Sürücü olamaz kararının kaldırılması talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, 19.03.2024 tarihinde H sınıfı ehliyetini yenilemek üzere Ankara’da yapılan sağlık muayenesinde “sürücü olamaz” kararıyla karşılaştığını belirtmiş, bu karara itiraz etmiş ve Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesi’nden “sadece otomatik vitesli araç kullanabilir” raporu almıştır. Ancak Samsun Gazi Hastanesi’ndeki heyet, başvuranın durumunu değerlendirmeden olumsuz bir karar vermiştir. Başvuran, H sınıfı ehliyetinin verilmesini talep etmektedir.

Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın sağlık durumunu değerlendirirken, komisyon kararlarının çelişkili olduğunu ve bu nedenle durumu Samsun İl Sağlık Müdürlüğü’ne sevk etmiştir. Gazi Üniversitesi tarafından oluşturulan bilirkişi heyeti, başvuranın sağlık durumunun sürücü olmasına engel teşkil etmediği yönünde bir rapor hazırlamıştır. Ancak, ilgili mevzuat gereği, başvuranın sürücü olabilmesi için gerekli sağlık şartlarını taşımadığı sonucuna varılmıştır.

Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumu ile ilgili tavsiye kararını Sağlık Bakanlığı’na sunmuş ve başvuranın sürücü olma yeterliliğinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu süreçte, başvuranın hak arama özgürlüğü çerçevesinde, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde gerekli işlemlerin yapılması zorunludur.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/10077-S.24.15486

BAŞVURU NO : 2024/7221

KARAR TARİHİ : 23.09.2024

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Sürücü olamaz kararının kaldırılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 06.06.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran, başvurusunda özetle; 19.03.2024 tarihinde H sınıfı ehliyetini yenilemek için Ankara da komisyona girdiğini, 12 yıldır araç sürmesine rağmen sürücü olamaz yönünde karar verildiğini, söz konusu karara itiraz ettiğini ve 28.03.2024 tarihinde Kırıkkale Yüksek İhtisas hastanesindeki komisyonda “Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir” ibareli rapor kararı verildiğini, Samsun Gazi Hastanesindeki heyet tarafından hiç bir işlem yapılmadan olumsuz karar verildiğini ifade etmek suretiyle H sınıfı ehliyetinin verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi-belge talebine yönelik Ankara İl Sağlık Müdürlüğünden alınan ve 01/07/2024 tarih ve tarihli ve E- sayılı cevabi yazı ve eklerinde; Ankara Yenimahalle Nolu Aile

Hekimliği Birimi tarından 22.02.2024 tarihinde Uzman Hekime sevk edilmiştir. Yenimahalle Eğitim ve

Araştırma Hastanesinde Komisyona sevk kararı verildiği, Ankara İl Sağlık Müdürlüğünce verilen komisyon kararına 28.03.2024 tarihinde itiraz dilekçesi üzerine Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğüne sevk edildiği, İl

Sağlık Müdürlüklerinin komisyon kararları arasında çelişki olması nedeniyle Samsun İl Sağlık

/

Müdürlüğüne sevk edildiği ve kişi hakkında son kararın ilgili İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, Sürücü

Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair yönetmeliğin 9/2-a’ya göre

“SÜRÜCÜ OLAMAZ.” kararının verildiği, ifade edilmiştir.

3. Akabinde, somut başvuru hakkında Kurumumuz tarafından Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından oluşturulacak bilirkişi heyetince adı geçen kişinin durumu hakkında bilirkişi raporu düzenlenmesi talep edilmiş olup, söz konusu heyet tarafından hazırlanan ve Kurum kayıtlarına 5/08/2024 tarihinde giren bilirkişi raporunda ise özetle; “Öyküde bilinen Klippel-Feil Sendromu tanısı olduğu buna bağlı kranioservikal bileşke darlığı ve spinal kord basısına bağlı miyelopati geliştiği, ilki 1996 yılında olmak üzere iki kez servikal cerrahi geçirdiği, beraberinde ekstremitelerde tonus artışı, eklem hareket kısıtlılığına yol açan kontraktür ve deformitelerin olduğu görülmüştür. Eklem hareket açıklığı muayenesinde servikal omurganın rotasyonu sağa 65, sola 65 derecede kısıtlı olup diğer yönlere açıktır. Bilateral omuz abdüksiyonu aktif ve pasif 90 derecede, dış rotasyonu 15 derecede kısıtlı olup diğer yönlere açıktır. Dirsekte bilateral 30 derecelik ekstansiyon kaybına yol açan fleksiyon kontraktürü saptanmıştır. Ön kol supinasyonu sağda 30, solda 60 derecede kısıtlıdır. El bilek ekstansiyonu solda 30 derecede kısıtlıdır. İki İla beşinci metakarpofalengeal eklemlerde 30 derecelik fleksiyon kontraktürü ve 20 derecelik ulnar deviasyon deformitesi saptanmıştır. Torakolomber vertebra hareket açıklığı hastanın desteksiz vertikal duruş sağlayamaması nedeniyle değerlendirilememiştir. Kalça eklemlerinde bilateral 30 derecelik fleksiyon kontarktürü izlenmiştir. Kalça fleksiyon açıklığı bilateral 90 derecede kısıtlıdır.

Kalça abduksiyon ve adduksiyon hareket açıklığı bilateral 10 dereceden azdır. Kalça iç ve dış rotasyon hareket açıklığı bilateral 10 dereceden azdır. Dizlerde bilateral 30 derece ekstansiyon kaybına yol açan fleksiyon kontarltürü izlenmiştir. Ayak bileği plantar fleksiyonu bilateral 45 derece dorsifleksiyonu bilateral 25 derecedir. Ayak bilek inversiyonu bilateral 10; eversiyonu bilateral 20 derecedir. Ayak parmaklarında fleksiyon kontarktürü ve şiddetli halluks valgus deformitesi izlenmiştir.

Manüel kas kuvveti muayenesinde omuz çevresi bilateral 4/5, biseps ve triseps kasları bilateral 4/5, el bileği ekstansör ve fleksörleri bilateral 5/5, uzun parmak fleksörleri bilateral 4/5, el intrensek kasları bilateral 3/5, kalça fleksörleri bilateral 4/5, kuadriseps bilateral 4/5, ayak bilek plantar fleksiyon ve dorsifeleksiyonu bilateral 5/5 kas kuvvetindedir. (Kas kuvveti muayenesi deformite ve kontraktürler nedeniyle suboptimal olup bulgular en az değeri ifade etmektedir.) Diğer kasların kuvveti spastisite ve kontraktürler nedeniyle tespit edilememiştir.

Duyu muayenesinde yüzeyel duyu korunmuş olup sol üst ekstremite distalinde eklem pozisyon duyusu bozuktur. Tonus muayenesinde Modifiye Ashwort Skalasına göre iliopsoas, kalça adduktörleri ve glüteus maksimusta bilateral 4, kaudirsepste bilateral 2, hamstring kaslarında bilateral 2. derecede spastisite izlenmiştir. Derin tendon refleksleri bilateral üst ve alt ekstremitede artmıştır.

Hastanın bir çift koltuk değneği ile bağımsız olarak transfer ve mobilizasyonunu sağlayabildiği, üst ekstremitelerini günlük yaşam aktivitelerinin çoğunda kullanabildiği görülmüştür.

/

Sonuç olarak hastanın ekstremite kas kuvvetlerinin genel olarak 4/5 düzeyi veya üzerinde olduğu; ancak omuz, dirsek, kalça ve diz eklemlerinde kontraktürlere bağlı hareket açıklıklarının belirgin olarak azaldığı tespit edilmiştir.

Dolayısıyla hastanın “sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartları ile muayenelerine dair yönetmeliğin 9. maddesinin sinir hastalıkları 9/2-a veya 9/2-b bendi gereğince sürücü olması uygun değildir” kararını destekler muayene bulgularına sahip olmadığı; sürücü olup olamayacağı kararının ilgili yönetmeliğin madde 8, kas iskelet sistemi muayenesine ilişkin esaslar, kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.” şeklinde görüş belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “Milletlerarası antlaşmaları uygun bulma” başlıklı 90 ıncı maddesinin dördüncü fıkrasında;“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır.”, 4.3.“Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde;“Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılamaz.”, 4.4. “Sosyal güvenlik bakımından özel olarak korunması gerekenler” başlıklı 61 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır. Yaşlılar, Devletçe korunur, Yaşlılara Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.”, 5. Birleşmiş Milletler Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin; 5.1. “Erişebilirlik” başlığını taşıyan 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Taraf Devletler, engellilerin bağımsız yaşamalarının ve toplumun tüm alanlarına tam katılımının sağlanması ve engellilerin diğerleriyle eşit bir şekilde fiziksel çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojisi ve sistemi dâhil bilgiye ve iletişime, hem kırsal hem de kentsel bölgelerde halka açık olan veya halka sunulan diğer tesislere ve hizmetlere erişiminin sağlanması için uygun tedbirleri almalıdır. Bu tedbirler erişime yönelik engellerin

tespitini ve ortadan kaldırılmasını da içermelidir. Bu tedbirler aşağıda belirtilen yerler ve hizmetler bakımından da geçerlidir: (a) Binalar, yollar, ulaşım araçları ve okullar, evler, sağlık tesisleri ve işyerleri dâhil diğer kapalı ve açık tesisler; (b) Elektronik hizmetler ve acil hizmetler de dâhil olmak üzere, bilgi ve iletişim araçları ve diğer hizmetler.”, 5.2. “Bağımsız Yaşayabilme ve Topluma Dâhil Olma” başlıklı 19 uncu maddesinde; “İşbu Sözleşmeye

Taraf Devletler tüm engellilerin diğer bireylerle eşit koşullar altında toplum içinde yaşama hakkına sahip olduğunu kabul eder ve engellilerin bu haktan eksiksiz yararlanabilmeleri ve topluma tam katılımlarını kolaylaştırmak için gerekli tedbirleri etkin bir şekilde alır. Bu çerçevede aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir…”, 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 6.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun; 7.1. “Sürücü adaylarında aranacak şartlar” başlıklı 41 inci maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Sürücü belgesi alacakların; a) Yönetmelikte belirlenen yaş ve deneyim şartlarını taşımaları, b) Öğrenim durumu itibarıyla en az ilkokul düzeyinde eğitim almış olmaları, c) İçişleri ve Sağlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirlenen sağlık şartlarını taşımaları, d) Sürücü kurslarında teorik ve uygulamalı eğitimini tamamlayıp sürücü sınavlarını başararak, motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış olmaları, e) Adli sicilinde, 26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza

Kanununun 188, 190 ve 191 inci maddeleri, 21/03/2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele

Kanununun 4 üncü maddesinin yedinci fıkrası, 10/07/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve takip eden fıkralarında belirtilen suçlardan hüküm giydiğine dair kayıt bulunmaması, f) Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması, g) Başka sınıf sürücü belgesi alabilmek için, daha önce verilmiş ancak geri alınmış olan sürücü belgesinin bu Kanunda öngörülen şartlar yerine getirildiği için sahibine iade edilmiş olması, zorunludur. Sürücüler ile sürücü adaylarının hangi şartlarda ve hangi sınıf sürücü belgesi alabilecekleri ile bunların araç kullanma şartları, kullanılabilecek araçların niteliklerine ve sağlık şartlarına dair usul ve esaslar İçişleri ve Sağlık Bakanlıklarınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Bu maddede aranan şartlardan herhangi biri mevcut olmadan veya hileli yollarla temin edilmiş olduğunun

anlaşılması hâlinde, sürücü belgesi vermeye yetkili kurumca iptal edilir. Bu kişilere, bu madde hükümlerine uygun olarak yeniden sürücü sertifikası alınması hâlinde yeniden sürücü belgesi verilir.”, 8. 26/09/2006 tarihli ve 26301 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sürücü Adayları ve Sürücülerde

Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmeliğin; “Kas iskelet sistemi muayenesine ilişkin esaslar” başlıklı 8’inci maddesi; (Değişik:RG-29/12/2015-29577)

(1) Eklem hareketlerinden; a) Vertebra (boyun ve bel) hareketleri, kişinin baş ve boynunu arkaya döndürmesini ve bakmasını %50’den fazla engelleyen boyun vertebra ve boyun bölgesi hastalıklarında sürücü belgesi verilmez. Lumbal vertebra eğilme ve dönme hareketlerini %75’den fazla engelleyen durumlarda da sürücü belgesi verilmez.

b) Diğer eklem hareketleri, her iki omuz ve/veya dirsek artrodezinde veya fonksiyonel olmayan ankilozlarında sürücü belgesi verilmez. Simetriği sağlam olan tek büyük eklem ankiloz veya atrodezinde, ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanının raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu belgelerle iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz.

c) El eklemleri, her iki elin baş ve işaret parmaklarının hareketlerinin % 75’ten fazla kaybında ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanı raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu belgelerle iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz. Bundan daha az hareket sınırlılığı yapan el parmaklarında fonksiyonel durumdaki ankiloz ve artrodezlerde ortopedi uzmanı ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının raporu ile birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Bir eldeki baş ve işaret parmağı dışındaki iki parmaktaki ankilozlarda ikinci grup sürücü belgesi sınıfları verilemez.

(2) Ekstremite noksanlığında; a) Bir elin başparmak veya başparmak dışında iki parmak noksanlığı veya noksan sayılacak şekilde fonksiyon kaybı olanlarda, ortopedi uzmanının ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının görüşleri doğrultusunda birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Her iki el başparmak noksanlığında ve/veya ileri derece fonksiyon kaybı olanlara sadece F sınıfı sürücü belgesi verilebilir.

b) Üst ekstremitenin dışında ekstremite noksanlığının (doğuştan veya sonradan) olması halinde ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının raporu uyarınca birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Üst ekstremitenin tek taraflı noksanlığında da ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi rehabilitasyon uzmanının kanaatiyle, birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir. Ancak bu bentte belirtilen sürücü belgesi sınıfları ile iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz.

c) Alt ekstremite diz altı amputasyonlarında protezle fonksiyon kazananlar ile protezle fonksiyon uyumu iyi olmayanlardan, özel tertibatlı araç kullanabilecek durumda olanlara ortopedi ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı kanaatine göre birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Bunun dışındaki alt

ekstremite noksanlık veya amputasyonlarında, ortopedi ve travmatoloji uzmanı ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı kanaatine göre birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Ancak bu bentte belirtilen sürücü belgesi sınıfları ile iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz.

(3) Kas, tendon ve bağ lezyonlarının kalça, diz ve ayak bileği eklemlerini veya bu eklemleri oluşturan kemik hareketlerini % 50’den az bozduğu ortopedi ve travmatoloji veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanınca belirlenenlere birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilir. Ancak bu bentte belirtilen sürücü belgeleri ile iki tekerlekli motorlu araçlar kullanılamaz. Bunun dışındaki durumlarda, ortopedi ve travmatoloji ve/veya fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanının vereceği rapora göre işlem yapılır.

(4) Sürücü/sürücü adayının sağlık şartları nedeniyle araç kullanması belirli şartlara (ortezprotez) bağlanmış ise tanı, gerekli ise kontrolün süresi, sürücü belgesi sınıfı ve özel tertibatlı araç kullanabileceği belirtilerek kod yazılmadan 4 üncü maddenin sekizinci fıkrası kapsamında oluşturulan komisyona sevk edilir.

8.1. “Ruh ve sinir hastalıkları muayenesine ilişkin esaslar” başlıklı 9’uncu maddesinin

2) Sinir Hastalıklarından;

a) Santral sinir sistemi ile ilgili doğuştan veya sonradan geçirilmiş veya cerrahi girişime bağlı hastalıklarla ortaya çıkan uzuvların parezi ve paralizileri (duyusal, motor, koordinasyon ve denge açısından), araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez.

b) Periferik sinir sisteminin etkilenmesi sonucu ortaya çıkan uzuvlarda parezi ve paraliziler araç kullanmayı ve trafik güvenliğini engelleyecek şekilde olanlara sürücü belgesi verilmez. İki ayağı felçli (parapleji), diğer vücut fonksiyonları normal olan şahıslara birinci grup sürücü belgesi sınıfları verilebilir.

Ayrıca ambulans, resmi veya ticari araç kullanamazlar.

9. 30/09/2019 tarihinde yürürlüğe konulan Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönergenin; 9.1. “Raporların düzenlenmesine ilişkin açıklamalar” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “…

özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyona aittir. Bu sebeple ÖTV istisnasına esas işlemlerde kişi adına düzenlenmiş Engellilik Sağlık 4

Sağlık Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar Kurulu Raporu, sürücü belgesinde veya Sürücü Adayı/Sürücü

Sağlık Raporunda (IV. Kısım) belirtilen tertibat kodları birlikte değerlendirilir. Ancak bu kodların, Engellilik Sağlık Kurulu Raporunda belirtilen engel durumu ile uyumlu olması gerekir. 01/01/2016 tarihinden önce H Sınıfı Sürücü Belgesi sahibi olan kişiler, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak

Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerine göre yeni Sürücü Adayları ve Sürücü Sağlık

Raporu düzenlenmesi amacı ile sağlık hizmet sunucularına yönlendirilir.”, 9.2. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları üçüncü kısım” başlıklı 15 inci maddesinin altıncı fıkrasında;“ Sürücü olamaz” kutucuğu işaretlenip sürücü olamaz kararı verilen raporlar, il/ilçe sağlık müdürlüğündeki komisyona sevk edilemez. Bu karara kişilerin itirazı halinde Yönerge’ nin 38’inci maddesi

Sürücü/Sürücü Adayı Raporlarına İtiraz başlığına göre işlem tesis edilir.”, /

9.3. “Sürücü ve sürücü adayları sağlık raporları dördüncü kısım” başlıklı 16 ncı maddesinde; “…Komisyon başvuru olması halinde en az ayda bir kere toplanır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır. Oy eşitliğinde halinde komisyon başkanının kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanır.”, 9.4. “Sürücü raporlarına itiraz” başlıklı 37 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, yedinci ve sekizinci fıkralarında; “Raporlara; adına rapor düzenlenen kişi, velisi, vasisi veya raporu isteyen kurum tarafından itiraz edilebilir. Rapora itiraz, raporun verildiği sağlık hizmet sunucusunun bulunduğu ya da adına rapor düzenlenen kişinin ikametgâhının bulunduğu ilin il sağlık müdürlüğüne yapılır. Aile hekimleri muayene neticesinde sürücülüğe engel hali tespit edilen veya hakkında karar verilemeyen sürücü/sürücü adayını ilgili uzman tabip/tabiplere gönderebilir. Aile hekimlerinin bu kararına itiraz edilemez. Raporun 3’üncü kısmında raporun olumsuz olmasına neden olan uzman hekim/hekimlerin kararlarına itiraz halinde, il sağlık müdürlüğü kişiyi, en yakın ilgili branş/branşlarda üçer uzmanın bulunduğu Yönerge eki Ek-12

Hakem Hastane Listesinde yer alan aynı veya üst roldeki sağlık hizmet sunucusuna sevk eder… İlk sağlık kurulu raporu ile itiraz sonrasında tayin edilen hakem hastanece düzenlenen ikinci sağlık raporu arasında çelişki olması halinde; Ek-13 Bölge Hakem Hastaneler Listesi’nde yer alan, itiraza konu ilgili branş/branşların eğitim kliniğinin bulunduğu en yakın hastanelerden birine, il sağlık müdürlüğü kanalıyla gönderilir. Bölge hakem hastanesince verilen karar kesin olup kişinin bu karara itiraz hakkı yoktur… Özel tertibatlı motorlu araç kullanması gerekli görülen kişiler için özel tertibat kod numarası ile hangi sınıf sürücü belgesinin alınabileceğine karar veren il/ilçe sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararlarına (Rapor IV. Kısım) itirazlar için; en yakın il sağlık müdürlüğüne kişi sevk edilir. Sevk edilen il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararı ile ilk komisyon kararı aynı yönde ise karar kesinleşir… Kararlar arası çelişki olması halinde, Marmara Bölgesi için İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, Ege

Bölgesinde İzmir İl Sağlık Müdürlüğü, İç Anadolu Bölgesinde Ankara İl Sağlık Müdürlüğü, Akdeniz

Bölgesinde Antalya İl Sağlık Müdürlüğü, Karadeniz Bölgesinde Samsun İl Sağlık Müdürlüğü, Güneydoğu

Anadolu Bölgesinde Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü, Doğu Anadolu Bölgesinde Malatya İl Sağlık

Müdürlüğü, hakem olarak tayin edilmiştir. Hakem tayin edilmiş il sağlık müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyon kararları kesindir, itiraz edilemez. Bölge hakem il sağlık müdürlüklerine sevkler son komisyon kararının verildiği ilin il sağlık müdürlüğünce yapılır.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11. Başvuran, başvurusunda özetle; 19.03.2024 tarihinde H sınıfı ehliyetini yenilemek için Ankara da komisyona girdiğini, 12 yıldır araç sürmesine rağmen sürücü olamaz yönünde karar verildiğini, söz konusu karara itiraz ettiğini ve 28.03.2024 tarihinde Kırıkkale Yüksek İhtisas hastanesindeki komisyonda “Sadece otomatik vitesli araç kullanabilir” ibareli rapor kararı verildiğini, Samsun Gazi Hastanesindeki heyet tarafından hiç bir işlem yapılmadan olumsuz karar verildiğini ifade etmek suretiyle H sınıfı ehliyetinin verilmesini talep etmektedir.

12. Bilindiği üzere, 01/01/2016 tarihi itibariyle yeni tip sürücü belgesi düzenlenmeye başlanmış olup, 31/12/2024 tarihinde eski tip sürücü belgelerinin geçerlilik süresi sona ereceğinden eski tip sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilmesi gerekmektedir. Yeni tip sürücü belgelerinin eski tip sürücü belgelerinden farkı ise; uluslararası nitelikte olması, güvenlik unsurlarının uluslararası standartlara uygun olması, süreli olması ve sürücü sınıf sayısının 17 olmasıdır. Ayrıca C1, C1E, C, CE, D1, D1E, D ve

DE sınıfı sürücü belgeleri 5 yıl; M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgeleri ise 10 yıl geçerlidir.

Sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren sürücü belgeleri geçersiz sayılacaktır (https://www.nvi.gov.tr/ssss-surucu-belgesi Erişim Tarihi: 18/01/2022).

13. Anayasamızın 61 inci maddesinde ifade edildiği üzere engellilerin toplum hayatına intibaklarının sağlanması devlet güvencesindedir. Yine BM Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşmenin 19 uncu maddesi, sözleşmeye taraf ülkelerin, engellilerin topluma tam katılımını kolaylaştırmak, bağımsız yaşayabilmelerini ve topluma dâhil olabilmelerini sağlamak üzere etkin tedbirler alacağını hüküm altına almıştır.

14. Her ne kadar, engelli bireylerin hak ve özgürlüklerini ilgilendirebilecek yasal, idari ve diğer düzenlemelerde temel hareket noktası; engellilerin hak ve özgürlüklerini güçlendirmek ise de kişinin hak ve özgürlüklerinin sınırı toplum sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde düzenlenmelidir. Bu bakımdan, kişinin araç kullanma becerisine sahip olup olmadığı, trafikte yer alan diğer araç kullanıcılarını ve yayaların güvenliğini tehlikeye atmayacak şekilde uzman kişilerce değerlendirilmelidir. Bilimsel kriterlere uygun yapılacak değerlendirme sayesinde engelli bireylerin araç kullanmaya yetkin olup olmadığı belirleneceğinden bu durum engellilerin erişim hakkı ve bağımsız yaşama hakkına müdahale anlamına gelmeyecektir (Kamu Denetçiliği Kurumu 2020/3420 sayılı Tavsiye Kararı).

15. Bu kapsamda, başvuranın sahip olduğu engel durumunun sürücü olmaya engel teşkil edip etmeyeceği

Kırıkkale İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan komisyonlarda görevli konunun uzmanı heyet üyeleri tarafından değerlendirilmiş olup, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle

Muayenelerine Dair Yönetmeliğin ilgili maddeleri gereğince kişinin mevcut engelinin sürücü olmasına engel oluşturduğu kanaatine varılmıştır.

16. Somut başvuruya ilişkin konunun değerlendirilmesi tıbbi uzmanlık ve teknik bilgi gerektirdiğinden

Kurumumuz tarafından Gazi Üniversitesi Rektörlüğü tarafından oluşturulacak bilirkişi heyetince adı geçen kişinin durumu hakkında bilirkişi raporu düzenlenmesi talep edilmiş olup, söz konusu heyet tarafından hazırlanarak Kurumumuza iletilen bilirkişi raporunda ise özetle; başvuranın, Sürücü Adayları

/

Ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin sinir hastalıkları başlıklı 2-(a) veya (b) bentleri gereğince sürücü olması uygun değildir kararını destekler muayene bulgularına sahip olmadığı; sürücü olup olamayacağı kararının ilgili yönetmeliğin 8’inci maddesi kapsamında kas iskelet sistemi muayenesine ilişkin esaslar, kapsamında değerlendirilmesi gerektiği şeklinde görüş belirtilmiştir.

17. Bu kapsamda, ilgili mevzuat hükümleri, idarenin açıklamaları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; sağlık hizmeti sunucusu tarafından Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak

Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik hükümlerince kurulan engelli sürücü komisyonlarınca; sürücü adaylarında aranan nitelikler, tıbbi yeterlilikler, trafik ve kişi güvenliği gibi hususlar dikkate alınarak yapılan değerlendirmeler neticesinde, sürücü adayları ve sürücülerde aranacak sağlık şartlarını taşımadığı gerekçesiyle başvuranla ilgili tesis edilen “sürücü olamaz” şeklindeki komisyon kararı ve rapora itiraz sürecinde yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı, bilirkişi raporu doğrultusunda başvuranın, sürücü olup olamayacağı kararının ilgili yönetmeliğin 8’inci maddesi kapsamında kas iskelet sistemi muayenesine ilişkin esaslar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup görevli ve yetkili idare mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair

Yönetmeliğin 9’uncu maddesinin sinir hastalıkları, 9/2-(a) veya 9/2-(b) bendi gereğince sürücü olması uygun değildir kararını destekler muayene bulgularına sahip olmadığı ve sürücü olup olamayacağı kararının ilgili yönetmeliğin 8’inci maddesi kapsamında kas iskelet sistemi muayenesine ilişkin esaslar kapsamında değerlendirilmesi gerektiği hususunda, SAĞLIK BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

/

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık

Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞI’NA VE ANKARA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/