|
ÖZET: Başvuru, Mardin Artuklu Üniversitesi Sağlık Yönetimi bölümünde yüksek lisans öğrencisi olan bir bireyin, öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesi talebine ilişkindir. Başvuran, ilk başvurusunda gelir durumu ve çalışma geçmişinin bulunmadığını, evli olduğunu ve eşinin de çalışmadığını belirterek burs talep etmiştir. Ancak, yapılan değerlendirme sonucunda burs tahsisi yapılmamış ve yalnızca öğrenim kredisi verilmiştir. İdare, burs başvurularının belirli kıstaslara göre değerlendirildiğini, başvuranın puanının burs için belirlenen taban puanın altında kaldığını ifade etmiştir.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, burs başvurularının değerlendirilmesinde, öğrencinin gelir durumu, başarı durumu ve sosyal durumunu dikkate alarak bir sıralama yaptıklarını belirtmiştir. Başvuranın burs almasına engel bir durumu olmamakla birlikte, kontenjan dışı kaldığı ve bu nedenle yalnızca öğrenim kredisi tahsis edildiği tespit edilmiştir. İdare, burs verilmesi için belirlenen kriterlerin yanı sıra kontenjanın da önemli bir etken olduğunu vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi, ilgili mevzuat ve değerlendirme kriterleri çerçevesinde hukuka uygun bulunmuştur. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5607-S.24.8865
BAŞVURU NO : 2023/20067
KARAR TARİHİ : 24.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 10.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran ilk başvurusunda, Mardin Artuklu Üniversitesi Sağlık Yönetimi bölümünde tezli yüksek lisans öğrencisi olduğunu, burs başvurusunda bulunduğunu, gelirinin ve geçmiş çalışma kaydının bulunmadığını, evli olduğunu ve eşinin de çalışmadığını, burs almasına engel bir durum olmadığını, buna rağmen tarafına burs tahsis edilmediğini ve ihtiyacının bulunduğunu belirterek tarafına bilgi verilmesini, gerekli araştırmaların ve durumunun yeniden incelenerek öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesini talep etmişti.
2. Başvuran, tarihli başvurusunda, talebinin idare tarafından reddedildiğini, Mardin Artuklu
Üniversitesi Yüksek Lisans Tezli Sağlık Yönetimi Bölümü öğrencisi olduğunu, gelirinin ve çalışma geçmişinin bulunmadığını, evli olduğunu, eşinin de öğrenci olduğunu ve çalışmadığını, ailelerinin maddi olarak yardımcı olduğunu, taşıt ve gayrimenkullerinin bulunmadığını, burs almasına engel bir durumun bulunmadığını, burs verilmemesi işlemine yönelik bilgi verilmesini, gerekli araştırmaların yapılarak durumunun yeniden incelenmesini ve öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Başvuru hakkından verilen Gönderme Kararına muhatap Gençlik ve Spor Bakanlığının sayılı cevabi yazısı ve ekinde, “Genel Müdürlüğümüzden her yıl burs, kredi
almak için müracaat eden öğrencilerin beyanları Bakanlıkça kabul edilen kıstaslar dâhilinde değerlendirilmektedir.
4. Burs, kredi müracaatında bulunan öğrencilerden; şehidin bekâr çocukları, çocuğu yok ise bekâr kardeşleri, gazinin kendisi veya bekâr çocukları, Sağlık Kurulu Raporu ile %40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, anne ve babası (her ikisi de) vefat etmiş bekâr kişiler, Bakanlık tarafından belirlenen kıstasları taşıyan milli sporcular, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde barınarak lise ve dengi öğrenimini tamamlayan veya 3/7/2005 tarihli ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile koruma altına alınanlar, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlar, her öğretim yılında
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yapılan öğrenci seçme ve yerleştirme sınavlarından alan yeterlilik sınavında ham puan bazında ilk yüze girenler burs için öncelikli öğrenciler arasında sayılmaktadır.
5. Diğer öğrencilerin burs, kredi müracaatlarının değerlendirilmesi ise, öğrencinin başarı durumu, ailenin; geliri, sahip olduğu taşıt, gayrimenkul, sosyal durumu üzerinden yapılmaktadır.
6. 2023-2024 öğretim yılında burs/kredi almak için müracaatta bulunduğunuz ve Bakanlıkça yapılan değerlendirme sonucunda tarafınıza numara ile kredi tahsis edildiği anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
7. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik sayılı cevabi yazısında, “Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik sayılı cevabi yazısında, “İlgi yazınıza istinaden 2023-2024 öğretim yılında burs / kredi almak için başvuru yapan …’un durumu incelenmiş olup istenen bilgiler maddeler halinde sıralanmıştır.
8. a) Şikâyet konusu kapsamında başvuran ile yapılan yazışmaların birer örneği yazımız ekinde sunulmuştur.
9. b)Talebiniz üzerine başvuran ile ilgili YÖKSİS üzerinden yapılan incelemede, Mardin Artuklu
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Sağlık Yönetimi Tezli Yüksek Lisans öğrencisi olarak
Bakanlığımıza burs/kredi almak için müracaat ettiği tespit edilmiştir.
10. c)Başvuranın 12.10.2023 tarihi ve 12:04:29 saatinde e-Devlet üzerinden idaremize başvuru yaptığı görülmüş olup 13 Kasım 2023 tarihinde burs/kredi sonuçları açıklanmıştır.
11. d)Burs ve kredi başvurusunda bulunan öğrencilerin değerlendirme aşamasında gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda bütün öğrenciler puan sıralamasına alınmakta ve burs ödenekleri dikkate alınarak her yıl belirli kontenjanda öğrenciye burs, durumları mevzuata uygun öğrenciye kredi tahsisi yapılmaktadır. İlgili mevzuatlar dâhilinde yapılan değerlendirme sonucunda başvuranın almış olduğu puanın burs taban puanının altında kalmasından dolayı tarafına numara ile öğrenim kredisi tahsis edildiği tespit edilmiştir.
12. e) Burs verilen son öğrencinin puanı 7.627,943’tür.
13. f) 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Bakanlığımız görevleri sayılmış ve Görev başlıklı 184.
madde (h) bendi “Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek” hükmüne istinaden Burs ve Kredi Değerlendirme
Kıstasları her yıl Bakan onayı ile yürürlüğe girmektedir. Burs ve Kredi Değerlendirme işlemi yılda bir kez yapılmaktadır. Kamu kurum ve kuruluşlarından bilgiler web servis ile çekilmekte müracaatlar gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu olarak üç ayrı alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından gelen bilgiler dâhilinde değerlendirilmekte ve alınan puanlar toplanarak tahsis işlemi yapılmaktadır.
14. g) Bütçe imkânları ölçüsünde verilecek burs kontenjanı dâhilinde yüksek lisans için belirlenen minimum puan 7.627,943 olup, ’un müracaatına ilişkin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından gelen veriler doğrultusunda aldığı puanın belirlenen burs alma puanın altında kaldığı tespit edilmiştir.
15. h)Başvuranın burs başvurusunda bulunduğu 2023-2024 eğitim öğretim yılına ait güncel burs/öğrenim kredisi kıstasının bir örneği yazımız ekindedir.
16. i)2023-2024 öğretim yılı burs/kredi başvuruları 12-19 Ekim 2023 tarihlerinde alınmış olup, başvuruların değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması aşamasında 03.11.2023 tarihli Resmi Gazete ile yürürlüğe giren Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi Yönetmeliği ve Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs
Yönetmeliği hükümleri uygulanmıştır.
17. j)Burs ve Kredi değerlendirme işlemleri ilgili mevzuatlar çerçevesinde başvuran tüm öğrenciler için eşit koşullarda yapılmakta olup öğrenci bazında farklı bir değerlendirme yapılması mümkün olmadığından
Dostane Çözüm usulü ile başvuranın talebinin değerlendirilmesi mümkün olmamaktadır.
18. k) İdaremiz kayıtlarında konuya ilişkin yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karar kaydına rastlanmamıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
19. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
21. 22/08/1961 tarih ve 10887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Yönetmelik” başlıklı 46 ncı maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasına ait yönetmelik Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanır.”,
22. 06/03/2004 tarih ve 25394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5102 sayılı Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1 inci
maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. …”, ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı
2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu
Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”,
23. 10/07/2018 tarih ve 304741 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak. …”,
24. 32358 sayılı ve 03/11/2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs
Yönetmeliğinin ‘Burs tahsisi’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Her yıl burs tahsis kontenjanı, burs miktarı ve ödeme zamanı Bakanlık tarafından belirlenir.”, ‘Değerlendirme’ başlıklı 11 inci maddesinde, “(1)
Burs ve kredi başvuruları birlikte değerlendirilir. (2) Burs başvuruları; öğrenci ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumu, tapu ve ikamet bilgileri, sosyal güvenlik kayıtları, öğrencinin yükseköğrenim programına yerleştiği puanı ve puan türü ile ihtiyaç ve yeterliliğin tespitine yönelik diğer bilgiler dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda değerlendirilir. Değerlendirme neticesinde başvurusu uygun bulunanlara burs tahsisi yapılır. (3) Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora/sanatta yeterlik öğrencilerinin başvuruları kendi içinde değerlendirilir.” düzenlemeleri bulunmakladır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
25. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 26. Başvuran, tarafına burs verilmemesi işlemine itiraz etmekteyken ilgili idare, birden çok kıstas dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda burs kontenjanına girilemediğini belirtmektedir.
27. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın Mardin Artuklu Üniversitesi Sağlık
Yönetimi bölümünde tezli yüksek lisans öğrencisi olduğu, burs başvurusu sonucunda tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği anlaşılmaktadır.
28. Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara (2023-2024) göre, eğitim öğretim yılı için belirlenen burs verilecek öğrenci kontenjanından; %80 i lisans, %19 u ön lisans, %0.75 yüksek lisans ve %0.25 doktora öğrencilerine ayrılmaktadır.
29. Burs veya öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır. Burs veya öğrenim kredisi başvuruları; öğrencinin gelir durumu puanı,
başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanır. Başvuruların değerlendirilmesinde tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 40 ı olan 4.000 puan, öğrencinin başarı durumunda % 40 ı olan 4.000 puan, öğrencinin sosyal durumunda ise % 20 si olan 2.000 puan esas alınmaktadır. Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrenciler, öncelikli öğrenci olarak dikkate alınır. Öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Öncelikli öğrenciler aşağıda belirtilmiştir; Şehit çocukları / kardeşleri, (Şehit evli ise çocukları, bekâr ise kardeşleri), Gazi / Gazi çocukları (Gazi bekâr ise kendisi, evli ise çocukları), Sağlık Kurulu Raporu ile
%40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, Anne ve babası vefat etmiş olanlar, Lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı sevgi evlerinde barınarak tamamlayanlar ile 5395
Sayılı Kanunun 5 inci maddesi (c) bendine göre koruma altına alınanlar, Lise ve dengi öğrenimlerini
Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlar, Bu yıla özel olarak 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü
Kahramanmaraş/Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan depremden dolayı anne, baba veya kardeş / evli ise eşini kaybeden veya evi, orta ve üstü hasarlı olduğu, zarar gördüğü AFAD Başkanlığınca tespit edilen yükseköğrenim öğrenciler, 13/06/2020 tarihli 31154 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Milli Sporcu
Belgesi Verilmesi Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre “Milli Sporcu Belgesi” almış öğrencilerden milliliği Spor Genel Müdürlüğü tarafından teyit edilen ve alması gereken burs miktarı (katları) bildirilen (doping cezası alanlar hariç) öğrenciler, başvurunun yapıldığı öğretim yılında Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca belirlenen sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında ham puan bazında ilk 100’ e giren öğrenciler,
30. Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara göre eğitim öğretim yılı için belirlenen burs verilecek öğrenci kontenjanından %80 lisans, %19 ön lisans, %0,75 yüksek lisans ve %0,25 doktora öğrencilerine ayrılmaktadır. Yine başvuran öğrenciler arasında en yüksek puanın belirlenmesinde master ve doktora öğrencileri için geçerli ALES puanın en yüksek olanı esas alınmakta ve
ALES puanı yoksa başarı değerlendirme puanı sıfır verilmektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/23288 sayılı ve 2021/10222 sayılı kararları)
31. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, burs verilmesi taleplerinin değerlendirilmesi aşamasında iki önemli kıstas bulunduğu, bunlardan ilkinin mevzuatta burs verilmeyecek öğrenciler olarak belirlenen şartlar olduğu, ikinci kıstasın ise ödenek miktarı dikkate alınarak belirlenen kontenjan olduğu,
32. Başvuranın burs almaya engel bir durumu bulunmamakla birlikte yapılan değerlendirme sonrası kontenjan dışı kaldığı,
33. Değerlendirmede tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 40’ı olan 4.000 puan, öğrencinin başarı durumunda % 40’ı olan 4.000 puan, öğrencinin sosyal durumunda ise % 20’si olan 2.000 puanın esas alındığı ve toplamda 10.000 (tavan) puan üzerinden değerlendirme yapıldığı,
34. Yapılan değerlendirme sonucunda yüksek lisans öğrencilerinden burs almaya hak kazanan en düşük puanlı öğrenciye ait puanın 7.627,943 olduğu, başvuranın ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından gelen veriler doğrultusunda aldığı puanın belirlenen burs alma puanın altında kaldığının ilgili idare tarafından belirtildiği, böylelikle başvuranın burs için ayrılan kontenjan dışında kaldığı, tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği,
35. Başvuranın sosyal (şehit/gazi çocuğu gibi) ve fiziksel durum (engellilik) ya da mevzuat uyarınca
‘öncelikli öğrenci’ durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs
tahsisi yapıldığı, mevzuat gereği öğrenim kredisi tahsis olan öğrenciye sonradan oluşan öncelikli haller dışında (anne ve baba her ikisinin de vefatı, sağlık kurulu raporu ile % 40 ve üzeri engellilik, gazi veya şehit çocuğu olması vb.) burs verilmesinin mümkün olmadığı, burs verilmesinde göz önüne alınan kıstaslara en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığından burs bağlanması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. (Benzer yönde Kamu Denetçiliğinin 2023/1136 sayılı Ret Kararı da bulunmaktadır.)
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 36. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı, yine ilgili idare tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belge talebine yönelik cevabi yazıda lisans öğrencileri için kaç kontenjan ayrıldığı, kaç başvuru bulunduğu hususlarına ve başvuranın gelir, başarı ve sosyal durum üzerinden yapılan değerlendirme ayrıntılarına yer verilmediği böylelikle şeffaflık ilkesine aykırı davrandığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
37. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi