|
ÖZET: Başvuran, Marmara Üniversitesi’nde yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi kararının iptalini talep etmiştir. Başvurusunda, 7417 sayılı Kanun kapsamında Eylül 2022’de tekrar kayıt yaptırdığını, ancak tez önerisi vermediği için kaydının silindiğini belirtmiştir. Ayrıca, kendisine tez önerisi vermesi gerektiğine dair bir tebligat yapılmadığını ve kaydının silinmesine dayanak gösterilen senato kararının üniversitenin web sitesinde yer almadığını ifade etmiştir. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu ve kendisiyle diğer öğrenciler arasında ayrımcılık teşkil ettiğini öne sürmüştür.
Marmara Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın kaydının, süresi içinde tez önerisi vermediği için silindiğini ve bu işlemin mevzuata uygun olduğunu açıklamıştır. Yükseköğretim Kurulu’ndan alınan yazıda, lisansüstü eğitim yönetmeliği çerçevesinde başvuranın durumunun değerlendirildiği ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak işlemlerin yürütüldüğü belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın iddialarının doğru olmadığı ve gerekli duyuruların üniversitenin web sayfasında yayımlandığı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde bir öneri sunmuştur. Başvuranın yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönündeki kararın, hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır. İdarenin, başvuranın işlemleriyle ilgili bilgi ve belgeleri zamanında sunduğu, ancak kararın gerekçelerinin ve başvuru yollarının açıkça belirtilmediği için iyi yönetim ilkelerine tam olarak uyulmadığı tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7279-S.24.11391
BAŞVURU NO : 2024/3297
KARAR TARİHİ : 11.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönünde
BAŞVURUNUN KONUSU :
verilen kararın iptal edilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04.03.2024
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. tarafından Kurumumuza yapılan tarihli başvuruda özetle; başvuran, 1.1. 7417 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren af kapsamında Eylül 2022 tarihinde Marmara Üniversitesi
Enstitüsü Tezli Yüksek Lisans programına tekrar kayıt olduğunu, 2022-2023 Bahar dönemine kadar tez önerisi vermediği için kaydının silindiğini, ancak 2023-2024 Güz dönemi için kendisinden harç bedeli alındığını, idare tarafından belirli bir süre içerisinde tez önerisi vermesi gerektiğine ilişkin olarak kendisine bir tebligat yapılmadığını, kaydının silinmesine dayanak olarak gösterilen
“Uygulama Esasları” niteliğindeki senato kararının Enstitüsünün sitesinde “mevzuat” başlıklı sekmede yer almadığını, hakkındaki kararın değiştirilmesine ilişkin talebinin idare tarafından reddedildiğini ve ret kararında 03/08/2022 tarihinde ilgili senato kararının internet sitesinde yayınlandığı belirtilmişse de uymadığı takdirde kaydının silinmesine neden olabilecek ve erişilemez durumda olan bir işlemin bilgilendirme yapılmadan bu şekilde duyurulmasının ve internet sitesinde yapılan duyurunun tebligat sayılmasının kabul edilemeyeceğini, 1.2. Marmara Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde bulunmayan bir sınırlamanın yalnızca af kanunu kapsamında kayıt yaptıran öğrenciler için “uygulama esasları” adı altında senato kararıyla yürürlüğe konulmasının hukuka aykırı olduğunu, Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğinde tez önerisini verme süresinin doktora öğrencileri için getirilmiş bir sınırlama olduğunu, yüksek lisans öğrencilerini kapsamadığını, yüksek lisans öğrencilerinin tez önerisini danışmanıyla birlikte karar verip yönetim kuruluna sunmakla mükellef olduğunu ancak öneriyi sunmak için sınırlayıcı bir sürenin öngörülmediğini,
1.3. Mevcut durumun af kanunu ile kayıt yaptıran öğrenciler ile diğer öğrenciler arasında tez konusu önerisini verme süresi açısından ayrımcılık teşkil ettiğini, af kanunu kapsamında kayıt yaptırmayan öğrenciler üç yıllık azami süreleri boyunca tez önerilerini sunabileceklerken, kendisinin 2022-2023 bahar dönemine kadar tez konusu önerisini sunmak zorunda bırakıldığını belirterek Marmara Üniversitesi
Enstitüsü Yönetim Kurulunun kaydının silinmesi yönündeki işleminin geri alınmasının ve öğrencilik kaydının yenilenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından alınan 16/05/2024 tarihli ve E– – sayılı yazıda;
2.1. Lisansüstü eğitim 20 Nisan 2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim
ve Öğretim Yönetmeliği hükümleri uyarınca yapılmakta olup, söz konusu Yönetmeliğin 7 nci maddesinde:
“(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.
(3) Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.” hükümlerinin yer aldığı,
2.2. 05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik
Yapılmasına Dair Kanun ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa Geçici Madde 83 eklendiği, söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların 18/07/2022 tarihli Yükseköğretim Genel Kurul ile 21/09/2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında görüşüldüğü yükseköğretim kurumlarına bildirildiği,
2.3. Anılan usul ve esasların 20 inci maddesi ile;
1) Lisansüstü programlardan ilişiği kesilen öğrencilerden ilişiğinin kesildiği yükseköğretim kurumuna
başvurarak öğrencilik hakkı kazananların, Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin öngördüğü şartlar çerçevesinde yatay geçiş yapabileceklerine,
2) Lisansüstü programlarda öğrenim gören öğrencilerin ders aşaması, tez aşaması, yeterlik sınavı aşaması,
tez izleme komisyonu aşaması, tez savunma aşaması gibi aşamalarda ilişikleri kesildiğinden aftan yararlanacak öğrencilerin hangi aşamaya geri dönecekleri hususunda; a) Öğrencinin ilişiği kesildiği dönemdeki aşaması dikkate alınarak işlemlerin yürütülmesine, lisansüstü programın müfredatında yer alan ders dönemi ve tez dönemleri dikkate alınarak derslerden başarılı olmuş tez aşamasında olan öğrenciler için müfredatta ders dönemi için belirlenen sürenin düşülerek azami süresinin belirlenmesine, b) Tez döneminde olan ve tezini hemen teslim etmek isteyen öğrenciler için “asgari süre”nin dikkate alınmayarak işlemlerin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapıldığı,
2.4. Başvuranın işlemlerinin söz konusu yönetmelikte ve bahsi geçen usul ve esasların 20 nci maddesinde yer alan hükümlere göre yürütülmesi gerektiği,
3. Başvuru konusu hakkında Marmara Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 21/03/2024 tarihli ve E– – sayılı yazı ve eklerinde;
3.1. Başvuru konusu hakkında yapılan işlemlerin Marmara Üniversitesi Senatosunun 01/11/2022 tarihli ve
/ sayılı kararı ile onaylanan 7417 Sayılı Kanunla Kabul Edilen Öğrenci Affı İle İlgili Genel (Ön lisans, Lisans ve Lisanüstü) Uygulama Esasları çerçevesinde gerçekleştirildiği,
3.2. Konuya ilişkin kararların ve duyuruların web sayfasında yayınlandığı ve halihazırda web sayfasında bulunduğu, başvuranın buna ilişkin iddiasının doğru olmadığı, (16.11.2022 tarihli, “7417 Sayılı Kanun
Kapsamında Kayıt İşlemleri” konulu duyuru, https://oidb.marmara.edu.tr/notice/7417sayilikanunkapsamindakayit-islemleri; 27.10.2022 tarihli “7417 Sayılı Af Kanunu Kapsamında Evrak
Teslim Edenlere Yapılan İşlemler” konulu duyuru, https://sbe.marmara.edu.tr/notice/7417-sayili-afkanunu-kapsaminda-evrak-teslimedenlere-yapilan-islemler; 03.08.2023 tarihli “7417 Sayılı Af Kanunu
Kapsamında Kayıt yaptırıp Tez Önerisini vermeyen öğrencilerimiz hakkında” konulu duyuru, https://sbe.marmara.edu.tr/notice/7417-sayili-af-kanunu-kapsaminda-kayit-yaptirip-tezonerisinivermeyen-ogrencilerimiz-hakkinda )
3.3. Başvuranın kaydının, süresi içerisinde tez önerisi vermediğinden 15/11/2023 tarihli ve – / sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla kaydı silindiği, silme işleminin mevzuata uygun olduğu ve başvurana tebliğ edildiği
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 4.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş
bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 6.3. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 6.4. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için,
uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”, 6.5. 7417 Sayılı Kanunun 35 inci maddesi ile 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen Geçici
83 üncü maddede; “Yükseköğretim kurumlarında hazırlık dâhil bütün sınıflarda intibak, önlisans, lisans
tamamlama, lisans, lisansüstü öğrenimi gören öğrencilerden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar, kendi isteğiyle ilişikleri kesilenler dâhil, terör suçu ile kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83), işkence suçundan (madde 94 ve 95), eziyet suçundan (madde 96), cinsel saldırı (madde 102), çocukların cinsel istismarı (madde 103), uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188)
mahkum olanlar ile sahte belge sebebiyle kaydı iptal edilenler ile kayıt sırasında sahte belge verenler ile 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesinde yazılı suçlar ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler hariç, her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilenler ile bir programı kazanarak kayıt yapma hakkı elde ettikleri halde kayıt yaptırmayanlar bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren dört ay içinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvuruda bulunmaları şartıyla bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre 2022-2023 eğitim-öğretim yılında öğrenimlerine başlayabilirler.
Birinci fıkra kapsamında yeniden öğrenime başlayanların askerlik ertelemeleri 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanununun 20 nci maddesindeki usul ve esaslara göre yapılır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar terhislerini takip eden 2 ay içinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde bu maddede belirtilen haklardan yararlandırılır.
Bu maddede yer alan hükümlerden yararlanarak ayrıldığı yükseköğretim kurumuna kayıt yaptıranlardan
ÖSYS/YKS puanı giriş yılı itibarıyla aynı veya farklı bir diploma programının aynı türden taban puanına sahip olanlar, bu programlardan birine yatay geçiş talebinde bulunabilecektir. Bu kapsamda farklı bir diploma programından yatay geçişle kabul edilecek öğrenci sayıları, ilgili programa kayıtlı öğrenci sayısı ve üniversitenin fiziki koşulları dikkate alınmak suretiyle belirlenir. Buna ilişkin usul ve esaslar yükseköğretim kurumları senatolarınca belirlenir.
Bu maddeden yararlanıp bir yükseköğretim kurumunda öğrenci statüsü kazananlar başvurmaları halinde
Anadolu Üniversitesi, Ankara Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi bünyesindeki açık öğretim önlisans veya lisans düzeyindeki eşdeğer programlara yatay geçiş yapabilirler. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.”,
7. 20/04/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliğinin;
7.1. “Amaç ve Kapsam ” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmelik yükseköğretim kurumlarında yürütülen yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik programlarından oluşan lisansüstü eğitim ve öğretimi düzenler.”, 7.2. “Süre” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
/
(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde yükseköğretim kurumunun öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin yükseköğretim kurumu ile ilişiği kesilir.
(3) Yüksek lisans programından süresinden önce mezun olabilecek öğrenciler ile ilgili düzenlemeler senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.”, 7.3. “Tez danışmanı atanması” başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Tezli yüksek lisans programında, enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığı her öğrenci için kendi üniversitesinin kadrosunda bulunan bir tez danışmanını en geç birinci yarıyılın sonuna kadar; öğrencinin danışmanıyla beraber belirlediği tez konusunu da en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Tez danışmanı ve tez konusu enstitü yönetim kurulu onayı ile kesinleşir…”, 8. 05/10/2017 tarihli ve 30201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Marmara Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; Marmara Üniversitesine bağlı enstitülerde yürütülen lisansüstü eğitim-öğretim ve sınavlara ilişkin esasları düzenlemektir.”, 8.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Marmara Üniversitesine bağlı enstitülerde yürütülen lisansüstü programlardaki eğitim ve öğretim faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları kapsar.”, 8.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Kanunun
14 üncü ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
8.4. “Lisansüstü programların azami süreleri” başlıklı 16 ncı maddesinde, “Lisansüstü programların tamamlanma süresi, bilimsel hazırlık ve/veya yabancı dil hazırlıkta geçen süre hariç, kayıtlı olunan programda derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırılıp yaptırılmadığına bakılmaksızın; a) Tezsiz yüksek lisans programlarında en fazla üç yarıyıldır, b) Tezli yüksek lisans programlarında en fazla altı yarıyıldır…”, 8.5. “Lisansüstü eserin hazırlanması” başlıklı 25 inci maddesinde, “Yüksek lisans programlarında öğrencinin danışmanla beraber belirlediği lisansüstü eser önerisi, anabilim/anasanat dalı başkanlığı tarafından Enstitüye bildirilir. Öneri, Enstitü Yönetim Kurulunun kararı ile kesinleşir…”, 8.6. “Hüküm bulunmayan haller” başlıklı 30 uncu maddesinde, “(1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; 2547 sayılı Kanun, YÖK’ün lisansüstü eğitime ilişkin düzenlemeleri ve kararları, Üniversitenin lisansüstü eğitim ile ilgili düzenlemeleri, Senato ve Üniversite Yönetim Kurulunun kararları uygulanır.
(2) Bu Yönetmelikteki hükümlerin uygulanması sürecinde ortaya çıkabilecek tereddütlü durumları gidermeye, ilgisine ve yetki alanına göre Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör, Enstitü Kurulu, Enstitü Yönetim Kurulu ve anabilim/anasanat dalı başkanlığı yetkilidir.”, 9. 7417 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanuna eklenen Geçici 83 üncü madde Uygulama İlkelerinin 20 nci maddesinde, “Lisansüstü programlardan ilişiği kesilen öğrencilerden ilişiğinin kesildiği yükseköğretim kurumuna başvurarak öğrencilik hakkı kazananların, “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin öngördüğü şartlar çerçevesinde yatay geçiş yapabileceklerine, lisansüstü programlarda öğrenim gören öğrencilerin çok çeşitli nedenlerle (Ders aşaması, tez aşaması, yeterlik sınavı aşaması, tez izleme
/
komisyonu aşaması, tez savunma aşaması gibi) ilişikleri kesilmekte olduğundan aftan yararlanacak öğrencilerin hangi aşamaya geri dönecekleri hususunda; (21.09.2022 tarihli Yükseköğretim Yürütme
Kurulu Kararı), a) Öğrencinin ilişiği kesildiği dönemdeki aşaması dikkate alınarak işlemlerin yürütülebileceğine, lisansüstü programın müfredatında yer alan ders dönemi ve tez dönemleri dikkate alınarak derslerden başarılı olmuş tez aşamasında olan öğrenciler için müfredatta ders dönemi için belirlenen sürenin düşülerek azami süresinin belirlenmesine, b) Tez döneminde olan ve tezini hemen teslim etmek isteyen öğrenciler için “asgari süre”nin dikkate alınmayarak işlemlerin yürütülmesine,… karar verilmiştir.
10. Marmara Üniversitesi 7417 Sayılı Kanunla Kabul Edilen Öğrenci Affı İle İlgili Genel (Ön Lisans, Lisans Ve Lisansüstü) Uygulama Esaslarının; 10.1. “Amaç, Kapsam ve Dayanak” başlıklı bölümünün 1 inci maddesinde, “Bu uygulama esasları, ̈ ̈ ̈ ̆
05.07.2022 tarih ve 31887 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yururluge giren 7417 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik
̈ ̈ ̆
Yapılmasına Dair Kanun ile 2547 Sayılı Yuksekogretim Kanunu’na Eklenen Geçici Madde 83, 18.07.2022 tarihli Yü ksekö ğ retim Genel Kurulu ve 21.09.2022 tarihli Yü ksekö ğ retim Yürütme Kurulu toplantılarında belirlenen usul ve esaslara dayanılarak Marmara Üniversitesinde ilgili af süreçlerinin düzenlenmesi ve uygulanması amacıyla hazırlanmıştır.”, 10.2. “Lisansüstü Uygulama Esasları” başlıklı 35 inci maddesinde, “7417 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazanan öğrencilerin danışman atama, derse devam, derslerin intibakı, mezuniyet koşulları, yayın
̈ ̈ ̈ ̈ ̈ şartı vb. konularda aşağıdaki temel ilkeler doğrultusunda, yururlukteki Marmara Üniversitesi Lisansustu
̆ ̆
Egitim-Ögretim Yönetmeliği ve Marmara Üniversitesi Muafiyet ve İntibak İşlemleri Yönergesi hükümleri uygulanır.
…
ç) Tez dönemine intibakı yapılan öğrenciler, 2022-2023 Eğ itim-Öğ retim yılı Bahar Donemi sonuna kadar
Tez Önerisi vermek zorundadır.”, hüküm ve açıklamaları yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran 7417 sayılı Kanun ile yürürlüğe giren af kapsamında döndüğü Marmara Üniversitesi
Enstitüsü Tezli Yüksek Lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönünde verilen kararın iptal edilmesini talep etmektedir.
13. Anayasa’nın 130 uncu maddesinde ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3 üncü maddesinde üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip olduğu; Yükseköğretim Kanunu’nun 43 ve 44 üncü maddelerinde,
yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ile ilgili esasların, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından kabul edilen eğitim-öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, 7417 Sayılı Kanunun Geçici 83 üncü maddesinde, kanun kapsamında kayıt yapan öğrencilere verilecek eğitim süresi ile ilgili bir belirleme yapılmadığı, uygulamaya ilişkin usul ve esasların YÖK Genel Kuruluna bırakıldığı, YÖK Genel Kurul kararı ile belirlenen Uygulama İlkelerinin
16 ncı maddesinde de “7417 sayılı Kanun uyarınca kayıt hakkı kazananların derse devam, daha önce
başarılı olduğu derslerin intibakı vb. eğitimle ilgili devam koşullarının yükseköğretim kurumunun ilgili kurulları tarafından karara bağlanmasına, karar verilmiştir.” denilmekte olduğu görülmektedir.
14. Söz konusu mevzuat hükümlerine dayanılarak hazırlanan Marmara Üniversitesi 7417 Sayılı Kanunla
Kabul Edilen Öğrenci Affı İle İlgili Genel (Ön Lisans, Lisans Ve Lisansüstü) Uygulama Esaslarının
“Lisansüstü Uygulama Esasları” başlıklı 35 inci maddesinde, tez dönemine intibakı yapılan
̆ ̆ öğrencilerin, 2022-2023 Egitim-Ögretim yılı Bahar Dönemi sonuna kadar Tez Önerisi vermek zorunda oldukları düzenlenmektedir.
15. Somut olayda, başvuranın kaydının, öngörülen süre içerisinde tez önerisi vermediğinden 15/11/2023 tarihli ve – / sayılı Yönetim Kurulu Kararıyla silindiği, yapılan işlemlerin ilgili mevzuatla verilen takdir yetkisi çerçevesinde Üniversite Senatosunun belirlediği esaslara uygun olarak yürütüldüğü görülmektedir.
16. Marmara Üniversitesi Enstitüsü Lisansüstü web sayfasının incelenmesinden, 16.1. 27/10/2022 tarihli duyuruda, “7417 Sayılı Af Kanunu Kapsamında Ön başvurusunu yapmış ve
Enstitümüzce sistem üzerinden onayı yapılanlardan Rektörlüğümüzün ilgi duyurusunda (https://oidb.marmara.edu.tr/notice/7417-sayili-kanun-kapsaminda-universitemize-af-kayit-islemleri)
istenen evraklarını Enstitümüze teslim edelere yapılan işlemler; Dosyaları kontrol edilenlerden %90 ının öğrencilik durumları aktif edilmiştir, (%10 luk bir kısmın işlemleri devam etmektedir)
Öğrencilikleri aktif edilenlerden öncelik ders alacaklara verilerek büyük çoğunluğunun intibakı yapılmıştır, (diğerlerinin işlemleri devam etmektedir)
Aktif edilenlerden tez aşamasında olanların büyük çoğunluğuna tez danışmanı atamıştır. Bu kapsamda tez
Danışmanınızı OBYS den görebilirsiniz.
Tez danışmanı atanalar dönem sonuna kadar tez öneri/konu formunu Enstitümüze teslim etmeleri gerekmektedir. (https://oidb.marmara.edu.tr/ogrenci/formlar/tez-onerisi-formu)
Ön başvuru yapmış olup başvurusu onaylananlardan evrak teslim etmeyenlerin, ivedilikle evraklarını teslim etmeleri gerekmektedir. Süreç bittiğinde işlem yapılmayacaktır.”, 16.2. 03/08/2023 tarihli duyuruda, “Üniversitemiz Senatosunun 02.08.2022 tarih ve / sayılı kararı ile onaylanan
Lisansüstü Uygulama Esasları
Madde 35-(1ç) “Tez dönemine intibakı yapılan öğrenciler, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılı Bahar Dönemi sonuna kadar Tez Önerisi vermek zorundadır” denilmektedir. Halihazırda tez aşmasında olup tez önerisini
Enstitümüze teslim etmeyen öğrencilerimiz, ivedilikle tez önerilerini teslim etmeleri gerekmektedir.
Halihazırda tez konusunu Enstitümüze teslim etmeyen öğrencilerin ilişiği 2023 Ekim ayı sonu itibari ile kesilecektir.” açıklamalarının yapıldığı görülmüştür. 7417 Sayılı Af Kanunu Kapsamında Kayıt yaptırıp öngörülen sürede tez önerisini vermeyen öğrencilerin ilişiğinin kesileceğinin açıkça ifade edildiği göz önünde bulundurulduğunda, şikayet konusu idari işlemin, önceden düzenlenmiş ve herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmiş açık ve net mevzuatlar çerçevesinde tesis edildiği anlaşılmaktadır.
17. Yukarıda yer verilen tüm hüküm ve açıklamalar karşısında; Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere Anayasa ile kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanındığı ve her üniversitenin ayrı birer kamu tüzelkişisi olduğu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamalarının bilimsel özerkliğin sonucu olduğu, verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde 7417 Sayılı Kanunla getirilen af kapsamında eğitimine dönen öğrenciler bakımından uygula esasları belirleme hususunda takdir yetkisine sahip olduklarının açık olduğu değerlendirilmektedir.
18. Bu itibarla, ilgili mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesi yönünde verilen kararın iptal edilmesi talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
/
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve MARMARA ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi