|
ÖZET: Başvuruda, Manisa’nın Sarıgöl ilçesindeki kapalı pazaryerinde, 2018 yılında tahsis edilen tezgah yerinin, 24 Mayıs 2024 tarihinde başvuranın bilgisi ve rızası olmadan değiştirildiği iddia edilmektedir. Başvuran, eski tezgah yerinin yeniden tahsisi için Sarıgöl Belediye Başkanlığı’na başvurmuş, ancak idare tarafından keyfi bir yanıt almıştır. Başvuran, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın Pazaryerleri Yönetmeliği’nde belirtilen haklarının ihlal edildiğini savunarak, eski tezgah yerinin kendisine yeniden tahsis edilmesini talep etmektedir.
Sarıgöl Belediye Başkanlığı, 2019 yılında kurulan pazar yerinin tahsis işlemlerinin yapılmadığını belirtmiş, ancak yapılan kontrollerde mevcut yerlerin durumu hakkında bilgi vermiştir. İdare, başvuranın yeni düzenleme ile mağdur edilmediğini ifade etmiştir. Ancak, başvuranın eski tezgah yerinin yeniden tahsisi talebinin, mevcut mevzuat ve eşitlik ilkesi çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Sarıgöl Belediye Başkanlığı’na, başvuranın talebinin yeniden gözden geçirilmesi için tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uyması, başvuranın haklarının korunması açısından önem taşımaktadır. Bu karar, kamu denetim mekanizmasının işleyişi ve idarenin sorumlulukları açısından da bir örnek teşkil etmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13527-S.24.20311
BAŞVURU NO : 2024/8993
KARAR TARİHİ : 05.12.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SARIGÖL BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Pazar yerinde bulunan eski tezgah yerinin yeniden şahsına tahsis edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi, Kurumumuza verdiği dilekçede özetle, Manisa İli Sarıgöl İlçesi 2018 yılında kurulan kapalı pazaryerinde şahsına Sarıgöl Belediye Başkanlığınca tezgah yeri tahsisi yapıldığını, 2018 yılından 24
Mayıs 2024 ayına kadar tüm ödemelerini aksatmadan yaparak aynı tezgahta faaliyet gösterdiğini, yapılan tahsislerin Sarıgöl Belediye Başkanlığında kayıt altında olduğunu, ancak 24 Mayıs 2024 tarihinde tezgah yerinin hiçbir müracaatı olmadan, bilgisi ve rızası dışında hukuksuzca değiştirildiğini, bu kapsamda, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın 12 Temmuz 2012 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan 28351 sayılı
Pazaryerleri Yönetmeliği’nin 8. maddesinde belirtilen ‘Yerleşim yerinin değiştirilmesinde mevcut tahsis sahiplerinin hakları korunur” hükmünü belirterek değiştirilmiş olan eski tezgah yerinin yeniden tahsisi için
Belediye Başkanlığına müracaatta bulunduğunu, Belediye Başkanlığınca hiçbir mevzuata dayandırılmadan keyfi cevap verildiğini ifade ve iddia ederek, eski tezgah yerinin tahsisi için gereğinin yapılması talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla
26.08.2024 tarihli ve S. sayılı yazımızla bilgi-belge talebinde bulunulmuştur. Sarıgöl
Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü’nden alınan bila tarihli ve E- – – sayılı yazıda, “İlgi tarih ve sayılı yazınız gereği; 2019 yılında Şehit Haşim Dirik Pazar yerinin kurulduğu ve
21.05.2019 tarih ve sayılı encümen kararı ile Pazar yeri satış yerlerinin tespit edilerek
numaralandırıldığı ancak encümen kararı alınarak yer tahsis işlemi yapılmadığı ve yer tahsis ücreti adı altında herhangi bir ücret tahsil edilmediği görülmüştür. 19/04/2024, 26/04/2024 ve 03/05/2024
/
tarihlerinde yapılan kontrollerde boş yerlerin numaraları, dolu yerlerin numaraları ve kimler tarafından kullanıldığı tespit edilmiş ve konu ile ilgili 07/05/2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alınmıştır.
Pazarcılar tarafından imza toplanarak hazırlanan 16.08.2024 tarihli talep dilekçesine istinaden mevcut haliyle aynen kullanılması için 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alınmıştır. Alınan encümen kararları ve İl Ticaret Müdürlüğü Hal Hakem Heyeti ile yapılan yazışmalar yazımız ekinde sunulmuş olup konu ile ilgili devam eden mahkeme veya sonuçlanmış mahkeme kararı bulunmadığı hususunda gereğini arz ederim.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20 inci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’nci maddesinin 1’inci fıkrasının (e) bendinde, “Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.”
6. 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin
Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde “ (1) Bu Kanunun amacı, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını, malların etkin şekilde tedarikini, dağıtımını ve satışını, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunmasını, meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini, toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sisteme kavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamaktır. (2) Bu Kanun, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların her ne şekilde olursa olsun alımı, satımı ve devri ile toptancı halleri ve pazar yerlerinin kuruluş, işleyiş, yönetim ve denetimine ilişkin usul ve esasları, uygulanacak yaptırımları ve bakanlıklar, belediyeler ile diğer idarelerin görev, yetki ve sorumluluklarını kapsar.”, “Toptancı
” hallerindeki işyerleri ile pazar yerlerindeki satış yerlerinin işletilmesi başlıklı 11’inci maddesinde, “(1) Belediye toptancı hallerindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla işletilir. Ancak satılan işyeri sayısı, o haldeki toplam işyeri sayısının yüzde ellisini geçemez. Bu maddenin altıncı fıkrasındaki eylemlerin tespiti halinde satış işlemlerinin iptal edilip işyerlerinin geri alınacağına ilişkin olarak tapu kütüğüne şerh konulur ve bu şartların gerçekleşmesi durumunda taşınmazlar geri alınır. İşyerlerinin kiralanması veya satılması 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yapılır. Kira süresi en fazla on yıldır. Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun olması kaydıyla, kira süresi sona erenlerle ihaleye çıkılmaksızın yeniden kira sözleşmesi yapılabilir. Kira süresi sona erenler açılacak kiralama ihalelerine
tekrar katılabilir. Bir yıldan uzun süreli kira sözleşmelerinde ikinci ve izleyen yıllar kira bedelleri, Üretici
Fiyatları Endeksi oranında arttırılır. (2) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulan toptancı hallerindeki işyerleri, kiralama veya satış yoluyla işletilir ve bunlara ilişkin işlemler yetkili kişi veya organlarınca yürütülür. (3) Pazar yerlerindeki satış yerleri tahsis yoluyla işletilir. Tahsis, satış yeri bulunmayanlara öncelik verilmek suretiyle belediye encümeni tarafından yapılır ve belediye meclisince her yıl belirlenecek tarifeye göre ücret tahsil edilir. (Mülga cümleler:23/5/2024-7511/10 md.) …”
7. 12/07/2012 tarih ve 28351 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Pazar Yerleri
Hakkında Yönetmeliğin;
7.1. “Pazar yeri yerleşim planı” başlıklı 8’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında, “ (3) Yerleşim planı, ihtiyaca göre belediye encümeni kararıyla değiştirilebilir. Yerleşim planının değiştirilmesinde, mevcut (Değişik ibare:RG-13/7/2013-28706) kişilerin hakları göz önünde bulundurulur.”,
7.2. Satış yerlerinin işletilmesi başlıklı 11’nci maddesinin 1’inci fıkrasında, “(1) Semt ve üretici pazarlarındaki satış yerleri tahsis yoluyla işletilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle:RG-19/7/2024-
32606) Satış yerlerinin işletilmesine yönelik işlemler, belediye encümeni kararı ile yapılır.”
7.3. “Pazar yerlerinde tahsis işlemi” başlıklı 13’üncü maddesinde, “ (1) Tahsis işlemi, pazar yeri yerleşim planının belediye encümenince onaylanmasını müteakip başlatılır. (2) Yapılacak tahsis işlemi, belediyece en az bir yerel gazetede ilan edilmek, en az yedi iş günü belediye ilan panosunda asılı kalmak ve belediyenin resmi internet sayfasında yayımlanmak suretiyle duyurulur. Ayrıca bu husus, üyelerine duyurmak üzere ilgili meslek kuruluşuna da bildirilir. (3) Duyuruda, pazar yerinin kurulacağı yer, üretici ve pazarcı satış yeri adedi, müracaat sahiplerinde 12 nci maddeye göre aranılan şartlar ve bu kişilerden istenilen belgeler, son başvuru tarihi ve yeri ile belediyece uygun görülen diğer hususlar yer alır. (4)
Başvurular, duyuruda belirtilen tarihe kadar bizzat yapılır. Yapılan inceleme sonucunda 12 nci maddede öngörülen şartları taşıdığı anlaşılan müracaat sahipleri, kura işlemine katılma hakkı kazanır. (5) Kura işlemine katılma hakkını kazananların listesi, listeye itirazın süresi ve şekli ile kura işleminin yapılacağı gün en az yedi iş günü süreyle belediyenin ilan panosu ve resmi internet sayfasında yayımlanır. Kura işlemine katılma hakkını kazanamayanlar, listeye itiraz edebilir. İtirazlar, belediye encümenince karara bağlanır. (6) Kura işlemi, müracaat sahiplerinin huzurunda yapılır. Kura işlemi yapılırken, ilgili meslek kuruluşunca görevlendirilen yetkili bir temsilci gözlemci olarak bulunabilir. Yapılan kura işlemi sonucunda hem pazarcılar hem de üreticiler için asil ve yedek listeler düzenlenir. Bu listeler, beşinci fıkrada belirtilen usule göre ilan edilir. (7) Bir pazar yerinde aynı mal gruplarının satışını yapan tahsis sahiplerinin satış yerleri, yapacakları yazılı başvuru üzerine belediye encümeninin kararı ile karşılıklı olarak değiştirilebilir.
(8) Asil listelerde bulunan kişilerden tahsis işlemi yapılamayanlara ayrılan satış yerleri ile tahsis işlemi yapılmasından sonra boşalan satış yerleri, yedek listedeki pazarcı veya üreticilere sırasıyla tahsis edilir.
(9) Yedek listelerde pazarcı ve üretici kalmaması ya da kura sonucunun ilan edildiği tarihten itibaren bir yılın geçmiş olması durumunda, tahsis edilemeyen ya da boşalan satış yerleri için tahsis işlemi, bu maddeye göre yeniden yapılır. (10) (Mülga:RG-13/7/2013-28706), (11) (Ek:RG-13/7/2013-28706) (Mülga:RG19/7/2024-32606), (12) (Ek:RG-13/7/2013-28706) Belediyece, satış yeri ile bu yerleri kullananlara ilişkin bilgilerin yer aldığı EK-2’deki şekle uygun plastik veya metal gibi dayanıklı malzemeden yapılmış tanıtım levhası satış yerini kullananlara verilir.
7.4. “Başka bir alana taşınan pazar yerlerinde tahsis işlemi” başlıklı 14’üncü maddesinde “ (1) Pazar yerinin başka bir alana taşınması halinde, yeni pazar yerindeki satış yerleri, mevcut tahsis sahipleri arasında 13 üncü maddenin altıncı fıkrasında belirtilen usule göre yapılacak kura işlemi ile tahsis edilir.
(2) Birinci fıkraya göre yapılan kura işlemi sonucunda kendilerine satış yeri tahsis edilemeyenlere, yazılı
talepleri üzerine, diğer pazar yerlerinde boş bulunan satış yerleri başka bir işleme gerek kalmaksızın tahsis edilir. (3) Birinci fıkraya göre yapılan kura işlemi sonucunda boş kalan satış yerlerine ilişkin yapılacak tahsis işleminde, 13 üncü madde hükümleri uygulanır.”
hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık konusu özetle, Manisa İli Sarıgöl İlçesi 2018 yılında kurulan kapalı pazaryerinde şahsına
Sarıgöl Belediye Başkanlığınca tezgah yeri tahsisi yapıldığını, 24 Mayıs 2024 ayına kadar tüm ödemelerini aksatmadan yaparak aynı tezgahta faaliyet gösterdiğini ancak 24 Mayıs 2024 tarihinde tezgah yerinin hiçbir müracaatı olmadan, bilgisi ve rızası dışında hukuksuzca değiştirildiğini, değiştirilmiş olan eski tezgah yerinin yeniden tahsisi için Belediye Başkanlığına müracaatta bulunduğunu, Belediye Başkanlığınca hiçbir mevzuata dayandırılmadan keyfi cevap verildiğini ifade ve iddia ederek, eski tezgah yerinin tahsisi için gereğinin yapılması talebinde bulunmaktadır.
10. Uyuşmazlık konusu olay incelediğinde;
10.1. Şikayetçinin Manisa İli Sarıgöl İlçesi kapalı pazaryerinde şahsına tahsis edilen ve tüm ödemelerini aksatmadan yaptığını ifade ettiği tezgah yerinin, 24 Mayıs 2024 tarihinde müracaatı olmadan, bilgisi ve rızası dışında hukuksuzca değiştirildiğini, değiştirilmiş olan eski tezgah yerinin yeniden tahsisi için
Belediye Başkanlığına müracaatına hiçbir mevzuata dayandırılmadan keyfi cevap verildiği iddiasında bulunduğu,
10.2 Başvuru dilekçesi ekinde alınan ve şikayetçinin idareye sunduğu 03.06.2024 tarihli dilekçesine
cevaben idarenin bila tarih ve E- – – sayılı yazısında, “ İlgi tarih ve sayılı dilekçeniz gereği; ilçemiz Ayan Mahallesi Şehit Mustafa Karınca Caddesi üzerinde bulunan Şehit Haşim Dirik Kapalı
Pazar Yerinde Belediyemize üretici belgesiyle (ÇKS) başvurmuş olduğunuz görülmüş olup yapılan kontrolde manavlık yapmış olduğunuz tarafımızca tespit edilmiştir. Yapılan yeni düzenleme ile üretici ağırlıklı olan katta numaralı yer tarafınıza tahsis edilerek mağdur edilmediğiniz hususunu; Bilgilerinize rica ederim.” şeklinde açıklamada bulunulduğu,
10.3. Sarıgöl Belediye Başkanlığınca uyuşmazlık konusu hakkında Kurumumuza iletilen yazıda özetle, “2019 yılında Şehit Haşim Dirik Pazar yerinin kurulduğu ve 21.05.2019 tarih ve sayılı encümen kararı ile pazar yeri satış yerlerinin tespit edilerek numaralandırıldığı ancak encümen kararı alınarak yer tahsis işlemi yapılmadığı ve yer tahsis ücreti adı altında herhangi bir ücret tahsil edilmediğinin görüldüğü, 19/04/2024, 26/04/2024 ve 03/05/2024 tarihlerinde yapılan kontrollerde boş yerlerin numaraları, dolu yerlerin numaraları ve kimler tarafından kullanıldığının tespit edildiği ve konu ile ilgili 07/05/2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alındığı, pazarcılar tarafından imza toplanarak hazırlanan
16.08.2024 tarihli talep dilekçesine istinaden mevcut haliyle aynen kullanılması için 20.08.2024 tarih ve
karar numaralı encümen kararı alındığı” yönünde bilgilere yer verildiği,
10.4. İdarenin cevabi yazısında yer verilen; konu ile ilgili 07/05/2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı sonrasında, pazarcılar tarafından imza toplanarak hazırlanan 16.08.2024 tarihli dilekçede, “Sarıgöl Belediyesi Zabıta Personeli tarafından sözlü olarak Şehit Haşim Dirik Kapalı Pazar yeri esnaflarının yer tahsisi işlemi için Sarıgöl Belediyesince kura ile yer tahsis işlemi yapılacağı tarafımıza bildirilmiştir. Bizler 2019 yılından bu yana aynı yerlerimizde satış yapmaktayız. Müşterilerimizin mevcut yerlerimizi bilmeleri ve alışkanlıkları sebebi ile yapılacak değişiklik biz esnafları ve müşterilerimizi mağdur edecektir. Yer değişikliği yapılması durumunda pazarcılar arasında da huzursuzluk ve husumetler doğacağından aşağıda Adı Soyadı ve imzaları bulunan esnaflar olarak bizler mevcut yerlerimiz değiştirilmeden ve kura çekilmeden kullanmaya devam etmek istiyoruz” talebinin yer aldığı, söz konusu talebe istinaden 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı ile pazarcıları şu anda kullanmakta oldukları pazar yerlerinin herhangi bir kura çekilmeden mevcut haliyle aynen kullanılmaya devam edilmesine oy birliği ile karar verildiği,
10.5. Buna karşın idarenin cevabi yazısı ve eklerinde şikayetçinin mezkur talebinin bahse konu 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı kapsamında karşılandığına ilişkin bir açıklamaya yer verilmediği,
hususları tespit edilmiştir.
11. Beldenin müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamakla görevli ve yetkili olan belediyelerin mali, sosyal ve benzeri kriterleri göz önünde bulundurarak kapalı pazar yerinde kurulan semt pazarındaki satış yerlerinin tahsis yoluyla ya da belirli süreli sınırlı ayni hak tesis yöntemi kullanılarak kiralama yoluyla işletilmesinde takdir yetkisine sahip olduğu hususu ilgili mevzuatta açıkça düzenlenmiştir.
12. İdareye tanınan yetkiler bağlı yetki ve takdir yetkisi olmak üzere iki grupta toplanır. İdareye belli bir davranışta bulunurken ya da belli bir görevi yerine getirirken az ya da çok bir hareket serbestisi tanınmış ise “takdir yetkisi”nden söz edilir. İdarenin kamu hizmetlerini nasıl yerine getireceğini, alacağı kararların içeriğini yasalarla önceden saptama olanağı yoktur. İdareye belli konularda takdir yetkisi tanımak, görevlerinin niteliği yönünden zorunludur. Yasa koyucu, idarenin görev ve yetkilerini belirlerken idareyi, bazı yetkileri kullanıp kullanmamada, bu yetkilerin kullanılmasının gereklerini saptamada az ya da çok serbest bırakabilir. Bu gibi durumlarda takdir yetkisinden söz edilir. İdare kendisine tanınan bu yetkiyi, yasaların gösterdiği sınırlar içinde ve kamu yararı için kullanmak zorundadır. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin “keyfi” olarak hareket edebileceği anlamına gelmez.
İdare takdir yetkisini kullanırken; yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, kamu yararını gözetmeli, hizmetin gereklerini göz önüne almalı, gerekçe göstermeli ve eğer yasalar özel koşullar öngörmüş ise bunlara da uymalıdır.
13. Somut olayda; şikayetçinin Manisa İli Sarıgöl İlçesi kapalı pazaryerinde şahsına tahsis edilen tezgah yerinin, 24 Mayıs 2024 tarihinde değiştirilmesi üzerine eski tezgah yerinin yeniden tahsisi için Belediye
Başkanlığına yaptığı müracaat üzerine, idare tarafından başvurana verilen cevapta yapılan yeni düzenleme kapsamında üretici belgesi ile başvurduğu ve manav olduğunun tespit edildiği, üretici ağırlıklı olan katta numaralı yerin şikayetçiye tahsis edilerek mağdur edilmediği hususunun belirtildiği, bununla birlikte şikayetçinin Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğin “Pazar yeri yerleşim planı” başlıklı 8’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında, yer verilen “Yerleşim planı, ihtiyaca göre belediye encümeni kararıyla değiştirilebilir.
Yerleşim planının değiştirilmesinde, mevcut kişilerin hakları göz önünde bulundurulur.” hükmü gereği olarak eski tezgah yerinin yeniden tahsisi için Kurumumuza yaptığı başvuruya istinaden idarenin cevabi yazısında 2019 yılında kurulan Şehit Haşim Dirik Pazar yerinin, 21.05.2019 tarih ve sayılı encümen
/
kararı ile pazar yeri satış yerlerinin tespit edilerek numaralandırıldığı ancak encümen kararı alınarak yer tahsis işlemi yapılmadığı ve yer tahsis ücreti adı altında herhangi bir ücret tahsil edilmediğinin görülmesi üzerine 07/05/2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alındığı, akabinde pazarcılar tarafından imza toplanarak hazırlanan 16.08.2024 tarihli talep dilekçesine istinaden kura olmaksızın mevcut haliyle aynen kullanılması için 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alındığı bilgisinin verildiği, buna karşın şikayetçinin mezkur talebinin bahse konu 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı kapsamında karşılandığına ilişkin bir açıklamaya ya da bilgi veya belgeye yer verilmediği anlaşılmıştır.
14. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; semt pazarlarının kapalı pazar yerinde kurulması hâlinde satış yerlerinin tahsisin yanı sıra belirli süreli sınırlı ayni hak tesis yöntemi kullanılarak kiralama yoluyla işletilmesinin mümkün olduğu, beldenin müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamakla görevli ve yetkili olan belediyelerin mali, sosyal ve benzeri kriterleri göz önünde bulundurarak kapalı pazar yerinde kurulan semt pazarındaki satış yerlerinin tahsis yoluyla ya da belirli süreli sınırlı ayni hak tesis yöntemi kullanılarak kiralama yoluyla işletilmesinde takdir yetkisine sahip olduğu, ilgili belediyenin sahip olduğu takdir yetkisinin hem söz konusu pazaryerindeki satış yerlerinin ilk işletme şeklinin belirlenmesini hem de mevcut işletme şeklinin değiştirilmesini kapsadığı, ancak bunun için somut meşru bir sebep gösterilmesi gerektiği, uyuşmazlık konusu pazar yeri tahsisine ilişkin Sarıgöl Belediye Encümeninin 07/05/2024 tarih ve karar numaralı kararı sonrasında, pazarcılar tarafından imza toplanarak hazırlanan
16.08.2024 tarihli talep dilekçesine istinaden yeniden kura olmaksızın mevcut haliyle aynen
kullanılması için 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alındığı, başvurana encümen kararı öncesinde pazar yeri değiştiğinde sadece üretici belgesi olan bir manav olduğu için üretici ağırlıkta bulunan Katta tahsis yapıldığının bildirildiği, ancak başvuranın bulunduğu katta aynı şekilde manav olan kişilerinin yerlerinin değiştirildiğine ya da değişikliği gerektiren somut meşru bir sebebin sunulmadığı, İdareye kura ile yerlerin değiştirilmemesine yönelik dilekçe veren pazarcıların bildirdiği üzere, uzun süreli aynı yerde satış yapan pazarcılar için müşterilerinin mevcut yerlerini bilmeleri ve alışkanlıkları sebebi ile yapılacak değişiklik mağduriyete yol açacağı, bu nedenle üretici belgesi olduğu için yapıldığı belirtilen yer değişikliğinin somut bir gerekçesinin sunulması gerektiği dikkate alındığında, idarenin söz konusu takdir hakkının kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun şekilde kullanıldığından bahsedilemeyeceği, bu noktada şikayetçinin şahsına tahsis edilen tezgah yerinin değiştirilmesi üzerine eski tezgah yerinin yeniden kendisine tahsis edilmesi talebinin daha sonra mevcut haliyle aynen kullanmasına yönelik alınan Encümen Kararı ve Pazar Yerleri Hakkında Yönetmeliğin “Pazar yeri yerleşim planı” başlıklı 8’inci maddesinin 3’üncü fıkrası hükmü kapsamında eşitlik ilkesi gereği yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya
/
da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup idarenin işlem veya eylemine karşı mahkemelerde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre,
Uyuşmazlık konusu pazar yeri tahsisine ilişkin Sarıgöl Belediye Encümeninin 07/05/2024 tarih ve karar numaralı kararı sonrasında, pazarcılar tarafından imza toplanarak hazırlanan 16.08.2024 tarihli talep dilekçesine istinaden yeni kura yapılmaksızın mevcut haliyle aynen kullanılması için 20.08.2024 tarih ve karar numaralı encümen kararı alındığı dikkate alındığında, şikayetçinin şahsına tahsis edilen tezgah yerinin değiştirilmesi üzerine eski tezgah yerinin yeniden kendisine tahsis edilmesi talebinin Pazar Yerleri
Hakkında Yönetmeliğin “Pazar yeri yerleşim planı” başlıklı 8’inci maddesinin 3’üncü fıkrası hükmü kapsamında yeniden değerlendirilmesi için SARIGÖL BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
Kararın Başvurana ve Sarıgöl Belediye Başkanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Sarıgöl Belediye Başkanlığı’nca bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/