|
ÖZET: Başvuran, 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde İstanbul Aydın Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümüne kaydolmuş ve muafiyet talebinde bulunmuştur. 28.08.2023 tarihinde kayıt yaptıran başvuran, gerekli belgeleri sunarak muafiyet başvurusunu yapmış, ancak 11.10.2023 tarihinde yalnızca bir ders için muafiyetinin kabul edildiğini öğrenmiştir. Başvuran, diğer ders için de muafiyet talep etmiş, ancak bu talep kısmi olarak reddedilmiştir. İstanbul Aydın Üniversitesi, muafiyet talebinin, ilgili yönetmelik gereği beş yıllık süre aşımından dolayı kabul edilmediğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, muafiyet talebinin reddinin hukuka uygun olduğunu ancak yönetmelikteki değişiklikle birlikte yeni düzenlemenin başvuran ve benzer durumda olanlar için lehe olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, İstanbul Aydın Üniversitesi’ne, muafiyet taleplerinin yeni yönetmelik çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi ve gerekli düzenlemelerin yapılması tavsiye edilmiştir. Ayrıca, idarenin başvuranın itiraz süreçleri hakkında yeterli bilgi vermediği belirtilerek, iyi yönetim ilkelerine uyulması gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9637-S.24.14876
BAŞVURU NO : 2024/4159
KARAR TARİHİ : 11.09.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın muafiyet talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 23.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran ; 2023 -2024 eğitim – öğretim döneminde
Yükseköğretim Kurumları Sınavı ile İstanbul Aydın Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümünü kazandığını, 28.08.2023 tarihi itibariyle kaydının yapıldığını, aynı gün muafiyet başvurusu için Fakülte sekreterliğine muafiyet dilekçesini ve gerekli görülen evrakları ibraz ettiğini, 11.10.2023 tarihi itibariyle üniversitenin resmi öğrenci otomasyonu olan UBİS üzerinden muafiyet taleplerinin kısmi olarak işleme alındığını gördüğünü, bunun üzerine, İstanbul Aydın Üniversitesi “EGF211 Eğitimde Araştırma
Yöntemleri” dersi muafiyeti için İstanbul Üniversitesinden almış olduğu “SIBI8110” ders kodu olan
“Bilimsel Araştırma Teknikleri ve Yayın Etiği” ve yine aynı dersi Anadolu Üniversitesinden, “ARY101U” ders kodu olan “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersinin herhangi birisinin yerine sayılmasını ve
İstanbul Aydın Üniversitesi “EGF109 Felsefesi” dersi muafiyeti için ise Anadolu Üniversitesinden almış olduğu “FEL208U” ders kodu olan “Eğitim Felsefesi” dersinin yerine muafiyetin yapılmasını belirterek,
11.10.2023 tarihinde bir muafiyet itiraz dilekçesi düzenleyerek bölüme elden teslim ettiğini, ancak
25.10.2023 tarihinde itirazının kısmi anlamda reddedildiğini öğrenci otomasyonundan öğrendiğini,
“FEL208U” ders kodu olan “Eğitim Felsefesi” dersinden muafiyetinin yapıldığını, ancak diğer dersin muafiyetinin yapılmadığını belirterek, Araştırma Yöntemleri dersinden de ilgili transkriptlerden herhangi birinin dikkate alınarak tek ders muafiyetinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak İstanbul Aydın Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; İstanbul Aydın Üniversitesi Rektörlüğü Yazı İşleri
Müdürlüğü’nün – – Sayılı ve 16.05.2024 tarihli yazısı ile:
2.1. Başvuranın 28.08.2023 tarihinde kayıt yaptırdığı ve 03.07.2023 tarih ve 32237 sayılı Resmi Gazete yayımlanmış olan İstanbul Aydın Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine tabi olarak muafiyet talebinin değerlendirildiği, 2.2. Bu kapsamda Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesinde 2012 – 2013 eğitim – öğretim dönemi içerisinde aldığı Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri dersi bakımından mezuniyet tarihi üzerinden beş yıl geçtiği için Yönetmelik’in 13. maddesi uyarınca muafiyet talebinin kabul edilmediği, İstanbul
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde 2016 – 2017 eğitim – öğretim dönemi içerisinde aldığı Bilimsel
Araştırma Dersleri ve Yayın Etiği dersi bakımından ise beş yıllık sürenin aşılması ve son öğrenim görülen yükseköğrenim kurumu olmaması nedenleriyle muafiyet talebinin mezkûr Yönetmelik hükümleri uyarınca reddedildiği, açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere
Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmaklagörevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma,işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” 5.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitimöğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5)
Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”
5.8.“Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitimöğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6. İstanbul Aydın Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Ders muafiyeti ve intibak” başlıklı 13. maddesinin birinci fıkrasının 26.02.2024 tarihli ve 32472 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan İstanbul Aydın Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve
Sınav Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik halinde; “Daha önce bir yükseköğretim kurumuna devam ederek derslerden geçer not alan öğrenciler, yeni kabul edildikleri bölümde/programda yer alan eşdeğer derslerden muaf sayılabilirler. Bu öğrenciler, muaf olmak istedikleri dersler için daha önceki yükseköğretim kurumlarından almış oldukları resmi transkript ve muaf olmak istedikleri dersleri belirtir bir dilekçeyle, bağlı bulundukları bölüm veya program başkanlıklarına, en geç Üniversiteye kayıt yaptırdıkları yılın eğitim-öğretim döneminin başladığı ilk hafta içerisinde başvurabilirler. Muafiyet talebi, ilgili yönetim kurulunca bir defaya mahsus olmak üzere on işgünü içinde değerlendirilir ve karara bağlanır. Muafiyet işlemleri daha önce öğrenim görülen son yükseköğretim kurumundan alınan öğrenci durum belgesine göre yapılır. Yatay geçiş yolu ile kayıt yaptıran öğrenciler hariç, bir öğrenciye, alması gereken toplam AKTS’nin % 50’sinden fazla muafiyet verilemez.
Aynı fıkranın değişiklik öncesi halinde; “Daha önce bir yükseköğretim kurumuna devam ederek derslerden geçer not alan öğrenciler, yeni kabul edildikleri bölümde/programda yer alan eşdeğer derslerden muaf sayılabilirler. Bu öğrenciler, muaf olmak istedikleri dersler için daha önceki yükseköğretim kurumlarından almış oldukları resmi transkript ve muaf olmak istedikleri dersleri belirtir bir dilekçeyle, bağlı bulundukları bölüm veya program başkanlıklarına, en geç Üniversiteye kayıt yaptırdıkları yılın eğitim-öğretim döneminin başladığı ilk hafta içerisinde başvurabilirler. Muafiyet talebi, ilgili yönetim kurulunca bir defaya mahsus olmak üzere on işgünü içinde değerlendirilir ve karara bağlanır. Diğer yükseköğretim kurumlarından geçiş yapan öğrencilerin muafiyetlerinde son öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumundan alınan öğrenci durum belgesine ve son öğrenim görülen yükseköğrenim kurumundaki mezuniyet tarihine göre dersi aldığı yıldan beş yıl süre
geçmemiş olmak kaydıyla muafiyet işlemleri yapılır. Yatay geçiş yolu ile kayıt yaptıran öğrenciler hariç, bir öğrenciye, alması gereken toplam AKTS’nin % 50’sinden fazla muafiyet verilemez.” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 2023 – 2024 eğitim – öğretim döneminde Yükseköğretim Kurumları Sınavı ile İstanbul Aydın
Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümünü kazandığını, 28.08.2023 tarihi itibariyle kaydının yapıldığını, aynı gün muafiyet başvurusu için Fakülte sekreterliğine muafiyet dilekçesini ve gerekli görülen evrakları ibraz ettiğini, 11.10.2023 tarihi itibariyle üniversitenin resmi öğrenci otomasyonu olan UBİS üzerinden muafiyet taleplerinin kısmi olarak işleme alındığını gördüğünü, bunun üzerine, İstanbul Aydın
Üniversitesi “EGF211 Eğitimde Araştırma Yöntemleri” dersi muafiyeti için İstanbul Üniversitesinden almış olduğu “SIBI8110” ders kodu olan “Bilimsel Araştırma Teknikleri ve Yayın Etiği” ve yine aynı dersi
Anadolu Üniversitesinden, “ARY101U” ders kodu olan “Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri” dersinin herhangi birisinin yerine sayılmasını ve İstanbul Aydın Üniversitesi “EGF109 Felsefesi” dersi muafiyeti için ise Anadolu Üniversitesinden almış olduğu “FEL208U” ders kodu olan “Eğitim Felsefesi” dersinin yerine muafiyetin yapılmasını belirterek, 11.10.2023 tarihinde bir muafiyet itiraz dilekçesi düzenleyerek bölüme elden teslim ettiğini, ancak 25.10.2023 tarihinde itirazının kısmi anlamda reddedildiğini öğrenci otomasyonundan öğrendiğini, “FEL208U” ders kodu olan “Eğitim Felsefesi” dersinden muafiyetinin yapıldığını, ancak diğer dersin muafiyetinin yapılmadığını belirterek, Araştırma
Yöntemleri dersinden de ilgili transkriptlerden herhangi birinin dikkate alınarak tek ders muafiyetinin yapılmasını talep etmiştir.
9. Başvuruya konu edilen İstanbul Aydın Üniversitesi ise; başvuranın 28.08.2023 tarihinde kayıt yaptırdığı ve 03.07.2023 tarih ve 32237 sayılı Resmi Gazete yayımlanmış olan İstanbul Aydın Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği hükümlerine tabi olarak muafiyet talebinin değerlendirildiği, bu kapsamda Anadolu Üniversitesi İktisat Fakültesinde 2012 – 2013 eğitim – öğretim dönemi içerisinde aldığı Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri dersi bakımından mezuniyet tarihi üzerinden beş yıl geçtiği için Yönetmelik’in 13. maddesi uyarınca muafiyet talebinin kabul edilmediği, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde 2016 – 2017 eğitim – öğretim dönemi içerisinde aldığı
Bilimsel Araştırma Dersleri ve Yayın Etiği dersi bakımından ise beş yıllık sürenin aşılması ve son öğrenim görülen yükseköğrenim kurumu olmaması nedenleriyle muafiyet talebinin mezkûr Yönetmelik hükümleri uyarınca reddedildiği, açıklamalarında bulunmuştur.
10. Anayasamızın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri, bu kurumlardaki öğretim düzeyleri ile süreleri, yükseköğretime giriş, devam vb. konuların kanunla düzenleneceği, yine
Anayasamızın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükümleri ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır. Söz konusu Anayasa maddeleri doğrultusunda çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ise, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.
11. Bu temel Kanunun 14’üncü ve 18’inci maddeleri ile “üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak” yetkisi, üniversitelerin akademik organı olan senatolara; “öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim-öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme” yetkisi ve görevi ise, fakülte yönetim kurullarına verilmiştir. Bu çerçevede, Kanunun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği kaydedilerek, üniversitelere, Anayasa hükmüne uygun olarak, akademik alanda hareket alanı tanınmıştır.
12. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.
13. Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile Anayasamızda yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi hususların, diğer ifadeyle, eğitim-öğretim faaliyetlerinin üniversitelerin bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.
14. Yukarıda yer verilen mevzuatla birlikte değerlendirildiğinde; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanınmış olup, her üniversite ayrı birer kamu tüzelkişisidir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile verilen yetkiler doğrultusunda üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans, doktora vb. yükseköğretim programlarının müfredatlarını önceden tespit edilen prensip ve amaçlara uygun bir şekilde kendilerinin belirlediği ilkeler, eğitim politikaları ve standartları ile fiziki imkânlar çerçevesinde uygulamaları bilimsel özerkliğin sonucudur. Verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin, Yükseköğretim Kanununun verdiği yetkiye dayanarak çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin ne şekilde verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.
15. Somut olayda başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; başvuranın muaf olunmasını istediği derse ilişkin aldığı eğitimlerin üzerinden beş yıldan fazla sürenin geçmesi nedeniyle muafiyet talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır. Eğitim – öğretim ilkeleri kapsamında uzunca bir zaman önce alınan bir dersin teorik ve pratik öğretilerinin değişime uğrayacağı; kapsam, müfredat ve niteliğinin bu süre zarfında değişebileceği ve bu kapsamda güncel eğitim programı ile yeniden alınması gerektiğinin kabulü gerekmektedir. Bu çerçevede; üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere ilişkin ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması hususunda üniversitelere tanınan takdir yetkisi çerçevesinde, İstanbul Aydın Üniversitesi tarafından anılan
Yönetmelik’in yürürlüğe konulduğu, başvuranın muafiyet talebine yürürlükte olan bu mevzuata uygun olarak her öğrenciye uygulanan olağan prosedürün uygulandığı görülmektedir. Bu nedenle başvuranın muafiyet isteminin reddi yönünde tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. (Nitekim 2020/97107 sayılı şikayet başvurusu hakkında verilen 05.03.2021 tarihli Ret Kararı, Ankara Bölge İdare Mahkemesi’nin 4. İdari Dava Dairesince 2019/3369 E., 2019/3661 K. sayılı kararı da benzer yöndedir.)
16. Öte yandan 26.02.2024 tarihli ve 32472 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İstanbul Aydın Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1. maddesi ile mezkûr 13. madde de değişiklik yapılmıştır. Maddenin değişik halinde önceki hükümden farklı olarak daha önce bir yükseköğretim kurumuna devam ederek derslerden geçer not alan öğrencilerin, yeni kabul edildikleri bölümde/programda yer alan eşdeğer derslerden muaf sayılmaları için süre sınırlamasının yer almadığı görülmektedir. Dolayısıyla süre yönünden kısıtlayıcı bir hüküm içermeyen sonraki düzenlemenin öğrencilerin lehine olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda anılan Yönetmelik değişikliğinden önce muafiyet talepleri süre sınırlaması nedeniyle reddedilen başvuran ve benzer durumda olanlar yönünden, lehe olan yeni düzenlemenin uygulanmasının eşitliğe, hakkaniyete ve adalet ilkelerine uygun düşeceği değerlendirilmiştir. Nitekim başvuranın da yeni Yönetmelik hükmünün yürürlüğe girdikten sonra 26.02.2024 tarihinde de muafiyet talebinin mevcut olduğu görülmüştür.
17. Tüm bu açıklamalar ışığında her ne kadar mezkûr Yönetmelik’te yapılan değişiklikten önceki muafiyet talebinin reddedilmesine yönelik idarenin işlemi hukuka uygun olsa da, söz konusu Yönetmelik değişikliği ile getirilen lehe olan hükmün anılan Yönetmelik değişikliğinden önce muafiyet talepleri süre sınırlaması nedeniyle reddedilen başvuran ve benzer durumda olanlar yönünden uygulanmamasının aynı bölümde okuyan ve henüz o dersi almamış eşdeğer iki öğrenci arasında eşitliğe aykırı bir durum yaratacağı, bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
18. Sonuç itibariyle, başvuranın adı geçen dersten muafiyetinin sağlanması talebinin eski Yönetmelik’te dersi aldığı yıldan beş yıl süre geçmemiş olması kaydıyla muafiyetinin sağlanabileceğine ilişkin düzenleme olduğundan reddi işleminde hukuka aykırılık görülmemekle beraber, söz konusu hükümde yapılan değişiklikle muafiyet talebi açısından süre sınırlamasının kaldırıldığı anlaşıldığından başvuran ve benzer durumda olanlar yönünden yeni uyuşmazlıkların çıkmasını önlemek amacıyla İstanbul Aydın Üniversitesi
Ön Lisans ve Lisans Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğine geçiş hükümleri eklenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup; İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR ÖNERİSİ
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; Başvuranın Yönetmelik değişikliğinden sonraki muafiyet talebinin lehe olan yeni hükmün dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi, Başvuran ve benzer durumda olanlar yönünden yeni uyuşmazlıkların çıkmaması amacıyla mezkûr
Yönetmelik’te gerekli düzenlemelerin yapılması yönünde İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İSTANBUL AYDIN
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL AYDIN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi