|
ÖZET: Başvuran, Mardin ilinde ikamet eden bir öğrenci olarak, öğrenim kredisi borcunun silinmesi veya burs olarak dönüştürülmesi talebinde bulunmuştur. Ailesinin ekonomik durumu kötü olup, babası vefat etmiş, ağabeyi cezaevinde ve annesi yaşlıdır. Gençlik ve Spor Bakanlığı, başvuranın durumu üzerine yaptığı değerlendirmede, burs kontenjanına giremediğini ve bu nedenle yalnızca öğrenim kredisi tahsis edildiğini belirtmiştir. Başvuranın puanı, burs almak için gerekli olan minimum puanın altında kalmıştır.
Bakanlık, burs ve kredi başvurularını değerlendirirken, öğrencilerin gelir, sosyal ve başarı durumlarını dikkate alarak puan sıralaması yapmaktadır. Başvuranın, 2021-2022 öğretim yılı için yaptığı başvuruda, ön lisans kontenjanı dışında kaldığı ve bu nedenle burs verilmediği ifade edilmiştir. Ayrıca, mevzuat gereği, yalnızca belirli durumlarda (şehit/gazi çocukları, engelli öğrenciler gibi) burs tahsisi yapılabilmektedir. Başvuranın bu kriterlere uymadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, başvuranın talebi üzerine yapılan değerlendirmede herhangi bir usulsüzlük tespit edilmemiştir. İlgili karar, başvurana ve Gençlik ve Spor Bakanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7877-S.24.12382
BAŞVURU NO : 2024/2307
KARAR TARİHİ : 31.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
Almış olduğu öğrenim kredisine yönelik borçların silinmesini veya
BAŞVURUNUN KONUSU :
öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 12.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, deprem bölgesi olan Mardin ilinde ikamet ettiğini, babasının vefat ettiğini, ağabeyinin cezaevinde olduğunu, annesinin 1964 doğumlu yaşlı bir hanımefendi olduğunu, ailede çalışan kimse olmadığından dolayı ekonomik durumlarının çok kötü olduğunu belirterek almış olduğu öğrenim kredisine yönelik borçların silinmesini veya bursa dönüştürülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün bilgi ve belge talebimize yönelik
E- – – sayılı cevabi yazısında, “… 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve
Bakanlığımız görevleri sayılmıştır. Görev başlıklı 184. maddesi (h) bendi “Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek” hükmüne istinaden Burs ve Kredi Değerlendirme Usul ve Esasları her yıl Bakan onayı ile yürürlüğe girmektedir. Burs ve Kredi Değerlendirme işlemi yılda bir kez yapılmaktadır. Kamu kurumlarından bilgiler web servis ile çekilmektedir. Öğrenciler gelir durumu sosyal durumu ve başarı durumu olarak üç ayrı alanda değerlendirilmekte ve alınan puanlar toplanarak tahsis işlemi yapılmaktadır.
3. Bakanlığımızdan numara ile öğrenim kredisi alan başvuranın durumu ilgi yazınız gereği incelenmiş olup; 2021-2022 öğretim yılı için Alanya Üniversitesi
Yüksekokulu Programı öğrencisi olarak burs/kredi müracaatında bulunması üzerine, Bakanlığımız Değerlendirme Kıstaslarına istinaden yapılan değerlendirme sonucu, bütün öğrenciler gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu dikkate alınarak puan sıralamasına alınmış ve burs ödenekleri de dikkate alınarak o yıl için ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencisi olmak üzere toplamda
150.000 öğrenciye burs tahsis edildiği ve her öğrencinin kendi öğrenim türü içinde değerlendirildiği ancak,
ilgili öğrencinin aldığı puan sıralamasında kendi öğrenim türünün kontenjan dışı kaldığından kredi tahsisi yapıldığı;
4. Burs/Kredi Başvurusunu 5.11.2021′ de yaptığı tahsis sonucunun 13.12.2021′ de açıklandığı kredi taahhütnamesini e-devlet üzerinden 17.12.2021 18:29:17 tarihinde onayladığı,
5. İlgili öğrencinin öğrenim türü ön lisans olup bu türde minimum 6.199,894 puan alan 34.189 öğrenciye burs kontenjanı tahsis edilmiş olup öğrencinin toplam puanının 5.352,148 olduğu aynı öğrenim türünde kredi/burs hakkı kazananlar içinde sıralaması 76.965 olduğu tespit edilmiştir.
6. Öğrenim kredisi borcunun Kanun ve Yönetmeliklerimiz gereği burs, öğrenim kredisi müracaatında bulunan öğrencilerden; Şehit veya gazi çocuklarına (Şehit bekâr ise bekâr kardeşlerine), Sağlık Kurulu
Raporu ile %40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrencilere, anne ve babası her ikisi de vefat etmiş olanlara, amatör milli olmuş sporculara, lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı yetiştirme yurtlarında barınarak tamamlayanlara, lise ve dengi öğrenimlerini Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlara, başvurunun yapıldığı öğretim yılında ÖSYM Başkanlığınca belirlenen AYT sınavında sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında (ham puan bazında) ilk 100’e giren öğrencilere öncelikli olarak burs tahsisi yapılmakta olup, belirtilen öncelikler ve deprem nedeniyle Afetzede Sayılma Koşulu’na göre AFETZEDE olması dışında herhangi bir sebeple, burs olarak dönüştürülmesi mümkün olmamaktadır. Konu hakkında öğrenciye ekli yazı ile bilgi verilmiş olup, yazışmaların bire sureti ekte sunulmuştur.
7. 09 Kasım 2022 Tarihli ve 32008 Sayılı Resmî Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren Kanun ile 351 sayılı Yükseköğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun 17. Maddesi gereği “Öğrenimi sırasında veya öğrenimden sonra ölenlerin veya yüzde doksan ve üzeri engel sahibi oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin kalan borçları terkin edilir” hükmüne amirdir.
8. Burs ve Kredi işlemleri değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan “DOSTANE
ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün olmamaktadır.
9. Şikâyet konusuna ilişkin yargı organlarınca görülen bir dava yahut verilmiş bir karar bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
10. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
/
11. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
12. 22/08/1961 tarih ve 10887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Yönetmelik” başlıklı 46 ncı maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasına ait yönetmelik Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanır.”,
13. 06/03/2004 tarih ve 25394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5102 sayılı Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. …”, ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı
2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu
Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”,
14. 10/07/2018 tarih ve 304741 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve
Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak. …”,
15. 32358 sayılı ve 03/11/2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs
Yönetmeliğinin ‘Burs tahsisi’ başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Her yıl burs tahsis kontenjanı, burs miktarı ve ödeme zamanı Bakanlık tarafından belirlenir.”, ‘Değerlendirme’ başlıklı 11 inci maddesinde, “(1)
Burs ve kredi başvuruları birlikte değerlendirilir. (2) Burs başvuruları; öğrenci ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumu, tapu ve ikamet bilgileri, sosyal güvenlik kayıtları, öğrencinin yükseköğrenim programına yerleştiği puanı ve puan türü ile ihtiyaç ve yeterliliğin tespitine yönelik diğer bilgiler dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda değerlendirilir. Değerlendirme neticesinde başvurusu uygun bulunanlara burs tahsisi yapılır. (3) Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora/sanatta yeterlik öğrencilerinin başvuruları kendi içinde değerlendirilir.”,
16. 32358 sayılı ve 03/11/2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi
Yönetmeliğinin ‘Ölüm veya engellilik halinde yapılacak işlemler’ başlıklı 24 üncü maddesinde, “(1)
Öğrenimi sırasında veya öğrenimden sonra ölenlerin veya yüzde doksan ve üzeri engel sahibi oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin kalan borçları terkin edilir.” düzenlemeleri bulunmakladır.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 18. Başvuran, tarafına burs verilmemesi işlemine itiraz etmekteyken ilgili idare, birden çok kıstas dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda burs kontenjanına girilemediğini belirtmektedir.
19. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 2021-2022 öğretim yılı için Alanya
Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Programı öğrencisi olarak burs/kredi müracaatında bulunduğu ve yapılan değerlendirme üzerine tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği anlaşılmaktadır.
20. Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara (2023-2024) göre, eğitim öğretim yılı için belirlenen burs verilecek öğrenci kontenjanından; %80 i lisans, %19 u ön lisans, %0.75 yüksek lisans ve %0.25 doktora öğrencilerine ayrılmaktadır.
21. Burs veya öğrenim kredisi için yapılan başvuruların değerlendirilmesinde tavan puan olarak 10.000 (on bin) rakamı esas alınmaktadır. Burs veya öğrenim kredisi başvuruları; öğrencinin gelir durumu puanı, başarı durumu puanı ve sosyal durum puanı toplamları üzerinden hesaplanır. Başvuruların değerlendirilmesinde tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 40 ı olan 4.000 puan, öğrencinin başarı durumunda % 40 ı olan 4.000 puan, öğrencinin sosyal durumunda ise % 20 si olan 2.000 puan esas alınmaktadır. Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrenciler, öncelikli öğrenci olarak dikkate alınır. Öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirilmektedir.
Öncelikli öğrenciler aşağıda belirtilmiştir; Şehit çocukları / kardeşleri, (şehit evli ise çocukları, bekâr ise kardeşleri), gazi / gazi çocukları (gazi bekâr ise kendisi, evli ise çocukları), sağlık kurulu raporu ile %40 ve üzerinde engeli olduğu tespit edilen öğrenciler, anne ve babası vefat etmiş olanlar, lise ve dengi öğrenimlerini Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı sevgi evlerinde barınarak tamamlayanlar ile 5395
Sayılı Kanunun 5 inci maddesi (c) bendine göre koruma altına alınanlar, lise ve dengi öğrenimlerini
Darüşşafaka Lisesinde tamamlayanlar, Bu yıla özel olarak 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü
Kahramanmaraş/Pazarcık ve Elbistan ilçeleri olan depremden dolayı anne, baba veya kardeş / evli ise eşini kaybeden veya evi, orta ve üstü hasarlı olduğu, zarar gördüğü AFAD Başkanlığınca tespit edilen yükseköğrenim öğrenciler, Milli Sporcu Belgesi Verilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre milli sporcu belgesi almış öğrencilerden milliliği Spor Genel Müdürlüğü tarafından teyit edilen ve alması gereken burs miktarı (katları) bildirilen (uyarıcı cezası alanlar hariç) öğrenciler, başvurunun yapıldığı öğretim yılında Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığınca belirlenen sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında ham puan bazında ilk 100’ e giren öğrenciler.
22. Burs/öğrenim kredisi başvurularının değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara göre eğitim öğretim yılı için belirlenen burs verilecek öğrenci kontenjanından %80 lisans, %19 ön lisans, %0,75 yüksek lisans ve %0,25 doktora öğrencilerine ayrılmaktadır. Yine başvuran öğrenciler arasında en yüksek puanın belirlenmesinde master ve doktora öğrencileri için geçerli ALES puanın en yüksek olanı esas alınmakta ve
/
ALES puanı yoksa başarı değerlendirme puanı sıfır verilmektedir. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/23288 sayılı ve 2021/10222 sayılı kararları)
23. Somut olayda başvuranın, 05.11.2021 tarihinde başvuru yaptığı, sonuçların 13.12.2021 tarihinde açıklandığı, başvuranın kredi taahhütnamesini e-devlet üzerinden 17.12.2021 tarihinde onayladığı,
24. Başvuranın, burs başvurusu yaptığı dönemde yapılan değerlendirme sonucunda, bütün öğrenciler gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu dikkate alınarak puan sıralamasına alınmış ve burs ödenekleri de dikkate alınarak o yıl için ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencisi olmak üzere toplamda
150.000 öğrenciye burs tahsis edildiği, her öğrencinin kendi öğrenim türü içinde değerlendirildiği,
25. Başvuranın öğrenim türünün ön lisans olduğu, bu türde minimum 6.199,894 puan alan 34.189 öğrenciye burs verildiği, başvuranın değerlendirme puanının 5.352,148 olduğu, aynı öğrenim türünde kredi/burs hakkı kazananlar içinde sıralamasının 76.965 olduğu, başvuranın puan sıralamasında kendi öğrenim türünde kontenjan dışı kaldığı gerekçesiyle burs tahsisi yapılamadığı ve böylece kredi tahsisi yapıldığı anlaşılmaktadır.
26. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, burs verilmesi taleplerinin değerlendirilmesi aşamasında iki önemli kıstas bulunduğu, bunlardan ilkinin mevzuatta burs verilmeyecek öğrenciler olarak belirlenen şartlar olduğu, ikinci kıstasın ise ödenek miktarı dikkate alınarak belirlenen kontenjan olduğu,
27. Başvuranın burs almaya engel bir durumu bulunmamakla birlikte yapılan değerlendirme sonrası kontenjan dışı kaldığı,
28. Değerlendirmede tavan puanın; öğrenci ve ailesinin gelir durumunda % 40’ı olan 4.000 puan, öğrencinin başarı durumunda % 40’ı olan 4.000 puan, öğrencinin sosyal durumunda ise %20’si olan 2.000 puanın esas alındığı ve toplamda 10.000 (tavan) puan üzerinden değerlendirme yapıldığı,
29. Yapılan değerlendirme sonucunda ön lisans öğrencilerinden burs almaya hak kazanan en düşük puanlı öğrenciye ait puanın 6.199,894 olduğu, başvuranın ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından gelen veriler doğrultusunda aldığı puanın belirlenen burs alma puanın altında kaldığının ilgili idare tarafından belirtildiği, böylelikle başvuranın burs için ayrılan kontenjan dışında kaldığı, tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiği,
30. Başvuranın sosyal (şehit/gazi çocuğu, depremzede gibi) ve fiziksel durum (engellilik) ya da mevzuat uyarınca öncelikli öğrenci durumunda olmadığı, yukarıda özetlenen değerlendirme usul ve esaslarına tabi olduğu, sistem tarafından yapılan sıralamada başvurandan daha fazla puana sahip öğrencilere öncelik tanınarak burs tahsisi yapıldığı, mevzuat gereği öğrenim kredisi tahsis olan öğrenciye sonradan oluşan öncelikli haller dışında (anne ve baba her ikisinin de vefatı, sağlık kurulu raporu ile % 40 ve üzeri engellilik, gazi veya şehit çocuğu olması vb.) burs verilmesinin mümkün olmadığı, burs verilmesinde göz önüne alınan kıstaslara en fazla uygunluk gösterenlerden başlanılarak yapılan burs tahsisi sonucunda başvuranın burs almaya hak kazanamadığı anlaşıldığı,
31. Mevzuat kapsamında öğrenimi sırasında veya öğrenimden sonra ölenlerin veya yüzde doksan ve üzeri engel sahibi oldukları tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu tarafından tespit edilenlerin kalan borçlarının terkin edileceğinin düzenlendiği, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvuranın bu kapsamda kabul edilemeyeceği hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın öğrenim kredisine yönelik borçlarının silinmesi veya bursa dönüştürülmesini taleplerinin reddi işleminde hukuka ve
hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. (Benzer yönde Kamu Denetçiliği
Kurumunun 2023/1136 ve 2023/20067 sayılı Ret Kararları da bulunmaktadır.)
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 32. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
33. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI KREDİ VE YURTLAR GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi