|
ÖZET: Başvuran, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na yaptığı denklik talebinin, gerekli şartlar yerine getirilmeden reddedildiğini iddia etmektedir. 06/10/2021 tarihinde yapılan başvurunun üzerinden iki yıl geçmesine rağmen, inceleme sürecinin uzun sürmesi ve kararın kendisine tebliğ edilmemesi, başvuranın itiraz hakkını kullanmasını engellemiştir. Başvuran, Kahire Üniversitesi’nde başladığı tıp eğitimini, Yakın Doğu Üniversitesi’nde tamamlayarak mezun olmuştur. Ancak, denklik talebinin SYBS şartına bağlı olarak reddedilmesi, başvuranın eğitim aldığı kurumların YÖK tarafından tanınan sıralama kuruluşlarında yer almasına rağmen gerçekleşmiştir.
Yükseköğretim Kurulu, başvurunun incelenmesi sırasında, yurtdışında alınan diplomaların tanıma ve denklik işlemlerinin belirli yönetmelikler çerçevesinde değerlendirildiğini belirtmiştir. Başvuranın, seviye tespit sınavından başarılı olması ve klinik pratik uygulamalarını tamamlaması gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca, benzer durumdaki bir arkadaşının denklik talebinin kabul edilmesi, başvuranın durumunu etkilememektedir; çünkü her başvuru özelinde farklı değerlendirmeler yapılmaktadır. Sonuç olarak, başvurunun reddi, ilgili mevzuat ve yönetmelikler doğrultusunda hukuka uygun bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/3719-S.24.5886
BAŞVURU NO : 2023/19740
KARAR TARİHİ : 03.04.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Denklik talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 03.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. adına kanuni temsilcisi tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; 1.1. ’ın 06/10/2021 tarihinde YÖK Tanıma ve Denklik İşlemleri Daire Başkanlığına usulüne uygun ve eksiksiz şekilde yaptığı diploma denklik başvurusunun 2 yıl sonra 21/06/2023 tarihinde incelemeye alındığı, verilen kararın kendisine tebliğ edilmediği, yetkilendirdiği kişiler tarafından 03/10/2023 tarihinde elden teslim alındığı, başvuran hakkında ek SYBS şartlarını tamamlaması koşuluyla diploma denklik belgesi verileceği kararının verildiği, bunun üzerine 31/10/2023 tarihinde idareye tekrar başvuru yapılarak karara itiraz edildiği ancak cevap alınamadığı, 1.2. Başvuranın 2009 yılında Kahire Üniversitesinde Tıp eğitimine başladığı, 2018 yılında Yakın Doğu
Üniversitesine geçiş yaparak 2020 yılında Yakın Doğu Üniversitesi Tıp bölümünden mezun olduğu, eğitim hayatı boyunca ve sonrasında gerekli tüm stajlarını tamamladığı ve bunlara ilişkin evrakları noter onaylı tercümeleriyle birlikte dosyasında sunduğu, ancak denklik başvurusunun Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerekirken SYBS şartı ile diploma denkliği alması yönünde karar verildiği, 1.3. Başvuranın eğitim aldığı okulun Üniversiteye giriş/geçiş yapıldığı yıllarda YÖK tarafından tanınan sıralama kuruluşlarının listelerinde yer aldığı, Kahire Üniversitesinin 2009 yılında
sitesinde yer alan 1000 üniversite listesinde 389. Sırada yer aldığı, diğer yasal koşullara bakıldığında eğitiminin %70’ini burada tamamlamış olduğunun anlaşılacağı, mezun olduğu üniversitenin de Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde yer alan ve Türkiye’nin karşılıklı antlaşmalarla özel olarak diploma denklik tanıdığı yerlerden olduğu, bunun yanı sıra başvuranın Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığına hak kazandığı, 1.4. Denklik talebinin reddine ilişkin yeterli düzeyde açıklama yapılmadığı, reddin dayanağının eğitiminin niteliğinde tereddüt oluşmuş olmasından kaynaklanabileceğinin düşünüldüğü ancak SYBS şartı getirilmesinin gerekçesinin kendilerine açıklanmadığı, 1.5. Başvuranın arkadaşı olan ’in (Yabancı Kimlik No: 2013 yılında Al-Azhar Universitesine başladığı ve 2016 yılında Yakın Doğu Üniversitesine geçiş yaparak 2020 yılında mezun olduğu, YÖK’e yaptığı denklik başvurusunun başkaca bir SYBS şartı talep edilmeden kabul edildiği, benzer durumdaki ’ın başvurusunun kabul edilmemesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu belirtilerek başvuranın diploma denklik işleminin SYBS şartı uygulanmaksızın yapılması, aksi takdirde
SYBS şartı getirilmesinin gerekçeli olarak kendilerine iletilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup alınan 19/12/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik taleplerinin, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanuna bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde
Başkanlıklarınca değerlendirildiği, 2.2. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Yakın Doğu Üniversitesi üzerinden gördüğü öğrenimi sonucunda denklik işleminin yapılması talebiyle 06/10/2021 tarihinde Kurulumuza müracaat eden ’ın diploma denklik işlemine esas olan belgelerinin Komisyonca münferiden incelendiği, 2.3. İlgilinin diploma denklik başvurusuna esas teşkil evrakının incelenmesi neticesinde; Mısır’daki Kahire
Üniversitesinde 2015-2018 yılları arasında Tıp Doktorluğu alanında eğitim aldığı, 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı başında Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Doktorluğu bölümüne kaydolduğu ve 01/12/2020 tarihinde buradan mezun olduğunun anlaşıldığı, 2.4. Sağlık-1 (Tıp, Hemşirelik, Ebelik) Bilim Alanı Danışma Komisyonu görüşünün, Komisyonumuzca değerlendirilmesi neticesinde; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri uyarınca, ilgilinin Tıp Doktorluğu alanında yapılacak olan Seviye Tespit Sınavından 100 üzerinden en az 35 puan alması veya Yükseköğretim Genel Kurulunun 16/06/2016 tarihli kararı ile belirlenen muadil sınavlarda başarılı olması akabinde, 24 hafta Klinik Pratik (4 hafta Genel Cerrahi, 4 hafta Aile Hekimliği – Halk Sağlığı, 4 hafta İç Hastalıkları, 4 hafta Kadın Hastalıkları ve Doğum, 4 hafta
Acil, 4 hafta Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) uygulamasını ilgilinin talebi doğrultusunda yerleştirileceği Tıp
Fakültesi bulunan devlet üniversitelerinin birinde alarak başarılı olması hâlinde kendisine Tıp Doktorluğu alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine karar verildiği, 2.5. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7 nci maddesinin 5 inci bölümünde belirtilen; “…Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği,
eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir.” hükmü uyarınca, başvuranın, seviye tespit sınavından başarılı olması akabinde Türkiye’de tıp fakültesi bulunan bir üniversitede Türk sağlık sistemine uyum ve adaptasyon için klinik pratik yapmasının uygun görüldüğü, 2.6. Başvuranın vekili aracılığıyla 07/11/2023 tarihinde Kurul kayıtlarına girmiş olan itiraz konulu dilekçesinin incelendiği, ancak yeniden inceleme yapılabilmesi için gerekli ücretin yatırılmadığının anlaşıldığı, bu sebeple gerekli ödemenin yapılması için başvuranın resmi yazıyla bilgilendirildiği, 2.7. ’ın başvurusunda belirttiği kişiyle eğitime başlama yıllarının farklı olması sebebiyle kendisine emsal teşkil etmediğinin görüldüğü, 2.8. Başvuranın, denklik talebinin 2 yıl sonra incelemeye alındığı ve alınan kararın kendisine tebliğ edilmediği iddialarının mesnetsiz olduğu, diploma ve transkript belgelerinin teyit edilmesi için Kahire
Büyükelçiliğine yazılan yazıya 13/04/2023 tarihinde cevap alındığının görüldüğü, Yükseköğretim Yürütme
Kurulunun 21/06/2023 tarihli toplantısında ilgili adına alınan kararın kendisine 23/06/2023 tarihli ve sayılı yazıyla tebliğ edildiği, 2.9. Başvuranın doğrudan denklik talebi hakkında Kurullarınca tesis edilecek herhangi bir işlemin bulunmadığı hususlarına yer verimiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve
Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun; 5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”,
5.3. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin “p” fıkrasında, “Yükseköğretim
Kurulunun görevleri;…p)Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,…”, 6. 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektir.”,
6.2. “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…ç) Bilim Alanı Danışma Komisyonu:
Tanıma ve denklik başvurularının incelenmesi sürecinde çeşitli mezuniyet alanlarına ilişkin olarak gerektiğinde görüş almak amacıyla kurulan, çalışma usul ve esasları kendi yönergesinde belirlenen ve çeşitli üniversiteler bünyesinde çalışmakta olan alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan komisyonu, d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından
Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi,…
ğ) Komisyon: Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından görevlendirilen Yürütme Kurulu üyelerinden birinin başkanlığında en az üç Genel Kurul üyesi ve gerektiğinde üniversitelerden görevlendirilen doçent veya profesör unvanına sahip öğretim üyelerinden oluşan Tanıma ve Denklik Komisyonunu,…
j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitimöğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü, k) Tanıma: Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini,…
n) Yapılandırılmış klinik sınav: Tıp programlarının denklik işlemleri sürecinde alınan seviye tespit sınavı kararı kapsamında, klinik bilgi, beceri ve yetkinliklerin sınanması amacıyla üniversitelerce yapılan, esas olarak simülasyon, modeller ve standart hastalar üzerinden pratik uygulamaları içeren ve yazılı seviye tespit sınavına muadil olan sınavı,…ifade eder.”, 6.3. “Yükseköğretim kurumları ve programlarının tanınması” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Bir
yükseköğretim kurumunun tanınması için aşağıdaki koşullardan biri aranır:
a) Diplomayı veren yükseköğretim kurumunun faaliyet gösterdiği ülke yetkili makamlarınca kendi yükseköğretim sistemi içinde akademik derece vermeye yetkili bir kurum olarak kabul edilmiş olması, b)
Bir ülkenin yükseköğretim kurumuna bağlı olarak başka bir ülkede faaliyet gösteren kurumların menşe ülke ve faaliyet gösterdiği ülke tarafından tanınıyor olması, c) Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası örgütlerin çatısı altında faaliyet gösteren bir yükseköğretim kurumu olması.
(2) Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerindeki koşullardan herhangi birini sağlamayan bir yurtdışı
yükseköğretim kurumunun tanınması için aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a) Fakülte, program, anabilim dalı, bilim dalı yapılanmalarının Türk yükseköğretim sisteminde bulunan temel esasları sağlıyor olması. b) Bünyesinde en az üç fakülte ve bir lisansüstü eğitim veren enstitünün mevcut olması. c) Programlarının Türkiye’deki muadil programların akademik kadro yeterliklerini karşılıyor olması. ç) Programlarının eğitim sürelerinin, örgün veya uzaktan eğitim türünde olmasının ve
AKTS karşılıklarının Türkiye’deki benzer programlar ile uyumlu olması. d) Kurum ve programlara ilişkin bilgiye ulaşılabilecek açık mekanizmaların mevcut olması. e) Akreditasyon ve kalite güvence süreçlerinin tam ve anlaşılır olması. f) En az bir dönem mezun vermiş olması.
(3) Birinci fıkradaki koşulları sağlamasına rağmen, aşağıdaki durumlardan herhangi birinin varlığı halinde ilgili yükseköğretim kurumu veya programı Kurul kararıyla tanınmaz ve bu kurumlardan alınmış belgeler
denklik işlemleri açısından değerlendirilmez:
a) İlgili yükseköğretim kurumunun veya programının, Türkiye Cumhuriyeti Devleti tarafından terör örgütü olarak kabul edilen örgütlerle bağlantısının 2547 sayılı Kanunun ek 31 inci maddesi çerçevesinde tespit edilmiş olması, b) Vermiş olduğu eğitimin Türkiye’de kabul edilebilecek standartların altında olduğunun veya ilgili program mezunları için kabul edilen yeterlikleri sağlamadığının ve SYBS ile telafisinin ise süre ve kredi bakımından Türkiye’deki ilgili programdaki asgari eğitim süresinin ve kredisinin %50’sinden fazlasını gerektirmesi, c) İlgili yükseköğretim kurumunun sahte veya gerçeğe aykırı belge düzenlediğinin tespit edilmiş olması.”, 6.4. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup
başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir:
a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu (Ek ibare:RG-20/10/2023-32345) ve adayın öğrenim gördüğü programın eğitim dili, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı,
ç) Denklik için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı.
(2) Kişinin sunduğu tüm belgeler Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur.
(3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir.
6.5. “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili
denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır:
a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara,…
(3) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer, sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınarak usul ve esasları
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur…
(5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar
Kurul tarafından belirlenir. Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından
alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir…”, 6.6. “Denklik incelemesinde yapılacak işlemlere ilişkin diğer hükümler” başlıklı 11. Maddesinde, “…(3) Denklik işlemleri sürecinde SYBS kapsamında yapılacak olan seviye tespit, ilmi hüviyet tespiti ve yapılandırılmış klinik sınav gibi sınav uygulamaları, ders/staj tamamlama, pratik eğitim, klinik pratik veya proje uygulamalarından biri veya bir kaçı, Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma
Komisyonu ve/veya üniversite görüşü alınarak karara bağlanır.” 7. Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik İşlemlerine İlişkin Çalışma Usul Ve
Esaslarının; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu usul ve esasların amacı, yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemektedir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu usul ve esaslar, |yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve yüksek lisans derecelerine ilişkin tanıma ve denklik taleplerinin değerlendirilmesi süreçleri ili Tanıma ve Denklik Komisyonu, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire
Başkanlığı ve Bilim Alanı Danışma Komisyonunun görev ve yetkilerinin belirlenmesini kapsar.”, 7.3. “SYBS İşlemi Gerektiren Durumlar” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Mezuniyet ve/veya diploma denklik başvurularının uygunluğunun tespiti halinde aşağıdaki hallerde, diploma denkliği başvuru sahibi
SYBS işlemlerinden birine veya birkaçına tabi tutulur. Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı
Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri sonucuna göre, Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan rapor Komisyon tarafından uygun görülmesi üzerine Kurulda karara bağlanır.
a) 12 inci maddede belirtilenler dışında olup yükseköğretim kurumlarının görüşleri sonucuna göre, mezun olunan programın, Türk yükseköğretim sistemindeki eş değer programa göre temel öğrenim kazanımları, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliği sonucuna varılması halinde, b) Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının münferiden yapılan incelemesinde, aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler vb.
göz önünde tutularak eksiklik tespit edilmesi halinde,” hüküm ve açıklamaları yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, aldığı tıp eğitimine ilişkin talep ettiği denklik işleminin SYBS şartı uygulanmaksızın yapılmasını talep etmektedir.
10. Başvuru konusu olayda; 10.1. ın 06/10/2021 tarihinde yaptığı müracaat üzerine, diploma denklik işlemine esas olan belgelerinin Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde incelendiği, 10.2. Başvuranın Mısır’daki Kahire Üniversitesinde 2015-2018 yılları arasında Tıp Doktorluğu alanında eğitim aldığı, 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı başında Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Doktorluğu bölümüne kaydolduğu ve 01/12/2020 tarihinde buradan mezun olduğu, 10.3. Sağlık-1 (Tıp, Hemşirelik, Ebelik) Bilim Alanı Danışma Komisyonu görüşü ve Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri dikkate alınarak başvuranın, Tıp
Doktorluğu alanında yapılacak olan Seviye Tespit Sınavından 100 üzerinden en az 35 puan alması veya
Yükseköğretim Genel Kurulunun 16/06/2016 tarihli kararı ile belirlenen muadil sınavlarda başarılı olması ve 24 hafta Klinik Pratik (4 hafta Genel Cerrahi, 4 hafta Aile Hekimliği-Halk Sağlığı, 4 hafta İç
Hastalıkları, 4 hafta Kadın Hastalıkları ve Doğum, 4 hafta Acil, 4 hafta Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları)
uygulamasını bir devlet üniversitesinde tamamlaması hâlinde kendisine Tıp Doktorluğu alanında Lisans
Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
11. Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinin Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından görevlendirilen Yürütme Kurulu üyelerinden birinin başkanlığında en az üç Genel Kurul üyesi ve gerektiğinde üniversitelerden görevlendirilen doçent veya profesör unvanına sahip öğretim üyelerinden oluşan Tanıma ve Denklik
Komisyonunu tarafından karar bağlanacağı; Yönetmeliğin 7 nci maddesinin 5 inci fıkrasında, meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılacağı ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararların alınabileceği hüküm altına alınmıştır.
12. Yönetmeliğin 11 inci ve Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik İşlemlerine
İlişkin Çalışma Usul Ve Esaslarının 14 üncü maddelerinde de diploma denkliği başvuru sahibinin SYBS işlemlerine tabi tutulmasına ilişkin kararın Tanıma ve Denklik Komisyonu tarafından doğrudan veya Bilim
Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri alınarak karara bağlanacağı; ayrıca, meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının münferiden yapılan incelemesinde, aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve
projeler vb. göz önünde tutularak eksiklik tespit edilmesinin SYBS İşlemi Gerektiren Durumlardan olduğu belirtilmiştir.
13. Somut olayda, başvuranın denklik talebi üzerine dört farklı üniversiteden, iki doçent ve dört profesör unvanına sahip altı öğretim üyesinden oluşturulan Sağlık-1 (Tıp, Hemşirelik, Ebelik) Bilim Alanı Danışma
Komisyonunun 26/05/2023 tarihli toplantısında hazırlanan sayılı komisyon raporunda, “Yapılan inceleme neticesinde hakkında; Bakanlar Kurulunun 2015/8213 sayılı Kararıyla 19
Kasım 2015 tarihli ve 29537 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Türkiye Yeterlilikler
Çerçevesinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” gereğince Türkiye Yeterlilikler
Çerçevesi (TYÇ) gereği akademik alanıyla ilgili belirlenen öğrenme kazanımlarının yetersizliği nedeniyle
Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi (SYBS) kapsamında Seviye Tespit Sınavı (STS)-Klinik Bilimlere girmesi ve söz konusu sınavda başarılı olduğu takdirde, alanıyla ilgili ülkemizde uygulanan iş ve işlemlere yönelik beceri düzeyini artırmak ve uyumu sağlamak amacıyla yine SYBS kapsamında seçecekleri devlet üniversitelerinin birinde 24 hafta Klinik Pratik (4 hafta Genel Cerrahi, 4 hafta Aile Hekimliği – Halk
Sağlığı, 4 hafta İç Hastalıkları, 4 hafta Kadın Hastalıkları ve Doğum, 4 hafta Acil, 4 hafta Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları) eğitimini tamamlaması halinde Tıp Doktorluğu alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
14. Yükseköğretim Kurulunun bilgi belge talebimize binaen Kurumumuza iletmiş olduğu cevabi yazı ve ekleri incelendiğinde, başvuranın denklik talebinin incelenmesi için gerekli belgeleri idareye iletmesini takiben Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın seviye tespit sınavından başarılı olması akabinde Türkiye’de tıp fakültesi bulunan bir devlet üniversitesinde Türk sağlık sistemine uyum ve adaptasyon için klinik pratik yapmasının uygun bulunduğu görülmüş olup; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7 inci maddesinin p fıkrasında belirtilen Yükseköğretim Kurulunun, yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisansüstü diplomaların denkliğini tespit etmeye yönelik görevi kapsamında, başvuranın aldığı eğitim-öğretimin niteliğinin kendisine doğrudan denklik verilmesini sağlayıp sağlamayacağı hususunda Yükseköğretim Kurulunun takdir yetkisine haiz olduğu ve bu yetki doğrultusunda karar alındığı anlaşılmıştır.
15. Başvuranın denklik talebinin SYBS şartı uygulanmaksızın kabul edilmesi talebiyle birlikte şikâyet dilekçesinde yer verdiği diğer iddialarının incelenmesi neticesinde; 15.1. Başvuran hakkında verilen karara karşı verilen itiraz dilekçesinin 07/11/2023 tarihinde Kurul kayıtlarına girdiği ancak yeniden inceleme yapılabilmesi için gerekli ücret yatırılmadığından incelemeye başlanılmadığı, bu durumun başvurana resmi yazıyla bildirildiği, dolaysıyla itiraz başvurusuna cevap alınamadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı, 15.2. Başvuranın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bir yükseköğretim kurumundan mezun olması nedeniyle ilgili anlaşma kapsamında diplomasının denklik işlemine tabi tutulmaksızın tanınması gerektiği yönündeki iddiasına bakıldığında, başvuranın yükseköğrenimine başladığı ilk eğitim öğretim döneminde
ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamaması ve o dönemde yabancı uyruklu olması sebebiyle anlaşma kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı,
15.3. Başvuranın, kendisiyle benzer durumdaki kişinin YÖK’e yaptığı denklik başvurusu SYBS şartı talep edilmeden kabul edilirken kendisinin başvurusunun kabul edilmemesinin eşitlik ilkesine aykırı olduğu yönündeki iddiasına bakıldığında; ve söz konusu kişinin eğitime başlama yıllarının farklı olduğu hususu ve Yönetmeliğin 7 nci maddesinin 5 inci fıkrasında, meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılacağı ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararların alınabileceği hükmü dikkate alındığında anılan kişinin için emsal teşkil etmediği görülmüştür.
16. Anayasa Mahkemesinin yabancı üniversite tarafından verilen diplomaya ilişkin denklik talebinin reddi sebebi ile açılan dosyada, davanın reddedilmesi nedeniyle eğitim hakkının ihlal edildiği iddiası ile bireysel başvuruya konu olan dosyasında diploma tanıma ve denklik taleplerinde devlete ve ulusal makamlara tanınan takdir yetkisinin kapsamının geniş olduğu ancak tanınan bu takdir yetkisinin meşru amaç gözetilerek, başvuranlara ölçüsüz külfet yüklenilmemesi gerektiği, YÖK’ün ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomasına denklik verme yetkisini sahip kamu otoritesi olduğu ve denklik sürecindeki amacın denklik verilecek yabancı yükseköğretim programlarının niteliklerini belirleyerek niteliksiz diplomaların tanınmasının önüne geçmek olduğu belirtilmiş olup başvuranın diplomasına, ilave olarak alması gerektiği tespit edilen dersleri vermesi gerektiğinden bahisle denklik verilmemesinde YÖK’ün takdir yetkisi kapsamında yapmış olduğu değerlendirme sonucunda fark derslerin verilmesi hâlinde denklik hususunun tekrar değerlendirileceği de göz önüne alındığında başvurucuya aşırı bir külfet yüklemediği kanaati oluşarak YÖK’ün eğitim hakkına gerçekleştirdiği müdahalenin ölçülü olduğu yönünde karar verildiği 1 görülmüştür .
17. Yükseköğretimde tanıma ve denklik taleplerinin değerlendirmesine ilişkin mevzuatta doğrudan denklik taleplerinin kabulüne ilişkin şartlar sayılmakla birlikte aynı zamanda Yükseköğretim Kurulunun eğitimöğretimin niteliğinde tereddüt oluşması halinde değerlendirme hakkının saklı tutulduğu ve her bir başvurunun münferiden incelendiği; somut olayda, başvuranın denklik talebine konu olan diplomasının kendisine doktorluk mesleğini icra etme izini vereceği göz önünde bulundurulduğunda, YÖK tarafından istenilen şartların yerine getirilmesinden sonra denklik belgesinin verilmesi yönünde alınan kararda aynı zamanda ülkemizin sağlık sistemindeki standartların korunmasının da amaçlandığı anlaşılmıştır.
18. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın denklik talebi hakkında tesis edilen idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
1 (F.E.T., B. No: 2018/13452, 8/12/2022, § 11,12)
yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi