne hitaben yazmış olduğu dilekçelerin tamamının gönderildiği, Kurumdan istenilen belgelere titizlikle cevap verildiği, bu kapsamda, 29.08.2023 – 04.09.2023 – 29.09.2023
– 10.10.2023 tarihli ders kaydının gıyabında yapılması ve akıbet sorma dilekçelerinin Mersin Üniversitesi
Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına gönderildiği ve Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi
Dekanlığı Öğrenci İşleri Biriminin 19.10.2023 tarihli ve 23.10.2023 tarihli cevap yazılarının da başvurana tebliğ edildiği, hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 5.1. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.” 5.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinin (b) bendi uyarınca:
“b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; […] ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 8. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un; 8.1. “Hükümlünün radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakkı” başlıklı 67’nci maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları uyarınca; “(3) Kapalı ve açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde ancak, eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak, Adalet Bakanlığının uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın ceza infaz kurumuna alınmasına izin verilebilir.
(4) Bu haklar, tehlikeli hâlde bulunan veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.” 8.2. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 76’ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca; /
“(1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.” 9. 29.03.2020 tarih ve 31083 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’in; 9.1. “Eğitim ve öğretim servisi” başlıklı 14’üncü maddesi uyarınca; “(1) Eğitim ve öğretim servisi; kurumdaki eğitim ve öğretim hizmetleri, kültürel etkinlikler, kütüphane çalışmaları ve manevi rehberlik hizmetlerinin yürütüldüğü servistir. Eğitim ve öğretim servisinde; öğretmen, eğitim uzmanı ve kütüphaneci görev yapar.
(2) Öğretmen ve eğitim uzmanı; a) Hükümlülerin eğitim ve öğretimleri ile manevi kalkınmalarını sağlar, örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları, sınava giriş işlemleri, sevk hâlinde okul kayıtlarının nakledilmesi gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürütür ve konu hakkında bilgilendirme yapar.
[…]” 9.2. “Hükümlünün radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakkı” başlıklı 75’inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca; “(3) Kapalı ve açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde ancak eğitim ve iyileştirme programları çerçevesinde kurum yönetimince belirlenen yerlerde görsel ve işitsel eğitim araç ve gereçlerinin kullanımına izin verilebilir. Eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabilir. Hükümlü, odasında bilgisayar bulunduramaz. Ancak Bakanlığın uygun görmesi hâlinde eğitim ve kültürel amaçlı olarak bilgisayarın kuruma alınmasına izin verilebilir.
(4) Bu haklar, idare ve gözlem kurulu kararı ile tehlikeli hükümlü oldukları saptananlar veya örgüt mensubu hükümlüler bakımından kısıtlanabilir.
(5) İşlediği suçun nitelik ve işleniş biçimi göz önüne alındığında, toplum için ciddi bir tehlike oluşturan, kurumdaki tutum ve davranışlarıyla, suç işlemek amacıyla kurulan silahlı örgütün yöneticiliğini yapmaya devam eden, bu konuda herhangi bir yöntemle, kurum içi veya dışındaki kişilere talimat veya mesaj veren hükümlülerin, idare ve gözlem kurulu kararıyla televizyon yayınlarını izlemesine ve bilgisayar ile internetten yararlanmasına izin verilmez.” 9.3. “Öğretimden yararlanma” başlıklı 89’uncu maddesi uyarınca; “Açık kurumlar ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır.” 10. 19.09.2022 tarih ve 31958 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mersin Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Kayıt yenileme” başlıklı 22’nci maddesi uyarınca; “(1) Öğrenci akademik takvimde belirtilen tarihlerde varsa katkı payını veya öğrenim ücretini yatırarak ders kaydını yapar. Danışman akademik takvimde belirtilen sürelerde öğrencinin ders kaydını kesinleştirir. Belirlenen ders kayıt yenileme süreci içerisinde dersini seçmeyen ve/veya varsa katkı payı/öğrenim ücretini yatırmayan öğrencinin ders kaydı onaylanmaz.
[…]
(3) Ders kayıt işleminin, öğrencinin kendisi tarafından yapılması esastır. Ders kaydında değişiklik yapmak isteyen öğrencinin yazılı başvurusu üzerine akademik takvimde belirtilen tarihlerde danışman tarafından ders değişikliği yapılır.
[…] (7) Akademik takvimde belirtilen kayıt yenileme süresi içerisinde ders kaydı yapmayan öğrenciler, kayıt yenileme süresi boyunca mazeretli olduklarını belgelemeleri halinde, eğitim-öğretimin başladığı ilk hafta içerisinde başvurmaları durumunda, ilgili birim yönetim kurulu kararı ile mazeretli ders kayıtlarını yapabilirler.
[…] (9) Kayıt yenileme işlemlerinin tümünden öğrenciler sorumludur.” 11. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 27.07.2007 tarihli ve “Genç ve Yetişkin Hükümlü ve Tutukluların Eğitim ve İyileştirilme İşlemleri ve Diğer Hükümler” konulu 46/1 No’lu Genelge’nin; 11.1. “Eğitim ve Öğretim Çalışmaları” başlıklı Dördüncü Bölümü’nün “F- Yüksek Öğretim
Çalışmaları” başlığı altında; “(1) Herhangi bir yüksek öğretim kurumuna devam ederken tutuklanan veya hüküm giyen öğrencilerin ya da ceza infaz kurumundayken üniversite sınavını kazanan hükümlü ve tutukluların kapalı ceza infaz kurumlarından, okullarının kabul etmesi durumunda, dış güvenlik görevlisi muhafazasında, açık ceza infaz kurumlarından iç güvenlik görevlisi nezaretinde ara, yıl sonu, bütünleme ve mazeret sınavlarına katılmaları sağlanacaktır. Talebi olması hâlinde okullarının kabul etmesi koşuluyla kayıt dondurma işlemi yapılması için girişimlerde de bulunulacaktır.” 11.2. “Eğitim Servisi Çalışanlarına İlişkin Hususlar” başlıklı Dokuzuncu Bölümü’nün “A- Kurum
Öğretmenlerinin Görevleri” başlığı altında; “(1) Mevzuatta belirtilenlerin yanı sıra, kuruma ilk geldiği andan itibaren hükümlü ve tutukluların öğrenim durumlarını tespit edecek, eğitim-öğretim hakları, kurumda yürütülen eğitim-öğretim, sosyal-kültürel faaliyetler hakkında bilgi verecek, faaliyetlere katılmalarını teşvik edecek, kamu kurum ve kuruluşları, sivil toplum kuruluşları gibi kurum ve kuruluşlarla irtibata geçerek eğitim-öğretim, meslekî eğitim, sosyal ve kültürel faaliyetleri daha verimli hâle getirecektir.
(2) Kurum öğretmenlerinin eğitim ve öğretim ile sosyal ve kültürel faaliyetleri yürütmek için gerekli olan telefon, faks, internet ve kurum aracını kullanmaları ve yardımcı personelden yararlanmaları kurum idaresi tarafından sağlanacak ve onların bu çalışmalarına destek olunacaktır.” hükümleri düzenlenmiştir.
12. Mersin Üniversitesinin 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Ders Kayıt ve Ders Kaydı 1
Yenileme İşlemlerine ilişkin duyuru metninde; 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılı ders kayıt ve kayıt yenileme tarihleri, ders ön kaydı yapılırken dikkat edilecek hususlar, ders ön kaydında derslerin seçimi, seçmeli ders seçimlerine ilişkin hususlar ve
1 https://www.mersin.edu.tr/bulut/birim_594/Ders_kayit/20232024/2023_-_2024_eitim-
oretim_yl_Guz_Yaryl_Ders_Kayt_ve_Kayt_Yenileme_Duyurusu.pdf , Erişim tarihi: 19.03.2024
/
2 ders kaydı için takip edilecek süreç belirtilmiştir. Ayrıca, Öğrenci Modülü Kullanım Kılavuzu’na ilişkin
erişim linki de duyuru metninde öğrencilerle paylaşılmıştır.
“Ders Kaydı İçin Aşağıdaki Süreci Takip Edin:
1- Kullanıcı adınız (Öğrenci Numaranız) ve şifrenizi kullanarak Öğrenci İşleri Bilgi Sistemine (OBS) giriş yapınız ve ders kayıt kesinleştirme işlemini tamamlayınız.
2- Katkı payı/öğrenim ücreti/materyal ücreti ödemelerinizi kayıt yenileme tarih aralığında yapınız.
3- Ders kayıt ve kayıt yenileme işlemini tamamlayan öğrencilerin ders kayıtları danışmanları tarafından onaylanacaktır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
13. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
1) Olay ve Olgular
14. Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan başvuran, Mersin
Üniversitesi (Üniversite) İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünü kazanmış ve 30.08.2023 tarihinde
Üniversiteye kaydı yapılmıştır. Ders kaydı ve ders muafiyeti işlemlerini yapabilmek için farklı tarihlerde
Üniversiteye dilekçe yazan başvuran, ders muafiyetinin yapıldığını, ancak ders kaydının yapılmadığını ifade ederek ders kaydının yapılması ile eğitim öğrenim hakkından yararlanabilmeyi talep etmiştir.
15. Başvuran tarafından Mersin Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına yazılan
dilekçelerin içeriklerine ilişkin bilgiler özetle şu şekildedir:
15.1. Başvuran, 29.08.2023 tarihli ilk dilekçesinde; bölüm kaydı ve ders kaydının yapılmasını, 11.06.2007 tarihinde mezun olduğu Ameliyathane Hizmetleri (Cerrahi Teknikerliği) Bölümü ile kazanmış olduğu
Gazetecilik Bölümünün ortak dersleri için ders muafiyetinin yapılmasını, ayrıca alacağı dersler, sınav tarihleri, ders programı, devamsızlık süresi, ders notlarına nasıl ulaşacağı, notların cezaevine gönderilip gönderilemeyeceği gibi konular hakkında bilgi talep etmiştir.
15.2. 04.09.2023 tarihli dilekçesinde; Üniversite kaydının ailesi tarafından 30.08.2023 tarihinde yapıldığını, ders kaydı ve ders muafiyeti için yazdığı dilekçenin tarihinin bir gün önce (29.08.2023) olması sebebiyle dilekçesinin işleme alınıp alınmaması hususunda tereddüt yaşadığını ifade ederek ders muafiyeti ve ders kaydının gıyabında yapılması talebinde bulunmuştur.
15.3. 29.09.2023 tarihli dilekçesinde; 04.09.2023 tarihli dilekçesine cevap gelmediğini belirterek ders muafiyeti talebini yinelemiş ve bazı konular hakkında Üniversiteye sorular sormuştur.
15.4. 10.10.2023 tarihli dilekçesinde; cezaevinde olması nedeniyle ders kaydını yapamadığını, muaf olduğu dersler haricindeki derslere ilişkin mazeretli ders kaydının gıyabında yapılmasını, ayrıca 26.12.2021
2
https://www.mersin.edu.tr/bulut/birim_594/Ders_kayit/20222023_guz/Orenci_Modulu_Kullanm_Klavuzu.pdf , Erişim tarihi:
19.03.2024
tarihinde mezun olduğu Atatürk Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği bölümü ile kazanmış olduğu
Gazetecilik Bölümünün ortak dersleri için ders muafiyetinin yapılmasını talep etmiştir.
15.5. 16.10.2023 tarihli dilekçesinde; daha önceki dilekçelerine olumlu ya da olumsuz cevap verilmediğini, ders muafiyetinin yapıldığını ancak ders kaydının yapılmadığını öğrendiğini, cezaevinde olması nedeniyle
Üniversite işlemlerini dilekçe ile resmi kanallar üzerinden yapabildiğini, ders kaydının yapılmaması sebebiyle eğitim hakkını kullanamayacağını, ancak tahliyesinin yakın olması nedeniyle okula devam etmek istediğini ifade etmiş ve dilekçelerine rağmen ders kaydının neden yapılmadığı ile ilgili olarak bilgi talep etmiştir.
16. Başvuru kapsamında istenen bilgi ve belge talebine istinaden Mersin Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen cevap yazısının ekinde yer alan, başvuranın dilekçelerine verilen cevaplar ve başvuranın
taleplerine ilişkin olarak yapılan işlemler ise şu şekildedir:
16.1. Başvuranın 04.09.2023 tarihli dilekçesine ilişkin Kırşehir Cumhuriyet Başsavcılığının 05.09.2023 tarihli ve / sayılı yazısı, Mersin Üniversitesi Rektörlüğünden 06.09.2023 tarihinde İletişim
Fakültesi Dekanlığına iletilmiş; söz konusu dilekçede yer alan başvuranın, Mersin Üniversitesi Sağlık
Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Ameliyathane Hizmetleri Bölümünden aldığı dersler için yaptığı muafiyet talebi, 19.09.2023 tarih ve / sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile karşılanmış ve 03.10.2023 tarihli yazı ile öğrenciye bildirilmek üzere Fakülteden cevap yazısı oluşturulmuştur.
16.2. Başvuranın 10.10.2023 tarihli dilekçesine ilişkin Kırşehir Cumhuriyet Başsavcılığının 11.10.2023 tarihli ve / sayılı yazısı, Mersin Üniversitesi Rektörlüğünden 12.10.2023 tarihinde İletişim
Fakültesi Dekanlığına iletilmiş; başvuran öğrencinin, Atatürk Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği
Bölümünden aldığı dersler için yaptığı muafiyet talebi, 17.10.2023 tarih ve / sayılı Yönetim Kurulu
Kararı ile karşılanmış ve 19.10.2023 tarihli yazı ile öğrenciye bildirilmek üzere Fakülteden cevap yazısı oluşturulmuştur. Ayrıca başvuranın dilekçesinde sormuş olduğu sorulara cevap verilmiş ve yazı başvurana iletilmek üzere Kırşehir Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiştir.
16.3. Başvuranın 16.10.2023 tarihli dilekçesine ilişkin Kırşehir Cumhuriyet Başsavcılığının 18.10.2023 tarihli ve / sayılı yazısı, Mersin Üniversitesi Rektörlüğünden 20.10.2023 tarihinde İletişim
Fakültesi Dekanlığına iletilmiştir. Başvuranın 10.10.2023 tarihli ve 16.10.2023 tarihli dilekçelerinde talep ettiği ders kaydının yapılması hususu ile ilgili olarak İletişim Fakültesinin 17.10.2023 tarihli ve / sayılı Yönetim Kurulu kararında; “Üniversitemizin 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Akademik Takviminde mazeretli ders kayıtlarının 02-09 Ekim 2023 tarihleri arasında yapıldığından Fakültemiz Gazetecilik
Bölümü numaralı öğrencisi mazeretli ders kaydı talebi uygun görülmemiş olup, konunun gereği için Rektörlük Makamına arzına oy birliği ile karar verildi.” hususuna yer verilmiştir. Diğer yandan, Fakültenin 23.10.2023 tarihli yazısında da Mersin Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 22’nci maddesinin üçüncü bendinde; “Ders kayıt işleminin, öğrencinin kendisi tarafından yapılması esastır. Ders kaydında değişiklik yapmak isteyen öğrencinin yazılı başvurusu üzerine akademik takvimde belirtilen tarihlerde danışman tarafından ders değişikliği yapılır.” denildiğinden 2023-2024 eğitim öğretim yılı güz yarıyılı ders kaydının yapılamadığı belirtilmiş ve söz konusu cevap başvurana iletilmiştir.
17. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ise bilgi ve belge talebine istinaden gönderdiği cevap yazısında; başvuranın, Kırşehir Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulundurulduğu süre içerisinde
Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik bölümüne kayıt işlemlerine dair talebinin bulunmadığını, ancak ilgili Üniversite Rektörlüğüne hitaben yazmış olduğu 29.08.2023, 04.09.2023, 29.09.2023 ve
10.10.2023 tarihli ders kaydının gıyabında yapılması ve akıbet sorma dilekçelerinin tamamının Mersin
Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına gönderildiğini ve Mersin Üniversitesi İletişim
Fakültesi Dekanlığı Öğrenci İşleri Biriminin 19.10.2023 tarihli ve 23.10.2023 tarihli cevap yazılarının da başvurana tebliğ edildiğini belirtmiştir.
2) Değerlendirme
18. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun yükseköğretim kurumlarına vermiş olduğu yetkiye dayanılarak hazırlanan Mersin Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde (§ 10) kural olarak ders kayıt işleminin, öğrencinin kendisi tarafından yapılmasının esas olduğu düzenlenmiştir. Bu kapsamda da Mersin Üniversitesinin 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Ders Kayıt ve Ders Kaydı
Yenileme İşlemlerine ilişkin duyuru metninde (§ 12) öğrencilerin ders kayıt işlemlerini Öğrenci Bilgi
Sistemi (ÖBS) üzerinden çevrimiçi olarak yapmaları gerektiği belirlenmiştir. Bu bağlamda, hükümlü ve tutuklu öğrenciler için ayrı bir yöntemin belirlenmediği ve ders kayıtlarını ÖBS üzerinden yapacakları anlaşılmıştır. Ayrıca, söz konusu Yönetmelik ile kayıt yenileme süresi içerisinde ders kaydı yapmayan öğrencilerin mazeretli olduklarını belgelemeleri halinde ve süresi içerisinde başvurmaları durumunda, ilgili birim yönetim kurulu kararı ile mazeretli ders kayıtlarını yapabilecekleri hususu da düzenlenmiştir.
19. Somut olay bağlamında; başvuranın, Üniversiteye hitaben yazdığı 29.08.2023 ve 04.09.2023 tarihli dilekçelerde gıyabında ders kaydının yapılması talebinde bulunduğu, Üniversite tarafından söz konusu dilekçelerin işleme alındığı, ancak ders kayıt işleminin, öğrencinin kendisi tarafından ÖBS üzerinden çevrimiçi olarak yapılmadığı gerekçesiyle ders kayıt işleminin yapılmadığı anlaşılmıştır. Diğer yandan başvuran, 10.10.2023 ve 16.10.2023 tarihli dilekçelerinde ise mazeretli ders kaydının yapılması talebinde bulunmuşsa da 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Akademik Takvimi ile belirlendiği üzere mazeretli ders kayıtlarının 02-09 Ekim 2023 tarihleri arasında yapılması gerektiğinden başvuranın mazeretli ders kaydı talebinin uygun görülmediğine ilişkin Yönetim Kurulu kararı verilmiştir. Bu haliyle, Mersin Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, başvuranın söz konusu taleplerine ilişkin olarak Üniversitenin tesis ettiği işlemlerde ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
20. Anayasa’ya göre kimse eğitim ve öğretim hakkından yoksun bırakılamayacağından bu kapsamda, ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutukluların eğitim hakkı da anayasal olarak güvence altına alınmış olup 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun temelinde ilgili diğer mevzuat ile hükümlü ve tutukluların eğitim ve iyileştirme faaliyetleri düzenlenmiştir.
21. Ancak, işlenen suç nedeniyle mahkûm olunan hapis cezasının çekildiği ceza infaz kurumlarının niteliği gereği, hükümlü ve tutuklulara uygulanacak eğitim ve iyileştirme faaliyetleri, birtakım sınırlamalara tabiidir ve mahkûmlar bu sınırlamalar dâhilinde eğitim hakkından faydalanabilmektedir. Bu husus, Anayasa Mahkemesinin 10.12.2014 tarih ve / Başvuru Numaralı ve diğerleri kararında da; mahkûmlar açısından cezaevinde bulunmanın doğal ve kaçınılmaz sonuçları göz önünde tutulması gerektiği, zira mahkûmların temel hak ve hürriyetlere genel olarak sahip olmalarının bu hakların mahkûmlar için ceza infaz kurumu dışındaki bireyler kadar güvence altına alındığı anlamında değerlendirilmeyeceği, ceza infaz kurumlarının işlevi ve amacı kapsamında mahkûmların haklarının ceza infaz kurumuna girmekle zaten sınırlanmış olduğu ve eğitim hakkı için de aynı değerlendirmenin mümkün olduğu, eğitim hakkı çerçevesinde eğitim ve öğrenim faaliyetlerine katılımın ceza infaz kurumunun imkânları çerçevesinde tanınması halinde bu katılımın cezaevinde tutulmanın kaçınılmaz sonuçları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği şeklinde belirtilmiştir.
22. Hükümlünün radyo, televizyon yayınları ile internet olanaklarından yararlanma hakkına ilişkin olarak
5275 sayılı Kanun’da (§ 8.1) ve Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin
İnfazı Hakkında Yönetmelik’te (§ 9.2) eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabileceği düzenlenmiştir. Bahsi geçen hükümlerdeki “gerekli kıldığı takdirde”
ifadesi ile idarelere takdir yetkisi tanınarak internet kullanımına ilişkin hususların belirlenmesi idarelere bırakılmıştır.
22.1. Başvuru kapsamında, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta mahkûmların internet kullanımının uygulamada ne şekilde sağlandığı görülmekte olup; ceza infaz kurumlarında bulunan ve eğitimlerine devam eden hükümlü ve tutuklu örgün üniversite öğrencilerinin internet ortamında yapılacak işlemlerinin öncelikli olarak vasisi tarafından gerçekleştirildiği, hükümlü veya tutuklunun eDevlet şifresini paylaşması durumunda Kurum eğitim ve öğretim servisi tarafından kendisine rehberlik edildiği ifade edilmiştir.
22.2. Diğer yandan, 2023 yılı üniversite sınav sonuçlarının açıklanmasının ardından açıklanan sonuçlar doğrultusunda hükümlü tutukluların üniversiteye kayıtlarını gerçekleştirebilmek amacıyla 28-30 Ağustos tarihlerinde Kurum bilgisayar sınıfından iş ve işlemlerin yapılmasına dair Kurum İdare ve Gözlem
Kurulunun 25.08.2023 tarihli ve / Karar alınmıştır.
23. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik’te (§ 9.1) kurum eğitim ve öğretim servisinde görev yapan öğretmen ve eğitim uzmanının, örgün ve yaygın eğitime devam eden hükümlülerin okul kayıtları, sınava giriş işlemleri, sevk hâlinde okul kayıtlarının nakledilmesi gibi eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemleri yürüteceği ve konu hakkında bilgilendirme yapacağı düzenlenmiştir.
24. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından ceza infaz kurumlarında genç ve yetişkin hükümlü ve tutuklulara uygulanacak eğitim ve iyileştirme çalışmalarına ilişkin usul ve esasları göstermek, mevzuatın uygulanmasını kolaylaştırmak, uygulamada ortaya çıkan sorunları gidermek amacıyla hazırlanan 27/7/2007 tarihli ve 46/1 sayılı Genelge’de ise (§ 11) yükseköğretime devam eden veya ceza infaz kurumundayken yükseköğretim kurumuna kayıt olan hükümlü ve tutuklulara ilişkin düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. Bununla birlikte Genelge’de, eğitim servisi çalışanlarına ilişkin hususlar belirlenerek kurum öğretmenlerinin görevleri kapsamında, kuruma ilk geldiği andan itibaren hükümlü ve tutukluların öğrenim durumlarını tespit ederek eğitim-öğretim hakları, kurumda yürütülen eğitim-öğretim, sosyal-kültürel faaliyetler hakkında bilgi verecekleri hususu düzenlenmiştir.
25. Başvuruya konu olay bağlamında; başvuran hükümlü öğrenciye, Kurum eğitim ve öğretim servisi tarafından kendisine rehberlik edilerek işlemlerinin yaptırılması veya Kurum bilgisayar sınıfından iş ve işlemlerin yapılmasına dair kararın uygulanmasına ilişkin bir işleme rastlanamamıştır. Zira başvurudan anlaşıldığı üzere, başvuranın dilekçe ile ders kaydı işlemini yapmaya çalışmasından, Kurum hizmetinden yararlanarak söz konusu kaydı yapabileceği bilgisine yeterli derecede vakıf olmamış olabileceği anlaşılmış olup ceza infaz kurumları tarafından mahkûmlara yapılacak bilgilendirmelerin uygun araçla ve zamanında yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
26. Dosya içeriğindeki bilgi ve belgeler incelenerek ilgili mevzuat ve yukarıda izah edilen hususlar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili mevzuat gereği ders kayıt işleminin, öğrencinin kendisi tarafından ve Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinden yapılmasının gerekmesi ve mazeretli ders kayıtlarının ise 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Akademik Takvimine göre 02-09 Ekim
2023 tarihleri arasında yapılmasının gerekmesi nedeniyle başvuranın ders kaydının yapılmasına yönelik
talebin reddedilmesi; mahkûmların eğitim ve iyileştirme programları gerekli kıldığı takdirde denetim altında internetten yararlanılabileceği, kurum eğitim ve öğretim servisi tarafından mahkûmlara rehberlik edilerek eğitim ve öğretimleri için gerekli her türlü işlemlerinin yürüteceği ve konu hakkında bilgilendirme yapılacağı hususları göz önünde bulundurulduğunda, mahkûmların anayasal olarak korunan eğitim hakkından etkin şekilde faydalanabilmeleri amacıyla hükümlü ve tutukluların eğitim ve iyileştirme faaliyetleri kapsamındaki kurum hizmetlerinden zamanında haberdar olmaları için düzenli aralıklarla
/
duyuruların yapılmasının sağlanması yönünde Adalet Bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 27. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
28. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından başvuru sahibine verilen cevapta başvuru konusu idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Söz konusu 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
30. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Mersin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN
REDDİNE;
Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü öğrencisi olan başvuranın, 2023-2024 EğitimÖğretim Yılı Güz Dönemi ders kaydının yapılması talebinin REDDİNE, Mahkûmların anayasal olarak korunan eğitim hakkından etkin şekilde faydalanabilmeleri amacıyla hükümlü ve tutukluların eğitim ve iyileştirme faaliyetleri kapsamındaki kurum hizmetlerinden haberdar olmaları için düzenli aralıklarla duyuruların yapılmasının sağlanması ve gerekli diğer önlemlerin alınması yönünde işlem tesisi için ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Adalet Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, MERSİN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE VE ADALET
BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi