|
ÖZET: Başvuran, Ağrı İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nde %70 engelli olarak çalışırken, sağlık sorunları nedeniyle İzmir, Antalya, Aydın ve Muğla İl Müdürlüklerine yer değiştirme talebinde bulunmuştur. Ancak, geçici olarak İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’ne görevlendirilmiş ve bu görevlendirme 16 Ekim 2023 tarihinde sona ermiştir. Başvuran, geçici görev yolluğunun ödenmesi için 27 Mart 2024 tarihinde dilekçe vermiş, ancak talebi zımnen reddedilmiştir.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, başvuranın geçici görevlendirilmesinin kendi talebi doğrultusunda yapıldığını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın geçici görev yolluğu talebini değerlendirirken, ilgili mevzuat ve yargı kararlarını göz önünde bulundurmuştur. Sonuç olarak, başvuranın geçici görev yolluğunun ödenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesine ve geçici görev yolluğunun ödenmesi hususunda Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İdarenin bu karara uyması ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12029-S.24.18257
BAŞVURU NO : 2024/8498
KARAR TARİHİ : 05.11.2024
TAVSİYE KARARI
AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici görev yolluğunun ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 10.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Ağrı İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde “Şef”
kadrosunda %70 engelli olarak çalışmakta iken, “Juvenil Romatoid Artrit” tanılı hastalığı nedeniyle
Ağrı ilinin soğuk hava şartlarında eklem kısıtlılığına bağlı sıkıntılar yaşadığını, bu sebeple önceliği
İzmir olmak üzere Antalya, Aydın ve Muğla İl Müdürlüklerinde şef kadrosuna “Engel Durumuna Bağlı
Yer Değişikliği” başvurusu yaptığını ancak bu talebine rağmen Yönetim Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 29/03/2023 tarih ve sayılı yazı gereğince Ağrı İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünden İzmir il Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne geçici görevlendirmesinin yapıldığını ve bu görevlendirmenin 16/10/2023 tarihinde sonlandığını, geçici görev yolluğunun ödenmesi için idaresine 27/03/2024 tarihinde dilekçe verdiğini ancak talebinin zımnen reddedildiğini belirterek söz konusu geçici görevlendirme işlemine ilişkin 03/04/2023 – 16/10/2023 tarihleri arasındaki geçici görev yolluğunun ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 01/10/2023 tarihli ve sayılı yazısı ve
eklerinde özetle;
2.1) Başvuranın EKPSS sınavı sonucunda açıktan ataması yapılarak 21/05/2018 tarihi itibariyle Nevşehir
İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde “Santral Memuru” kadrosunda göreve başladığı, yer değiştirme talebi doğrultusunda 26/05/2021 tarihli Bakanlık Makamının Oluru ile İzmir İl Afet ve
Acil Durum Müdürlüğünde “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni” kadrosuna atamasının yapıldığı,
2.2) Daha sonra Başkanlıklarınca düzenlenen “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı”
sonucunda ve tercihi doğrultusunda 06/05/2022 tarihli Bakanlık Makamının Oluru ile Ağrı İl Afet ve
Acil Durum Müdürlüğünde “Şef” kadrosuna atamasının yapıldığı; bunun ardından 08/06/2022 tarihli yer değiştirme talebine ilişkin dilekçesi doğrultusunda İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde geçici görevlendirmesinin yapıldığı, akabinde 27/09/2023 tarihli Bakanlık Makamının Oluru ile İzmir
İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde münhal Şef kadrosu bulunmaması hasebiyle yine yer değiştirme talebinde bulunmuş olduğundan Antalya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde “Şef” kadrosuna atamasının yapıldığı,
2.3) Başvuranın, İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne yapılan geçici görevlendirmesinin kendi talebi
doğrultusunda yapılan bir işlem olduğu, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74 üncü maddesinde, “Memurların bu Kanuna tabi
kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır.”
6) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
6.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “(a) Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını, … (g)
Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade eder.”
6.2) “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Kanunda belirtilen hallerde 1. Bu
Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı
kurumlarda fahri olarak çalışanlara 2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere…. harcırah verilir.”
6.3) “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde, “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı
ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
6.4) “Daimi vazife harcırahının mebdei” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Daimi vazife harcırahı: a)
(Mülga: 31/7/2003-4969/1 md.) b) Naklen veya tahvilen başka bir mahalle gönderilenlere, bu tayinleri sırasında mezunen başka bir mahalde bulunsalar dahi, eski memuriyetleri mahallinden c)
Muvakkat vazife ile veya vekaleten bir yerde bulundukları esnada asli vazife mahalli değişenlere eski memuriyetleri mahallinden itibaren verilir.”
6.5) “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini
icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir: 1. (Değişik: 1/7/2006-5538/2 md.) Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar…”
6.6) “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye):” başlığını taşıyan 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1.
Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; (…)”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) 1 no.lu paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda, halihazırda Antalya İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünde “Şef” kadrosunda çalışan başvuran; Ağrı İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü bünyesinde çalıştığı dönemde 03/04/2023 – 16/10/2023 tarihleri arasında İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne görevlendirmesi işlemine ilişkin geçici görev yolluğunun ödenmesini talep etmektedir.
9) Anayasamızın 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
10) Başvuranın İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne görevlendirilme işlemi kurum içi geçici
görevlendirme niteliğinde olup, “kurum içi geçici görevlendirme” ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereği asli görevleri ile ilgili olarak memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir husus da bulunmamaktadır. Ancak, 657 sayılı Kanun’un 11’inci ve 45’inci maddeleri gereğince Devlet memurları amirlerin verdiği kanuna uygun sözlü ve yazılı emirleri yerine getirmekle yükümlü olmakla birlikte, memurların kamu hizmetlerindeki belirli kadrolarda, sınıfına ve sınıfı içindeki derecesine uygun görevlerde çalıştırılmalarının zorunlu kılınması ve böylece keyfi görevlendirmelerin önlenmesi amaçlanmıştır.
11) Kurum içi geçici görevlendirme müessesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, yukarıda
değinilen madde hükümleri esas alınmakla birlikte söz konusu hükümlerin somut olaylara uygulanma biçimlerinin belirlenmesi için yargı kararları da büyük önem taşımaktadır. Yerleşik içtihat haline gelen idari yargı kararları ile birlikte kamu personel rejiminin esasları da göz önünde tutulduğunda, kurum içi geçici görevlendirmeye ilişkin şartlar daha açık ve net bir hal almaktadır.
12) Bu doğrultuda, kurum içi geçici görevlendirme; bir kamu kurumunun mevzuatla belirlenmiş olan
görev alanı içinde yer alan “geçici” nitelikteki bir hizmeti ya da değişen ve gelişen sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların sonucu olarak ortaya çıkan, henüz örgütsel altyapısı oluşturulmamış ve bir kadro ile ilgilendirilmemiş olan “yeni bir kamu hizmetini” yürütmek amacı ile gerçekleştirilmeli, görevlendirilecek memurların görev ve yetkileri net bir şekilde belirlenip, kadroları ile hukuki bağları sürdürülmelidir. Ayrıca sunulacak hizmet ile ilgili konuda uzmanlaşmış/durumu uygun olan kamu görevlilerinin hizmetlerine duyulan ihtiyaç net bir şekilde ortaya konulmalı, belli bir süre ile sınırlı olmalı ve atamaya yetkili amir tarafından yapılmalıdır.
13) Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem
kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
14) Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk
devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
15) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, memurun kendi
kadro görevinde ve kadrosunun bulunduğu birimde çalışması temel ilke olarak kabul edilmektedir. Meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun başka bir yerde geçici
görevlendirilmesi, olağan bir yöntem olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde istisnai olarak başvurulabilecek bir müessese olarak öngörülmüştür. Somut olayımızda; idarenin başvuranın engel durumu dolayısıyla ve soğuk iklimin rahatsızlığını arttırması gerekçesiyle yapmış olduğu nakil başvurusunu ilk etapta sıcak iklime sahip olan İzmir iline geçici görevlendirme akabinde ise Antalya iline yaptığı naklen tayin işlemi ile yerine getirdiği görüldüğünden söz konusu görevlendirme işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
16) Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde, bu
Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
17) Öte yandan 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3/g maddesinde memuriyet mahalli; memur ve hizmetinin
asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü veya kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler olarak tanımlanmış, memuriyet mahalli dışındaki yerler ise (h) bendinde “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükme göre, kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilebilmesi için bu görevlendirmelerin memuriyet mahalli dışına yapılmış olması gerekmektedir. Somut olayımızda bu şartın gerçekleştiği görülmektedir.
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Ağrı İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğü bünyesinde “Şef” kadrosunda çalıştığı dönemde 03/04/2023 – 16/10/2023 tarihleri arasında
İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne yine “Şef” kadrosunda görevlendirildiği, dolayısıyla başvurana görevlendirme süresi esas alınarak, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde geçici görev yolluğu ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde göndermediği dolayısıyla “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket etmediği; öte yandan, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı da tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili Mahkemelerde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın İzmir İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne görevlendirildiği döneme ilişkin geçici görev yolluğu ödenmesi hususunda AFET ve ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve AFET ve ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi