|
ÖZET: Başvuran, Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yürütücülüğünü üstlendiği Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı destekli TAM projesinden gerekçe gösterilmeden alındığını iddia ederek, bu işlemin iptalini talep etmiştir. Başvuran, görevden alınmasının, üniversitedeki araştırma ortamına zarar vereceğini ve projenin disiplinler arası yapısına olumsuz etkiler yaratacağını belirtmiştir. Ayrıca, bu durumun, proje yürütücüsü olarak atanan yeni öğretim üyesinin deneyimsizliği nedeniyle TAM projesinin başarısını tehlikeye atacağını savunmuştur.
Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın görevden alınma gerekçesinin etik ihlal incelemesi ve daha önceki yöneticilik görevini yeterince yerine getirmemesi olduğunu açıklamıştır. Rektörlük, TAM projesinin yürütücülüğünün, projenin başarısı için gerekli olan TETAM yönetim kurulunda yer almanın önemine dayandığını vurgulamıştır. Ayrıca, başvuranın iddialarının, projenin kendisiyle özdeşleştirilmesinden kaynaklandığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, idarenin tesis ettiği işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğuna karar vermiştir. Bununla birlikte, idarenin başvurana yönelik yazılı bildirimlerinde, kararın gerekçelerinin açık bir şekilde belirtilmediği ve başvuru yollarının gösterilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin daha şeffaf ve hesap verebilir bir yaklaşım benimsemesi önerilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7622-S.24.11903
BAŞVURU NO : 2024/3214
KARAR TARİHİ : 22.07.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın proje yürütücülüğü görevinden alınması işleminin iptal
BAŞVURUNUN KONUSU :
edilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 01.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) destekli 2007K12-873 numaralı Teleiletişim ve
Enformatik alanlarında doktora öğrencisi yetiştirme ve araştırma yapma amaçlı TAM projesinin yürütücülüğünü altı yıldır yapmakta iken gerekçe gösterilmeden görevinden alındığını, bu işlemin gerekçesini ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın konuya ilişkin bilgisinin olup olmadığını sorduğunu, ayrıca Üniversitedeki araştırma ortamına zarar verecek bu işlemin geri alınmasını talep ettiğini, ancak cevap alamadığını, üniversite dışı destekli bir projenin yürütücüsünün emeklilik, vefat gibi çok önemli bir nedeni olmadıkça ve destek veren kuruma danışılmadan değiştirilmemesi gerektiğini, bunun öğretim üyelerinin güvenle yeni proje önerisi hazırlamalarını ve yürütmelerini sağladığını, TAM projesinin bilgisayar mühendisliği, elektrik elektronik mühendisliği, endüstri mühendisliği, biyomedikal mühendisliği, deprem mühendisliği, biyoloji benzeri pek çok değişik bölümlerden araştırmacılarla beraber yürütülen disiplinler arası bir proje olduğunu, kendisinin de bu projenin başından beri içinde yer aldığını, tüm araştırmacıları tanıdığını ve uyum içinde projenin yürütülmesini sağladığını, kendisinin proje yürütücülüğünden alınmasının ve bu görevin Üniversiteyi ve diğer bölümleri tanımayan yeni ve deneyimsiz bir öğretim üyesine verilmesinin TAM projesine zarar vereceğini belirterek proje yürütücülüğünden alınmasına dair işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 1/05/2024 tarihli ve E– – cevabi yazıda özetle;
2.1. TAM Projesinin, Devlet Planlama Teşkilatı tarafından desteklenmesine karar verilerek 2007 Mali Yılı
Yatırım Programına alındığı ve halen devam etmekte olduğu, 2.2. Boğaziçi Üniversitesinde faaliyet gösteren TETAM’ın,( Teleiletişim ve Enformatik Teknolojileri
Uygulama ve Araştırma Merkezi) telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri alanlarında bir mükemmeliyet merkezi olarak tanındığı ve bu alanda 70’ten fazla öğretim üyesiyle akademik araştırma ve yenilikçi gelişmelere liderlik etmekte olduğu; Merkezin teorik bilgilerin pratik uygulamalara dönüştürülmesini sağlayarak, bilimsel araştırmaların toplumsal ve ekonomik etkilerini artırmayı hedeflediği, 2.3. TETAM’da yetişen doktora öğrencileri ve araştırmacıların, bulut bilişim, büyük veri, 5G ve üzeri teknolojiler gibi alanlarda öncü araştırmalar yürüttükleri ve sektörel ihtiyaçlara yönelik çözümler geliştirdikleri; Merkez üyelerinin, disiplinler arası projelerde liderlik yaptıkları, örnek projeler arasında yapay zeka tabanlı kanser teşhis sistemleri, otonom akıllı sürüş teknolojileri ve nano-ağlar araştırma grubunun bulunduğu, 2.4. TAM Projesinin, telekomünikasyon ve bilgi teknolojileri alanlarında ulusal ve uluslararası düzeyde rekabet edebilecek, yenilikçi ve öncü araştırmacılar ile akademisyenler yetiştirmeyi hedeflediği; Projenin, bilimsel mükemmeliyeti, iş birliklerini ve teknolojik yenilikleri teşvik eden bir eğitim ve araştırma ekosistemi oluşturmayı amaçladığı,
2.5. TAM Projesinin, özellikle teleiletişim ve enformatik sektörlerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere tasarlandığı, Projenin ana gerekçesinin, doktora öğrencilerinin disiplinler arası araştırmalar yapabilmesine olanak sağlayan TETAM Araştırma Merkezi altyapısı ve bu merkezdeki yüksek başarımlı hesaplama sistemlerini güncel tutarak doktora eğitim süresini kısaltmak ve doktora çalışması kalitesinden ödün vermemek olduğu,
2.6. Prof. Dr. ’un lisansüstü tezinde eşi . .’nın çalışmasından 19 sayfalık bir bölümü kopyalama suretiyle intihalde bulunduğu iddiasına ilişkin olarak etik ihlal incelemesi başlatıldığı ve inceleme süreci içinde kendisinin proje yürütücülüğü görevinde kalmasının uygun görülmediği, 2.7. Prof. Dr. ’un daha önce Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanlığı görevinden yöneticilik görevini gereği gibi yerine getirmemesi sebebiyle alındığı, görevden alınma kararının iptali talebi ile açılan davanın İstanbul 14. İdare Mahkemesinin 14/11/2023 tarih ve / E., / K. sayılı kararı ile reddedildiği, anılan karar karşı yapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 7. İdare Dava
Dairesinin 27/03/2024 tarih ve / E., / K. sayılı kararı ile reddedildiği, 2.8. Belirtilen nedenlerle, Prof. Dr. ‘un TAM proje yürütücülüğünden ve TETAM’daki idari görevlerinden alındığı; TAM projesi yürütücülüğü görevinden alınması işleminin Cumhurbaşkanlığı
Strateji ve Bütçe Başkanlığının (SBB) bilgisi dahilinde yapıldığı, 2.9. Başvuranın iddialarının TAM projesini kendisi ile özleştirmesi ve kendisi ile kaim olarak görmesinden kaynaklandığı, yerine proje yürütücüsü olarak görevlendirilen Doç. Dr. . .’nin RWTH Aachen
Üniversitesi ve ETH Zürih Üniversitesi gibi dünyanın önde gelen eğitim kurumlarında lisans, yüksek lisans ve doktora dereceleri elde ettiği, akademik geçmişi ve deneyimi, bilimsel başarıları, uluslararası işbirlikleri, öğrencilere sağladığı rehberlik ve sektörel projelerdeki liderlik özelliklerinin proje yürütücülüğü görevi için gerekli nitelikleri sağladığı,
2.10. Başvuranın Teleiletişim ve Enformatik Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezindeki (TETAM) yönetim kurulu üyelik görevinin sona ermiş olmasının, CB SBB 2007K12-873 numaralı TAM proje yürütücülük görevinin devamına hukuki açıdan engel teşkil etmemekle birlikte proje çalışmalarının başarıyla yürütülmesine engel teşkil ettiği, TAM Projesinin ana gerekçesi, doktora öğrencilerinin disiplinler arası araştırmalar yapabilmesine olanak sağlayan TETAM Araştırma Merkezi altyapısı ve bu merkezdeki yüksek başarımlı hesaplama sistemlerini güncel tutarak, doktora eğitim süresini kısaltmak ve doktora çalışması kalitesinden ödün vermemek olduğundan, TAM proje yürütücüsünün TETAM yönetim kurulunda yer almasının projenin başarıyla yürütülebilmesi için önem taşıdığı hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde, “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 6/11/1981 tarihli ve 17506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun; 5.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki
ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinde, “… d) Devlet kalkınma planlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesi içinde; (1) (Mülga: 2/7/2018 – KHK-703/135 md.)
(2) Bir üniversite içinde fakülte, enstitü ve yüksekokul açılmasına, birleştirilmesi veya kapatılması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek önerilere dayalı kararlar almak ve gereği için Milli Eğitim
Bakanlığına sunmak, Yükseköğretim kurumları içinde bölüm, anabilim ve anasanat dalları ile uygulama ve araştırma merkezi açılması, birleştirilmesi veya kapatılması; konservatuvar, meslek yüksekokulu veya destek, hazırlık okul veya birimleri kurulması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden gelecek öneriler üzerine karar vermek, Eğitim – öğretimin aksaması sonucunu doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenime ara verilmesine veya tekrar başlatılmasına ilişkin olarak üniversitelerden gelecek önerilere göre veya doğrudan karar verip uygulatmak, …”, 5.4. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde, “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 6. 06/09/2013 tarihli ve 28757 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Boğaziçi
Üniversitesi Teleiletişim Ve Enformatik Teknolojileri Uygulama Ve Araştırma Merkezi (TETAM)
Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; Boğaziçi Üniversitesi Teleiletişim ve
Enformatik Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik; Boğaziçi Üniversitesi Teleiletişim ve
Enformatik Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim organlarına ve yönetim organlarının görevlerine ilişkin hükümleri kapsar.”, 6.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi ile 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
6.4. “Merkezin yönetim organları” başlıklı 7 nci maddesinde, “ Merkezin yönetim organları şunlardır:
a) Müdür, b) Yönetim Kurulu, c) Danışma Kurulu.”,
6.5. “Yönetim kurulu” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Yönetim Kurulu, Müdür ile en az üçü tam zamanlı olarak görev yapan Üniversite öğretim üyeleri arasından dört kişi olmak üzere toplam beş kişiden oluşur.
Yönetim Kurulu üyeleri Rektör tarafından üç yıl süreyle görevlendirilir. Süresi biten üyeler yeniden görevlendirilebilir…”, 6.6. “Yönetim kurulunun görevleri” başlıklı 11 inci maddesinde, “Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır: a) Amaçları doğrultusunda Merkezin çalışma ve yönetimi ile ilgili konularda kararlar almak, b)
Merkezin yıllık faaliyet raporunu ve yıllık çalışma programını görüşerek karara bağlamak ve Rektöre sunmak, c) Araştırma, yayın, eğitim ve diğer çalışma alanlarına ilişkin konularda karar almak, ç) Merkezin çalışmaları için gerekli bilimsel çalışma gruplarını ve komisyonları kurmak, d) Merkezin uzun vadeli bilimsel ve idari plan ve programını hazırlamak, e) Yönetim Kurulu üyeleri arasından Müdür adayını seçmek ve Rektöre önermek.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) destekli 2007K12-873 numaralı
Teleiletişim ve Enformatik alanlarında doktora öğrencisi yetiştirme ve araştırma yapma amaçlı TAM projesinin yürütücülüğünden alınmasına dair işleminin iptal edilmesini talep etmektedir.
9. Konuyla ilgili olarak Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü; başvuran hakkında bir etik ihlal incelemesinin bulunduğu, Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanlığı görevinden alındığı ve bu işleme dair açılan davaların ilk derece mahkemesinde ve istinafta reddedildiği, TAM proje yürütücüsünün TETAM yönetim kurulunda yer almasının projenin başarıyla yürütülebilmesi için önem taşıdığı gerekçeleriyle başvuranın proje yürütücülüğü görevinden alındığını ifade etmektedir.
10. Anayasamızın 130 uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124 üncü maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmektedir.
11. Bu temel Kanunun 14 üncü maddesi ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara verilmiş olup; alınan kararlar her üniversite tarafından hazırlanacak yönetmeliklerle uygulamaya konulmaktadır. Bu çerçevede, Kanunun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendi kapsamında kurulan Teleiletişim ve Enformatik Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezinin; amaçlarına, faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve çalışma şekline ilişkin usul ve esasların da TETAM Yönetmeliğinde düzenlendiği görülmüştür.
12. Somut olayda, TETAM bünyesinde yürütülmekte olan TAM projesinin yürütücülüğü görevini sürdürmekte olan öğretim üyesinin görevinden alınması ve proje yürütücülüğüne başka bir öğretim üyesinin atanması işlemlerinin üniversitenin takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştiği ve söz konusu işlemlerin üniversitelere tanınan akademik hareket alanı içinde olduğu değerlendirilmiştir.
13. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuru konusu idari işlemin, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde alınan karar uyarınca gerçekleştiği, bu yönüyle hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, ancak şikayetçiye verilen cevapta, “kararların gerekçeli olması”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik”, “bilgi edinme hakkı” ve işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranılmadığı anlaşılmıştır.
15. Prof. Dr. ’un proje yürütücülüğü görevinden alınmasının gerekçelerinin kendisine bildirilmesi ve görevden alınmasına dair idari işlemin geri alınmasını talep eden başvurularına cevaben kendisine gönderilen yazıda, “Üniversitemizin genel yönetim yetkisi kapsamında tesis edilen işlemin geri alınması talebiniz uygun görülmemiştir.” ifadesinin bulunduğu, bunun dışında herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülmüştür.
16. İdari işlemlerde neden (sebep): “İdari işlemlerden önce gelen ve idari işlemin dışında, idareyi bu işlemi yapmaya yönelten etkenler” olarak tanımlanabilir. (Gözübüyük, Ş. Yönetsel Yargı s.174) İlgili, kendisine yapılan yazılı bildirimden, hakkında alınmış olan karar veya işlemin hukuka uygun olup olmadığını inceleyebilme olanağına sahip olmalıdır. (Gözübüyük, Ş. Yönetsel Yargı s.321)
17. Dava açma süresinin işlemeye başlayabilmesi için ilgiliye yapılan yazılı bildirimin yetkili makamlarca ve usulüne uygun olarak yapılmış olması yetmez; ayrıca yazılı bildirimin açık ve anlaşılır bir biçimde olması da gerekir. Yani ilgili, yapılan yazılı bildirimden hakkında ne tür bir idari işlemin tesis edilmiş olduğunu ve bu işlemle hak ve menfaatlerinin zedelenip zedelenmediğini hatta bunun derecesini de öğrenebilmelidir. Örneğin, ilgiliye yapılan yazılı bildirimde idarece tesis edilmiş kararın metni gönderilmeden, sadece “karar alınmıştır” şeklinde bir ifadenin bulunması halinde yazılı bildirimin tam olarak yapılmış olduğundan söz edilemez. (Gözübüyük, Ş. Yönetsel Yargı s.321)
18. Nitekim konuyla ilgili yargı kararlarına baktığımızda; 18.1. Danıştay 7. Dairesinin Esas No: 2007/695, Karar No:2007/4612 sayılı kararında, “…idare, tesis ettiği idari işlemi, gerçek ve hukuka uygun, sebep ya da sebeplere dayandırmak zorundadır. İdarenin dayandığı sebebin gerçek olması, usulüne uygun olarak yapılan tespitlerle ortaya konulmuş bulunmasını anlatır…”, 18.2. Danıştay 8. Dairesinin Esas No:2009/8191 sayılı kararında, “…idare hukukunda işlemlerin objektif bir sebebe dayanacağı kuşkusuzdur. Sebep unsuru ise, karar alınmadan veya işlem tesis edilmeden önce var olan ve idareyi belli bir karar veya işlem tesis etmeye götüren hukuki veya fiili durum olarak tanımlanabilir.
Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, sebep, işlemi yapanın kendi düşüncesinde yer alan ve bu nedenle tercih ettiği bir husus olmadığından, nesnel bir nitelik taşır. Bu durumun sonucu da, bireysel veya düzenleyici işlem, hukukun öngördüğü nesnel bir neden veya maddi olguya dayanılarak yapılmamış ise hukuka aykırı olacaktır.
Ayrıca, işlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin hukuka uygunluğunu değerlendirme ve itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmasının yanında, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve yukarıda belirtilen hukuk devleti anlayışının oluşumu bakımından da büyük öneme sahiptir…” hususlarının vurgulandığı görülmektedir.
19. Bu çerçevede, idarenin başvurana gönderdiği yazılı bildirimlerde, tesis ettiği idari işlemin dayanağı olan hukuki veya fiili durumun gerekçelerini açık ve net olarak belirtmediği, ayrıca karara karşı başvuru yollarına ve süresine yer vermediği görülmüş olup; idareye bahse konu iyi yönetim ilkelerine uygun şekilde davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi