|
ÖZET: Başvuran, 12 Ocak 2024 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na, Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nden alınan 1.014,91 TL sayaç bedelinin geri ödenmesi talebiyle başvuruda bulunmuştur. Başvurusunda, 8/2023 tarihli faturasındaki 17 m³ su tüketiminin iki kişilik hanelerinde imkânsız olduğunu, bu nedenle fatura itirazında bulunduğunu ancak sonuç alamadığını belirtmiştir. Sayaç değişimi sonrası eski sayacın doğru çalıştığına dair rapor alınmasına rağmen, başvuranın talebi reddedilmiştir.
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi, başvuranın sayaç değişimi talebinin ardından yapılan muayenede eski sayacın “doğru çalıştığını” bildirmiştir. Bu nedenle, yeni sayaç bedeli ve açma-kapama bedeli, 09/2023 dönem faturasına yansıtılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirirken, ilgili mevzuat ve idarenin açıklamalarını göz önünde bulundurarak, talebin hukuka aykırı bir durum olmadığını belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sayaç bedelinin geri ödenmesi talebi, yapılan inceleme ve muayene sonuçları doğrultusunda reddedilmiştir. İdarenin, başvuruya ilişkin cevap verme süresine uymadığı tespit edilse de, talebin reddi konusunda hukuka aykırılık bulunmamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6245-S.24.9814
BAŞVURU NO : 2024/603
KARAR TARİHİ : 07.06.2024
RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Başvurandan alınan yeni sayaç bedelinin geri ödenmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza 03.10.2023 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunda özetle, 08/2023 tarihli 3 faturasına 340,85 TL yansıtıldığını, faturaya baktığında 17 m su harcadığını gördüğünü, evde iki kişi yaşadıkları için böyle bir şeyin imkânsız olduğundan ASKİ’ye fatura itirazında bulunduğunu, ancak herhangi bir sonuç alamadığını, fatura tutarını ödedikten sonra aradan beş gün geçtiğini, beş gün içerisinde
3 3
4 m su harcadığını, evde durmadığı halde 4 m harcadığını görünce ASKİ’yi arayıp sayaç arıza
başvurusunda bulunduğunu ve gelip sayacının değiştirildiğini, eski sayacının bozuk olup olmadığının kontrol edilmesi amacıyla götürüldüğünü ve sayacının bozuk olmadığının söylendiğini, kendisinden
3 3
1.014,91 TL sayaç parası alındığını, 09/2023 tarihli faturasında 9 m , 07/2023 tarihli faturasında da 5 m 3 su harcadığını, 17 m su harcamasının imkânsız olduğu için sayacın bozuk olduğunu ve sayacın değiştirildikten sonra normal şekline döndüğünün faturalardan görüldüğünü iddia ve ifade ederek kendisinden alınan 1.014,91 TL sayaç bedelinin geri ödenmesini talep etmiştir.
1.1. Kurumumuzca Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri gereği 10.11.2023 tarihli Gönderme
Kararı tesis edilmiştir. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün 15.11.2023 tarihli ve sayılı yazısı Kurumumuza iletilmiştir.
1.2. tarihinde Kurumumuza tekrar başvuruda bulunan şikayetçi özetle, gönderme kararı sonrasında tarafına cevap verilmediğini belirterek 1.014,94 TL sayaç bedelinin geri ödenmesi talebini yinelemektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. Kurumumuzun verdiği 10.11.2023 tarihli
Gönderme Kararına yönelik Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün 15.11.2023 tarihli ve 529066 sayılı yazısı Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Genel Müdürlüğünün cevabi yazısında özetle,
Başvuran adına esas numarasıyla kayıtlı aboneliğe ait seri numaralı su sayacının, 3
05.09.2023 tarihli şikayetli sayaç değişimi başvurusu üzerine 06.09.2023 tarihinde 713 m endekste
3 sökülerek yerine Genel Müdürlük tarafından 20 mm lik seri numaralı yeni sayacın 0 m endeksle
takıldığı;
Sökülen seri numaralı sayacın, Ankara İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğü tarafından yapılan muayenesinde “Mekanik Hata Görülmedi” şekliyle doğru çalıştığının tespit edildiği; ASKİ Tarifeler
Yönetmeliği’nin 22’nci maddesi gereğince yürürlükteki tarife üzerinden sayaç bedeli ve açma-kapama bedeli olan 845,76 TL (KDV hariç) bedelin abonenin 09/2023 dönem faturasına yansıtıldığı
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinde, “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları
şunlardır:
…
r) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak”,
6. 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında
Kanun’un;
6.1. “Tarife tespit esasları” başlıklı 23’üncü maddesinde, “Su satışı, kanalizasyon tesisi bulunan yerlerdeki kullanılmış suların uzaklaştırılması, septik çukurların boşaltılması giderleri için ayrı tarifeler yapılır. Bu tarifelerin tespitinde, yönetim ve işletme giderleri ile, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve bir kar oranı esas alınır.
Tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir”,
6.2. Ek 5’inci maddesinde ise, “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır”,
7. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler ve Abone Hizmetleri
Yönetmeliği’nin “Su sayacı kontrol talebi” başlıklı 22’inci maddesinde, “(1) Abone tarafından su sayacının doğru ölçüm yapmadığı gerekçesiyle şikayetli müracaatı halinde abonenin su sayacı sökülür, öncelikle İdarece sayacın fiziki muayenesi yapılır. Yapılan fiziki muayene sonucuna göre devlet mührünün sağlam olduğunun ve sayaca herhangi bir müdahalenin yapılmadığının anlaşılmasından sonra ilgili bakanlık birimince şikayetli muayenesi yapılır. Bu muayene sonucunda sayacın doğru çalıştığı tespit edilirse, belirlenen tarifesine göre sayaç bedeli ve sayaç değiştirme bedeli aboneden alınır. Muayene sonucunda sayacın hatalı çalıştığı ve hatanın da aboneden kaynaklanmadığı tespit edilirse aboneden herhangi bir bedel alınmaz.
(2) İdarece gerekli görülen hallerde abonenin su sayacının doğru çalışıp çalışmadığının kontrolü amacıyla su sayacı değiştirilir. Öncelikle İdarece sayacın fiziki muayenesi yapılır. Yapılan fiziki muayene sonucuna göre devlet mührünün sağlam olduğunun ve sayaca herhangi bir müdahalenin yapılmadığının anlaşılmasından sonra yapılan istasyon muayenesi sonucunda (% +, -) hatalı çalıştığının tespiti halinde, ilgili bakanlık birimine sayacın teknik muayenesi yaptırılır. Muayene sonucuna göre bu yönetmelikteki ilgili hükümlere göre işlem tesis edilir.
(3) Bu maddenin 1 inci ve 2 inci fıkraları uyarınca İdarece yapılan fiziki muayene sonucunda sayaca müdahale edildiğinin anlaşılması halinde; sayaç, ilgili bakanlık birimine muayene yapılması için gönderilir. Yapılan muayene sonucuna göre işlem yapılır”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, işbu kararın 1 numaralı paragrafında, “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde yer verildiği şekilde özetle, 08/2023 tarihli faturasına 340,85 TL yansıtıldığını, 3 faturaya baktığında 17 m su harcadığını gördüğünü, evde iki kişi yaşadıkları için böyle bir şeyin imkânsız olduğundan ASKİ’ye fatura itirazında bulunduğunu, ancak herhangi bir sonuç alamadığını, fatura tutarını 3 ödedikten sonra aradan beş gün geçtiğini, beş gün içerisinde 4 m su harcadığını, evde durmadığı halde 4 3 m harcadığını görünce ASKİ’yi arayıp sayaç arıza başvurusunda bulunduğunu ve gelip sayacının değiştirildiğini, eski sayacının bozuk olup olmadığının kontrol edilmesi amacıyla götürüldüğünü ve 3 sayacının bozuk olmadığının söylendiğini, kendisinden 1.014,91 TL sayaç parası alındığını, 17 m su harcamasının imkânsız olduğu için sayacın bozuk olduğunu ve sayacın değiştirildikten sonra normal şekline döndüğünün faturalardan görüldüğünü iddia ve ifade ederek kendisinden alınan 1.014,91 TL sayaç bedelinin geri ödenmesini talep etmektedir.
10. Başvurunun inceleme-araştırma aşamasında, Kurumumuzun verdiği 10.11.2023 tarihli Gönderme
Kararına yönelik Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi (ASKİ) Genel Müdürlüğünün cevabi yazısı ve eklerinde, başvuran adına kayıtlı su sayacının, 05.09.2023 tarihli şikayetli sayaç değişimi başvurusu üzerine 3
06.09.2023 tarihinde 713 m endekste sökülerek yerine idare tarafından 20 mm lik seri numaralı
3 yeni sayacın 0 m endeksle takıldığı; sökülen seri numaralı sayacın, Ankara İl Sanayi ve Teknoloji
Müdürlüğü tarafından yapılan muayenesinde “Mekanik Hata Görülmedi” şekliyle doğru çalıştığının tespit edildiği; ASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin 22’nci maddesi gereğince yürürlükteki tarife üzerinden sayaç bedeli ve açma-kapama bedeli olan 845,76 TL (KDV hariç) bedelin abonenin 09/2023 dönem faturasına yansıtıldığı kaydedilmiştir.
11. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’na göre, büyükşehir belediyelerinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak görevi bulunmaktadır.
12. İdare ile su kullanımına dair yapılan abonelik sözleşmeleri, tüketicinin, belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla edinmesini sağlayan sözleşmelerdir. Abonelik sözleşmesi ile idare, su kullanımına dair tüm hizmetleri vermekle, sözleşmenin diğer tarafındaki abonman ise genel ifade ile kullanımından kaynaklı tahakkuk eden tutarı ödemek zorundadır. Abonman sözleşmeleri, iktisadi kamu hizmeti veren taraf olarak idarenin bir tarafı oluşturduğu, bir kişinin kamu hizmetinden yararlanmasını sağlayan sözleşmelerdir. Abonelik sözleşmelerinin, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi için kamu hukuku esaslarına göre içeriği ve şartlarının önceden idarece tek taraflı olarak hazırlandığı; sözleşmenin tarafı olacak sayısız kişi tarafından “tip sözleşme” olarak imzalandığı ve aboneyi olduğu gibi idareyi de bağlayarak hukuki bir durum meydana getirdiği açıktır.
13. ASKİ Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin 22’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Abone tarafından su sayacının doğru ölçüm yapmadığı gerekçesiyle şikayetli müracaatı halinde abonenin su sayacı sökülür, öncelikle İdarece sayacın fiziki muayenesi yapılır. Yapılan fiziki muayene sonucuna göre devlet mührünün sağlam olduğunun ve sayaca herhangi bir müdahalenin yapılmadığının anlaşılmasından sonra ilgili bakanlık birimince şikayetli muayenesi yapılır. Bu muayene sonucunda sayacın doğru çalıştığı tespit edilirse, belirlenen tarifesine göre sayaç bedeli ve sayaç değiştirme bedeli aboneden alınır. Muayene sonucunda sayacın hatalı çalıştığı ve hatanın da aboneden kaynaklanmadığı tespit edilirse aboneden herhangi bir bedel alınmaz” hükmüne yer verilmiştir.
14. Başvuruya konu “sayaç bedelinin geri ödenmesi” talebi incelendiğinde, bahse konu sayaca ilişkin arıza müracaatında bulunulduğu ve bu kapsamda idare tarafından sayacın söküldüğü; söz konusu sayacın
Ankara İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğüne muayenesi yapılmak üzere gönderildiği; muayene sonucunda, “…şikayet edilen sayacın… Doğru çalıştığı anlaşılmıştır” ifadesinin yer aldığı 14/09/2023 tarihli raporun İl Müdürlüğü tarafından düzenlendiği anlaşılmıştır.
15. Bu bağlamda, muayene sonucunun başvuranın talebi ile değiştirilen sayacın doğru çalıştığı yönünde olması halinde idarenin değişiklik sonrasında yeni taktığı sayacın bedeli ile sayaç değiştirme bedelini alacağı; başvuru özelinde de anılan hüküm gereğince işlem tesis edildiği ve Ankara İl Sanayi ve
Teknoloji Müdürlüğü tarafından yapılan muayene sonrasında “doğru çalıştığı” tespiti yapılan başvuruya konu sayacın yerine takılan sayacın bedeli ile sökme-takma bedelinin 09/2023 dönem faturasına yansıtıldığı; dolayısıyla idarenin mevzuat gereğince ilgili bedelleri tahakkuk ettiği ve hukuka aykırılığın bulunmadığı anlaşılmıştır.
16. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat birlikte değerlendirildiğinde; başvuruya konu edilen “sayaç bedelinin geri ödenmesi” 3 talebinin, başvuranın sayaçta 17 m göründüğünden sayacın arızalı olduğunu iddia ettiği; ancak değişen sayacın Ankara İl Sanayi ve Teknoloji Müdürlüğünde muayenesinin yapıldığı ve “…şikayet edilen sayacın… Doğru çalıştığı anlaşılmıştır” ifadeleriyle rapor düzenlendiği anlaşıldığından idarenin ASKİ
Tarifeler ve Abone Hizmetleri Yönetmeliği’nin 22’nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem tesis etmesi ve hukuka aykırı herhangi bir işlemin bulunmaması karşısında reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, gönderme kararı sonrasında Kurumumuza cevabi yazının iletildiğinin görüldüğü; ancak dosya içeriğinden başvurana bir cevap verilmediği anlaşıldığından, ilgili idarenin “makul sürede karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uymadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkelere riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı görevli-yetkili yargı merciinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre,
Başvuruya konu talebin REDDİNE,
Ret Kararının BAŞVURANA ve ANKARA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi