|
ÖZET: Başvuru, Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne ait su sayacının değiştirilmesi sonrası tahakkuk ettirilen fatura ile ilgilidir. Başvuran, 22.07.2023 tarihinde değiştirilen sayacın ardından, 15.08.2023 tarihinde 122 m³ su kullanıldığına dair fatura almış, ancak evinin Eylül 2022’den beri kapalı olduğunu ve bu miktarda su kullanımının mümkün olmadığını iddia etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek Antalya Büyükşehir Belediyesi’nden bilgi talep etmiş ve yapılan araştırmalar sonucunda, sayacın bozuk olduğunun tespit edilmesi üzerine yeni bir sayacın takıldığı, faturalandırmanın ise bu yeni sayacın endeksine göre yapıldığı belirlenmiştir.
Antalya Su ve Atıksu İdaresi, sayacın muayenesinin ardından doğru çalıştığını bildirmiştir. Başvuranın itirazı üzerine yapılan incelemelerde, su tüketiminin tahakkuk ettirilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. İlgili mevzuat ve yönetmelikler doğrultusunda, faturalandırmanın geçerli olduğu ve başvuranın iddialarının reddedildiği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerinin yerine getirilmediğine dair bir durum tespit edememiştir. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4721-S.24.7469
BAŞVURU NO : 2023/17690
KARAR TARİHİ : 03.05.2024
RET KARARI , TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, kullanmadığı su miktarı için idarece su faturası tahakkuk ettirildiği iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 07.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda özetle, ASAT yetkilisi tarafından aranarak
Mahallesi Caddesi No: / adresine kayıtlı abone numaralı su sayacının değişmesi gerektiğinin belirtildiği, 22.07.2023’te sayacın değiştiğine dair mesaj aldığı, ancak 15.08.2023’te yeniden fatura düzenlendiği ve 122 m³ su kullanıldığını gördüğü, ilgili adresteki evin Eylül 2022’den bu yana kapalı olup suyun ve elektriğin kullanılmadığı, Kaymakamlıktan aldığı bilgiye göre değiştirilen sayaçlarda bu şekildeki sıkıntıların artmaya başladığının belirtildiği, 22 günde 122 ton su kullanma ihtimalinin bulunmadığı, bu suyun kullanılmadığı, nitekim 2015 yılından bu yana kullandıkları suyun 150 m³ olduğu iddia ve ifade edilerek gereğinin yapılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca başvuruya konu iddialar hakkında 25.12.2023 tarihinde Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1. Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü İşletmeler Dairesi
Başkanlığının 22.01.2024 tarihli ve E.¬ 9¬- 1¬ sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
/
2.2. İlçesi Mahallesi Caddesi No: / adresine kayıtlı nolu aboneye ait Teksan marka sayacın faturalandırması esnasında saha personeli tarafından sayacın bozuk olduğunun bildirildiği, 22.07.2023 tarihinde 948 m³ ile sökülerek yerine idarelerine ait seri numaralı CbayB marka 0 m³’teki sayacın takıldığı,
2.3. 15.08.2023 tarihinde sahada yapılan okumada sayacın tespit endeksine göre abonenin 2023/8 dönemine (0122 m³ arası) 122 m³ karşılığı 3.731,51 TL tahakkuk verildiğinin tespit edildiği,
2.4. İtiraz üzerine nolu aboneye ait sayacın 19.08.2023 tarihinde sökülerek sayacın muayene edilmek üzere Antalya Valiliği Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğüne gönderildiği, 18.09.2023 tarih ve sayılı rapora göre sayacın yapılan muayenesi sonucunda doğru çalıştığının tespit edildiği,
2.5. Tarifeler Yönetmeliği ve abone sözleşmesinin ilgili maddelerine göre sayaç ve sayaç sonrası tesisat ile varsa arızanın tespiti ve onarımının aboneye ait olduğu,
2.6. Bu nedenle nolu abonenin 2023/8 dönemine sayacın tespit edilen endeksine göre (0122 m³ arası ) 122 m³ karşılığı 3.731,51 TL olarak verilen tahakkukta bir değişiklik yapılmasının mümkün olmadığı,
2.7. Sayacın 22.07.2023 tarihinde değişmiş olup ilgili faturanın 2023 Ağustos ayındaki içme suyu ve atıksu tarifelerine (2020 yılından itibaren %40 olarak) göre hesaplandığı, faturalandırma esnasındaki sayacın görseli, aboneye ait kart dökümü, 2023 Ağustos ayının faturası, 2022 Temmuz’da kilitli olduğundan okunmadığı ve 2022 Ağustos ayının faturası, sayaç muayene raporu ve abone sözleşmesinin yazıları ekinde sunulduğu
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. …” hüküm altına alınmıştır.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
4.1. “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurumun, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandıracağı” düzenlenmiştir.
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun;
5.1. “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin (r) bendinde; “Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak”,
5.2. “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin (g) bendinde; “Hizmetlerin büyükşehir belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları”,
6. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Müdürlüğü Genel Müdürlüğü Kuruluşu ve Görevleri
Hakkında Kanun’un;
6.1. Ek 5’inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”,
6.2. “Tarife tespit esasları” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve (…)bir kar oranı esas alınır. Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.”,
7. Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin
7.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu yönetmeliğin amacı, su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması ile bu işlemlere ilişkin hizmetlerle ilgili tarifelerin hangi esaslara göre tespit edileceğini ve uygulanacağını belirlemektir.”
7.2. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “-(1)Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a) ASAT: Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü’nü, e) Abone: ASAT ile hizmet sözleşmesi yapan gerçek veya tüzel kişiyi, f) Su: İdarece üretilerek, her türlü kontrolü yapıldıktan sonra abonelerin hizmetine sunulan, içme, kullanma ve endüstri sularını, g) Atıksu: Aboneler tarafından kullanılarak kanalizasyon şebekesine veya diğer alıcı ortamlara bırakılan kirletilmiş suyu, ğ) Tarife: Satış, hizmet, teminat ve yaptırımların parasal değerlerle belirtilmesini, h) Tahakkuk: Tespit edilen su ve atıksu bedelinin tahsil edilebilir hale gelmesini, ı) Tahsilât: ASAT Gelirlerinin toplanmasını”,
7.3. “Tarife Çeşitleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “(1)Bu yönetmeliğin konusu olan tarifeler 4 grupta toplanır.
a)Su satış tarifesi, b) Atıksu tarifesi, c)Hizmet ve teminatlar tarifesi, ç)Yaptırımlar tarifesi.”
7.4. “Abone Türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde; “(1)Su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan, özel veya tüzel kişilerle su ve atıksu abone sözleşmesi yapılır…
(2)Atıksu üretimi olan ve cadde veya sokağından kanalizasyon şebekesi geçen her su abonesi, ayrı bir sözleşme yapmaya gerek olmaksızın aynı zamanda atıksu abonesidir.”
7.5. “Tarife tespit esasları” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1)Su satış tarifesi ile kullanılmış suların uzaklaştırılması tarifesinin belirlenmesinde rol oynayan iki ana faktörden birincisi, Yönetim ve işletme giderleri ile amortismanlar, aktifleştirilemeyen yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve en az %10 karlılık oranıdır.”
7.6. “Su tarifeleri” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1) Abone türlerine uygulanacak su satış tarifelerinin, 8.
madde de belirtilen yönetim ve işletme giderleri ile amortisman giderlerini karşılayacak ve en az % 10 kâr sağlayabilecek düzeyde olması esastır.
(2) ASAT su tasarrufunu teşvik, israfı önlemek ve gelirini artırmak için, kademeli tarife uygulaması yapabilir ve faaliyetlerini daha seri yürütebilmek ve verimi artırabilmek amacıyla, abonelerine tahakkuk edecek su ve atıksu bedellerinde, işletme gereğince indirimler yapabilir.”
7.7. “Atıksu tarifeleri” başlıklı 13’üncü maddesinde; “(1) ASAT’ın su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan aboneler, tükettiği kadar suyu kirleteceğinden bunların uzaklaştırılması için atıksu bedeli ödemekle yükümlüdürler.
3) Tüketilen beher m3 su üzerinden alınan atıksu bedeli, 8. maddede sayılan yönetim ve işletme giderleri
ile amortisman giderlerinin kâr oranı dahil, kanalizasyonla ilgili miktarının nasıl hesaplanacağı belirtilen tahmini su satış miktarına bölünmesiyle bulunur.”
7.8. “Sayaç muayene tarifesi” başlıklı 21’inci maddesinde; “(1) Doğru kayıt yapmadığı iddiasıyla itirazda bulunan abonenin sayacı, Ölçü ve Ölçü Aletleri Yönetmeliğine göre, ilgili Bakanlık teşkilatına muayene ettirilir. Sayaçları muayene edilen abonelerden, bu yönetmeliğin 22.maddesine istinaden sayaç sökmetakma ücreti ile ilgili Bakanlıkça belirlenen sayaç muayene bedeli, su ve atıksu faturasıyla birlikte, tahsil edilir.”
7.9. “Sayaç sökme-takma ve su bağlama tarifesi başlıklı 22’nci maddesinde; “(1) İdarece su sayacı takılacak yeni abonelerden, sayaçların ihmal, dikkatsizlik ve dış etkiler nedeniyle patlaması veya kullanılamaz şekilde hurdaya ayrılması sonucunda, sayaçları değiştirilen abonelerden, muayene talebiyle veya istek üzerine sayacı sökülen veya takılan abonelerden ASAT Genel Kurulu’nca belirlenen fiyattan sayaç tipine göre sökme ve takma ücreti ve kullanılmış ise diğer (vana, rakor vb.) malzeme ücretleri tahsil edilir.”
7.10. “Sayaçlar” başlıklı 57’nci maddesinde; “(1)Abonelerin su tüketimi, sayaçlarla belirlenir.
(16) ASAT, su sayaçlarının tüketimi doğru kayıt edip etmediğini, kaçak ve usulsüz su kullanıp kullanmadığını tespit etmek üzere, gerek gördüğü zaman yerinde inceleme yapmaya, sayaçların doğruluğundan şüphe edilmesi halinde, bir kontrol sayacı takmaya ve sökülen sayacın tamir, bakım ayarı için gerekli masrafı, aboneden tahsil etmeye yetkilidir.
(17) Aboneler, su sayaçlarının, tüketimi doğru kayıt edip etmediğinden şüphelendikleri takdirde, kontrol edilmesini, ASAT’dan isteyebilirler.
a) Sayaçlar, bu hususta belirlenen standart projelere uygun olarak kurulmuş ve kabul edilmiş olan ayar istasyonlarında, ilgili Bakanlık teşkilatının görevlendirdiği kişiler tarafından kontrol edilir.
b) Kontrol sonucunda sayacın kaydettiği endeks ile abonenin tüketimi arasında, belirlenen standardın dışında bir hata payı var ise, ilgili Bakanlık teşkilatınca düzenlenecek belgeye göre, gerekli düzeltmeler yapılır.
(18) Ayar istasyonuna gönderilen sayaçların kontrolünde dilerse abone veya göndereceği kimse hazır bulunabilir. Kontrol esnasında hazır bulunmayan abonelerin sayaçları huzurda yapılmış gibi işlem görür.”
/
7.11. “Tahakkuk ve tahsilât esasları” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1)Su ve atıksu tüketim bedeli, Tarifeler Yönetmeliği ve ASAT Genel Kurulu kararıyla belirlenen diğer yasal alacaklarla birlikte, yürürlükteki tarifelere göre tahakkuk ve tahsil edilir.” 62’nci maddesinde; “(1) Abone, geçici olarak su kullanmayacağını bir dilekçe ile ASAT’a bildirerek en son endekse kadar borçlarını ödemiş ise, bildirdiği süre içinde gerçekten tüketim olmadığı tespit edilirse tahakkuk yapılmaz. Sürenin bitiminden sonra, su kullanılmaya başlanıldığında tahakkuk yapılır.” 64’üncü maddesinde; “(1) Dönem arasında sayacın çalışmadığı veya kısmen çalıştığı hallerde, abonenin aynı dönemlere ait geçmiş su ve atıksu tüketimleri veya yeni takılan sayacın tüketimi esas alınır. Böyle bir bilgi yok ise, söz konusu aboneliğin özellikleri dikkate alınarak emsal abone tüketimleri dikkate alınır.” 65’inci maddesinde; “(1) Abone veya görevli memur tarafından, su sayacının, tüketimi doğru kayıt edip etmediğinin kontrol edilmesi istendiği takdirde, su sayacı sökülerek ilgili Bakanlık teşkilatınca kontrol edilmesi sağlanır.
(2) Kontrol neticesi düzenlenen raporda, sayacın endeksine itibar edilmeyeceği belirtilmiş ise 64. Maddeye göre, kıyas usulüyle tahakkuk yapılır.
(3) Kontrol neticesi düzenlenen raporda, sayacın kısmen hatalı çalıştığı ifade edilmişse belirtilen hata payı hesaplanarak tahakkuk yapılır.
(4) Tahakkuk işleminin nasıl yapılacağı ile ilgili verilen tüm ayrıntılar (Doğru, Endeksi etkilemez, İlave
Tahakkuk alınması, sayaca müdahale… vb.) raporda tanımlı olduğu şekli ile dikkate alınarak tahakkuk yapılır.”
7.12. “Tahakkuklarda yapılması gereken düzeltme sebepleri” başlıklı 66’ncı maddesinde; “(1) Abonelerin, kendilerine veya adreslerine tebliğ edilen tüketim ihbarnamelerinde gösterilen bedele itiraz etmeleri sonucu, aşağıda belirtilen hususların tespiti halinde; a) ASAT elemanlarınca veya abone tarafından su sayaçlarının hatalı okunması durumunda, b) İlgili Bakanlık teşkilatınca düzenlenen sayaç muayene raporunda, tüketim göstergesine itibar edilmeyeceğinin belirtilmesi durumunda, c) Su sayaçlarının sökülmesi ve takılması esnasında, endekslerin hatalı tespit edilmesi halinde, ç) Su sayacının durduğu kanaatine varılması, okunamaması, şebeke dışında başka bir kaynaktan su temin edildiğinin anlaşılması vb. nedenlerle, tahmini veya kıyas usulüyle tahakkuk yapılması durumunda ı) Genel Kurul kararıyla Bütçe kararnamesi ve Tarifelerde belirlenen esasların uygulanması durumunda düzeltme yapılır.”
7.13. “Tarifelerin onaylı ilanı” başlıklı 69’ucnu maddesinde; “(1)Yönetim Kurulunca tespit edilen tarifeler, Genel Kurulun onayına sunulur. Onaylanan tarifeler, mahalli bir gazetede veya İdarenin internet sitesinde ilan edilerek belirtilen tarihte uygulamaya başlanır.”
7.14. “Abone Sözleşmesi” başlıklı 70’inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmelik hükümlerinin tamamı veya bir bölümü abone sözleşmesi metni olarak kullanılır.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce abone sözleşmesi imzalamış olan abonelerin sözleşmelerinin yeni yönetmeliğe aykırı hükümlerinin yerini bu yönetmelik hükümleri alır.”
hüküm altına alınmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. (1) numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran tarafından özetle; arıza sebebiyle adresindeki elektronik kartlı sayacın sökülerek yerine 22.07.2023 tarihinde geçici su sayacının takıldığı, 15.08.2023’te yeniden fatura düzenlendiği ve 122 m³ su kullanıldığını gördüğü, ilgili adresteki evin Eylül 2022’den bu yana kapalı olup suyun ve elektriğin kullanılmadığı, 22 günde 122 ton su kullanma ihtimalinin bulunmadığı iddia edilerek konu hususunda gereğinin yapılması talep edilmektedir.
10. Kurumumuzca inceleme ve araştırma yapılmış olup, bilgi belge talep yazısına cevaben Antalya
Büyükşehir Belediye Başkanlığı Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü İşletmeler Dairesi Başkanlığından alınan yazı ve eklerin incelenmesinden özetle; ilgi adrese kayıtlı nolu aboneye ait Teksan marka sayacın faturalandırması esnasında saha personeli tarafından sayacın bozuk olduğunun bildirildiği,
22.07.2023 tarihinde 948 m³ ile sökülerek yerine idarelerine ait seri numaralı CbayB marka 0
m³’teki sayacın takıldığı, 15.08.2023 tarihinde sahada yapılan okumada sayacın tespit endeksine göre abonenin 2023/8 dönemine (0122 m³ arası) 122 m³ karşılığı 3.731,51 TL tahakkuk edildiği, itiraz üzerine sayacın 19.08.2023 tarihinde sökülerek muayene edilmek üzere Antalya Valiliği Sanayi ve Teknoloji İl
Müdürlüğüne gönderildiği, 18.09.2023 tarih ve sayılı rapora göre sayacın yapılan muayenesi sonucunda doğru çalıştığının tespit edildiği, bu nedenle tahakkuk ettirilen tutarda bir değişiklik yapılmasının mümkün olmadığı, ilgili faturanın 2023 Ağustos ayındaki içme suyu ve atıksu tarifelerine (2020 yılından itibaren %40 olarak) göre hesaplandığı ifade edilmektedir. Ayrıca Kurumumuzca dosya hakkında bilgi almak üzere İdare ile görüşme yapılmış olup, İlgili meskenin yazlık site içerisinde bulunduğu, faturalandırma işleminde yeni takılan sayacın tüketimi esas alınarak işlem yapılmasının, meskenin yazlık beldede bulunması ve meskene ait su tüketiminin düzenli/aktif olmamasından kaynaklandığı, düzenli kullanım yapılan meskenlerdeki ölçüm ve faturalandırmada daha farklı yöntemlerin kullanıldığı, her ay yapılan faturalandırma sırasında 18.07.2023 tarihinde sayaçtan su tüketimi yapılmasına rağmen ölçüm yapılamadığına dair uyarı geldiği, bunun üzerine saha personeli tarafından sayacın bozuk olduğuna dair sistem üzerinden bildirim yapıldığı, bu tarihten önce ve bu tarihten sonra neden böyle bir fatura tahakkuk ettirilmediğine yönelik olarak başvurana da izah ettikleri üzere kaçak ya da sızıntının olabileceği açıklamasında bulunulduğu anlaşılmıştır.
11. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’na göre, belediyelerin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak, belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma paylarını belirlemek görevi bulunmaktadır.
12. İdare ile su kullanımına dair yapılan abonelik sözleşmeleri, tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmelerdir. Abonelik sözleşmesi ile idare, su kullanımına dair tüm hizmetleri vermekle, sözleşmenin diğer tarafındaki abonman ise genel ifade ile kullanımından kaynaklı tahakkuk eden tutarı ödemek zorundadır. Abonman sözleşmeleri, iktisadi kamu hizmeti veren taraf olarak idarenin bir tarafı oluşturduğu, bir kişinin kamu hizmetinden yararlanmasını sağlayan sözleşmelerdir. Abonelik sözleşmelerinin, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi ve kamu hukuku esaslarına göre içeriği ve şartlarının önceden idarece tek taraflı olarak hazırlandığı, sözleşmenin tarafı olacak sayısız kişi tarafından “tip sözleşme” olarak imzalandığı ve aboneyi olduğu gibi idareyi de bağlayarak hukuki bir durum meydana getirdiği açıktır.
/
13. Somut olaydaki uyuşmazlığın, nolu aboneye ait bozuk su sayacının değiştirilmesi ile idare tarafından geçici olarak takılan su sayacının okunması neticesinde kendisine tahakkuk edilen borç tutarına itirazdan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
14. Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin 57’nci maddesinde, ASAT’ın su sayaçlarının tüketimi doğru kayıt edip etmediğini inceleyebileceği, gerek gördüğü zaman yerinde inceleme yapmaya, sayaçların doğruluğundan şüphe edilmesi halinde, bir kontrol sayacı takmaya ve sökülen sayacın tamir, bakım ayarı için gerekli masrafı, aboneden tahsil etmeye yetkili olduğu; 64’üncü maddesinde, dönem arasında sayacın çalışmadığı veya kısmen çalıştığı hallerde, abonenin aynı dönemlere ait geçmiş su ve atıksu tüketimleri veya yeni takılan sayacın tüketiminin esas alınacağı, böyle bir bilgi yok ise, söz konusu aboneliğin özellikleri dikkate alınarak emsal abone tüketimlerinin dikkate alınacağı belirtilmiştir. Bununla birlikte, 65’inci maddesinde, abone veya görevli memur tarafından, su sayacının, tüketimi doğru kayıt edip etmediğinin kontrol edilmesi istendiği takdirde, su sayacının sökülerek ilgili
Bakanlık teşkilatınca kontrol edilmesinin sağlanacağı, kontrol neticesi düzenlenen raporda, sayacın endeksine itibar edilmeyeceği belirtilmiş ise 64’üncü maddeye göre kıyas usulüyle tahakkuk yapılacağı belirtilmiştir.
15. Faturalandırması esnasında saha personeli tarafından bozuk olduğu bildirilen nolu aboneye ait sayaç 22.07.2023 tarihinde 948 m³ işarda sökülerek yerine idareye ait seri numaralı 0 m³ işarda sayacın takıldığı ve 15.08.2023 tarihine kadar takılı kaldığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda 22.07.2023-
15.08.2023 tarihleri arasında abone tarafından 22 gün için kullanılan su tüketimi 122 m³ olarak ölçülmüştür.
Nitekim Kurumumuza gönderilen ek belgelerde ilgili sayaca yer verilerek su tüketimi görsel materyallerle desteklenmiştir. İdare tarafından yapılan faturalandırmada ASAT Tarifeler
Yönetmeliği’nin 64’üncü maddesinde yer alan dönem arasında sayacın çalışmadığı veya kısmen çalıştığı hallerde, abonenin aynı dönemlere ait geçmiş su ve atıksu tüketimleri veya yeni takılan sayacın tüketiminin esas alınacağı hükmü uyarınca yeni takılan sayacın tüketimi esas alınarak işlem yapıldığı tespit edilmiştir.
Bu noktada faturalandırma işleminde yeni takılan sayacın tüketimi esas alınarak işlem yapılmasının, meskenin yazlık beldede bulunması ve meskene ait su tüketiminin düzenli/aktif olmamasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
16. ASAT Genel Müdürlüğü tarafından sunulan ilgili tarihe ait fatura incelendiğinde su tüketimi için mesken sahiplerine üç farklı kademe aralığı belirlenerek faturalandırılma yapıldığı görülmektedir. Buna göre 2023 Ağustos için su tüketimi fiyatlandırılmasında 01-05 m³ için birim fiyat 1,16 TL, 06-20 m³ için birim fiyat 12,95 TL ve 20 m³ üzeri için birim fiyat 21,22 TL olarak belirlenmiştir. Aboneye ait birinci kademe için 5,80 TL (5 m³ X 1,16), ikinci kademe için 194,25 (15,00 X 12,95) ve üçüncü kademe için 2.164,44 TL (102 X 21,22) tahakkuk ettirildiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak 945,80 TL Atıksu Ücreti, 183,00 TL ÇTV, 100 TL Montaj Ücreti, 23,64 TL KDV (Tamir Ücreti) ve 94,58 TL KDV ücreti hesaplanarak toplamda 3.731,51 TL fatura tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır.
17. Bununla birlikte, başvurana ait Abone Kart Dökümü başlığı altında 2014-2024 yılları arasında konut abonesi olarak ödediği ücretlerin ve o tarihte bu ücretlerin karşılığı olan su miktarlarına yer verilmiştir.
Konu kapsamında bahse geçen faturalandırma tarihlerine bakıldığında, 2022 yılında Haziran (9,47 TL) ve
Ağustos (42,46 TL) tarihleri için faturalandırma yapıldığı, yılın geri kalan ayları için ise tahakkuk olan herhangi bir borcun bulunmadığı görülmüştür. 18.07.2023 tarihine gelindiğinde 3,09 TL tutarında bir faturalandırma işleminin yapıldığı görülmektedir. Ancak ilgili tarihte aynı zamanda sayacın bozuk olduğuna dair sinyal vermesi üzerine, idare tarafından bozuk olan sayacın sökülerek yerine 22.07.2023 tarihinde 0 m³ işardaki yeni sayacın takıldığı anlaşılmıştır. İdare tarafından sayaç değişimi sonrası
/
faturalandırılan ve 3.731,51 TL borç çıkarılan 15.08.2023 tarihinden sonra ise yine aboneye ait herhangi bir su tüketimine rastlanmadığı anlaşılmıştır.
18. Başvuran sayacın arızalı olduğunu iddia etmekte olup Kurumumuza gönderilen ek belgelerde Antalya
Valiliği Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından su sayacına yapılan itiraz üzerine hazırlanan
18.09.2023 tarih ve sayılı muayene raporu da incelenmiştir. Buna göre; numaralı aboneye ait
(son söküm endeksi 122 m³ olan) ilgili sayacın mekanizma muayenesinin sağlam olduğu, okuma ve tahakkuk hatasının olmadığı, görsel, fiziki ve su geçiş testlerinden sonra sayacın herhangi bir arızasının olmadığının anlaşıldığı ifade edilerek “… yapılan muayene sonucunda muayenesi yapılan sayacın
DOĞRU çalıştığı tespit edilmiştir.” ifadesine yer verildiği görülmüştür.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; numaralı aboneye ait mekanik sayacın arızalanması sebebiyle idareye ait 0 m³ işardaki yeni bir sayaç takılarak başvurana 15.08.2023 tarihinde borç tahakkuk ettirildiği, bu kapsamda ASAT Tarifeler Yönetmeliği’nin 64’üncü maddesi gereğince dönem arasında sayacın çalışmadığı veya kısmen çalıştığı hallerde yeni takılan sayacın tüketiminin esas alınacağı hükmü dikkate alınarak ilgili tahakkukun yapıldığı, başvuranın geçici mekanik sayacı kullandığı 22 gün için 122 m³ üzerinden ödeme yaptığı, ödemenin meskenler için üç farklı kademe aralığının belirlenmesi sebebiyle buna uygun şekilde faturalandırıldığı, yeni mekanik sayacın doğru ölçümde bulunup bulunmamasının kontrolü için Antalya Valiliği Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından yapılan mekanizma muayenesinde sayacın doğru çalıştığının tespit edildiği, bu noktada idarenin kullandığı sayacın başka bir idare tarafından test edilerek sağlam olduğunun bildirildiği anlaşıldığından, ilgili su bedelinin başvurandan tahsil edilmesinde somut bir yanlışlık tespit edilemediğinden hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. İdarece, Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde, “Makul sürede karar verme” ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte yine bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14.06.2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; anılan Kanun’un “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararı’nın idareye tebliğ tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Antalya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosyanın kapsamına göre; /
Başvuranın, bozuk olan mekanik sayacının idare tarafından yeni sayaç ile değiştirilmesi sonrasında başvurana 15.08.2023 tarihinde tahakkuk ettirilen fatura bedelinde sayacın doğru çalıştığına ilişkin rapor bulunduğundan ve sayaçtaki bedelde somut bir yanlışlık olduğu tespit edilemediğinden ilgili su tüketiminin (122 m³) kullanılmadığı iddiasının REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi