|
ÖZET: Başvuran, 2008 yılında Osmaniye Devlet Hastanesi tarafından kendisine verilen süresiz %40 engelli raporunun geçerliliğinin devam etmesini talep etmekte ve 29/11/2023 tarihinde Diyarbakır Selahattin Eyyubi Devlet Hastanesi’nden aldığı %20 engelli raporunun iptal edilmesini istemektedir. Başvuran, önceki raporunun Türkiye engelliler sistemine kaydedilerek geçerliliğinin korunmasını, yeni raporun ise geçersiz sayılmasını talep etmiştir.
Sağlık Bakanlığı, başvuranın itirazı üzerine yapılan incelemede, 2008 tarihli raporun geçerliliğini koruduğunu belirtmiş, ancak 2023 tarihli raporun da süresiz olarak düzenlendiğini ifade etmiştir. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik gereğince, itiraz edilen rapor ile yeni raporun aynı yönde olması durumunda, raporun kesinleştiği belirtilmiştir. Ayrıca, sağlık verilerinin korunmasının kamu sağlığı açısından önemine vurgu yapılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş olup, başvuranın itiraz hakkı saklıdır. İlgili idare, başvuru sahibine kararın tebliği sırasında hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi vermemiştir; bu durum iyi yönetim ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7019-S.24.10976
BAŞVURU NO : 2024/4021
KARAR TARİHİ : 04.07.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Başvuranın, 2023 yılında Diyarbakır Selahattin Eyyubi Devlet
BAŞVURUNUN KONUSU :
Hastanesinden aldığı raporun iptal edilerek 2008 tarihli raporun esas alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 2008 yılında Osmaniye Devlet Hastanesi tarafından ayda iki kez geçirdiği epilepsi nöbeti esas alınmak üzere süresiz %40 engelli raporu düzenlendiğini, ilerleyen süreçte geçirdiği nöbet sayısının artmasına rağmen 29/11/2023 tarihinde
Diyarbakır Selahattin Eyyubi Devlet Hastanesi tarafından alınan güncel raporda %20 engel oranı belirtir rapor verildiğini bu rapora yaptığı itiraz neticesinde de oranın değişmediğini ifade etmek suretiyle 2008 yılında Osmaniye Devlet Hastanesinden alınan ve süresiz olarak düzenlenen engelli raporunun Türkiye engelliler sistemine kayıt edilerek geçerliliğinin devam ettirilmesini, 2023 yılında aldığı raporun ise işlemden kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun çözüme kavuşturulması amacıyla Sağlık Bakanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, Bakanlığın 03/05/2024 tarihli ve sayı ile Kurum kayıtlarına giren cevabi yazıda özetle: “Rapor bileşeni ve Ulusal Engelliler Veri Bankası üzerinden yapılan kontrolde başvuran adına; kişisel başvuru üzerine Osmaniye Devlet Hastanesi tarafından 18/12/2008 tarihli, numaralı, %40 oranlı, ağır engelli hayır ibareli ve sürekli engelli sağlık kurulu raporu düzenlendiği, kişisel başvuru üzerine Diyarbakır Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesi tarafından 30/11/2023 tarihli, numaralı, %24 oranlı, bağımsız ibareli ve süresiz engelli sağlık kurulu raporu düzenlendiği, kişisel itiraz üzerine Bismil Devlet Hastanesi tarafından 12/12/2023 tarihli,
numaralı, %24 oranlı, bağımsız ibareli ve süresiz engelli sağlık kurulu raporu düzenlendiği tespit edilmiş olup, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 12 nci maddesinde; “ Rapora itiraz edilmesi hâlinde birey, müdürlük tarafından yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna ya da önceki raporu farklı sağlık kuruluşundan alınmış ise sürekli izleminin yapıldığı sağlık kuruluşuna gönderilir. İtiraz edilen rapor ile itiraz üzerine verilen rapordaki kararlar aynı yönde ise rapor kesinleşir.” hükmüne istinaden raporu kesinleşmiştir. Sağlığa ilişkin verilerin silinmemesi ve korunmasının; kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik ve sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi bakımından hayati öneme sahip olduğu, ilgili hususun geçmiş sağlık verilerinin düzeltilmesine/silinmesine yönelik şikâyetler” hakkında Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 06/02/2020 tarihli ve 2020/93 sayılı Karar Özetinde de vurgulandığı üzere raporun silinmesi uygun değerlendirilmemektedir.
Kişi kendi isteğiyle engelli sağlık kurulu raporuna başvuruda bulunmuş olup, başvuru formu yazımız ekinde yer almaktadır. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde; “Birey veya vasisi, başvuru dilekçesi ile rapor vermeye yetkili olan sağlık kuruluşuna başvurur. Değerlendirme için bireyin ve/veya vasisinin sağlık beyanına uygun olarak ilgili poliklinikler belirlenerek süreç başlatılır.” hükmüne istinaden sağlık tesisleri raporu düzenlemekle yükümlüdür…”
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesi; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…. Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 3.2. “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13’üncü maddesi; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.” , 3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin 3’üncü ve 4’üncü fıkraları; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununu; “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 16/07/2006 tarih 26230 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mülga Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin;
5.1. “Özürlü sağlık kurulu raporunun geçerlilik süresi” başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Özürlü sağlık kurulu raporunun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda kontrol süresi mutlaka belirtilir.
(2) Özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durum belirtilir. Ancak özür durumunun değişmesi halinde, rapor ve buna bağlı tüm vücut fonksiyon kaybı oranı yeniden belirlenir.
(3) Özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu husus ilgili bölümde belirlenerek Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun geçerlilik süresi belirtilir. Zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıklar, hastanın önceki özürlü sağlık kurulu raporu da kurula sunularak, özürlü sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşülür ve karara bağlanır.
(4) Bu Yönetmelik hükümlerine göre alınmış olan sürekli raporlar ile süreli raporların geçerlilik süresi dolmadan tekrar rapor istenmesi durumunda, mükerrer rapor tanzimini önlemek maksadıyla, ilgililerin daha önce Özürlü Sağlık Kurulu Raporu alıp almadıklarına ilişkin beyanı istenir. İlgilinin beyanı üzerine veya bir başka şekilde, evvelce Özürlü Sağlık Kurulu Raporu verilmiş olduğunun tespiti halinde tekrar rapor verilmez.” 5.2. “Özürlü sağlık kurulu raporunun tasdiki ve verilişi” başlıklı 14 üncü maddesinde; “(1)
Raporların usulüne uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği, formdaki bilgilerin tam olarak doldurulup doldurulmadığı kontrol edilerek, gerekiyorsa eksik ve yanlışlıklar düzeltildikten sonra raporlar; kurum müracaatı ise üç nüsha, kişisel müracaatlarda ise iki nüsha olarak düzenlenir ve baştabip tarafından tasdik edilir.
(2) Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun bir nüshası ilgili kişiye verilir. İlgilinin talebi üzerine hazırlanmış olan özürlü sağlık kurulu raporlarından; özürlünün kullanabileceği hakları sayısınca çoğaltılarak imza edilir, onaylanır ve mühürlenerek ilgiliye verilir. Kurum müracaatlarında ise raporun bir nüshası raporu isteyen kuruma gönderilir.
(3) Raporun bir nüshası, gerektiğinde belgelendirilmesi amacıyla raporu veren sağlık kuruluşunda saklanır. Raporların saklanma usul ve esasları; sağlık kuruluşlarının bağlı bulunduğu kurumların ilgili mevzuatına tabidir.
(4) Özürlü Sağlık Kurulu Raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşları, özürlü sağlık kurulu raporlarına ait bilgileri ulusal özürlüler veri tabanında yer alması amacıyla Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığının belirleyeceği veri yapısında her ayın ilk haftası Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığına elektronik ortamda gönderir. Özürlü sağlık kurulu raporlarına ait bilgilerin ulusal özürlüler veri tabanına aktarılması ile ilgili teknik yöntem ve veri aktarma periyoduna ilişkin usul ve esaslar gerekli görüldüğünde Özürlüler
İdaresi Başkanlığı tarafından değiştirilir.” 6. 20/02/2019 tarih Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde; “Birey veya vasisi, başvuru dilekçesi ile rapor vermeye yetkili olan sağlık kuruluşuna başvurur. Değerlendirme için bireyin ve/veya vasisinin sağlık beyanına uygun olarak ilgili poliklinikler belirlenerek süreç başlatılır.” hükmüne istinaden sağlık tesisleri raporu düzenlemekle yükümlüdür…”
6.1. 20/02/2019 tarih Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin
“Kazanılmış haklar” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce 18 yaş üstü engelliler için düzenlenmiş sürekli ibareli sağlık kurulu raporlarıyla belirlenmiş olan tüm vücut fonksiyon kaybı oranları geçerli olup bu oranlara dayanılarak sağlanmış istihdam, eğitim,
sosyal destek ve yardım hizmetlerinin sürdürülebilmesi için süreli raporlarda rapor süresinin bitimine kadar kurumlarca rapor istenemez. Sağlık kurum ve kuruluşları tarafından 4760 sayılı Özel Tüketim
Vergisi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin uygulamasında, 1/8/2002 tarihinden önce alınmış sağlık kurulu raporları ile süresinin bitmesine altı aydan az kalmış sağlık kurulu raporları hariç yeniden rapor düzenlenemez.
(2) Ancak, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenen; a) Süreli engelli sağlık kurulu raporlarına ilişkin yeniden sağlık kurum ve kuruluşlarına sevk işlemleri uyarınca düzenlenecek raporlar, b) Engelli sağlık kurulu raporlarına ilişkin ilgililer veya kurumlarca yapılan itirazlar, c) Hakkında engelli sağlık kurulu raporu düzenlenen kişi, vasisi veya kurumlarca yapılan yeni rapor başvuruları, kontrol muayeneleri, bu Yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılır.” 7. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 28/03/2019 tarih ve 2019/6 sayılı
Genelgesinde; “IV. Diğer Hususlar; 1) Rapor vermeye yetkili sağlık kurum ve kuruluşlarında, kurul odasında her bir kurul üyesi için internete bağlı e-Rapor Sistemine HBYS üzerinden entegrasyonu tamamlanmış müstakil birer bilgisayar hazırlanır. Sağlık kurulu raporları Sağlık Bakanlığı e-Rapor
Sistemi üzerinden hazırlanır. İmzalar, güvenli elektronik imza yöntemiyle atılacağı için, yoksa her kurul hekiminin güvenli elektronik imzası temin edilir ve elektronik imza işlemine hazır şekilde bulundurulur.
Üniversite hastaneleri dahil rapor vermeye yetkili sağlık kurum ve kuruluşlarında hizmet veren HBYS yazılımlarına e-rapor sistemine entegrasyon süreci tamamlattırılır.
İlgi (b) ve ilgi (c) de kayıtlı Yönetmelikler kapsamındaki raporların kaydedilmesi, arşivlenmesi ve fiziki olarak teslimi gibi hususlar ile anılan Yönetmelikler ve bu Genelgede düzenlenmeyen diğer hususlarda, Bakanlığımız tarafından yayımlanan “Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar” uygulanır.” 8. Geçmiş sağlık verilerinin düzeltilmesine/silinmesine yönelik şikâyetler” hakkında Kişisel Verileri
Koruma Kurulunun 06/02/2020 tarihli ve 2020/93 sayılı Kararı; “…İlgili kişilerin kişisel sağlık verilerinin silinmesine ilişkin talepleri hususunda kişisel sağlık verilerinin işlenme şartlarından “kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik, tıbbi teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi, sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi” şartının ortadan kalkmaması sebebiyle kaydedilen sağlık verilerinin bu amaca hizmet ettiği dikkate alındığında bu verilerin Bakanlık tarafından Kanunun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında işlendiği ve söz konusu işleme şartlarının ortadan kalkmaması nedeniyle Kanun kapsamında yapılacak bir işlem olmadığına” karar verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran özetle, 2008 yılında Osmaniye Devlet Hastanesi tarafından ayda iki kez geçirdiği epilepsi nöbeti esas alınmak üzere süresiz %40 engelli raporu düzenlendiğini, ilerleyen süreçte geçirdiği nöbet sayısının artmasına rağmen 29/11/2023 tarihinde Diyarbakır Selahattin Eyyubi Devlet Hastanesi tarafından alınan güncel raporda %20 engel oranı belirtir rapor verildiğini bu rapora yaptığı itiraz neticesinde de oranın değişmediğini ifade etmek suretiyle 2008 yılında Osmaniye Devlet Hastanesinden alınan ve süresiz olarak düzenlenen engelli raporunun Türkiye engelliler sistemine kayıt edilerek geçerliliğinin devam ettirilmesini2023 yılında aldığı raporun ise iptal edilmesini talep etmektedir.
11. Kurumumuzca yapılan bilgi ve belge talebine İdare tarafından verilen cevabi yazıda özetle; kişisel başvuru üzerine Osmaniye Devlet Hastanesi tarafından 18/12/2008 tarihli, 15250 numaralı, %40 oranlı, ağır engelli hayır ibareli ve sürekli engelli sağlık kurulu raporu düzenlenmiş olup kişisel başvuru üzerine
Diyarbakır Selahaddin Eyyubi Devlet Hastanesi tarafından 30/11/2023 tarihli, numaralı, %24 oranlı, bağımsız ibareli ve süresiz engelli sağlık kurulu raporu düzenlendiği, başvuranın kişisel itirazı üzerine Bismil Devlet Hastanesi tarafından 12/12/2023 tarihli, numaralı, %24 oranlı, bağımsız ibareli ve süresiz engelli sağlık kurulu raporu düzenlenmiş olduğu ve
Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 12 nci maddesinde; “ Rapora itiraz edilmesi hâlinde birey, müdürlük tarafından yetkili en yakın farklı bir sağlık kuruluşuna ya da önceki raporu farklı sağlık kuruluşundan alınmış ise sürekli izleminin yapıldığı sağlık kuruluşuna gönderilir. İtiraz edilen rapor ile itiraz üzerine verilen rapordaki kararlar aynı yönde ise rapor kesinleşir.” hükmüne istinaden raporun kesinleştiği, sağlığa ilişkin verilerin silinmemesi ve korunmasının; kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik ve sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi bakımından hayati öneme sahip olduğu, ilgili hususun geçmiş sağlık verilerinin düzeltilmesine/silinmesine yönelik şikâyetler” hakkında Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 06/02/2020 tarihli ve 2020/93 sayılı Karar
Özetinde de vurgulandığı üzere raporun silinmesinin uygun değerlendirilmediği, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde; “Birey veya vasisi, başvuru dilekçesi ile rapor vermeye yetkili olan sağlık kuruluşuna başvurur. Değerlendirme için bireyin ve/veya vasisinin sağlık beyanına uygun olarak ilgili poliklinikler belirlenerek süreç başlatılır.” hükmüne istinaden sağlık tesislerinin raporu düzenlemekle yükümlü olduğu, ifade edilmiştir.
12. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 11/04/2019 tarih ve 577 sayılı Engelli
Raporlarının Düzenlenmesinde Uyulacak Kurallar Konulu yazısında; “Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik’in Kazanılmış haklar 15’inci maddesi 1’inci fıkrasında “Bu
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce 18 yaş üstü engelliler için düzenlenmiş sürekli ibareli sağlık kurulu raporlarıyla belirlenmiş olan tüm vücut fonksiyon kaybı oranları geçerli olup bu oranlara dayanılarak sağlanmış istihdam, eğitim, sosyal destek ve yardım hizmetlerinin sürdürülebilmesi için süreli raporlarda rapor süresinin bitimine kadar kurumlarca rapor istenemez.” denilmektedir. Bu bağlamda 18 yaş üstü bireyler için eski mevzuat hükümleri ile eski formatta düzenlenmiş “sürekli” ibareli sağlık raporları geçerliliğini korumaktadır. Bu raporların yenilenmesine ihtiyaç bulunmamaktadır. Eski mevzuat hükümleri ile eski formatta düzenlenmiş “süreli” ibareli sağlık raporları ise belirtilen süre sonuna kadar geçerlidir.” beyanlarının yer aldığı görülmüştür.
12.1. 20/02/2019 tarih ve 30692 sayılı Resmi Gazetede Çocuklar İçin Özel Gereksinimin Değerlendirilmesi
Hakkında Yönetmelik ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin yayımlanması
ile birlikte engelli sağlık kurulu raporlarının ıslak imzalı ve e-rapor olarak düzenlenmekte olduğu, e-rapor bileşeninin yanı sıra Ulusal Engelliler Veri Bankasına da kayıt yapıldığı, 12.2. Kamu kurumlarınca engelli vatandaşların engelli sağlık kurulu raporuna istinaden ekonomik, sosyal vb. haklardan yararlandırıldığının bilindiği, bu kapsamda raporların elektronik ortamda teyit edilmesinin hem kamu zararını hem de olası mağduriyetlerin önüne geçilmesi adına önem arz ettiği, buna istinaden anılan güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde Bakanlık tarafından engelli sağlık kurulu raporları ve çocuklar için özel gereksinim raporları bilgileri talebi halinde ilgili kamu kurumları ile paylaşıldığı, 12.3. Belirtilen hususlar da göz önünde bulundurularak 2006 yılı öncesi de dahil olmak üzere Ulusal
Engelliler Veri Bankasında kaydı bulunmayan ve kamu kurumlarınca sağlık tesislerine yönlendirilen engelli vatandaşlarımızın rapor kayıtlarının arşiv (poliklinik defteri, sağlık kurulu defteri vb.) Hastane Bilgi
Yönetim Sistemi vb. hasta kayıt sistemleri üzerinden kontrol edilerek rapor kayıtlarının yapılmasının gerektiği hususları İl Sağlık Müdürlüklerine bildirilmiştir.
13. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 23/06/2020 tarih ve 1027 sayılı Engelli Sağlık
Kurulu Raporlarının Ulusal Engelliler Veri Bankasına Kaydedilmesinin Sonlandırılması konulu yazısında; “Rapor bilgilerinin tek merkezde toplandığı ve sunulduğu bütünleşik bir yapının oluşturulması ve tüm raporların doğrulanmasına ilişkin e-Rapor/Web Servisi 16 Ekim 2019 tarihinden itibaren kullanılmaktadır.
20 Haziran 2020 tarihinden itibaren sadece söz konusu servis üzerinden ilgili kurumlarla veri paylaşımı
yapılacağı ve UEVB/Web Servisinin sözü edilen tarih itibariyle kapatılacağı ilgi (b) sayılı yazı ile bildirilmiştir. Dolayısıyla 20 Haziran 2020 tarihinden itibaren e-Rapor bileşeni üzerinden düzenlenecek olan elektronik imzalı bahse konu raporların UEVB’ ye kayıt edilmesi gerekliliği ortadan kalkmıştır.
Bunun yanı sıra, Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’nün ilgi (c) de kayıtlı yazısı ile Ulusal Engelliler
Veri Bankası uygulamasında sadece veri alanları girilerek kaydedilen ıslak imzalı Engelli Sağlık Kurulu
Raporlarının asıllarının, taratılıp Ulusal Engelliler Veri Bankasında ilgili kayıt ile ilişkilendirilerek, pdf formatında elektronik ortama aktarılmasını sağlayan SB Mobil Tarama uygulamasının geliştirildiği ve yaygınlaştırılması amacıyla tüm sahaya duyurulması talebi Genel Müdürlüğümüze bildirilmiş olup, süreç bilindiği üzere ilgi (d) de kayıtlı yazımız ile yetkili tüm sağlık tesislerimize duyurulmuş idi. Bu minvalde, ıslak imzalı düzenlenerek Ulusal Engelliler Veri Bankası’na rapor bilgileri kaydedilen ya da sağlık tesisi arşivinde olup da sisteme hiç girişi yapılmayan tüm gerçek (soruşturma, inceleme, adli birimlerce iptali sağlanmamış olan) rapor bilgilerinin girişinin sağlanarak, engelli sağlık kurulu rapor görüntülerinin
Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmekte olan SB Mobil Tarama Uygulamasına eklenmesine/aktarılmasına devam edilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.
14. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 20/07/2019 tarihli yazısı ile 2006 yılı öncesi de dahil olmak üzere Ulusal Engelliler Veri Bankasında kaydı bulunmayan ve kamu kurumlarınca sağlık tesislerine yönlendirilen engelli vatandaşlarımızın raporlarının arşiv (poliklinik defteri, sağlık kurulu defteri vb.), Hastane Bilgi Yönetim Sistemi vb. hasta kayıt sistemleri üzerinden kontrol edilerek kayıtların yapılması gerektiği, yine Genel Müdürlüğün 23/06/2020 tarihli yazısında ise; tüm gerçek (soruşturma, inceleme, adli birimlerce iptali sağlanmamış olan) rapor bilgilerinin sisteme girişinin sağlanarak, engelli sağlık kurulu rapor görüntülerinin SB Mobil Tarama Uygulamasına eklenmesine/aktarılmasına devam edileceği ifade edilmiş, böylelikle bir raporun soruşturma, inceleme, adli birimlerce iptali sağlanmadıkça gerçekliğini koruyacağı açıkça belirtilmiştir.
15. 20 Şubat 2019 tarihinde yayınlanan ve aynı gün yürürlüğe giren Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında
Yönetmelik (ÇÖZGER) ile birlikte 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.
15.1. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik; sadece 18 yaşını doldurmuş olan bireyleri kapsamaktadır. 20 Şubat 2019 tarihi sonrası 18 yaşını doldurmuş tüm bireylerin engelli sağlık raporu alımında Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri geçerlidir. Bu
Yönetmelikler engelli sağlık kurul raporları ile birlikte çocukların ve erişkinlerin terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir sağlık kurulu raporunun alınış işlemlerini de düzenlemektedir. Çocuk ve erişkin için düzenlenen sağlık kurul raporlarına, raporun teslim alındığı tarihten itibaren 30 gün içinde itiraz edilebilmektedir. Bu süre içinde itiraz edilmeyen raporlar kesinlik kazanmaktadır. Bu süreden sonra durumlarında değişiklik olanlar için itiraz zamanı en erken 6 ay sonra olarak düzenlenmiş olup hakem hastane kararlarına da itiraz için raporun teslim alınmasından sonra en erken 6 ay olduğu düzenlenmiştir.
15.2. Birden fazla engelli sağlık raporu olanların durumu 20/02/2019 tarihli Erişkinler İçin Engellilik
Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmeliğin eki rapor formunun arka yüzünde “bu rapordan önceki raporlar süresine bakılmaksızın yapılacak yeni başvurular bakımından geçersizdir” ifadesi yer almakta olup bu düzenleme uyarınca hakların kullanımında birden fazla engelli sağlık raporu olanların sahip olduğu en son tarihli raporun geçerli olacağı esası getirilmiştir. Anılan Yönetmelik öncesinde de uygulamanın bu şekilde olduğu tespit edilmiş olup örneğin ÖTV istisnalı araç almak isteyen engelli bireyin elinde süresi içinde geçerli %90 oranında bir rapor olmasına rağmen, bu rapordan sonra aldığı %80 oranında bir raporun varlığı halinde eski raporun kullanılarak araç alınması halinde, yeni raporun Maliye Bakanlığınca tespiti durumunda ödenmeyen ÖTV tutarının ödenmesi zaruret halini almaktadır. Nitekim bu husus ÖTV II Sıralı
Tebliğinde yer almaktadır.
16. Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmeliğin 8 inci maddesinde; “Birey veya vasisi, başvuru dilekçesi ile rapor vermeye yetkili olan sağlık kuruluşuna başvurur. Değerlendirme için bireyin ve/veya vasisinin sağlık beyanına uygun olarak ilgili poliklinikler belirlenerek süreç başlatılır.” hükmüne istinaden sağlık tesisleri kişisel başvuru üzerine raporu düzenlemekle yükümlü olup sağlığa ilişkin verilerin silinmemesi ve korunmasının; kamu sağlığının korunması, koruyucu hekimlik ve sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi bakımından hayati öneme sahip olduğu, “geçmiş sağlık verilerinin düzeltilmesine/silinmesine yönelik şikâyetler” hakkında Kişisel Verileri Koruma
Kurulunun 06/02/2020 tarihli ve 2020/93 sayılı Kararında da ifade edilmiştir.
17. Bu kapsamda başvuranın en son aldığı 2023 tarihli raporun önceki raporları süresine bakılmaksızın yapılacak yeni başvurular bakımından geçersiz kılacağı bu bağlamda hakların kullanımında birden fazla engelli sağlık raporu olanların sahip olduğu en son tarihli raporun geçerli olacağı değerlendirilmekle birlikte başvuranın 2008 tarihli raporun geçerli kabul edilmesi talebini reddeden idari işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR ÖNERİSİ
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi