|
ÖZET: Başvuruda, Elazığ’da ikamet eden bir kişi, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremde az hasarlı konutuna ilişkin 10.000 TL hane başı destek ödemesinden yararlanamadığını belirtmiştir. Başvuran, kayıtlı adresinin Elazığ/Baskil olarak görünmesi nedeniyle bu yardımdan faydalanamadığını ifade etmiş ve durumu düzeltmek için AFAD’a itirazda bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceledikten sonra, Elazığ İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’ne yönlendirmiştir.
İlgili idare, başvuranın hasarlı konutunun adresinin sistemde farklı kaydedildiğini ve bu nedenle destek ödemesi yapılmadığını açıklamıştır. Ancak, başvuranın ikametini kanıtlayıcı belgelerle başvurması gerektiği belirtilmiştir. Başvuran, gerekli belgeleri sunarak talebinin yeniden değerlendirilmesini istemiştir. Kamu Denetçisi, başvuranın durumunu değerlendirerek, hane başı destek ödemesi talebinin yeniden incelenmesi için tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin, gerekli incelemeler sonrasında yeniden gözden geçirilmesi gerektiği vurgulanmış ve ilgili idareye bu konuda 30 gün içinde işlem yapılması gerektiği hatırlatılmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6504-S.24.10209
BAŞVURU NO : 2023/21021
KARAR TARİHİ : 14.06.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELAZIĞ İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Afetzedelere yapılan destek ödemeleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 31.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; adı geçen, Elazığ ilinde ikamet ettiğini, yaz aylarını Elazığ/Baskil ilçesinde bulunan (Cabeyler Mah. Kuyulu Sok. No: ) köy evinde geçirirken kış aylarını Elazığ/Merkezde bulunan (Ataşehir Mah. Şelale Sok. Sit. No: ) evinde geçirdiğini, sistemde ilk adres olarak Elazığ/Baskil ikinci adres olarak Elazığ/Merkez’in kayıtlı olduğunu, 06.02.2023 tarihinde yaşanan depreme Elazığ/Merkez’de bulunan dairesinde yakalandığını, dairesinin az hasarlı olduğunu, ancak bahse konu evinin kayıtlarda ilk ikametgah adresi olarak gözükmemesi nedeniyle az hasarlı konutlar için yapılan 10.000,00 TL lik hane başı destek ödemesinden faydalanamadığını, bu sebeple
02.03.2023 tarihinde AFAD Başkanlığına gerekli itirazı yapmış olmasına rağmen tarafına herhangi bir
ödeme yapılmadığını beyan etmiş olup, bahse konu deprem yardımının tarafına ödenmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
2. Başvurucu tarafından bahse konu talep hakkında ilk olarak 12.05.2023 tarihinde Kamu
Denetçiliği Kurumuna başvurulduğu, yapılan inceleme sonrasında adı geçenin durumu hakkında gerekli inceleme ve değerlendirmenin yapılabilmesi için başvuru ile ilgili olarak Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı ile Elazığ İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne 16.05.2023 tarihli “Gönderme Kararı” verilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Kararımıza istinaden, anılan Başkanlığın – – sayılı cevabi yazısında özetle; Kahramanmaraş İlinde 06.02.2023 tarihinde meydana gelen deprem afeti sebebi ile Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hasar tespit ekiplerince konutları az hasarlı, orta hasarlı, ağır hasarlı, acil yıktırılacak ve yıkık olarak tespit edilen afetzedelerin acil ihtiyaçlarının karşılanması için hane başına 10.000-TL nakdi destek ödemesi yapıldığı, ikameti örtüşmediği için bahse konu nakdi yardımı alamayan
afetzedelerin ilgili hanede ikamet ettiğini kanıtlayıcı belgelerle İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerine başvurmaları halinde gerekli kontroller yapıldıktan sonra Afet Yönetimi ve Karar Destek Sistemi (AYDES)
Hane Hasar Ödeme modülü üzerinden afetzedenin T.C. kimlik numarası üzerinden ödemesinin yapılabildiği, başvuru sahibi afetzedeye ait Afetzede Raporu, başvuru dilekçesi ile Merkez İlçede bulunan konutun hasar durumunun ekte gönderildiği, bu sebeple ilgili İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünce vatandaş ile iletişime geçilerek, ikameti kanıtlayıcı belgelerin temin edilmesi ve gerekli kontroller sağlandıktan sonra AYDES’e manuel olarak eklenmesi hususunda Elazığ İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğüne talimat verildiği belirtilmiştir.
4. Bunun üzerine, Elazığ İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğününün – – sayılı cevabi yazısında ise özetle; 4.1. Hane başı destek ödemesi talebinde bulunan ‘in başvurusunun incelendiği ve yapılan
Adres Kayıt Sistemi kontrolünde, 6 Şubat 2023 tarihinde Canbeyler Mah. Kuyulu Sk. No: İç Kapı No:
Baskil/ELAZIĞ adresinde ikamet ettiği, hasarlı olduğunu beyan ettiği Ataşehir Mah. Şelale Sk. No:
İç Kapı No: Merkez/ELAZIĞ adresinin ise sistemde diğer adres olduğunun tespit edildiği, bu sebeple
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının yazısında belirtildiği üzere adı geçenin kendi adına olan ve hasarlı olarak beyanda bulunduğu konutun açık adresini gösterir şekilde fatura dökümleri ve tarihçeli yerleşim yeri bilgileri raporu ibrazları kontrol edilerek değerlendirilme yapıldığı,
4.2. ‘in hasarlı olarak beyan ettiği Ataşehir Mah. Şelale Sk. No: İç Kapı No:
Merkez/ELAZIĞ adresindeki konutun, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca PNYP2 Askı
Kodu ile Az Hasarlı olarak tespit edildiği, ancak hasar tespit sonucunda Mekansal Adres Kayıt Sistemindeki bina yapı kimlik numarası bilgisinin tanımlanmadığının tespit edildiği, yapılan tüm değerlendirme ve tespitler sonucunda ‘in söz konusu hane başı destek ödemesi talebinin incelenmesi ve değerlendirilmesi açısından eksik ve hatalı bir işlemin bulunmadığı, 4.3. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca; İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel
Müdürlüğünün Adres Kayıt Sistemi ve Mekansal Adres Kayıt Sistemi ile Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığının Hasar Tespit Sonuçları esas alındığından söz konusu hasarlı konuta, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca ilan edilen hasar tespit sonucuna Mekansal Adres Kayıt
Sistemindeki bina yapı kimlik numarası bilgisinin tanımlanmaması nedeniyle adı geçen vatandaşa hane başı destek ödemesinin yapılamadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
5. Akabinde, adı geçenin aynı talebi içerir şikâyet dilekçesi ile yeniden Kurumumuza başvurması üzerine bu defa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile iletişime geçilmiş olup, bu kapsamda da anılan
Bakanlığın Strateji Geliştirme Başkanlığının – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; Konu ile ilgili olarak Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 10.03.2023 tarìhli ve
– – sayılı yazısı gereği hane başı destek ödemelerinde ikameti hasarlı konut ile örtüşmeyen afetzede vatandaşların İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerine başvuru yapması gerektiğinin açıklandığı, konu ile ilgili olarak yapılacak başka bir işlem bulunmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 6.1. “Devletin temel amaç ve görevleri”başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini,
sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 6.2. “Kanun önünde eşitlik”başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 6.3. “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı”başlıklı 17 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 6.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 7.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 7.2.“Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun;
8.1 “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;“Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı
olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.”, 8.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;“Bu Kanun, sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişileri ve özel hukuk tüzelkişilerini, sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında çalışan personeli, sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.
8.3. “Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Sosyal hizmetlere ilişkin genel esaslar şunlardır:…m) Doğal afetlerde ulusal ve uluslararası sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarıyla birlikte hareket edilmesi ve acil kurtarma ve yardım çalışmalarının etkili şekilde yürütülmesi amacıyla gerekli her türlü tertip ve tedbir alınır.”, 8.4. Ek 5 inci maddesinde; “Doğal afet bölgelerinde afetzedelere yönelik sosyal hizmet müdahaleleri için gerekli öncü, geçici ve sürekli ekipler,Kurum Genel Müdürünün onayıyla kurulur.Bu ekipler ile diğer
Kurum personelinin düzenli bir eğitim programından geçirilmesi için gerekli bütün önlemler alınır.Afet bölgesinde görevlendirilen personelin, hizmetin gerektirdiği ihtiyaçları karşılanır.”,
9. 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanununun; 9.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Kanunun amacı, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere, Başbakanlığa bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığının kurulması, teşkilatı ile görev ve yetkilerini düzenlemektir. Başbakan, Başkanlıkla ilgili yetkilerini bir bakan aracılığı ile kullanabilir.
(2) Bu Kanun; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu konularda politikaların üretilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar.”, 10. Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeli ğinin; 10.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; afet ve acil durumlara müdahalede ihtiyaç duyulacak tüm güç ve kaynakları ulusal ve yerel düzeyde planlamak, bu güç ve kaynakların olay bölgesine hızlı ve etkin bir şekilde ulaştırılmasını sağlamak, müdahale hizmetlerini ve bu hizmetlerin koordinasyonundan sorumlu ana ve destek çözüm ortaklarının ve yerel düzeyde sorumlu birimlerin görev ve sorumlulukları ile planlama esaslarını belirlemektir.” 10.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;“Bu Yönetmelik, afet ve acil durumlarda müdahale hizmetlerini yürütecek bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, valilikler, kaymakamlıklar, özel ve özerk kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları ile gerçek kişilerin görev ve sorumluluklarım, bunlar arasındaki işbirliği, koordinasyon ye karşılıklı yardımlaşma esaslarını kapsar.”, 10.3. “Türkiye Afet Müdahale Planı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Başkanlık tarafından bakanlık, kurum ve kuruluşların katılımıyla afet ve acil durumlara ilişkin müdahale çalışmalarında görev alacak hizmet grupları ve koordinasyon birimlerine ait görev ve sorumlulukları tanımlamak amacıyla afet
^öncesi, sırası ve sonrasına ait müdahale planlamasının temel prensiplerini içeren Türkiye Afet Müdahale
Planı hazırlanır. Plan, Afet ve Acil Durum Yüksek Kurulunun karan ile Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer.
(2) Türkiye Afet Müdahale Planı kapsamında ulusal ve yerel düzeyde müdahale organizasyon sistemi oluşturulur ve bu sistem operasyon, bilgi planlama, lojistik ve bakım, finans ve idari işler olmak üzere dört servis olarak yapılandırılır. Servislerin altında müdahale hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla hizmet grupları oluşturulur ve bu hizmet gruplarından sorumlu ana çözüm ve destek çözüm ortaklarının sorumluluk ve görevleri belirlenir. Ulusal düzey hizmet grubunun koordinasyonundan ana çözüm ortağı olan bakanlık, kurum veya kuruluş sorumludur. Hizmet gruplarının ana çözüm ortakları, hizmetin yürütülmesinde yarar sağlayacak destek çözüm ortaklarını belirler.
(3) Afet ve acil durumlarda uygulamaya konulmak üzere, Türkiye Afet Müdahale Planı ile entegre olacak şekilde ulusal düzey hizmet grubu planlan ve ulusal düzey olay türü planlan hazırlanır. Hangi afet türleri için olay türü planı hazırlanacağı Afet ve Acil Durum Yüksek Kurulu tarafından belirlenir”, 11. Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmeliğinin;
11.1. “Kapsam ” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte yer alan “Hak sahibi” deyimi, afetzedelerin, yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.”, 11.2. “Kendilerine ait konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a) Afet sebebiyle, kendilerine ait bulunan konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar gören afetzede aileler, b) Kendilerine ait konutları muhtemel bir afete maruz bulunan aileler, c) Afet gören yerlerin bitişiğinde veya yakınında, üzerinde bina yaptırılmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca tespit edilip imar planına dahil edilen veya bu konutları için kıymet belgesi verilen aileler, Hak sahibi sayılırlar ve bu ailelere yeniden konut yapılır veya konut kredisi verilir”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; adı geçen, Elazığ ilinde ikamet ettiğini, yaz aylarını
Elazığ/Baskil ilçesinde bulunan (Cabeyler Mah. Kuyulu Sok. No: ) köy evinde geçirirken kış aylarını
Elazığ/Merkezde bulunan (Ataşehir Mah. Şelale Sok. . No: ) evinde geçirdiğini, sistemde ilk adres olarak Elazığ/Baskil ikinci adres olarak Elazığ/Merkez’in kayıtlı olduğunu, 06.02.2023 tarihinde yaşanan depreme Elazığ/Merkez’de bulunan dairesinde yakalandığını, dairesinin az hasarlı olduğunu, ancak bahse konu evinin kayıtlarda ilk ikametgah adresi olarak gözükmemesi nedeniyle az hasarlı konutlar için yapılan 10.000,00 TL lik hane başı destek ödemesinden faydalanamadığını, bu sebeple 02.03.2023 tarihinde AFAD Başkanlığına gerekli itirazı yapmış olmasına rağmen tarafına herhangi bir ödeme yapılmadığını beyan etmiş olup, bahse konu deprem yardımının tarafına ödenmesi için gereğinin yapılmasını talep etmiştir.
14. Bilindiği üzere, 06 Şubat 2023 günü merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde ülkemiz açısından “asrın felaketi” olarak nitelendirilen 7,7 ve 7,6 büyüklüğünde iki farklı depremin gerçekleşmesi nedeniyle yaklaşık 13,5 milyon vatandaşın bulunduğu 10 ilde büyük bir yıkım yaşanmış,
08.02.2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Anayasa’nın 119. maddesi
ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre
Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye ve
Şanlıurfa’da 8 Şubat 2023 gününden itibaren 90 gün süreyle olağanüstü hal ilan edilmiştir.
15. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında devletimizin nitelikleri sayılırken “sosyal devlet” ilkesine açıkça vurgu yapılmış olup, bu ilkeye göre devlet; muhtaç durumda olan kişiler için sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamayı asli görevlerinden biri olarak kabul etmiştir. Bu kapsamda, yaşanan depremler ve sonrasındaki artçı sarsıntılar sonucu Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi kabul edilen 11 ilimizde afetten etkilenen hanelerin acil ve temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla sosyal yardımlara ihtiyaç duyulduğundan devletimiz; tüm kurumları, sivil toplum kuruluşları ve milleti ile beraber deprem bölgesinde insanüstü faaliyetler yürüterek ilk günden itibaren vatandaşlarımıza her türlü desteği sağlamak için ciddi ve kapsamlı tedbirler almıştır.
16. AFAD Başkanlığı tarafından afete maruz kalan vatandaşların ihtiyaçlarının internet üzerinden de karşılanabilmesi için “AFAD Yardım Market” uygulamasının hayata geçirildiği, Çevre Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı Hasar Tespit Ekipleri tarafından yıkık, acil yıkılacak, ağır ve orta hasarlı ile az hasarlı olarak tespit edilen hanelere acil ihtiyaçlarının karşılanması için 10 bin TL “hane başı destek ödenmesi” yapıldığı, bu ödeme için Afet Bölgesi kabul edilen 11 ilimizdeki afetzedelerin il ve ilçelerde kurulan AFAD müracaat noktalarına başvurmaları, afet bölgesi dışında olan afetzedelerin ise İl AFAD
Müdürlüklerine başvurmaları gerektiği, İl AFAD Müdürlükleri tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra ödemelerin T.C Ziraat Bankası hesabı bulunan vatandaşların doğrudan hesabına, hesabı bulunmayan vatandaşların ise TC kimlik numaraları üzerinden PTT’ye yatırıldığı, kişilere SMS ile bilgi verildiği, bununla birlikte konutları yıkık/acil yıkılacak/ağır veya orta hasarlı olarak tespit edilen ev sahiplerine aylık
5 bin TL, kiracılara ise aylık 2 bin TL barınma yardımı, evini taşıyacak depremzedelere ise 15 bin TL
taşınma yardımı yapılacağı, başvuruların e-devlet üzerinden AFAD “Afetzede Barınma Desteği” ekranından yapılabileceği belirtilmiştir.
17. Bu kapsamda, somut başvuru hakkında yapılan inceleme neticesinde; adı geçenin ilk olarak 12.05.2023 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğu, başvuru hakkında Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı ile Elazığ İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne “Gönderme Kararı” verildiği, Kararımıza istinaden, anılan Başkanlığın cevabi yazısında özetle; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hasar tespit ekiplerince konutları az hasarlı, orta hasarlı, ağır hasarlı, acil yıktırılacak ve yıkık olarak tespit edilen afetzedelerin acil ihtiyaçlarının karşılanması için hane başına 10.000-TL nakdi destek ödemesi yapıldığı, ikameti örtüşmediği için bahse konu nakdi yardımı alamayan afetzedelerin ilgili hanede ikamet ettiğini kanıtlayıcı belgelerle İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerine başvurmaları halinde gerekli kontroller yapıldıktan sonra Afet Yönetimi ve Karar Destek Sistemi (AYDES) Hane
Hasar Ödeme modülü üzerinden afetzedenin T.C. kimlik numarası üzerinden ödemesinin yapılabildiği, başvuru sahibi afetzedeye ait Afetzede Raporu, başvuru dilekçesi ile Merkez İlçede bulunan konutun hasar durumunun ekte gönderildiği, bu sebeple ilgili İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünce vatandaş ile iletişime geçilerek, ikameti kanıtlayıcı belgelerin temin edilmesi ve gerekli kontroller sağlandıktan sonra AYDES’e manuel olarak eklenmesi hususunda Elazığ İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğüne talimat verildiği belirtilmiştir.
18. Bunun üzerine, Elazığ İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğününün cevabi yazısında ise özetle; Hane başı destek ödemesi talebinde bulunan ‘in başvurusunun incelendiği ve yapılan Adres Kayıt
Sistemi kontrolünde, 6 Şubat 2023 tarihinde Canbeyler Mah. Kuyulu Sk. No: İç Kapı No:
Baskil/ELAZIĞ adresinde ikamet ettiği, hasarlı olduğunu beyan ettiği Ataşehir Mah. Şelale Sk. No: İç
Kapı No: Merkez/ELAZIĞ adresinin ise sistemde diğer adres olarak kayıtlı olduğu, bu sebeple adı geçenin kendi adına olan ve hasarlı olarak beyanda bulunduğu konutun açık adresini gösterir şekilde fatura dökümleri ve tarihçeli yerleşim yeri bilgileri raporu ibrazları kontrol edilerek gerekli değerlendirilmenin
yapıldığı, ‘in hasarlı olarak beyan ettiği Ataşehir Mah. Şelale Sk. No: İç Kapı No:
Merkez/ELAZIĞ adresindeki konutun, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca PNYP2 Askı
Kodu ile Az Hasarlı olarak tespit edildiği, ancak hasar tespit sonucunda Mekansal Adres Kayıt Sistemindeki bina yapı kimlik numarası bilgisinin tanımlanmadığının tespit edildiği, yapılan tüm değerlendirme ve tespitler sonucunda ‘in söz konusu hane başı destek ödemesi talebinin incelenmesi ve değerlendirilmesi açısından eksik ve hatalı bir işlemin bulunmadığı, bahse konu hasarlı konuta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca ilan edilen hasar tespit sonucuna Mekansal Adres Kayıt
Sistemindeki bina yapı kimlik numarası bilgisinin tanımlanmaması nedeniyle adı geçen vatandaşa hane başı destek ödemesinin yapılamadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
19. Akabinde, adı geçenin aynı talebi içerir şikâyet dilekçesi ile yeniden Kurumumuza başvurması üzerine bu defa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile iletişime geçilmiş olup, bu kapsamda da anılan
Bakanlığın Strateji Geliştirme Başkanlığının cevabi yazısı ve eklerinde özetle; Konu ile ilgili olarak
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 10.03.2023 tarìhli ve – – sayılı yazısı gereği hane başı destek ödemelerinde ikameti hasarlı konut ile örtüşmeyen afetzede vatandaşların İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerine başvuru yapması gerektiğinin açıklandığı, konu ile ilgili olarak yapılacak başka bir işlem bulunmadığı belirtilmiştir.
20. Bu itibarla, ilgili mevzuat hükümleri ile yukarıda yer alan tüm açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar NVİ sistemi üzerinden yapılan adres sorgulama sisteminde başvurucunun beyan ettiği Baskil/ELAZIĞ adresinin sistemde birinci adres, hasarlı olduğunu beyan ettiği
Merkez/ELAZIĞ adresinin ise ikinci adres (diğer adres) olarak kayıtlı olduğu tespit edilmiş ise de afetzedenin resmi ve fiilen ikamet ettiği adresler farklıysa ve fiilen ikamet ettiği adresten yardım talep ediliyorsa ikameti kanıtlayıcı belgelerin (depremden önceki son 3 aya ait olmak şartıyla makul tutarda fatura ve muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği imzalı ve mühürlü tahkikat raporu) İl Afet ve
Acil Durum Müdürlüğüne teslim edilmesi gerektiğinden ve başvurucu, hem son üç aya ait elektrik, su, doğalgaz faturalarını hem de İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün talebi doğrultusunda Elazığ Emniyet
Müdürlüğü Abdullahpaşa Emniyet Karakol Amirliğince anılan adreste ikamet ettiğine dair düzenlenen tutanağın anılan İl Müdürlüğüne gönderildiğini beyan ettiğinden, ayrıca bahse konu faturaları Kurumumuza da ilettiğinden adı geçen afetzedenin bahse konu talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Ayrıca, daha önce benzer taleplerle ilgili olarak Kurumumuza yapılan şikâyet başvurularında verilmiş emsal kararlar da (2023/8106 başvuru nolu Tavsiye Kararı, 2023/15345 başvuru nolu Tavsiye Kararı, vb.) mevcuttur.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; ilgili idarelerin benzer yöndeki taleplerle yapılan başvurular bakımından Kurumumuz tarafından talep edilen
Bilgi ve Belge taleplerine verdiği cevabi yazılarda, genel ifadeler içeren yanıtlar verdiği, somut olay bakımından detaylı açıklamalar içerecek şekilde bilgi ve belge sunmadığı görülmüştür. İdarelerden, kararlarını verirken dayanaklarını dikkatli, özenli ve doğru şekilde belirlemeleri, kararların içeriklerini ve gerekçelerini açık bir biçimde sunmaları beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, yetkili ve görevli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvurucunun hane başı destek ödemesi talebinin, yapılacak inceleme ve tahkikatların sonucuna göre yeniden değerlendirilmesi konusunda AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun idareye hatırlatılmasına, Kararın BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi