|
ÖZET: Başvuru, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tezli yüksek lisans öğrencisi olan bir bireyin, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem ve sonrasındaki sel felaketi nedeniyle ek süre talebinde bulunmasıyla ilgilidir. Başvuran, 05.06.2023 tarihli dilekçesiyle, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 35. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca ek süre verilmesini istemiş, ancak bu talep idare tarafından kayıt dondurma talebi olarak değerlendirilmiş ve olumsuz yanıt almıştır.
İdare, başvuranın talebinin uygun görülmemesinin gerekçesini, belirtilen tarihte mücbir sebep olarak kabul edilecek bir durumun bulunmadığına dayandırmıştır. Ayrıca, başvuranın, deprem sonrası kayıt dondurma hakkından yararlanmadığı ve bu süreçte gerekli başvuruları yapmadığı ifade edilmiştir. Başvuran, daha sonra yaptığı itirazlarda, talebinin göz ardı edildiğini belirtmiş, ancak idare tarafından yürütülen işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. İdarenin, karar süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine uymadığı tespit edilmiştir; bu nedenle gelecekteki işlemlerde bu ilkelere dikkat edilmesi önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5769-S.24.9068
BAŞVURU NO : 2023/20809
KARAR TARİHİ : 28.05.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yüksek lisans programına ilişkin ek süre verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Siirt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Eğitim
Programları ve Öğretim alanında tezli ikinci öğretim öğrencisi olduğunu; Şanlıurfa ilinde yaşadığını;
06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremin ve sonrasında yaşanan sel felaketinin bulunduğu ili önemli
ölçüde etkilediğini; Sosyal Bilimler Enstitüsüne muhatap 05.06.2023 tarihli dilekçesi ile Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 35’inci maddesine eklenen sekizinci fıkrası uyarınca tarafına ek süre verilmesini talep ettiğini ancak söz talebinin İdare tarafından kayıt dondurma talebi olarak değerlendirmeye alındığını ve olumsuz cevap verildiğini belirtmiş ve mezkûr hüküm uyarınca tarafına ek süre verilmesinin sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin, Kurumumuza iletmiş olduğu 07.02.2024 tarihli ve – – sayılı cevap yazısında özetle; başvuran tarafından 05.06.2023 tarihinde Yönetmelik’in 35’inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca tarafına ek süre verilmesi yönünde talepte bulunulduğu ancak belirtilen tarihte yetkili makamlarca kayıt altına alınan salgın ve afet gibi herhangi bir mücbir sebep bulunmadığından mezkûr yasal düzenlemeden yararlandırılamadığı; diğer yandan yaşanan deprem felaketi nedeniyle öğrencilere kayıt dondurma hakkı getirildiği ve bu hakkın nasıl kullanılacağı hususunda gerek YÖK tarafından ve gerekse
Üniversite Senatosu tarafından kararların alındığı; bununla birlikte başvuranın söz konusu kararlar kapsamında bir başvuruda bulunmadığı ifade edilmiş ve talep edilen diğer belgeler anılan yazı ekinde
Kurumumuza iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Süre
MADDE 7 – (1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.
(3) Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.
[…]
Diğer hükümler
MADDE 35 – […]
(8) (Ek: RG-10/6/2020-31151) Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.
7. Siirt Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Kayıt dondurma
MADDE 25- (1) Öğrencinin, aşağıda belirtilen haklı ve geçerli nedenlerinin varlığı halinde enstitü yönetim
kurulunca kaydının bir defada en çok iki yarıyıl dondurulmasına karar verilebilir:
[…] b) 2547 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yükseköğretimin aksaması sonucunu doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenime YÖK kararı ile ara vermiş olmak.
c) Doğal afetler nedeniyle öğrenime ara vermek zorunda kalmak.
[…] (2) Birinci fıkrada belirtilen haklı ve geçerli nedenin kabul edilebilmesi için, bu nedenin doğuşundan itibaren en geç on beş gün içinde enstitü müdürlüğüne bildirilmesi gerekir.
(3) Aynı usul ve şartlarla kayıt dondurma işlemi tekrar edilebilir.
(4) Kayıt dondurma süresi eğitim-öğretim süresinden sayılmaz.
[…]
Süre
MADDE 29- (1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde Üniversitenin öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.
[…]
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 53- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, 20/4/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği ile Yükseköğretim Kurulu, Üniversitelerarası Kurul, Senato, enstitü kurulu ve enstitü yönetim kurulu kararları ile ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
8. 08.02.2023 tarihli ve 32098 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6785 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
uyarınca:
Anayasanın 119 uncu maddesi ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde 8/2/2023 Çarşamba günü saat 01.00’dan itibaren üç ay süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir.
9. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının, Üniversite Rektörlüklerine muhatap 17.02.2023 tarihli ve 12552
sayılı yazısı uyarınca:
Kurulumuz tarafından, Kahramanmaraş merkezli depremin ülkemiz genelindeki etkileri, depremden etkilenen vatandaşlarımız ile öğrencilerimizin barınma durumları, sosyal koşullar ve sürdürülebilir öğretim süreçleri gibi birçok faktörü bir arada değerlendirilerek 2022-2023 akademik yılı bahar döneminin uzaktan öğretim yoluyla tamamlanmasının uygun olacağına karar verilmişti. Öğrencilerimizin eğitimlerini, nitelikten ödün vermeden mümkün olan en etkin, verimli ve kesintisiz bir şekilde sürdürebilmelerini sağlamak için önlisans, lisans ve lisansüstünde 2022-2023 akademik yılı bahar dönemiyle sınırlı olarak
17.02.2023 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında aşağıdaki kararlar alınmıştır.
Uzaktan Eğitim
[…]
2) Yükseköğretim kurumlarımızın, her bir diploma programında “Yükseköğretim Kurumlarında Uzaktan
Öğretime İlişkin Usul ve Esaslar” kapsamında (6. maddedeki %30 kısıtlaması dikkate alınmaksızın) ilgili programın gerekli bilgi, beceri ve yetkinlikleri kazandıracak önlemleri alarak çevrimiçi/eş zamanlı veya çevrimdışı/eş zamanlı olmayan uzaktan öğretim yöntemlerini kullanmalarına, […]
Kayıt Dondurma
7) Yükseköğretim programlarında kayıtlı olan ve talep eden öğrencilerin ilgili yükseköğretim kurumlarınca
bahar döneminde kayıtlarının dondurulmasına ve bu sürenin programın azami öğrenim süresinden düşülmemesine, […] karar verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
Olay ve Olgular 11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 12. Başvuran, Siirt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Eğitim
Programları ve Öğretim alanı tezli yüksek lisans (ikinci öğretim) programına 16.09.2020 tarihinde kaydını yaptırmıştır.
13. Başvuran tarafından Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne sunulan 05.06.2023 tarihli dilekçede, tez aşamasında yüksek lisans öğrencisi olduğu belirtilerek Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 35’inci maddesine eklenen fıkra gereğince bir dönem ek süre verilmesi talep edilmiş; bununla birlikte talep konusunun sebebine ilişkin başkaca bir açıklama sunulmamıştır.
14. Başvuran, Sosyal Bilimler Enstitüsüne muhatap 05.07.2023 tarihli dilekçesinde ise pandemi süreci, sonrasında meydana gelen deprem afeti ve Şanlıurfa ilinde yaşanan sel afetini gerekçe göstererek, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 35’inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca tarafına bir dönem uzatma hakkı sağlanmasını talep etmiştir. Buna mukabil Üniversite tarafından verilen 11.07.2023 tarihli cevap yazısında, eğitim-öğretim yarıyılı bitiminden sonra kayıt dondurma işleminin yapılamayacağı bahsi ile talebin uygun görülmediği başvuruna bildirilmiştir.
15. Başvuran 20.10.2023 tarihli dilekçesinde, daha önce iletmiş olduğu tarafına ek süre sağlanması – dönem uzatma hakkı verilmesi taleplerinin göz ardı edildiğini ve konunun kayıt dondurma talebi şeklinde değerlendirmeye alınarak olumsuz yanıt verildiğini belirtmiş; bu bağlamda asıl talebi esas alınmak suretiyle ilgili mevzuat hükmü uyarınca işlem tesis edilmesini istemiştir.
16. Üniversite tarafından başvurana iletilen 24.10.2023 tarihli cevap yazısında özetle, Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönetmeliği’nin 35’inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca ek süre verilmesi hususunun ilgili kurumların değerlendirme ve kararına bağlı olduğu; 02.06.2023 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle gerek Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı gerek Üniversite Senatosu tarafından alınana kararlarda ek süre
kullandırılmasına yönelik bir karar alınmadığı ancak öğrencilerin kayıt dondurma işlemi yapabileceklerinin karara bağlandığı; ayrıca 2022-2023 bahar yarıyılı içerisinde, ders kayıt işlemlerini yaptırmış olması ve kayıt dondurma veya ek süre talebinde bulunmamış olması karşısında talebin uygun görülmediği hususları bildirilmiştir.
Değerlendi rm e 17. Siirt Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesi uyarınca tezli yüksek lisans programının en çok altı yarıyılda tamamlanması gerekmekte olup azami süreler içerisinde tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiğinin kesileceği anılan madde altında hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme uyarınca başvuranın en geç 2022-2023 bahar dönemi sonu itibarıyla tez savunmasına girerek programı tamamlanması gerekmektedir.
18. Siirt Üniversitesince açıklanan “2022-2023 Eğitim-Öğretim Yılı Lisansüstü Akademik Takvimi” uyarınca bahar yarıyılında eğitim-öğretim döneminin başlangıç tarihi 27.02.2023 olarak, bitiş tarihi ise
02.06.2023 olarak belirlenmiştir.
19. 06.02.2023 günü yaşanan deprem felaketi sonrasında, aralarında Şanlıurfa ilinin de bulunduğu on ilde
08.02.2023 Çarşamba günü saat 01.00’dan itibaren üç ay süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine karar
verilmiştir (bkz. §8). Müteakiben 17.02.2023 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul toplantısında, 2022-2023 akademik yılı bahar dönemiyle sınırlı olmak üzere bir takım tedbirlerin alınması kararlaştırılmış olup bu kapsamda talep eden öğrencilerin ilgili yükseköğretim kurumlarınca bahar döneminde kayıtlarının dondurulmasına ve bu sürenin programın azami öğrenim süresinden düşülmemesine karar verilmiştir (bkz.
§9).
20. İdare tarafından sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere başvuran tarafından
13.02.2023 tarihinde ders kaydı işlemleri yapılmış, sonrasında ise kayıt dondurma yönünde herhangi bir
talepte bulunulmamıştır. Diğer yandan, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 35’inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebileceği düzenlenmiş olmakla birlikte; bu durumda bulunan kişilerin afet ya da salgın nedeniyle eğitimlerine sağlıklı bir şekilde devam edemeyecek durumda olmaları ve dolayısıyla söz konusu durumun gerektirdiği makul bir süre içerisinde taleplerini iletmeleri gerekeceği açıktır. Başvuranın, tarafına ek süre verilmesi yönündeki 05.06.2023 tarihli ilk talebini ise bahar yarılının bitiminden sonraki bir tarihte İdareye sunduğu, belirtilen afetlerden ne şekilde etkilendiği ve şayet varsa başvuru için gecikme yaşamasına neden olan somut gerekçelerini ortaya koymadığı anlaşılmış, dolayısıyla da ilgili hüküm kapsamında tarafına ek süre verilmesi talebinin dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmiştir.
21. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; İdare tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
23. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
25. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Siirt
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SİİRT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi