|
ÖZET: Başvuran, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi yüksek lisans programında öğrenci olup, kayıt dondurma talebinin reddedildiğini iddia etmektedir. Başvurusu, son iki dönem için çeşitli gerekçelerle yapılmış, ancak idare tarafından uygun belgeler sunulmadığı gerekçesiyle geri çevrilmiştir. Başvuran, ilk talebinde çocuğunun hastanede yatması nedeniyle kayıt dondurma istemiş ve bu talep kabul edilmiştir. İkinci talebinde ise yaşadığı psikolojik sıkıntılar ve mobbing gibi nedenler öne sürülmüş, ancak bu durumu destekleyen belgeler sunulmamıştır. Son olarak, çocuğunun vefatı nedeniyle tekrar kayıt dondurma talebinde bulunmuş, ancak bu talep de uygun görülmemiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini inceleyerek, idarenin kararlarının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını belirlemiştir. Özellikle, başvuranın sağlık durumu ve yaşadığı zorlukların dikkate alınmaması, iyi yönetim ilkelerine aykırı bulunmuştur. Bu bağlamda, başvuranın 2023-2024 Güz ve Bahar dönemleri için kayıt dondurma talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. İdareye, bu karar doğrultusunda otuz gün içinde işlem yapması ve sonuçları Kuruma bildirmesi gerektiği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9570-S.24.14782
BAŞVURU NO : 2024/4224
KARAR TARİHİ : 10.09.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Kayıt dondurma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Süleyman Demirel Üniversitesi (SDÜ) Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi ve
Kamu Yönetimi alanında yüksek lisans öğrencisi olduğunu; ilgili kurum müdürlüğüne son iki dönemdir kayıt dondurma evrakını mazereti ile birlikte sunmasına rağmen mazereti uygun görülmeyerek başvurusunun reddedildiğini; ayrıca aynı ya da farklı Enstitülerde bu konuda farklı uygulamaların bulunduğunu ve uygulama birliğinin sağlanması gerektiğini belirtmiş ve kayıt dondurma işleminin tesisi hususunda karar verilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
3. Bilgi ve belge talep yazımıza cevap olarak İdare tarafından iletilen 22.05.2024 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle; (a) Başvuranın, 03.02.2023 tarihli dilekçesi ile çocuğunun Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi nezdinde
17.01.2023 tarihinden itibaren yatışının yapıldığı ve kendisinin de tedavi sürecinde çocuğuna refakat
ettiğini belirterek kayıt dondurma talebinde bulunduğu; söz konusu talebin uygun görülmesi üzerine 2022-2023 Bahar Dönemi için kayıt dondurma işleminin tesis edildiği, (b) Başvuranın, 24.10.2023 tarihli dilekçesi ile yaşamış olduğu mobbing ve psikolojik sıkıntılar ile çalışıyor olmasını gerekçe göstererek 2023-2024 Güz Dönemi için kayıt dondurma talebinde bulunduğu ancak mazeretine dair kanıtlayıcı belge sunmamış olması sebebiyle mezkûr talebinin uygun görülmediği,
(c) Bunun üzerine başvuran tarafından sunulan 01.11.2023 tarihli dilekçede, bu defa çocuğunun vefatı da gerekçe gösterilmek suretiyle 2023-2024 Güz Dönemi için kayıt dondurma talebinin yinelendiği ancak bu talebinin de uygun görülmediği, (d) Başvuranın, 28.02.2024 tarihli dilekçesi ile daha önce sunmuş olduğu gerekçeleri tekrar ederek 2023-
2024 Bahar Dönemi için kayıt dondurma talebinde bulunduğu; bununla birlikte dilekçesi ekinde
sunmuş olduğu raporun durum bildirir tek hekim raporu olması karşısında Lisansüstü Eğitim ve
Öğretim Yönergesi’nin 12’nci maddesinin birinci fıkrasında geçen “en az dört haftalık sağlık raporu” ibaresine uygun olarak sunulmayan söz konusu talebin uygun görülmediği, İfade edilmiş ve Kurumumuzca talep edilen diğer bilgi ve belgeler mezkûr yazı ekinde iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları
uyarınca:
Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir.
5. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca:
c. […] Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
[…] 8. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Süre
MADDE 7 – (1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. […]
Programlar, sınavlar ve değerlendirme
MADDE 34 – […]
Belge
(4) Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir.
[…] 9. 28.01.2020 tarihli ve 31022 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Süleyman Demirel Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Kayıt dondurma
MADDE 19 – (1) Lisansüstü öğrencilerin kayıt dondurma işlemlerinde ilgili enstitünün akademik takviminde belirtilen tarihlere uygun olarak Senato tarafından belirlenen esaslar uygulanır.
[…]
Süre
MADDE 24 – (1) Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın en az iki yarıyıl, en çok üç yarıyıldır. Bu sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. […] 10. Süleyman Demirel Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönergesi’nin “Kayıt dondurma”
başlıklı 12’nci maddesi uyarınca:
MADDE 12– (1) Lisansüstü öğrenci sağlık durumunun uygun olmadığını en az dört haftalık sağlık raporu ile belgeleyen öğrencinin sağlık raporunun süresine bağlı olarak EYK kararı ile kayıtları dondurulur.
Öğrenci, ilgili dönem içinde durumunu açıklayan dilekçe ve belgelerini enstitü müdürlüğüne bildirmek zorundadır. Bu süre içerisinde yapılmayan başvurular kabul edilmez. (22/06/2023 tarihli ve 621/11 sayılı senato kararı ile değişik)
(2) Askerlik görevini yapmak üzere işlem yaptırdığını belgeleyen ve bunu yazılı olarak enstitüye bildiren öğrenciye, askerlik süresine karşılık gelen yarıyıllarda, EYK kararı ile kayıt dondurma hakkı verilir.
(3) Eğitim ve öğretim için yurt dışında bulunma, birinci dereceden yakınının hastalığı, refakat, doğal afet, öğrenci olduktan sonraki tutukluluk ve mahkûmiyet halleri ve EYK’nın uygun göreceği öğrenimini engelleyen haklı ve geçerli nedenlerden dolayı eğitimine devam edemeyen öğrencilere, bu durumlarını belgelemek koşuluyla EYK kararıyla kayıt dondurma hakkı verilir.
(4) Kayıt dondurma süresi en çok iki yarıyıldır ve eğitim süresinden sayılmaz.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Tavsiye Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran özetle; son iki dönemdir yaptığı kayıt dondurma başvurularının haklı gerekçelerinin olmasına rağmen reddedildiğini; bu durumun hakkaniyete uygun olmadığını belirtmiş ve ilgili Yönetmelik ve
Yönerge hükümlerince kayıt dondurma işleminin sağlanmasını talep etmiştir.
13. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere;
14. Başvuran, Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne muhatap 03.02.2023 tarihli dilekçesinde
“Çocuğumun kronik rahatsızlıkları ve hastanede yatması sebebiyle” şeklindeki gerekçeye yer vermek suretiyle 2022-2023 Bahar dönemi için kayıt dondurma talebinde bulunmuştur. Söz konusu talep Enstitü
Yönetim Kurulunun 08.02.2023 tarihli kararı ile uygun görülmüş ve kayıt dondurma işlemi tesis edilmiştir.
15. Başvuran, 23.10.2023 tarihli dilekçesi ile bu defa 2023-2024 Güz Dönemi için kayıt dondurma talebinde bulunmuştur. Dilekçesinde, yaşamış olduğu mobbing ve psikolojik sıkıntılar ile çalışıyor olmasını gerekçe olarak belirtmiş; bununla birlikte söz konusu gerekçelere dair (çalıştığına ilişkin belge haricinde)
herhangi bir somut açıklama veya belge sunmamıştır. Başvuranın anılan talebi Enstitü Yönetim Kurulunun
25.10.2023 tarihli toplantısında gündeme alınmış ve talebin reddine karar verilmiştir.
16. Başvuran, söz konusu karar üzerine Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğüne ilettiği 01.11.2023 tarihli dilekçesinde ise çocuğunu yakın zamanda kaybetmiş olması sebebiyle yüksek lisans çalışmalarına odaklanamadığını belirterek 2023-2024 Güz Dönemi için kayıt dondurma talebini yinelemiş ve dilekçe ekinde ölüm belgesini sunmuştur. Mezkûr başvuru Enstitü Yönetim Kurulunca uygun görülmeyerek tekrar reddedilmiştir.
17. Başvuran, 28.02.2024 tarihli dilekçesinde benzer gerekçelere yer vermek suretiyle bu defa 2023-2024
Bahar dönemi için kayıt dondurma talebinde bulunmuştur. Isparta Şehir Hastanesince düzenlenen “Durum
Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporu” söz konusu dilekçenin ekinde İdareye iletilmiştir. Enstitü Yönetim
Kurulunca yapılan değerlendirme neticesinde anılan talebin 10. Süleyman Demirel Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim ve Öğretim Yönergesi’nin (Yönerge) 12’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca uygun görülmeyerek reddine karar verilmiştir.
18. İdare tarafından Kurumumuza iletilen açıklamalarda; başvuranın 2022-2023 Bahar Dönemi için kayıt dondurma talebinin hali hazırda kabul edilmiş olduğu; ayrıca 28.02.2024 tarihli dilekçesi ekinde sunulan sağlık raporunun, Yönerge’nin 12’nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şartları haiz olmadığı ifade edilmiştir.
19. Süleyman Demirel Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönergesi’nin “Kayıt dondurma” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında, sağlık durumunun uygun olmadığını en az dört haftalık sağlık raporu ile belgeleyen öğrencinin sağlık raporunun süresine bağlı olarak EYK kararı ile kaydının dondurulacağı hüküm altına alınmıştır. Diğer yandan anılan maddenin üçüncü fıkrasında “[…] EYK’nın uygun göreceği öğrenimini engelleyen haklı ve geçerli nedenlerden dolayı eğitimine devam edemeyen öğrencilere, bu durumlarını belgelemek koşuluyla EYK kararıyla kayıt dondurma hakkı verilir.” hükmüne de yer verilmiş olup bu bağlamda Enstitü Yönetim Kuruluna somut olayın nitelikleri uyarınca değerlendirme yapmak üzere geniş bir takdir alanı bırakılmıştır.
20. Başvuran, gerek 01.11.2023 tarihli ve gerekse 28.02.2024 tarihli dilekçelerinde çocuğunu kaybetmiş olmasından dolayı psikolojik sıkıntılar yaşadığını ve bu nedenle çalışmalarına odaklanamadığını ifade etmiş, ayrıca bu durumunu tevsik edici sağlık raporunu 28.02.2024 tarihli dilekçesi ekinde İdareye iletmiştir. İdare tarafından, Yönerge’nin 12’nci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bir değerlendirme yapılması mümkün ve gerekli iken salt başvurana daha önce bir dönem kayıt dondurma hakkının sağlandığı ve ayrıca sunulan raporun mezkûr maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartları haiz olmadığı gerekçeleriyle kayıt dondurma talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
21. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; İdare tarafından, öğrencinin somut durumu değerlendirilmeksizin yürütülen işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı; başvuranın 2023-2024 Güz Dönemi ve 2023-2024 Bahar Dönemi için kayıt dondurma talebinin yukarıda yer verilen açıklamalar gözetilmek suretiyle İdare tarafından tekrar değerlendirilmesi ve kayıt dondurma hususunda ilgili mevzuat
hükümlerinde belirtilen azami süreler gözetilmek suretiyle talebin sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
23. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı kanaatine varılmış olup bundan sonraki işlemlerinde bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu
Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
25. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Isparta İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun KABULÜNE, Gerekçede belirtilen açıklamalar gözetilerek, başvuranın 2023-2024 Güz Dönemi ve 2023-2024 Bahar
Dönemi için kayıt dondurma talebinin İdare tarafından tekrar değerlendirilmesi ve kayıt dondurma hususunda ilgili mevzuat hükümlerinde belirtilen azami süreler gözetilmek suretiyle talebin sağlanması hususunda SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi