|
ÖZET: Başvuru, Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı bursiyer bir öğrencinin burs tahakkuk işlemlerine ilişkin itirazlarını içermektedir. Öğrenci, COVID-19 pandemisi nedeniyle Çin’deki eğitimine ara verip Türkiye’ye dönmek zorunda kalmış ve bu süreçte bursunun hatalı bir şekilde tahakkuk ettirilmediğini iddia etmiştir. Başvuran, Türkiye’de geçirdiği süre zarfında yurt dışı bursu alması gerektiğini, ancak idarenin işlemlerinin bekletildiğini ve bu durumun diğer bursiyerlerle arasındaki uygulama farkını ortaya koyduğunu belirtmiştir.
İdare, başvuranın öğrenim durumunu ve burs ödemelerini incelemiş, 2019 Kasım’dan 2024 Mart’a kadar yurt dışında bulunmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuranın yurt dışı burslarının iade edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Ancak, başvuranın yurt içindeki burs talepleri ve diğer masraflarının yeniden değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. İdare, başvuranın yurt içinde geçirdiği sürelerde ödenmesi gereken bursların ve diğer giderlerin hesaplanarak ödenmesi için gerekli işlemlerin yapılması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi yönünde bir karar verilmiş, Milli Eğitim Bakanlığı’na başvuranın taleplerinin yeniden değerlendirilmesi tavsiye edilmiştir. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde önemli bir adım olarak değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9582-S.24.14795
BAŞVURU NO : 2024/4485
KARAR TARİHİ : 10.09.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Burs tahakkuk işlemine ilişkin itirazlar hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Çin’de MEB burslusu olarak doktora eğitimine devam ederken COVID-19 pandemisi neticesinde Çin’in kapatılması ve eğitime ara verilmesi sebebiyle Türkiye’ye dönüş yaptığını, Bu süreçte, kendisinin ve iki ayrı bursiyerin doktora danışmanlığını yürüten akademisyenin, doktora yaptıkları üniversite ile ilişiğinin kesildiğini ve uzun bir süre taleplerine rağmen danışman görevlendirmesi yapılmadığını, Her iki hususta da yıllara sâri şekilde MEB’e bilgi verdiğini ve ilgili belgeleri ilettiğini; Türkiye’de ve her halükarda Çin dışında doktora çalışmalarına devam edebileceğini belirten 2 Şubat 2023 tarihli ve o dönemdeki danışmanı tarafından imzalı yazının da evvelce idareye arz edildiğini, Dolayısıyla, bursiyerlerin Türkiye’de yurt dışı bursu alarak bulunmalarına dair tüm yasal şartların gerçekleştiğini ancak İdarenin hatalı olarak bursunu tahakkuk ettirmediğini, Taleplerinin reddi gerekçelerinden birisinin eğitimine yurt dışında devam etmemesi olarak belirtildiğini ancak İdare tarafından işlemlerinin bekletildiğini ve yurt dışına çıkmasına dolaylı olarak engel olunduğunu, Aynı sebeple Türkiye’ye dönen ve bilahare eğitimlerine Çin’de devam eden diğer bursiyerlerin durumlarının kendisi ile birebir aynı olmasına rağmen bu kişilerin bursları hesaplanırken ve ödenirken yapılan uygulama ile kendisi için yapılan uygulamanın farklı olduğunu, Mevzuata göre yılda iki aylık dönemin yurt dışı burs tutarı üzerinden, aşan dönemlerin yurt içi burs tutarı üzerinden hesap edilerek bursiyere ödenmesi gerektiğini; bu çerçevede mecburen Türkiye’de geçirdiği
sürelerde yılın iki ayı yurt dışı bursu olarak, geri kalan dönemler için ilgili tarihte geçerli olan yurt içi bursu üzerinden tarafına ödeme yapılmasının mevzuat gereği olduğunu ancak 29.02.2024 tarihli Olur’un hesaplama bölümünde bu gerekliliğin dikkate alınmadığını,
1 Ocak-1 Mart 2020 (iki ay), 1 Eylül-1 Kasım 2022 (iki ay), 1 Ocak-1 Mart 2023 (iki ay) dönemleri
çıkartıldığında tarafından iadesi istenebilecek yurt dışı burs tutarının on bir ay değil beş ay olduğunu; yine yurt içinde geçirdiği dönemlerde tarafına ödenmesi gerekirken ödenmeyen burs tutarlarının da muhtemel borç bakiyesinden düşülmesinin mevzuat gereği olduğunu, Son olarak, tarafınca iade edilmesi gerektiği belirtilen tutarın iadesi şart olarak öngörülmüş ise de ilgili mevzuat hükmünün, bir iade olacaksa bunun gelecek dönem burslardan mahsup şeklinde yapılması gerektiği konusunda açık olduğunu, Belirtmiş ve bu çerçevede toplam altı aylık yurt dışı burs tutarı ile hak etmiş olduğu ancak tarafına yatırılmayan yurt içi bursların lehine tahakkuk ettirilmesini; 02.02.2024 tarihli geri ödeme dilekçesindeki vize ücretleri ve 2023-2024 eğitim öğretim ücretleri ile seyahat giderlerinin ödenmesini; bu işlemler neticesinde alacaklı veya borçlu olduğu tutarın doğru şekilde hesaplanmasını ve her halükarda bir iade yükümlülüğü varsa bunun gelecek dönem burslarından mahsubunun sağlanmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir.
3. Bilgi ve belge talep yazımıza cevap olarak İdare tarafından iletilen 11.06.2024 tarihli ve sayılı yazı ve eklerinde başvuru konusuna ilişkin açıklamalar sunulmuş olup ayrıca
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin birer örneği iletilmiştir.
4. İdare tarafından sunulan açıklamalarda; Başvuranın 20.09.2018 tarihinde doktora öğrenimine başladığı,
03.12.2020 tarihli dilekçesinde, Covid-19 salgını nedeniyle Çin Halk Cumhuriyeti’ndeki okulların
uluslararası öğrencileri çağırmaması sonucunda Şubat 2020’den beri Türkiye’de ikamet ettiğini beyan ederek 01.10.2020-01.03.2021 tarihleri arasında okulunu dondurduğundan bahisle söz konusu tarihler arasında resmi burssuz statüde izinli sayılmayı talep ettiği,
14.12.2020 tarihli Makam Oluru uyarınca başvurana 4 ay 29 gün resmi burssuz statüde izin verilerek
derecesini alacağı tarihin 17.02.2022 olarak yeniden düzenlenmesine karar verildiği, Başvuranın, 09.04.2021 tarihli dilekçesi ile Covid-19 kısıtlamaları nedeniyle Çin Halk Cumhuriyeti’ne gidemediğini ve okulunu dondurduğunu belirterek, burssuz izin süresinin 29.03.2021-01.09.2021 tarihleri arasında uzatılmasını talep ettiği,
20.04.2021 tarihli Makam Oluru uyarınca başvuranın 29.03.2021-01.09.2021 tarihleri arasında resmi
burssuz statüde izinli sayılmasının ve izinli sayıldığı süre öğrenim süresine eklenerek derecesini alacağı tarihin 17.08.2022 olarak yeniden düzenlenmesinin kararlaştırıldığı, Bahsi geçen olurlar neticesinde başvurana verilen burssuz izinlerin toplam süresinin 02.09.2021 tarihi itibarıyla sona ermesi üzerine, öğrenim durumuna ilişkin bilgi ve belgeleri iletmesinin istendiği, Diğer yandan, başvuranın daha önceden vermiş olduğu 03.12.2020 tarihli dilekçesinde Şubat 2020’den beri Türkiye’de ikamet ettiğini beyan etmiş olmasına rağmen, 02.10.2023 tarihli dilekçesi ekinde yer alan yurda giriş çıkış belgesinde 22.11.2019 tarihinde yurda girdiğinin tespit edildiği,
Söz konusu dilekçe ekinde yer alan kısa mesaj gönderilerinden 18.04.2022 tarihinden itibaren danışman değişikliği arayışına girdiği ve Mart 2023 tarihinden itibaren Prof. […] danışmanlığında tez çalışmalarına devam ettiğinin anlaşıldığı, Ancak dilekçe ekinde yer alan belgelerden öğrencinin yurda giriş yaptığı Kasım 2019 tarihinden Ekim
2023 tarihine kadar hangi dönemlerde doktora çalışmalarına devam ettiğine dair kanaat oluşturacak
yeterli bilgi belgeye rastlanılmadığı ve bu sebeple 19.10.2023 tarihli yazıları başvuranın Kasım 2019’dan günümüze kadar yaptığı çalışmalar ile öğrenim sürecini açıklayan okul yazısının ve doktora öğrenimini tamamlaması beklenen tarih ile tamamlanması gereken aşamaların neler olduğunu gösteren danışman yazısının istendiği, Bu minvalde başvuran tarafından gönderilen 20.11.2023 ve 28.11.2023 tarihli dilekçeleri ile eklerinde yer alan belgelerden hangi dönemlerde yüz yüze öğrenim gördüğünün, hangi dönemlerde uzaktan öğrenim gördüğünün tam olarak anlaşılamaması üzerine, 18.01.2024 tarihli yazıları ile 2018 Eylül tarihinden günümüze kadar kayıtlı olduğu dönemleri ve kayıtlı olduğu dönemlerin hangilerinde yüz yüze öğrenim gördüğü, hangi dönemlerde ise öğrenimine uzaktan (çevrim içi) devam ettiğini gösteren okul yazısına ihtiyaç duyulduğunun bildirildiği, Başvuranın 02.02.2024 tarihli dilekçesi ekinde yer alan ve Üniversite tarafından düzenlenen öğrenim süreci ile ilgili açıklamaları içeren belge dışında bilgi ve belge temin edilemediğinden söz konusu belgeye göre işlem tesis edildiği, Yapılan inceleme sonucunda, 2020 yılından itibaren başvurana ödenen 11 aylık yurt dışı burs ve ek ödeneğinin ilgili hesaba iade edilmesi şartıyla başvuranın doktora öğrenim süresinin 3 yıldan 4 yıla çıkarılmasına; uzatım süreleri hariç öğrenim planında derecesini alacağı tarihin 17.08.2023 olarak değiştirilmesine ve 22.11.2019 tarihinden 31.03.2024 tarihine kadar çalışmalarına yurt içinde devam etmesine izin verilmesine; 18.08.2023 tarihinden yurt dışına çıkacağı tarihe kadar burssuz süre uzatımı verilmesine; yurt dışına çıktığı tarihten itibaren burslu süre uzatımı verilmesine karar verildiği, Teknik nedenlerden ötürü öğrencileri tarafından Resmi Burslu Öğrenci Sistemi’nde (REBUS) geriye dönük olarak süre uzatım talebinde bulunulamaması sebebiyle başvuranın, 30.04.2024 tarihli ve
02.05.2024 tarihli dilekçeleri ile 17.08.2023 tarihinden 30.03.2024 tarihine kadar olan süre için burssuz
süre uzatımı; Çin Halk Cumhuriyeti’ne dönerek yüz yüze doktora öğrenimine tekrar başladığı tarih olan tarihinden 17.08.2024 tarihine kadar olan süre için ise burslu süre uzatımı talebinde bulunduğu, Başvuranın dilekçelerine istinaden, 20.05.2024 tarihli Makam Oluru uyarınca öğrenim süresinin
18.08.2023 tarihinden 31.03.2024 tarihine kadar resmî burssuz; tarihinden 17.08.2024
tarihine kadar ise resmî burslu olarak uzatılmasına karar verildiği, Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’in 20’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bir öğrencinin her eğitim öğretim yılında yurt içinde kaldığı altmış gün için yurt dışı bareminden burs alabilmesinin bilfiil yurt dışında yüz yüze öğrenimine devam etmesine bağlı olduğundan başvurana, Çin Halk Cumhuriyeti’nden yurda döndükten sonraki iki ay boyunca yurt dışı bareminden burs ödemesi yapıldığı ancak yurda döndükten sonra öğrenim gördüğü Çin Halk
Cumhuriyeti’ne dönerek yüz yüze eğitime başlamadığı için 2020-2021-2022 ve 2023 eğitim-öğretim yıllarında yurt dışı bareminden burs alma hakkının bulunmadığı; bu hususun başvuran tarafından iletilen itiraz dilekçesine binaen kendisine verilen cevap yazısında açıklandığı, Ayrıca, başvurana yurt dışı bareminden ödenen ancak hak etmediği tespit edilen burslar hakkında Resmi
Burslu Öğrencilere Yapılacak Ödemeler Hakkında Tebliğ’in 7’nci maddesinin on dördüncü fıkrası
uyarınca mahsup işlemi uygulanabilmesinin, Çin Halk Cumhuriyeti’nde yüz yüze eğitime başlamış olmasının gerektiği ve bu durumunda başvurana verilen cevap yazısında açıklandığı, Sonuç itibarıyla, başvuranın Kasım 2019 tarihinden Mart 2024 tarihine kadar öğrenim gördüğü ülke olan
Çin Halk Cumhuriyeti’ne gitmediği; bu süre içerisinde, 2019 yılına ait Kasım ve Aralık burslarının kendisine ödendiği; 2020 yılında Ocak, Şubat ve Mart aylarında yurt dışı bareminden; Eylül ayı hariç
2020 yılına ait diğer aylarda yurt içi bareminden burs ödendiği; 2021 yılında herhangi bir burs ödemesi
yapılmadığı; 2022 yılında Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık ayları için yurt dışı bareminden burs ödemesi yapıldığı; 2023 yılında ise Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında yurt dışı bareminden burs ödemesi yapıldığı, Başvuranın önce 01.10.2020 – 01.03.2021 tarihleri arasında ve daha sonra 29.03.2021- 01.09.2021 tarihleri arasında okulu dondurması nedeniyle burssuz izinli sayıldığı sürelerin bitmesi sonrasında, REBUS tarafından otomatik olarak yurt dışı bursu tahakkuk ettirildiği; dolayısıyla yurtta kaldığı süre içerisinde farklı yıllarda sehven yurt dışı bareminden 11 aylık burs ödemesi yapıldığı ve bu durumun tespiti neticesinde burs ödemelerini gerçekleştiren REBUS sistemine manuel olarak müdahale edildiği, Başvuranın burs programından çıkartılmaksızın cari mevzuat çerçevesinde her türlü imkândan faydalanmasının sağlandığı, İfade edilmiş ve ayrıca Çin Halk Cumhuriyeti’nde eğitim gören benzer durumdaki öğrencilere ilişkin olarak uygulanan işlemler açıklanmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
7. 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca:
Madde 1 – Umumi ve mülhak bütçe ile idare olunan Devlet devairi ve inhisar idarelerinin, vilayetlerin, şehremanetleri ile belediyelerin, ticaret odalarının ve mukavelenameleri mucibince talebe göndermeğe mecbur olan şirketlerin tahsil için ecnebi memleketlere gönderecekleri talebe bu kanun ahkamına tabidir.
[…]
Madde 13 – Öğrenci ödeneği, bütün öğrencileri kapsamak üzere her yıl Millî Eğitim ve Maliye
Bakanlıklarınca tespit edilecek aylık miktar ile zaruri giderler toplamından teşekkül eder.
8. Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelik’in ilgili hükümleri uyarınca:
Öğrenim süreleri ve uzatımlar
MADDE 8 – (1) Öğrencilerin normal öğrenim süreleri dil öğrenimi için bir yıla kadar, lisans öğrenimi için programlarında gösterilen süreler kadar, lisansüstü öğrenim için ise öğrenim görülen ülkelerin eğitim süreleri dikkate alınarak yüksek lisans öğrenimi için en fazla iki yıl, doktora öğrenimi için en fazla dört yıl olarak belirlenir. Ancak öğrencilerden, eğitim sistemlerindeki yapı ve işleyiş farklılıkları nedeniyle belirtilen sürelere uygunluk göstermeyen veya öğrenimin daha kısa sürede tamamlandığı ülke, yükseköğretim kurumu ve/veya programlarda öğrenim görenler için öğrenim süreleri ilgili ülkedeki yurt dışı temsilciliğinden alınacak ayrıntılı bilgiler doğrultusunda Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça farklı olarak belirlenebilir.
[…]
Öğrenim durumunun izlenmesi
MADDE 19 –( 1) Öğrenciler ile özel öğrencilerin kayıt belgelerini eğitim-öğretim yılı başında, başarı durum belgelerini ise eğitim-öğretim yılı sonunda ilgili yurt dışı temsilciliğine ve/veya adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa vermeleri zorunludur.
(2) Öğrenciler yaptıkları akademik çalışmalarla ilgili raporlarını yurt dışı akademik danışmanlarına ve/veya öğrenim görülen bölüme onaylatarak her yıl ocak ve haziran ayları içinde Bakanlığa ve adına öğrenim görülen kurum ya da kuruluşa sunmakla yükümlüdürler.
[…]
İzin ve öğrenim yerinden ayrılış ve dönüş
MADDE 20 – […]
(2) Öğrenciler öğrenim yerinden ayrılmak istedikleri takdirde, aynı eğitim-öğretim yılı içinde iki aya kadar olan süreler için Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bildirilmek üzere yurt dışı temsilciliklerine yazılı olarak bilgi vermek zorundadır. İki ayı geçen her türlü izin yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça verilebilir.
[…]
Öğrencilerle ilgili ödenekler
MADDE 23 – (1) Öğrencilerin aylık ödenekleri, yollukları, öğrenim, tedavi ve diğer giderleri her yıl yeniden düzenlenen tebliğe göre ödenir.
Yurt içi aylığı
MADDE 24 – (1) Resmî burslu ve kısmi resmî burslu öğrencilerden yurt içinde dil öğrenimi görenlere öğrenimleri süresince; yurt dışından burslu izinli olarak ya da tez çalışması yapmak üzere aynı yıl içinde aralıklı olarak toplam altmış günden fazla yurt içinde kalanlara ise yurt içinde kaldıkları altmış birinci günden itibaren yurt dışındaki öğrenim kurumlarına dönene kadar tebliğde belirtilen yurt içi aylığı ödenir.
[…]
Öğrenim gördüğü ülkeden izinsiz ayrılma
MADDE 31 –( 1) Aynı yıl içinde iki ayı aşan süreler için yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine Bakanlık ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluştan izin almadan öğrenim yerinden ayrılan ve/veya izinli olarak bulunduğu süre sonunda öğrenim yerine dönmeyen öğrencilere izinsiz oldukları sürelerde burs ödenmez. Öğrenim süreleri içinde fiilin tekrarlanması hâlinde 32 nci madde hükümlerine göre işlem yapılabilir.
[…] 9. 1416 Sayılı Kanun ve Buna Bağlı Yönetmelik Uyarınca Yurt Dışında Lisans ve Lisansüstü Öğrenim
Gören Öğrencilere Yapılacak Ödemeler Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca:
Yurt içi aylığı
MADDE 6- […]
(5) Bakanlık kararı ile geçici bir süre için Türkiye’de tedavi edilmek veya tez çalışmalarında bulunmak üzere yurda gelmeleri uygun görülen resmî burslu öğrencilerin ilk iki aylık bursu, bulundukları yabancı ülke için öngörülen aylık burs tutarı üzerinden; Türkiye’de bir defada veya fasılalı olarak aynı eğitimöğretim yılında toplam iki aydan fazla kalmaları hâlinde ise ikinci ayın bitiminden itibaren yurt içi aylık burs miktarı üzerinden ödeme yapılır.
[…]
Yurt dışı aylığı ve ek ödeme
MADDE 7- […]
(14) Bursların öğrencilere fazla ödenmesi durumunda, bu durum öğrencilere tebliğ edildikten sonra, fazla ödenen bursların öğrenciler tarafından iade edilmesi zorunludur. Ancak, öğrenime devam edecek öğrenciler için fazla ödenen bursları, alacakları burslarına mahsup edilir. Burslar TL cinsinden iade edilecekse, öğrencilerin iade için ödemeyi yapacağı tarihteki günün efektif döviz satış kuru esas alınarak hesaplanır.
[…]
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; başvuran 2019 yılı
Kasım ayından 2024 yılı Mart ayı sonuna kadar öğrenim gördüğü ülke olan Çin Halk Cumhuriyeti’nde bulunmamış olup bu süre zarfın 2019 yılına ait Kasım ve Aralık bursları yurtdışı burs bareminden kendisine ödenmiş; müteakip dönemlerde ise REBUS sistemi tarafından otomatik olarak yurt dışı burs bareminden on bir aylık (2020 yılı Ocak, Şubat ve Mart ayları, 2022 yılı Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık ayları ile 2023 yılı Ocak, Şubat, Mart ve Nisan ayları) burs tahakkuk ettirilerek ödeme gerçekleştirilmiştir.
12. İdare tarafından yürütülen inceleme sonucunda başvuranın 22.11.2019 tarihinden 31.03.2024 tarihine kadar çalışmalarına yurt içinde devam etmesine izin verilmesine karar verilmiş, bununla birlikte yersiz ödendiği tespit edilen on bir aylık yurt dışı bursu ve ek ödeneğinin iade edilmesi istenmiştir.
13. Başvuran, Türkiye’de geçirdiği sürelerde yılın iki ayının yurt dışı bursu üzerinden, geri kalan dönemler için ilgili tarihte geçerli olan yurt içi bursu üzerinden tarafına ödeme yapılmasının mevzuat gereği olduğunu; dolayısıyla 1 Ocak-1 Mart 2020 (iki ay), 1 Eylül-1 Kasım 2022 (iki ay), 1 Ocak-1 Mart 2023 (iki ay) dönemleri çıkartıldığında tarafından iadesi istenebilecek yurt dışı burs tutarının on bir ay değil beş ay olması gerektiğini iddia etmiştir.
14. Yönetmelik’in (bkz.§8) 20’nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, öğrencilerin öğrenim yerinden ayrılmak istedikleri takdirde, aynı eğitim-öğretim yılı içinde iki aya kadar olan süreler için Bakanlığa ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşa bildirilmek üzere yurt dışı temsilciliklerine yazılı olarak bilgi vermeleri zorunlu tutulmuş olup iki ayı geçen her türlü izinlerin yurt dışı temsilciliğinin teklifi üzerine
Bakanlıkça ya da adına öğrenim görülen kurum veya kuruluşça verilmesi esas kılınmıştır.
15. Tebliğ’in 6’ncı maddesinin beşinci fıkrasında ise Bakanlık kararı ile yurda gelmeleri uygun görülen resmî burslu öğrencilerin ilk iki aylık bursunun bulundukları yabancı ülke için öngörülen aylık burs tutarı üzerinden ödeneceği; Türkiye’de bir defada veya fasılalı olarak aynı eğitim-öğretim yılında toplam iki aydan fazla kalmaları hâlinde ise ikinci ayın bitiminden itibaren yurt içi aylık burs miktarı üzerinden ödeme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır.
16. Başvuranın, 2019 yılı Kasım ayından 2024 yılı Mart ayı sonuna kadar öğrenim gördüğü ülke olan Çin
Halk Cumhuriyeti’nde yüz yüze eğitimlere katılamamış olması ve bu bağlamda İdare tarafından 22.11.2019 tarihinden 31.03.2024 tarihine kadar çalışmalarına yurt içinde devam etmesine izin verilmiş olduğu hususları göz önüne alındığında söz konusu on bir aylık yurtdışı burs miktarının iadesine yönelik işlemde ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı; diğer yandan başvuranın Çin Halk Cumhuriyeti’ne dönerek yüz yüze eğitimine tarihi itibarıyla başlamış olması nedeniyle iadenin talep edildiği dönemde mahsup işlemi uygulanmasının da mümkün olamayacağı (bkz. §9, madde7/14)
değerlendirilmiştir.
17. Ayrıca, Çin Halk Cumhuriyeti’nde eğitim gören benzer durumdaki öğrencilere yönelik olarak yürütülen işlemler de İdare tarafından açıklanmış olup söz konusu açıklamalar çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde başvurana yönelik olarak farklı bir uygulamanın tesis edildiğini gösteren herhangi bir tespitte bulunulamamıştır.
18. Başvuranın diğer bir talebi ise tarafına ödenmeyen yurt içi bursların, 02.02.2024 tarihli geri ödeme dilekçesindeki vize ücretlerinin, 2023-2024 eğitim-öğretim ücretlerinin ve seyahat giderlerinin lehine tahakkuk ettirilmesinin sağlanmasına yöneliktir. İdare tarafından Kurumumuza iletilen açıklamalarda söz konusu ödemelerin tamamının yapılıp yapılmadığına ve şayet yapılmadı ise gerekçelerine ilişkin bir açıklamaya yer verilmemiştir. Başvuranın çalışmalarına 22.11.2019 – 31.03.2024 tarihleri arasında yurt içinde devam etmesine izin verilmiş olması karşısında (burssuz izinli sayıldığı süreler dikkate alınmak suretiyle) gerekli hesaplamanın yapılmasının ve başvurana ödenmesi gereken bir tutar var ise gerekli işlemin ivedilikle tesis edilmesinin gerektiği değerlendirilmiştir.
19. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; başvurandan on bir aylık yurt dışı burs tutarının iadesinin istenmesi yönündeki işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; bununla birlikte başvuranın tarafına ödenmeyen yurt içi bursların, 02.02.2024 tarihli geri ödeme dilekçesindeki vize ücretlerinin, 2023-2024 eğitim-öğretim ücretlerinin ve seyahat giderlerinin lehine tahakkuk ettirilmesi yönündeki taleplerinin yukarıda yer verilen açıklamalar gözetilmek suretiyle İdare tarafından değerlendirilmesi ve başkaca bir engel bulunmaması halinde talebin sağlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
21. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı kanaatine varılmış olup bundan sonraki işlemlerinde bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Söz konusu 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
23. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun KISMEN REDDİ, KISMEN KABULÜNE, Başvuranın, tarafından iadesi istenen yurtdışı burs miktarının beş ay olarak düzeltilmesi yönündeki talebinin REDDİNE, Başvuranın tarafına ödenmediğini iddia ettiği yurt içi bursların, 02.02.2024 tarihli geri ödeme dilekçesindeki vize ücretlerinin, 2023-2024 eğitim-öğretim ücretlerinin ve seyahat giderlerinin lehine tahakkuk ettirilmesi yönündeki talebinin tekrar değerlendirilmesi ve hesaplama yapıldıktan sonra başvurana ödenmesi gereken bir tutar ortaya çıkmakta ise gerekli işlemin ivedilikle tesis edilmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi