|
ÖZET: Başvuran, 2016 yılında Makedonya’daki First Private University Fon Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olduğunu belirterek, diploma denklik talebinin reddedilmesi nedeniyle mağduriyetinin giderilmesini istemiştir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, başvurunun 2547 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde değerlendirildiğini, başvuranın eğitim süresinin yetersiz olduğunu ve alınan derslerin Türkiye’deki hukuk eğitimine uygun olmadığını ifade etmiştir. Bu nedenle, başvuranın denklik talebi, eğitim kalitesi ve yeterlilik açısından olumsuz değerlendirilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu, başvuranın eğitim süresinin yalnızca %62’sini mezun olduğu üniversitede tamamladığını ve gerekli olan 180 AKTS’nin yalnızca 69’unu bu kurumda aldığını tespit etmiştir. Ayrıca, Türkiye’deki hukuk fakültelerinin müfredatına uygun ders içerikleri ve kazanımların sağlanmadığına dair üniversitelerden alınan görüşler doğrultusunda, denklik başvurusu reddedilmiştir. İlgili mahkeme, başvuranın eğitim hakkının ihlal edildiği iddialarını da değerlendirerek, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Sonuç olarak, başvuranın denklik talebi, eğitim süresinin yetersizliği ve alınan derslerin uygunluğu gerekçeleriyle reddedilmiştir. İdarenin bu süreçteki kararları, kamu yararı ve eğitim kalitesinin korunması açısından yerinde bulunmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12498-S.24.18922
BAŞVURU NO : 2024/8151
KARAR TARİHİ : 15.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın, denklik talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 01.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza (T.C Kimlik No: tarafından yapılan başvuruda başvuran özetle; 2016 yılında Makedonya First Private Universtiy Fon Üniversitesi Hukuk
Fakültesinden mezun olduğunu, diploma denklik başvurusuna idare tarafından ret kararı verildiğini belirterek; denklik talebinin kabul edilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu ile ilgili olarak Yükseköğretim Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup alınan 19/07/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan diplomaların tanıma ve denklik taleplerinin, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanuna bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde
Başkanlıklarınca değerlendirildiği, 2.2. Makedonya, First Private University Fon Skopje üzerinden 2015-2016 yılları arasında gördüğü öğrenimi sonucunda denklik işleminin yapılması talebiyle 28.11.2016 tarihinde başvurduğu,
2.3 Kişinin diploma denklik işlemine esas olan belgelerinin komisyon tarafından münferiden incelendiği,
yapılan incelemede, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 4.
Maddesinin 3. fıkrası hükmü uyarınca Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 03.08.2022 tarihli toplantısında başvurusunun iade edilmesine karar verildiği, /
2.4 Söz konusu kararın iptali amacıyla, Kurul aleyhine açılan davada, Ankara 5. İdare Mahkemesinin
“…davacının denklik başvurusundan sonra açılan davalarda verilen kararlar doğrultusunda yapılan değerlendirme neticesinde başvurunun karara bağlanabilmesi için gerekli olduğu belirtilen ve davacıdan talep edilen belgelerden bir kısmına davacının erişiminin mümkün olmamasının yanında bahse konu belgelerin ilgili ülke yetkili makamlarından temin edilecek nitelikte olmasına karşın bu hususta bir girişimde de bulunulmadığı ve davalı idare bünyesinde oluşturulan komisyonca değerlendirilmesi mümkün hususlara ilişkin belgelerin de davacıdan talep edildiği görüldüğünden başvurunun değerlendirmeye alınabilmesi için sunulması istenilen belgelerin niteliği itibarıyla davacıya aşırı bir külfet yüklenildiği sonucuna varılmış olup bu yönüyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.” gerekçeli 07/07/2023 tarih, / E., / K. sayılı kararı ile idari işlemin iptaline karar verildiği,
2.5 Yargı kararı uyarınca, Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonun görüşü doğrultusunda; ilgilinin
01.10.2015-02.11.2016 tarihleri arasında (180 AKTS ile) First Private University FON Skopje’de eğitim gördüğü, First Private University FON Skopje öğrencinin yatay geçiş başvurusunun değerlendirildiği,
2.6 Beykent Üniversitesi Adalet ön lisans programından 11 tane dersin toplam 69 AKTS olarak transferini
onayladığı, öğrenci mezuniyeti için gerekli olan 180 AKTS’nin toplam 69 AKTS’sini mezun olduğu First
Private University FON Skopje’de okumadığının tespit edildiği,
2.7 Başka bir ifadeyle öğrenci öğreniminin % 38’ini başka üniversitede, % 62’sini ise mezun olduğu
üniversitede tamamladığı, bu durumun eğitim-öğretimin kalitesi hakkında şüphe uyandırdığı,
2.8 Ayrıca adayın ilgili üniversitede 6 dönem eğitim alması gerekirken 2 dönem eğitim aldığı, 111
AKTS’lik dersleri 2 dönemde alıp başarılı sayıldığı, bir öğrencinin 2 dönem eğitimle hukuk fakültesi mezunu olarak kabulünün mümkün olmadığı, First Private University FON Skopje’nin gerçeğe aykırı belge düzenlediği, hukuk eğitimi vermemesine rağmen hukuk fakültesi diploması verdiği kanaatini uyandırdığı,
2.9 İlgilinin öğreniminin en az % 70’ini bu yükseköğretim kurumunda tamamlamadığı, bu oranın %
62 olarak gerçekleştiği, Türkiye’de ön lisanstan aldığı dersleri 4 dönem olarak Makedonya hukuk
lisans eğitimine saydırdığı,
2.10 Beykent Üniversitesi Adalet Ön Lisans Programından 11 tane dersin hukuk fakültesinden alınan
derslere denk sayılarak lisans dersi yerine saydırılıp saydırılamayacağına, adayın aldığı dersler, ders içerikleri ile öğrenim çıktıları dikkate alınarak Türk Hukuk Fakültelerinde verilen eğitime denk kabul edilip edilemeyeceğine ilişkin olarak, İstanbul, Galatasaray, Sakarya, Selçuk, Kırıkkale, Trabzon
Üniversiteleri Hukuk Fakültelerinden resmi olarak görüş sorulduğu, gelen cevabi yazılarda, adayın ön lisanstan aldığı derslerin hukuk fakültesinde verilen ders içerikleri ile uyumlu olmadığı, öğrenim kazanımlarının yetersiz olduğu, ön lisans derslerinin lisans dersi olarak saydırılamayacağı, adayın aldığı iddia ettiği eğitimin hukuk fakültesi lisans eğitimi olarak kabul edilemeyeceği görüşlerinin bildirildiği,
2.11 Öte yandan hukuk fakültesinde okutulan derslerin niteliği ve ağırlığı gözetildiğinde, ülkemizdeki
hukuk fakültelerinde verilen eğitimle eşdeğer nitelikte kabul edilmesinin mümkün olmadığı,
2.12 İlgilinin aldığı hukuk eğitiminin Türk yükseköğretimindeki hukuk eğitimine nazaran Avrupa
Bölgesinde Yükseköğretim İle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin VI. Bölümünün 1.
maddesinde belirtildiği şekliyle “önemli bir farklılığının” bulunduğu, /
2.13 İlgilinin Türk yükseköğretim sistemi çerçevesinde hukuk alanındaki kazanımlarını elde edebilmesi
ve denklik işlemine tabi tutulabilmek için yönetmelikte aranan diğer şartlar olan programa göre temel kazanımlar, yetkinlikler ve öğretimin niteliğini sağlamadığı, aldığı eğitimin ülkemizdeki diplomalara eşdeğer nitelikte olmadığı, aldığı eğitim konusunda tereddüt oluşturduğu ve bu tereddüdün de
Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi içinde yer alan sınav ya da başka hususlarla giderilemeyeceği, bu nedenle, Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7/6-c hükümleri uyarınca reddedilmesine karar verildiği,
2.14 Başvuranın Kurula ilk başvurusunun 28.11.2016 tarihinde olduğu, başvurunun eğitim gördüğü ülkede
kalış süresinin yetersiz olması sebebiyle Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 17.01.2018 tarihli kararıyla reddedilmesi akabinde, yeniden inceleme talepleri, mahkeme süreçleri ve son olarak da 7 ayrı üniversiteden akademik görüş beklenilmesi düşünüldüğünde; başvuranın keyfi olarak denklik incelemesi süresinin uzatıldığı iddialarının mesnetsiz olduğu belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1 “II. Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim
hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…”
3.2 “Dilekçe, bilgi edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.3 “Yükseköğretim üst kuruluşları” başlıklı 131’inci maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının
öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim – öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile
Yükseköğretim Kurulu kurulur…Kurulun teşkilatı, görev, yetki, sorumluluğu ve çalışma esasları kanunla düzenlenir.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme’nin;
5.1 “Belgelerin değerlendirilmesiyle ilgili temel ilkeler” başlıklı III. Bölümünün; III.5 inci
Maddesinde; “Tanıma kararları, yetkili olan makamlar tarafından önceden belirlenen ve gerekli olan tüm belgelerin sağlanmasından itibaren başlayan makul bir süre içerisinde gerçekleştirilir. Tanımanın reddedilmesi durumunda, bunun sebepleri belirtilecek ve adayın daha sonraki bir dönemde tanınabilmesi için alması gereken önlemlere ilişkin bilgi verilecektir. Tanımanın reddedilmesi veya bir kararın alınmaması durumunda aday, makul bir süre içerisinde, itirazda bulunabilecektir.”
/
5.2 “Yükseköğretime kabulü sağlayan belgelerin tanınması” başlıklı IV. Bölümünün IV.1 inci
Maddesinde; “Belgelerin alındığı Tarafla belgenin tanınmasını isteyen Taraf arasında yükseköğretime giriş için yerine getirilmesi gereken genel koşullarla ilgili önemli farklılıklar olmaması durumunda, Taraflardan her biri, kendi eğitim sistemine bağlı olan programlara girebilmek için, söz konusu Tarafların yükseköğretime kabul için gerekli koşulları yerine getirerek düzenledikleri belgeleri tanıyacaktır.” 6. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun;
6.3 “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin “p” fıkrasında; “Yükseköğretim
Kurulunun görevleri;…p)Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,…”, 7. 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin;
7.2 “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…ç) Bilim Alanı Danışma Komisyonu:
Tanıma ve denklik başvurularının incelenmesi sürecinde çeşitli mezuniyet alanlarına ilişkin olarak gerektiğinde görüş almak amacıyla kurulan, çalışma usul ve esasları kendi yönergesinde belirlenen ve çeşitli üniversiteler bünyesinde çalışmakta olan alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan komisyonu, d)
Denklik: Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından
Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk
yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi,…ğ) Komisyon:
Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından görevlendirilen Yürütme Kurulu üyelerinden birinin başkanlığında en az üç Genel Kurul üyesi ve gerektiğinde üniversitelerden görevlendirilen doçent veya
profesör unvanına sahip öğretim üyelerinden oluşan Tanıma ve Denklik Komisyonunu,… k) Tanıma:
Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini,…”
7.3 “Başvuru usulü ve aranacak belgeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) (Değişik ibare:RG-
15/3/2024-32490) Denklik başvurusu, şahsen ya da yetkili makamlarca düzenlenmiş vekâletnameye sahip kişi tarafından, Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği yöntem, usul ve esaslar çerçevesinde aşağıda belirtilen belgelerle yapılır: a) Başvuru formu. b) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için T.C. kimlik numarası bulunan nüfus cüzdanı fotokopisi, yabancı uyruklular için uyruğunda bulundukları ülke tarafından düzenlenmiş kimlik belgesinin fotokopisi. c) Tanıma veya denkliği talep edilen diploma veya mezuniyet belgesinin aslı ile Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri ya da Türkiye Cumhuriyeti noterleri tarafından onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi. ç) Yükseköğrenim süresi içinde alınmış olan bütün derslerin notlarını ve ders saatlerini gösteren not çizelgesi (official transcript) aslı, Avrupa Birliğine üye ülkelerden alınan diplomalar için diploma eki (diploma supplement) aslı ile Türkiye Cumhuriyeti Dış
Temsilcilikleri ya da Türkiye Cumhuriyeti noterleri tarafından onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi, diploma eki ibraz edemeyenlerin bu durumu açıklayan ve ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülkenin yetkili makamlarından edinecekleri belge. d) Mezun olunan yükseköğretim kurumuna başka bir yükseköğretim kurumundan transfer edilen dersler var ise bu dersleri gösterir not çizelgesi (official
/
transcript) aslı ile Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri ya da Türkiye Cumhuriyeti noterleri tarafından onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi. e) Yükseköğretim Kurulunun usul ve esaslarda belirlediği durumlarda, bir önceki eğitim-öğretime ilişkin olarak alınan diploma ya da mezuniyet belgesinin aslı veya bu diploma ya da mezuniyet belgesinin; alındığı kurum, Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri ya da
Türkiye Cumhuriyeti noterleri tarafından onaylı sureti. f) Türkiye Cumhuriyeti uyruklu başvuru sahiplerinden yükseköğrenim süresince kullanılan pasaportların asılları veya giriş-çıkış tarihlerini gösteren ve işlem gören sayfalarının Türkiye Cumhuriyeti noterleri ya da Türkiye Cumhuriyeti Dış
Temsilcilikleri tarafından onaylanmış okunaklı sureti ile il emniyet müdürlüğünden alınmış giriş-çıkış belgesi; çift uyruklu başvuru sahiplerinin öğrenim süresince öğrenim gördüğü ülkede yaşıyor olduğunu gösterir belge. g) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi sınavları ile öğrenci alan yurtdışı yükseköğretim programlarından mezun olanlardan ve Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetindeki yükseköğretim kurumlarından mezun olan başvuru sahiplerinden, Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Olan Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına
Dair Milletlerarası Anlaşma çerçevesinde ortaöğrenimini Türkiye’de tamamlayanların yükseköğretime başladıkları yıl Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi sınavları puan koşullarını sağladıklarını gösterir belge veya bu sınavlara muadil olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen sınav sonuçlarına ait belgeler. ğ) (Değişik:RG-20/10/2023-32345) Öğrenim görülen program dilinde Yükseköğretim Kurulunca kabul edilen sınavlardan Kurulun belirlediği puan/belge. h) Yüksek lisans (Değişik ibare:RG-15/3/2024-
32490) denklik başvurularında yüksek lisans tezinin biri basılı biri elektronik ortamda olmak üzere iki adet
örneği ile tez kapağının ve tez özeti kısmının Türkiye Cumhuriyeti Dış Temsilcilikleri ya da Türkiye
Cumhuriyeti noterleri tarafından onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi. ı) Yabancı uyrukluların, ön lisans, lisans veya yüksek lisans (Mülga ibare:RG-15/3/2024-32490) denklik belgesi başvurusunda bulunmalarının gerekçesini gösteren beyanı. i) Bu Yönetmelik kapsamında istenen belgelere ek olarak istenebilecek diğer belgeler, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. j) (Ek:RG-15/3/2024-32490)
(Değişik:RG-24/5/2024-32555) Ortaöğrenimlerini Türkiye’de tamamlayanların; Türkiye’de başarı sıralaması şartı aranan tıp, diş hekimliği, eczacılık ve hukuk programlarına denklik müracaatlarında, 7 nci maddenin beşinci fıkrasında belirtilen sıralamaya giremeyen yurtdışı yükseköğretim kurumuna kayıt olmaları halinde, ilgili yılda ÖSYM tarafından yapılmış olan merkezi yerleştirme sınavında programın asgari başarı sıralaması şartını sağlamış olduklarını gösterir sınav sonuç belgesi…(3) Başvuruda aranan belgelerde eksiklik tespit edilenler ile dosyaların incelenmesi sonucu kendilerinden ek belge istenen ilgililere, belgelerin tamamlanması için istenen belgenin türüne göre Kurul tarafından belirlenen bir süre verilir. Gerektiğinde ilgililerin talebi üzerine ek süre verilebilir. Bu belgelerin verilen süre içerisinde de tamamlanmaması hâlinde başvuru iade edilir.”
7.4 “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu
yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır: a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde
/
eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili yükseköğretim kurumunun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına, ç) Bu maddenin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçerek öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına, d)
Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına. (2) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır. (3) (Değişik:RG-30/7/2019-30847) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin
Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer, sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınarak usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur. (4) Mezun olunan programın alan ve derece bakımından aynısı veya benzeri Türk yükseköğretim sisteminde bulunmuyor ise bu
Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde, ilgililere diplomada belirtilen alanda Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olduğu tespit edilen ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans veya tezsiz yüksek lisans derecesinde denklik işlemi yapılır. (5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin
Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir. Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir. (6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim-öğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde
incelemeye tabi tutulur. b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Ancak bu programlarda alınan derslerin en az % 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutulur. c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir. ç) (Değişik:RG-9/4/2021-31449) Ortaöğretimini
Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (Mülga ibare:RG-14/4/2020-31099) (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. (Ek cümleler:RG-14/4/2020-31099) Bir eğitimöğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz. e) Tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen ön lisans, lisans veya yüksek lisans eğitimine eşdeğer olmayıp genellikle meslek eğitimini içeren ve alınmış olduğu ülkede bir üst öğrenime geçişe izin vermeyen veya
Türkiye’deki akademik derecelere karşılık gelmeyen ara derecelere ilişkin başvurular reddedilir. (7)
Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış olan ön inceleme raporu Komisyona sevk edilir. Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai rapor Yükseköğretim Yürütme
Kurulunda karara bağlanır.” 8. Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma Ve Denklik İşlemlerine İlişkin Çalışma Usul Ve
Esaslarının; 8.1. “Diploma denklik başvurularının reddini gerektiren durumlar” başlıklı 15. Maddesinde; “(1)
Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yurt dışı yükseköğretim kurumlarında görülen eğitim ve öğretim sonunda alınan mezuniyet belgesi ve/veya diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak öğreniminin en az %70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde başvuru dosyaları incelemeye tabi tutulur. b) Uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim ve öğretim süreci sonunda alınan mezuniyet belgesi ve/veya diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Ancak bu programlarda alınan derslerin en az % 70’inin örgün eğitim şeklinde alınması halinde başvuru dosyaları incelemeye tabi tutulur. c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara eş değer görülmemesi hâlinde başvuru reddedilir. ç) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına
girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan veya e-devlet üzerinden temin edilen doğrulama kodlu giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin hesaplanmasında Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. Bu süre her bir eğitim ve öğretim dönemi için % 70’den az olamaz, eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki süreler hesaplamaya dahil edilmez. Ön lisans eğitimini Türkiye’de tamamlayan ve ön lisans derslerini saydırarak yurt dışında lisans eğitimini tamamlayanlar için Bilim Alanı Danışma Komisyonu, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesindeki (TYÇ) kazanımları ve ilgili programın Türkiye’deki ilgili mevzuat ve program kazanımlarını dikkate alarak inceleme yapar…(2) Yukarıda belirtilen hususların tespiti halinde
Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan raporu Komisyona sunulur, Komisyonun incelemesi sonucundaki nihai rapor Komisyon üyeleri tarafından imzalandıktan sonra Kurulda karara bağlanır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda; denklik talebinin kabul edilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
11.1 Başvuranın; Beykent Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Hukuk Bölümü Adalet Programından
24.07.2015 tarihinde mezun olduğu,
11.2 Akabinde Makedonya, First Private University Fon Skojye Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt
yaptırdığı ve üniversiteden 02.11.2016 tarihinde mezun olduğu,
11.3 Başvuranın, diplomasına denklik verilmesi yönünde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına 28.11.2016
tarihinde başvurduğu, söz konusu başvurunun, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 03.08.2022 tarihli toplantısında Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 4. maddesinin 3.
fıkrası hükmü uyarınca iade edilmesine karar verildiği,
11.4 Söz konusu kararın iptali amacıyla Başvuran tarafından açılan dava sonucunda Ankara 5. İdare
Mahkemesinin 07/07/2023 tarih, / E., / K. sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği,
11.5 İlgilinin talebinin Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonun görüşü doğrultusunda; Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7/6-c hükümleri uyarınca reddedilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
12. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No.lu Protokol’ün 2. maddesinde hiç kimsenin eğitim hakkından yoksun bırakılamayacağı düzenleme altına almıştır.
13. Anayasa’nın 42. maddesinin birinci fıkrasında da AİHS Ek 1 No.lu Protokol’ün 2. Maddesindeki düzenlemeye benzer bir düzenlemeye yer verilerek; kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı ve öğrenim hakkının kapsamının kanunla düzenleneceği belirtilmiştir.
14. AİHM, eğitimin toplum için taşıdığı öneme karşın, birçok temel hak ve özgürlükte olduğu gibi eğitim hakkının da mutlak ve sınırsız bir hak olmadığını, niteliği gereği devlet tarafından düzenleme yapılmasını gerektirdiğinden bazı kısıtlamalara tabi tutulmasının da doğal olduğunu, eğitim kurumlarını düzenleyen kuralların, toplumun ihtiyaç ve kaynakları ile eğitimin farklı düzeylerine has özelliklerine göre, zaman ve mekân içinde değişiklik gösterebileceğini, bu nedenle, devletlerin bu konuda yapacakları düzenleme ve uygulamalarda belli bir takdir alanına sahip olduklarını, devletin bu takdir alanının, eğitim kurumunun seviyesinin yükseldikçe arttığını (AİHM, Ponomaryo¬vi/Bulgaristan, 5335/05, 21.06.2011), ancak, hiçbir kısıtlamanın söz konusu hakkı, esasına halel getirecek ve etkililiğini ortadan kaldıracak ölçüde engellememesi gerektiğini, söz konusu kısıtlamaların, ilgililerce öngörülebilir olması ve AİHS 1 No’lu
Protokol’ün 2. maddesi uyarınca meşru bir amaç izlemesi gerektiğini (AİHM, Leyla Şahin /Turkey, 44774/98, 10.11.2005) belirtmektedir.
15. AYM ‘de; Anayasa’nın 42’nci maddesinin ilk fıkrasında, eğitim hakkının teminat altına alındığını, bu hakkın eğitim kurumlarına erişimi içermesinin yanında, hakkın etkili olması için ilaveten eğitim alan kişinin aldığı eğitimden menfaat sağlama imkânına da sahip olmasını içerdiğini, bu imkâna sahip olabilmek için ise bir ülkede yürürlükte olan kurallara uygun olarak tamamlanan eğitimin ülkenin resmî makamlarınca tanınması gerektiğini, kişilerin yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumunda tamamladığı eğitime karşılık aldığı diplomaya denklik verilmemesinin de eğitim hakkına müdahale teşkil ettiğini bu bağlamda; Anayasa’nın 13’üncü maddesinde belirtilen koşullara riayet edilmediği müddetçe yapılan sınırlamaların
Anayasa’nın 42. maddesinin ihlalini teşkil edeceğini belirtmiştir. ( AYM’nin 2020/4244 Başvuru Numaralı ve 23/2/2022 tarihli Kararı)
16. Başvuranın; “denklik talebinin hukuka aykırı olarak reddedildiği” iddiasına ilişkin olarak;
16.1 Yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst
kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemek amacıyla çıkarılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7. maddesi kapsamında yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisan üstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim
Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
16.2 Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından da yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan
ön lisans, lisans, yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerinde uyulacak usul ve esasları belirlemek amacıyla Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği çıkarılmıştır.
16.3 Denklik; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinde; Yükseköğretim
Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki
/
yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesi olarak tanımlanmıştır. Diploma denklik belgesi ise; yurtdışı yükseköğretim kurumlarından alınan diplomanın, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaya eşdeğer olduğunu gösteren bir belgedir.
16.4 Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. maddesinde; mezuniyet
tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu yapılacak işlemler belirtilmiş olup; mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde denklik başvurusunun reddedileceği düzenlenmiştir.
16.5 Somut olayda idarenin ret gerekçesinin; Başvuranın, 01.10.2015-02.11.2016 tarihleri arasında
(180 AKTS ile) First Private University FON Skopje’de eğitim gördüğü, First Private University FON
Skopje öğrencinin yatay geçiş başvurusunun değerlendirilerek, Beykent Üniversitesi Adalet ön lisans programından 11 tane dersin toplam 69 AKTS olarak transferini onayladığı, öğrenci mezuniyeti için gerekli olan 180 AKTS’nin toplam 69 AKTS’sini mezun olduğu First Private University FON Skopje’de okumadığının tespit edildiği, başvuranın öğreniminin % 38’ini başka üniversitede, % 62’sini ise mezun olduğu üniversitede tamamladığı, bu durumun eğitim-öğretimin kalitesi hakkında şüphe uyandırdığı, ayrıca adayın ilgili üniversitede 6 dönem eğitim alması gerekirken 2 dönem eğitim aldığı, 111 AKTS’lik dersleri
2 dönemde alıp başarılı sayıldığı, bir öğrencinin 2 dönem eğitimle hukuk fakültesi mezunu olarak
kabulünün mümkün olmadığı, ilgilinin öğreniminin en az % 70’ini bu yükseköğretim kurumunda tamamlamadığı, bu oranın % 62 olarak gerçekleştiği, Türkiye’de ön lisanstan aldığı dersleri 4 dönem olarak Makedonya hukuk lisans eğitimine saydırdığı, Beykent Üniversitesi Adalet Ön Lisans
Programından 11 tane dersin hukuk fakültesinden alınan derslere denk sayılarak lisans dersi yerine saydırılıp saydırılamayacağına, başvuranın aldığı dersler, ders içerikleri ile öğrenim çıktıları dikkate alınarak Türk Hukuk Fakültelerinde verilen eğitime denk kabul edilip edilemeyeceğine ilişkin olarak, İstanbul, Galatasaray, Sakarya, Selçuk, Kırıkkale, Trabzon Üniversiteleri Hukuk Fakültelerinden resmi olarak görüş sorulduğu, gelen cevabi yazılarda, adayın ön lisanstan aldığı derslerin hukuk fakültesinde verilen ders içerikleri ile uyumlu olmadığı, öğrenim kazanımlarının yetersiz olduğu, ön lisans derslerinin lisans dersi olarak saydırılamayacağı, adayın aldığı iddia ettiği eğitimin hukuk fakültesi lisans eğitimi olarak kabul edilemeyeceği görüşlerinin bildirildiği, ilgilinin aldığı hukuk eğitiminin Türk yükseköğretimindeki hukuk eğitimine nazaran Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim İle İlgili Belgelerin
Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin VI. Bölümünün 1. maddesinde belirtildiği şekliyle “önemli bir farklılığının” bulunduğu ve Türk yükseköğretim sistemi çerçevesinde hukuk alanındaki kazanımlarını elde edebilmesi ve denklik işlemine tabi tutulabilmek için yönetmelikte aranan diğer şartlar olan programa göre temel kazanımlar, yetkinlikler ve öğretimin niteliğini sağlamadığı, aldığı eğitimin ülkemizdeki diplomalara eşdeğer nitelikte olmadığı, aldığı eğitim konusunda tereddüt oluşturduğu ve bu tereddüdün de Seviye ve Yeterlilik Belirleme Sistemi içinde yer alan sınav ya da başka hususlarla giderilemeyeceği hususlarına ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
16.6 Anayasa’nın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere
üç alt ilkeden oluşmaktadır. Elverişlilik öngörülen müdahalenin amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, gereklilik amaç bakımından müdahalenin zorunlu olmasını yani aynı amaca daha hafif bir müdahale ile
/
ulaşılmasının mümkün olmamasını, orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında makul bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir. Buna göre eğitim hakkına yapılan müdahalenin Anayasa’ya uygun olabilmesi için amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasının yanında gerekli olması da gerekir. Gereklilik yukarıda da belirtildiği üzere hakka müdahale teşkil eden birden fazla araç arasından hakkı en az zedeleyen aracın seçilmesini ifade etmektedir. Hak ve özgürlüğü sınırlayan tedbirlerden hangisi diğerlerine nazaran hakkın norm alanına daha az müdahale edilmesi sonucunu doğuruyorsa o tedbirin tercih edilmesi gerekir. Bununla birlikte hakka müdahale oluşturacak aracın seçiminde kamu otoritelerinin belli ölçüde takdir payının bulunduğu da kabul edilmelidir. Zira yetkili kamu makamları, öngörülen amaca ulaşılması bakımından hangi aracın etkili ve verimli sonuçlar doğuracağına ilişkin olarak isabetli karar verme noktasında daha iyi bir konumdadır. Özellikle alternatif aracın bulunmadığı veya mevcut alternatiflerin öngörülen meşru amaca ulaşılması bakımından etkili olmadığı ya da daha az etkili olduğu durumlarda kamu makamlarının araç seçimi hususundaki tercih yetkisinin gereklilik kriterini sağlamadığının söylenebilmesi için çok güçlü nedenlerin bulunması gerekir. (AYM’nin 2017/38317 Başvuru Numaralı ve 13.01.2021 tarihli Kararı)
16.7 Ülkemizin yükseköğretim sisteminde, “Hukuk” programlarına, başarı sırası en düşük 125.000 olan
adayların kontenjan dahilinde yerleştirme işlemi yapılarak belirli bir başarı seviyesinin zorunlu tutulmaktadır. Yükseköğretim Kurulu, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğin tespit edilmesi hususunda yetkili kamu otoritesi olarak, yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların denkliğini tespit ederken, sahte ve niteliksiz üniversitelerden alınan diplomalar, mevzuata aykırı yapılan yatay ve dikey geçişler ve eğitim görülen ülkede yetersiz kalış süreleri gibi ulusal yükseköğretim kalitesini bozmaya veya dolanmaya yönelik tehditlere karşı gerekli önlemleri almakla da görevlidir. Bu anlamda Kurulun, yurtdışındaki bir üniversitede hiçbir sınava tabi olmadan Hukuk programından mezun kişilerin diplomalarına denklik verilmesi halinde bunun ülkemizdeki merkezi sınav ve yerleştirme sistemini dolanmak için bir yol haline geleceği ve bu durumun yükseköğretim sistemimiz açısından kamu düzenini bozucu bir nitelik taşıdığı tespiti son derece önemlidir. (Bkz: Kamu Denetçiliği
Kurumunun 2023/6702 Başvuru Numaralı ve 02/02/2024 tarihli Ret Kararı )
16.8 Başvurucunun, adalet ön lisans programını tamamlayarak 2015 yılında kaydolduğu Kuzey Makedonya
Cumhuriyeti First Private University Fon Skopje Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2017 yılında mezun olarak, hukuk lisans diplomasına denklik belgesi verilmesi talebiyle Yükseköğretim Kuruluna (YÖK)
başvurduğu ve YÖK, tarafından başvurucunun Kuzey Makedonya Cumhuriyetinde kalış süresinin elli sekiz gün olduğu ve bu sürenin hukuk lisans eğitiminin tamamlanması açısından yetersiz olduğu gerekçesiyle ret işlemi tesis edilen bir başvuruda; Anayasa Mahkemesi tarafından; başvurucunun diploma denklik talebinin reddedilmesine ilişkin kararın ölçülü ve başvurucunun eğitim hakkına yapılan müdahalenin gerekçelerinin ilgili ve yeterli olduğu değerlendirmesi ile; eğitim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle Kabul Edilemez Olduğuna karar verilmiştir. (Bkz: Anayasa
Mahkemesinin 2019/41204 Başvuru Numaralı ve 07.06.2023 tarihli Kararı)
16.9 Somut olayda; meri mevzuat kapsamında yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön
lisans, lisans ve lisan üstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır. Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7. Maddesi
kapsamında mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde denklik başvurusunun reddedileceği, belirtilerek; Yükseköğretim Kuruluna bir takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak idarenin takdir yetkisine sahip olması, elbette ki yetkinin sınırsız olduğu anlamına da taşımamaktadır. Zira idareye her ne kadar geniş yetkiler verilse de gerek yargı içtihatlarında gerekse de doktrinde; takdir yetkisinin kamu hizmeti gerekleri, kamu yararı, sosyal devlet ilkesi, eşitlik ilkesi, ölçülülük ilkesine uygun olarak kullanılması gerektiği öngörülmüştür.
Başvurucunun, adalet ön lisans programını tamamlayarak 2015 yılında kaydolduğu First Private University
Fon Skojye Üniversitesi Hukuk Fakültesinden 2016 yılında mezun olarak hukuk lisans diplomasına denklik belgesi verilmesi talebiyle Yükseköğretim Kuruluna başvurduğu ve idare, tarafından başvurucunun, öğrenci mezuniyeti için gerekli olan 180 AKTS’nin toplam 69 AKTS’sini mezun olduğu First Private
University FON Skopje’de okumadığının tespit edildiği, başvuranın öğreniminin % 38’ini başka üniversitede, % 62’sini ise mezun olduğu üniversitede tamamladığı, bu durumun eğitim-öğretimin kalitesi hakkında şüphe uyandırdığı, ayrıca adayın ilgili üniversitede 6 dönem eğitim alması gerekirken 2 dönem eğitim aldığı, 111 AKTS’lik dersleri 2 dönemde alıp başarılı sayıldığı, bir öğrencinin 2 dönem eğitimle hukuk fakültesi mezunu olarak kabulünün mümkün olmadığı, yine Türk hukuk fakültelerinde verilen eğitime denk kabul edilip edilemeyeceğine ilişkin olarak, İstanbul, Galatasaray, Sakarya, Selçuk, Kırıkkale, Trabzon Üniversiteleri Hukuk Fakültelerinden resmi olarak görüş sorulduğu, gelen cevabi yazılarda adayın ön lisanstan aldığı derslerin hukuk fakültesinde verilen ders içerikleri ile uyumlu olmadığı, öğrenim kazanımlarının yetersiz olduğu, ön lisans derslerinin lisans dersi olarak saydırılamayacağı, adayın aldığını iddia ettiği eğitimin hukuk fakültesi lisans eğitimi olarak kabul edilemeyeceği görüşlerinin de bildirildiği, bu kapsamda Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin 7.
Maddesinin “c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir.” hükmü uyarınca tesis edilen ret işleminde takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanılmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamamıştır.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Yönetmelik hükmü doğrultusunda tesis edilen şikayete konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın 28.11.2016 tarihli denklik başvurusu hakkında Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 03.08.2022 tarihli toplantısında karar verildiği, buna göre idarece yapılan inceleme ve araştırmanın yaklaşık 6 senede tamamlandığı, bu sürenin makul kabul edilemeyeceği anlaşıldığından, idare tarafından, iyi yönetim ilkelerinden “makul sürede karar verme” ilkesine uygun davranılması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre; başvuranın talebinin REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/