|
ÖZET: Başvuran, Antalya Bilim Üniversitesi Psikoloji bölümüne kayıt yaptırdıktan sonra, daha önce tamamladığı İngilizce hazırlık sınıfı nedeniyle muafiyet talebinde bulunmuştur. Ancak, üniversite, mezuniyetinin üzerinden yedi yıl geçtiği gerekçesiyle bu talebi reddetmiştir. Başvuran, bu kararın mantıksız olduğunu ve üniversitenin muafiyet kriterlerini açıkça belirtmediğini ifade ederek, keyfi bir uygulama ile karşılaştığını savunmuştur. Ayrıca, yüksek lisans ve doktora eğitimini Türkçe yapmış olmasının, İngilizce yeterliliğini etkilemeyeceğini belirtmiştir.
Antalya Bilim Üniversitesi, muafiyet talebini değerlendirirken, Yükseköğretim Kurulu ve kendi yönetmeliklerine atıfta bulunarak, başvuranın gerekli şartları sağlamadığını belirtmiştir. Başvuran, 9-10 Eylül 2024 tarihlerinde yapılan İngilizce yeterlilik sınavında, belirlenen başarı notunu geçememiştir. Üniversite, başvuranın dil yeterliliğini artırmak amacıyla sınavdan muaf tutulamayacağına karar vermiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın muafiyet talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirterek, üniversitenin kararını desteklemiştir. Başvuran, bu karara itiraz edebilir ve yargı yoluna başvurabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12778-S.24.19292
BAŞVURU NO : 2024/12158
KARAR TARİHİ : 22.11.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANTALYA BİLİM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yabancı dil zorunlu hazırlık sınıfından muaf tutulma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 01.10.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu tarihli başvuruda, özetle;
2024 yılında Antalya Bilim Üniversitesi Psikoloji lisans bölümünü kazandığını, Resmi gazetede
yayımlanan 13/09/2021 tarihli 31597 sayılı ABÜ Yabancı Diller Yüksekokulu Yabancı Dil Eğitim
Programı Yönetmeliğinin 3’üncü bölümü 6’ncı bendine istinaden daha önce hazırlık sınıfını başarı ile tamamlaması nedeniyle resmi evraklarını sunarak muafiyet talep ettiğini, 2013 yılında İngilizce hazırlık sınıfını bitirdiğini, 2017 yılında Yeditepe Üniversitesi İngilizce Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler lisans bölümünü tamamladığını, 2022 yılında ise Milli Savunma Üniversitesi Atatürk Stratejik Araştırmalar
Enstitüsü’nden Yüksek Lisans derecesini aldığını, hâlihazırda Akdeniz Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olduğunu ve yeterlilik aşamasında bulunduğunu, Üniversitenin hazırlık sınıfı muafiyet talebini reddetme gerekçesinin “İngilizce mezuniyetinizin üzerinden 7 yıl geçmiş” şeklinde ifade edildiğini, bunun mantığa aykırı olduğunu, gerekçesinde başvuranın Yüksek Lisans ve Doktora eğitimini Türkçe dilinde yaptığının belirtildiğini ve keyfi gerekçelerle talebinin reddedildiğini, Lisansüstü eğitim süresince hazırladığı tezler ve yayınlarının uluslararası hakemli dergilerde yayımlandığını, adı geçen makalelerde birçok İngilizce kaynağa atıfta bulunduğunu, Üniversite’nin yönetmelikte neye göre muafiyet hakkı verdiğini açıkça belirtmediğini, uygulamada keyfi bir tavır benimsediğini, bu durumun adalet, şeffaflık ve hakkaniyet ilkelerini göz ardı ettiğini, tarafına verilen resmi yazılı yanıtta pek çok maddi hatanın bulunduğunu, bu durumun adı geçen idarenin ciddiyetten uzak olduğunun diğer bir göstergesi olduğunu ifade ederek
İngilizce Hazırlık sınıfından muaf tutulmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 09/10/2024 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına cevaben gönderilen Antalya Bilim Üniversitesi Rektörlüğü’nün 18/10/2024 tarih ve – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
“…23/06/2016 tarihli, 29662 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı
Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelikte yer alan 6ıncı madde 3 üncü fıkra, “Aşağıdaki öğrenciler yabancı dil seviye tespit ve yeterlilik sınavından muaftır: a) En az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar. b) Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarında yükseköğretim kurumu senatosunun belirlediği puanla başarılı olanlar.” hükümlerini getirmek suretiyle muafiyet kapsamını belirlemekte ve aynı maddenin ilk fıkrasında seviye belirleme sınavının yöntemi ve uygulaması yükseköğretim kurumu olan
Üniversitemiz yönetim kurullarına bırakılmaktadır.
13/09/2021 tarih ve 31597 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Antalya Bilim Üniversitesi Yabancı Diller
Yüksekokulu Yabancı Dil Eğitim Programı Yönetmeliği’nin, 9uncu maddesinin 6ıncı bendinde “Daha önce yerleşmiş olduğu bir yükseköğretim kurumunda yabancı dil hazırlık eğitimini başarıyla tamamlamış öğrenciler, bu durumlarını belgeleyerek Üniversitenin yabancı dil hazırlık sınıfından muaf tutulmaları talebiyle başvuruda bulunabilirler. Bu öğrencilerin Üniversitenin B2 Sınavı ve İngilizce hazırlık sınıfı eğitiminden muaf tutulup tutulmayacaklarına Yüksekokul Yönetim Kurulu karar verir. Muafiyetleri onaylanmayanlar Üniversitenin B2 Sınavına girmek ve söz konusu sınavdan Senato tarafından belirlenen düzeyde puan almak zorundadırlar.” denilmek suretiyle Üniversitemizin muafiyet konusunda izleyeceği adımlar Yönetmelik hükmünde ortaya konulmaktadır. Yukarıda belirtilen YÖK ve Üniversitemiz mevzuatı, muafiyet kapsamını belirlemiş ve başvurucunun, Üniversitemize sunduğu bilgi ve belgeler arasında anılan hükümlere göre muaf sayılmasını gerektirecek bir niteliği haiz olmadığı açıktır.
YÖK mevzuatına göre muafiyet kapsamına girmediği açık olan öğrencinin, Üniversitemiz mevzuatına göre yapılan değerlendirmede; numaralı ’in 9 ve 10 Eylül 2024 tarihli İngilizce
Muafiyet sınavına girdiği, bu sınavdan 100 puan üzerinden 55 puan aldığı, Antalya Bilim Üniversitesi
Yabancı Diller Yüksekokulu Yabancı Dil Eğitim Programı Yönetmeliği 9uncu maddenin 2inci bendine göre
Hazırlık Bitirme Sınavı/Hazırlık Muafiyet/B2 Sınavı başarı notunun 100 üzerinden en az 70 olduğu ve öğrencinin bu sebeple başarısız sayıldığı anlaşılmaktadır…
, 2013 yılında İngilizce hazırlık sınıfını bitirdiğini, 2017 yılında Yeditepe Üniversitesi
İngilizce Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler lisans bölümünü tamamladığını belirtmiştir … Bu tarihler göz önünde bulundurulduğunda eğitim dili İngilizce olan lisans eğitimini 7 yıl önce tamamlamıştır. Diğer Yüksek Lisans ve Doktora eğitim programları Türkçe dilindedir. Bilindiği üzere, yabancı dil sınav sonuçları belirli bir süre aşımında geçersiz hale gelmektedir. Yüksek Öğretim Kurulu
Başkanlığı’nın 07/06/2016 tarihli 75850160-199-34014 sayılı Yabancı Dil Sınavlarının geçerlilik sürelerine dair Üniversitelere göndermiş olduğu belgede KPDS, ÜDS, YDS, e-YDS sınav sonuçlarının sınav tarihinden itibaren 5 yıl geçerlilik süresi olduğu açıkça belirtilmiştir … Sınav sürelerinin geçerlik süresi web sitemizde de yer almaktadır… Ayrıca uluslararası çapta yapılan sınavlar incelendiğinde, IELTS, TOEFL IBT, vs. sınav sonucunun geçerlilik süresi sınavın yapıldığı tarihten itibaren 2 yıl geçerli olduğudur…
Yukarıda belirtilen tüm değerlendirmeler ışığında öğrencinin muafiyet talebi Yüksekokulumuz Yönetim
Kurulu tarafından reddedilmiş olup öğrencinin İngilizce Yeterlik Sınavına girmesi gerektiği tarafına tebliğ edilmiştir … Ayrıca adı geçen öğrenci kurumsal e-posta adresimize ( @antalya.edu.tr) 27 Temmuz 2024 tarihinde Üniversitemizin Psikoloji bölümünü tercih etmeyi planladığını ve daha önceki hazırlık durum belgesinin geçerli olup olmayacağını sormuştur. Öğrenciye cevaben belgenin kabul edilmeyeceği ve sınava girmesi gerektiği şeklinde dönüş yapılmıştır … 9 ve 10 Eylül 2024 tarihinde yapılan İngilizce Yeterlik Sınavı sonucuna 18/09/2024 tarihinde itiraz etmiş ve sınav sonucuyla ilgili Ölçme ve Değerlendirme Komisyonu
Başkanımız Öğr. Gör. ile görüşmüştür. Öğr. Gör. , ölçme değerlendirme
alanında 10 yılı aşkın süredir aktif görev yapmakta, bu alanda yurtiçi ve yurtdışı eğitimler almış bir uzmandır…
İlgili öğrencinin, eğitim dili 100% İngilizce olan ve akademik düzeyde İngilizce seviyesi gerektiren Psikoloji
Bölümüne yerleştirileceği dikkate alındığında, alınan kararın öğrencinin dezavantajı olarak değerlendirilmeyip aksine İngilizce düzeyini istenen seviyeye yükseltmesi için bir imkân tanınması şeklinde değerlendirilmesi kanaatimizce daha sağlıklı olacaktır.” açıklamalarına yer vermiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmünü amirdir.
5. 04/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun; 5.1. ‘Ana ilkeler’ başlıklı 5inci maddesinin ı bendi “ (Değişik: 29/5/1991 – 3747/1 md.) Yükseköğretim kurumlarında, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk dili, yabancı dil, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre iş güvenliği uzmanı olabilecek mezunları yetiştiren fakültelerde iş sağlığı ve güvenliği zorunlu derslerdendir. Ayrıca, zorunlu olmamak koşuluyla beden eğitimi veya güzel sanat dallarındaki derslerden birisi okutulur. Bütün bu dersler en az iki yarıyıl olarak programlanır ve uygulanır.” hükmünü; 5.2. ‘Yabancı dil hazırlık eğitim – öğretimi’ başlıklı 49uncu maddesi; “Eğitim – öğretimini kısmen veya tamamen bir yabancı dilden yapan Yükseköğretim Kurumları, kaydını yaptıran öğrencileri, öğrenimde kullanılacak yabancı dilde bir yeterlilik sınavına tabi tutarlar. Yetersiz bulunan öğrenciler için esasları
Yükseköğretim Kurulunca tespit edilecek, bir yıla kadar süreli, bir yabancı dil hazırlık öğrenimi uygulanır.
(Mülga son cümle: 19/11/2014-6569/33 md.) (…) Normal öğrenimin devamı süresince öğrencilerin yabancı dil bilgilerinin geliştirilmesi için öğretim kurumlarınca gerekli önlemler devamlı şekilde alınır.” hükmünü amirdir.
6. 23/06/2016 tarihli 29662 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında
Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin
Yönetmeliğin; 6.1. ‘Kapsam’ başlıklı 2nci maddesinde “Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununa tabi olarak kurulan yükseköğretim kurumlarında yapılan her türdeki yabancı dil öğretimi ve yabancı dille öğretimi kapsar.” denilmekte, 6.2. ‘ Tanımlar’ başlıklı 4üncü maddesinde “…Seviye tespit sınavı: Öğrencinin hazırlık sınıfı eğitimine hangi düzeyden devam edeceğini belirleyen sınavı, d) Yabancı dilde eğitim: Programın öğretim müfredatının tamamının yabancı dilde verildiği eğitimi, e) Yeterlilik sınavı: Öğrencinin program için istenen yabancı dil düzeyi ile yeterliliğine sahip olup olmadığını veya yabancı dil yeterliliğini kazanıp kazanmadığını ölçen sınavları, f) Zorunlu hazırlık sınıfı: Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programlarda öğrencinin devam etmek zorunda olduğu yabancı dil eğitimini, … ifade eder” denilmekte,
6.3. ‘Yabancı dil yeterlilik ve seviye tespit sınavları’ başlıklı 6ncı maddesinde, “(1) Öğretim dili kısmen veya tamamen yabancı dilde olan yükseköğretim programına ilk defa kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdığı öğretim yılının başında, yükseköğretim kurumları tarafından düzenlenen yabancı dil seviye tespit ve/veya yeterlilik sınavına tabi tutulurlar. Yükseköğretim kurumları, senato kararı ile yabancı dil seviye tespit sınavı ile yeterlilik sınavını tek bir sınav veya ayrı ayrı sınavlar halinde uygulayabilir.(2) Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından alınan puana göre öğrencinin yabancı dil hazırlık sınıfından muaf olup olmadığı ile yabancı dil hazırlık sınıfında hangi seviyeden öğrenim göreceği belirlenir.(3) Aşağıdaki öğrenciler yabancı dil seviye tespit ve yeterlilik sınavından muaftır: a) En az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar. b) Yükseköğretim
Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarında yükseköğretim kurumu senatosunun belirlediği puanla başarılı olanlar. 4)
Üçüncü fıkranın (b) bendi kapsamına giren sınavlarda alınan puanın değerlendirmeye alınabilmesi için, sınavı yapan ilgili kurumlar tarafından belirlenen sınav geçerlilik süresi esas alınır. Sınavın geçerlilik süresinin belli olmaması halinde bu süre Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.” 6.4. ‘Yabancı dille öğretim ve yabancı dil hazırlık sınıfı’ başlıklı 8inci maddesinde “(1) Yükseköğretim kurumlarında önlisans, lisans veya lisansüstü programlarda senato kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı alınarak kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim verilebilir. Bu programlarda zorunlu hazırlık sınıfı açılır. …(3) Yükseköğretim kurumları senatoları, hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin kazandırılması ve yabancı dil bilgi düzeyinin ölçülmesine ilişkin düzenlemeleri belirler. (4)
Kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim veren programlarda; a) Hazırlık sınıfı uygulanması zorunludur. b) Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavında başarılı olanlar ile sınavdan muaf olanlar hariç olmak üzere önlisans, lisans veya lisansüstü programlara kayıt yaptırmış olan öğrenciler yabancı dil hazırlık sınıfına devam etmekle yükümlüdürler. …
7. 13/09/2021 tarih ve 31597 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Antalya Bilim Üniversitesi Yabancı
Diller Yüksekokulu Yabancı Dil Eğitim Programı Yönetmeliğinin; 7.1. ‘Amaç’ başlıklı 1inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; Antalya Bilim Üniversitesine bağlı lisans programlarına kabul edilen öğrencilerin yabancı dil seviyelerini Üniversitedeki dersleri takip edebilecek düzeye getirmek için yürütülen eğitim-öğretim ile ilgili esasları düzenlemektir.” denilmekte.
7.2. ‘Hazırlık Bitirme Sınavı/B2 Sınavı’ başlıklı 9uncu maddesinde; “(1) B2 Sınavı, her akademik yılın başında, güz yarıyılı sonunda ve bahar yarıyılı sonunda olmak üzere yılda en az üç defa yapılır.
Gerektiğinde yaz okulu sonunda, ek kontenjanla, yatay geçişle veya YÖK tarafından belirlenen tarihe kadar
Üniversiteye kabul edilen öğrenciler için de Hazırlık Bitirme Sınavı/Hazırlık Muafiyet/B2 Sınavı yapılabilir.
(2) B2 Sınavında başarı notu en az 100 üzerinden 70’dir.
(3) Akademik yılın başında yapılan B2 Sınavına yeni kayıt yaptıran öğrenciler ile bir önceki akademik yılda
B2 Sınavından başarılı olamayan öğrenciler alınır.
(4) En az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar hazırlık sınıfından muaftırlar. Bu öğrenciler doğrudan lisans programlarına başlarlar.
(5) Herhangi bir nedenle B2 Sınavına girmeyenlere telafi sınav hakkı verilmez.
(6) Daha önce yerleşmiş olduğu bir yükseköğretim kurumunda yabancı dil hazırlık eğitimini başarıyla tamamlamış öğrenciler, bu durumlarını belgeleyerek Üniversitenin yabancı dil hazırlık sınıfından muaf
tutulmaları talebiyle başvuruda bulunabilirler. Bu öğrencilerin Üniversitenin B2 Sınavı ve İngilizce hazırlık sınıfı eğitiminden muaf tutulup tutulmayacaklarına Yüksekokul Yönetim Kurulu karar verir.
Muafiyetleri onaylanmayanlar Üniversitenin B2 Sınavına girmek ve söz konusu sınavdan Senato tarafından belirlenen düzeyde puan almak zorundadırlar….” denilmektedir.
7.3. ‘Dış sınavlarla yeterlik’ başlıklı 10uncu maddesinde; “Senato tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil yeterlik sınavlarından birinden, yine Senato tarafından belirlenen düzeyde başarılı olduğunu belgeleyen öğrenciler, kabul edildikleri lisans programlarına başlarlar.
(2) Sınav sonuçlarının değerlendirmeye alınabilmesi için sınavın yapıldığı tarihten itibaren sınavın kendi geçerlik süresini aşmamak kaydıyla, sınav sonuç belgelerinin asıllarının sunulması şarttır. Yüksekokul, sınav sonuçları hakkında araştırma ve şüpheli bulduğu sınav sonuçlarını kabul etmeme hakkına sahiptir.” denilmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, Antalya Bilim Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Psikoloji Bölümü’ne 2024 –
2025 akademik yılında kaydını yaptıran ’in daha önce hazırlık sınıfını başka bir
Üniversitede tamamlamış olması nedeniyle yeni kayıt olduğu Bölüm’de hazırlık sınıfından muaf tutulması talebinin, adı geçen İdare tarafından reddedilmesi üzerine Kurumumuza yapmış olduğu hazırlık sınıfından muafiyetinin sağlanması talebi hakkındadır.
10. Dosya muhteviyatı ile somut olay incelendiğinde; 10.1. Başvuranın Bursa Orhangazi Üniversitesi’nde 2012-2013 akademik yılında hazırlık sınıfını tamamladığı, Milli Savunma Üniversitesi Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Güvenlik Araştırmaları
Tezli Yüksek Lisansını 09/05/2022 tarihinde tamamladığı, hâlihazırda Akdeniz Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Kadın Çalışmaları Bölümünde doktora öğrenciliğinin devam ettiği; 10.2. 2024 yılında YKS yerleştirme puanı ile Antalya Bilim Üniversitesi Psikoloji Bölüme kayıt yaptırmaya karar verdiği, bu doğrultuda öncelikle 27/07/2024 tarihinde Antalya Bilim Üniversitesi’nin
@antalya.edu.tr adresine bir eposta atarak 2012-2013 döneminde tamamlamış olduğu Hazırlık Sınıfına ilişkin belgeler ile hazırlık sınıfından muaf tutulup tutulamayacağını sorduğu, tarafına verilen yanıtta
‘hazırlık belgelerinin kabul edilmediği’nin belirtildiği, başvuranın 22/08/2024 tarihli dilekçesi ile eklerine hazırlık bitirme belgesi, lisans mezuniyet transkripti ve belgesi, Yüksek Lisans mezuniyet belgesi ve son olarak doktora öğrencilik belgesini de ekleyerek mezkur Yönetmeliğin ilgili maddesi gereğince hazırlık sınıfından muaf olmak talebi ile Yabancı Diller Yüksekokuluna başvuruda bulunduğunu, Yüksekokul
Yönetim Kurulu’nun kararının tarafına 29/08/2024 tarihli yazı ile iletildiği, anılan Yönetim Kurulu
Toplantısında başvuranın belgelerinin incelendiği ve başvuranın hazırlık sınıfını 2012-2013 akademik yılında tamamlamış olması, dolayısıyla İngilizce diline maruziyetinin üzerinden yedi yıl geçmesi, öğrencisi olduğu doktora programının da Türkçe olması, kaydını yaptırdığı programın dilinin İngilizce olması gerekçeleri ile hazırlık muafiyet sınavına girmesinin ve 100 puan üzerinden en az 70 puan almasının gerektiğine oybirliği ile karar verildiği; 10.3. Başvuranın 9-10/09/2024 tarihlerinde hazırlık muafiyet sınavına girdiği, anılan sınavın okuma, dinleme, konuşma ve yazma olmak üzere dört farklı bölümden oluştuğu, başvuranın sırasıyla 10 üzerinden
3 puan, 10 üzerinden 3 puan, 20 üzerinden 14 ve 20 üzerinden 13 puan aldığı, bu sınava 18/09/2024
tarihinde itiraz ettiği ve sınav kâğıdını görmek istediği, aynı tarihte sınav kâğıdını gördüğü ve sınavda maddi hata olmadığına dair tutanağı imzaladığı görülmektedir.
11. Uyuşmazlığa konu mevzuata bakıldığında 2547 sayılı Kanunun 49uncu maddesi ile eğitim öğretimini kısmen veya tamamen yabancı dilde yapan yükseköğretim kurumlarının kayıt olan öğrencileri ilgili yabancı dilde bir yeterlilik sınavına tabi tutacakları, yetersiz bulunan öğrenciler için bir yıla kadar bir yabancı dil hazırlık öğreniminin uygulanacağı, esasların ise Yönetim Kurulunca tespit edileceği ifade edilmiştir.
Sözkonusu esasların belirlendiği ve 6 nolu paragrafta yer verilen Yönetmeliğin 6ıncı maddesinde Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından alınan puana göre öğrencinin yabancı dil hazırlık sınıfından muaf olup olmadığı ile yabancı dil hazırlık sınıfında hangi seviyeden öğrenim göreceği belirleneceği, 3üncü fıkrasının birinci ve ikinci bendinde ise kimlerin bu sınavlardan muaf tutulacağının belirlendiği, buna göre en az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar ile Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarında yükseköğretim kurumu senatosunun belirlediği puanla başarılı olanların seviye tespit sınavı ve/veya yeterlilik sınavından muaf tutulacağının kurala bağlandığı görülmektedir.
12. Yükseköğretim Kurulu Yönetmeliği kapsamında hazırlanan Antalya Bilim Üniversitesi Yabancı Diller
Yüksekokulu Yabancı Dil Eğitim Programı Yönetmeliği’nin seviye tespit ve yeterlilik sınavlarına ilişkin maddesi incelendiğinde, sözkonusu sınavlardan muaf tutulacak kişiler arasında daha önce hazırlık sınıfını başka bir yükseköğretim kurumunda tamamlamış öğrencilerin de yer aldığı, bu öğrencilerin hazırlık sınıfından muaf tutulmak üzere Yüksekokul Müdürlüğüne başvurabileceklerinin ve muafiyete ilişkin kararın Yüksekokul Yönetim Kurulu tarafından verileceğinin kurala bağlandığı görülmektedir. Dolayısıyla, idareye daha önce hazırlık sınıfını başka bir yükseköğretim kurumunda tamamlamış öğrencilerin hazırlık sınıfından muaf tutulup tutulmayacağına ilişkin bir takdir yetkisinin tanındığı, bu öğrencilere doğrudan muafiyet hakkının verilmediği anlaşılmaktadır. Diğer yandan, mezkûr Kanunun 10uncu maddesinde hazırlık sınıfından muaf tutulacaklar arasında Senato tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil yeterlik sınavlarından birinden, yine Senato tarafından belirlenen düzeyde başarılı olduğunu belgeleyen öğrenciler de sayılmakla birlikte ilgili belgelerin sürelerinin geçerli olması ve İdarece şüpheli bulunmaması koşullarının da düzenlendiği görülmektedir.
13. Özetle, Antalya Bilim Üniversitesi’nin eğitim-öğretim dili tamamen yabancı dilde olan bir programına kayıt yaptıran bir öğrencinin B2 sınavına girmeksizin doğrudan lisans programına başlayabilmesi başka bir deyişle hazırlık sınıfından muaf tutulabilmesi için;
“En az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlamış olması; Senato tarafından eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil yeterlik sınavlarından birinden, yine
Senato tarafından belirlenen düzeyde başarılı olduğunu belgelemiş olması; Son olarak, daha önce başka bir yükseköğretim kurumunda tamamlamış olduğu hazırlık sınıfının Yabancı
Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu tarafından tanınarak öğrencinin yeterli görülmüş olması” şartlarından birini karşılaması gerekmektedir. Bu koşulların karşılanmadığı hallerde öğrencilerin B2 sınavına girmeleri beklenmektedir. Kaldı ki B2 sınavı ile yeterliliği belirlenen öğrenciler yine hazırlık sınıfından muaf tutulmaktadırlar.
14. Bu çerçevede somut olaya bakıldığında, başvuranın hazırlık sınıfından muaf tutulabilmesi için yapmış olduğu başvurunun Yabancı Diller Yüksekokulu Yönetim Kurulu tarafından değerlendirileceği, başvuranın sırf hazırlık sınıfını bitirmiş olmasının tek başına muafiyet koşulunu yerine getirmeyeceği, muafiyete ilişkin
Yönetim Kuruluna bir takdir yetkisi tanındığı, İdarenin bu yetkisini kullanırken başvuranın kaydını yaptırdığı bölümün eğitim öğretim dilinin tamamen İngilizce olması ile başvuranın hazırlık sınıfını 7 yıl önce bitirmiş olmasını göz önünde bulundurduğu, neticede başvuranın B2 sınavından muaf tutulamayacağı yönünde karar verdiği görülmektedir. Dolayısıyla, başvuranın hazırlık sınıfından muaf tutulması doğrudan reddedilmemiş, İdare başvuranın dil yeterliliğini görerek eğitim öğretimin tamamen İngilizce yapılacağı lisans programına uygunluğundan emin olmak istemiştir. Nitekim başvuran B2 sınavına girmiş ancak mevzuat ile belirlenmiş olan 100 üzerinden 70 alma koşulunu yerine getirememiştir. Öte yandan, başvuran hazırlık sınıfından muaf tutulmak üzere mezkûr Yönetmeliğin 10uncu maddesinde açıklanan dış sınavlar ile de dil yeterliliğini belgeleyemediğinden başvuranın hazırlık sınıfından muaf tutulması talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmek olanaklı bulunmamaktadır. Kaldı ki 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 49uncu maddesinde de belirtildiği üzere Üniversitenin ilgili bölümünün eğitiminin tamamının yabancı dilde olması nedeniyle öğrencinin gerekli yabancı dil düzeyinde bulunmasından sorumlu tutulduğu, İdarenin de bu görevi somut uyuşmazlıkta yerine getirdiği görülmektedir.
15. Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğine; İdarenin ilgili mevzuatına uygun şekilde iş ve işlemlerini yürüttüğü, başvuranın hazırlık sınıfından muaf tutulması talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla başvuranın talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Antalya Bilim Üniversitesi Rektörlüğü’nün
‘kararların gerekçeli olması’ ve ‘makul sürede karar verme’ ve ‘şeffaflık’ ilklerine uygun davrandığı görülmekle birlikte başvurana 29/07/2024 tarihli e-posta yanıtında yer verilen ‘hazırlık belgelerinin kabul edilmediği’ şeklindeki yanıtın 7.2 no’lu paragrafta yer verilen mevzuatı ile örtüşmediği, öğrencilere verilen yanıtlarda daha açık ve ‘yol gösterici’ bilgilere yer verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarelerin işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret Kararının BAŞVURANA ve ANTALYA BİLİM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi