|
ÖZET: Başvuran, Antalya’nın Kepez ilçesinde ikamet ettiği binanın önünde bulunan çöp konteynerinin kaldırılmasını talep etmiştir. Başvurusunda, konteynerin yaya ve araç geçişlerini engellediğini, bu durumun otopark kullanımını kısıtladığını belirtmiştir. Kepez Belediye Başkanlığı, başvuruya verdiği yanıtta, çöp konteynerinin kaldırım üzerinde yaya ve araç geçişine engel teşkil etmediğini, ayrıca alanın mimari projesinde yeşil alan olarak belirlendiğini, dolayısıyla otopark olarak kullanılmadığını ifade etmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine ilişkin hukuka aykırılık tespit etmemiştir. İlgili idarenin, çöp konteynerinin yerinin belirlenmesinde nüfus yoğunluğu ve atık miktarını dikkate aldığını, konteynerin kaldırılmasının atık toplama süreçlerinde aksamalara yol açabileceğini vurgulamıştır. Ayrıca, başvuranın talep ettiği alanın, mimari projeye göre yeşil alan olarak düzenlendiği ve otopark olarak kullanılamayacağı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönündeki karar, ilgili mevzuat ve iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde uygun bulunmuştur. Başvuranın, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkı saklıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 4188-4188 36311982- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/5198 2016/ 5198
KARAR TARİHİ : 02/05/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Kepez Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, ikamet etmekte olduğu bina önünde yer alan çöp konteynerinin makul bir yere kaldırılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 05/12/2016 5.12.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Antalya Kepez Belediyesi sınırları içinde Emek Mah . 2183. Sok.
ikamet etmekte olduğunu, binanın önünde duvarı olmayan ve iskânda otopark olarak gözüken bir alan olduğunu, söz konusu yere yaya ve araç geçişlerine engel teşkil edecek şekilde çöp konteyneri konulduğunu, otopark kullanımının kısıtlandığını belirterek, çöp konteynerinin makul bir yere kaldırılmasını ve mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Kepez Belediye Başkanlığından bilgi ve
belge talebinde bulunulmuştur . Antalya Kepez Belediye Başkanlığı Temizlik İşleri Müdürlüğünün 06/ 02/ 2017 tarih ve E sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Söz konusu yerin mimari uygulama projesinde, otopark olarak gözükmediği, alanın bahçe
duvarı içinde yeşil alan olarak gözüktüğü, sonradan apartman sakinlerince otopark olarak düzenleme yapıldığı,
2.2) Şikâyete konu çöp konteynerinin kaldırım üzerinde yaya ve araç geçişini engellemediği, cep
içerinde durmakta olduğu, 2.3.) Çöp konteyner sayısı ve yerinin, çıkan çöp miktarı ve nüfus yoğunluğuna göre belirlendiği, ancak çöp miktarı fazla ise, konteyner sayısının arttığı, söz konusu çöp konteynerinin kaldırılması durumunda, atıkların toplanmasında aksamalar oluşacağı, çevre çöp konteynerlerinde taşma
1 / 5meydana geleceği,
2.4) Kepez Belediye sınırları içinde 12.484 adet çöp konteyneri bulunduğu, çöp konteynerlerinin,
cadde ve sokaklarda kaldırım üzerine, yaya geçişini engellemeyecek şekilde konulduğu açıklamaları yapılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . … ” ,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 3194 sayılı İmar Kanununun “Ruhsat Alma Şartları” başlıklı 21 inci maddesinin birinci
fıkrasında, “ Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir . Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir .”,
5.1) “Otoparklar” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “ Otopark ihtiyacı bulunan bina ve
tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez .”; üçüncü fıkrasında ise, “ Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez . Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir . Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir .”,
6) 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14 üncü
maddesinin birinci fıkrasında, “ İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık ; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar;
….hizmetlerini yapar veya yaptırır .” ,
6.1) “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendinde, “ Katı atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak .” ,
7) 02/ 11/ 1985 tarihli ve 18916 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar Tip
Yönetmeliğinin “Yapı Düzenine Ait Tanımlar” başlıklı 16 ncı maddesinin otuz üçüncü fıkrasında, “ Ön bahçe : Bina ön cephe hattı ile parselin ön cephesi arasında kalan parsel bölümleridir . Yoldan yüz alan bütün bahçeler ön bahçe statüsündedir . Ön bahçe mesafesi imar planında belirlenen ön cephe hattına veya ön bahçe mesafesine göre, planda belirlenmemişse
2 / 5idarelerin imar yönetmeliklerine veya imar yönetmeliklerinde hüküm bulunmaması halinde bu
Yönetmelikteki esaslara göre belirlenir . Birden fazla yola cephesi bulunan parsellerde de bu esaslara uyulur .” şeklinde tanımlandığı,
7.1) “ Yapı Ruhsatı İşleri” başlıklı 57 nci maddesinin beşinci fıkrasında, “ Yapı sahibi ve vekilince
yukarıdaki fıkralarda sayılan belgelere göre ilgili kanun, plân, yönetmelik, Türk standartları, çevre şartları, fen, san’at ve sağlık kurallarına ve ilgili bütün mevzuat hükümlerine uygun olmak üzere aşağıdaki projeler hazırlatılır .
a) 1- Mimarî proje; mimarlar tarafından uygulama imar planına, parselasyon planına ve bu
Yönetmelik esaslarına uygun olarak hazırlanan vaziyet plânı, kat irtifakına ve kat mülkiyetine esas paylaşım tablosu, metrekare cetveli, bodrum katlar dâhil olmak üzere bütün kat plânları, çatı plânı ile bunlara ilişkin en az iki adet kesit ve yeteri sayıda görünüş, toprak kazı hesabı, gerektiğinde sistem kesitleri ve nokta detayları bulunan avan proje ve tatbikat projeleri ile ilgili mühendislerce hazırlanan ısı yalıtım projesi veya raporu, yapı yaklaşma mesafeleri ve yapı projelerine göre hazırlanacak yapı aplikasyon projesi, yerleşme ve yapının özelliğine göre ilgili idarece istenecek peyzaj projelerinden meydana gelir .” ,
8) 01/ 07/ 1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Otopark Yönetmeliğinin
“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin a bendinde, “ Bina otoparkları : Bir binayı çeşitli amaçlar için kullanan özel ve tüzel kişilere ait ulaşım ve taşıma araçları için bu binanın içinde veya bu binanın oturduğu parselde açık veya kapalı olarak düzenlenen otoparkları ” ifade ettiği,
8.1) “Genel Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “ Otoparkla ilgili genel
esaslar aşağıda açıklanmıştır .
a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması esastır .
b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen ön ve yan bahçe mesafeleri, otopark olarak kullanılamaz .
c) Binanın ihtiyacı olan miktardaki otopark alanları, Kat Mülkiyeti Kanununda belirtilen ortak alanlardan olup, bu hali ile yönetilir… .”; ikinci fıkrasında, “ Ayrıca parselinde otopark yapılması mümkün olan alanlarda imar parsellerinin büyüklükleri otopark yapımını mümkün kılacak şekilde tesbit edilir .”,
8.2) “Otopark Aranması Gereken Kullanımlar ve Miktarları” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında, “ Yerleşim alanlarında otopark aranması gereken kullanım çeşitleri ve bunlara ait en az otopark miktarları : Meskenlerde 3 daire için en az 1 otopark yeri ayrılır… ”; ikinci fıkrasında, “ Ancak, belirlenen otopark miktarları yöre ihtiyaçları göz önünde bulundurularak belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye meclislerince, dışında il genel meclislerince artırılabilir .”,
8.3) “Yapı Ruhsatı ve Kullanma İzinlerinin Verilmesi” başlıklı 7 nci maddesinin birinci
fıkrasında, “ Yapılacak yapılara bu Yönetmelikte belirtilen esaslara ve belediye meclislerince alınacak kararlara göre bina otopark yerleri ayrılmadıkça yapı ruhsatı, bu otoparklar inşa edilip hazır hale getirilmedikçe de yapı kullanma izni verilemez .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
3 / 5IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın çöp konteynerinin makul bir yere kaldırılması talebinin
idarece reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediği değerlendirilerek şikâyetin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Antalya Kepez Belediyesi sınırları içinde Emek Mah . 2183. Sok.
ikamet eden başvuranın, asfalt ve kaldırım düzenlemeleri sırasında Belediye tarafından, binalarının önüne çöp konteyneri konulduğu, söz konusu konteynerin yaya ve araç geçişlerine engel teşkil ettiği iddiasıyla konuyla ilgili idareye başvuruda bulunduğu, idare tarafından şikâyete konu çöp konteynerinin apartmanın otopark girişi veya otopark bölümünde olmadığı, kaldırım üzerine konulduğu gerekçesiyle talebinin reddedildiği anlaşılmıştır .
11) Yerleşim yerlerinde araçların yol açtığı trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını
gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun ve otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esasları Otopark Yönetmeliği ile düzenleme altına alınmıştır . İlgili yönetmeliğe göre, binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması esastır .
Dolayısıyla parselinde otopark yapılması mümkün olan alanlarda imar parsellerinin büyüklükleri otopark yapımını mümkün kılacak şekilde tespit edilir . Şikâyet konusu ile ilgili olarak belirtilen hususların tespiti için mimari uygulama projesini incelemek gerekmektedir .
12) 3194 sayılı İmar Kanununda da belirtildiği üzere, mimari proje, yapı ruhsatı alınması için gerekli
olan belgeler arasında yer almaktadır . Söz konusu projede, binanın bölümleri ve ölçüleri, vaziyet planı, bodrum katı, normal katlar ile çatı katı ile bunlara ait en az iki kesit yer almaktadır .
Dolayısıyla inşa edilecek yapı ile ilgili her türlü ayrıntıyı içermektedir .
13) Somut olayda başvuran, şikâyete konu yerin iskânda otopark olarak gözüktüğünü iddia
etmektedir . Konunun çözümü için ilgili idareden istenilen bilgi ve belge yazımıza istinaden, bahse konu yerin mimari uygulama projesi ve imar çapı gönderilmiştir . Buna göre, binanın ihtiyacı olan miktardaki otopark alanı parselinde çözülmüş, yani belli bir alan otopark için ayrılmıştır; şikâyete konu alan ise, bahçe duvarı içinde yeşil alan olarak gözükmektedir . Dolayısıyla söz konusu yerin, mimari uygulama projesinin aksine sonradan otopark olarak düzenleme yapıldığı değerlendirilmektedir . Ancak Otopark Yönetmeliğinde belirtildiği üzere, binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen ön ve yan bahçe mesafelerinin otopark olarak kullanılamayacağı tespit edilmiştir .
14) Diğer taraftan, katı atık hizmetleri belediyeler tarafından gerçekleştirilmektedir . Hızlı nüfus
artışı, kentleşme gibi nedenlerle katı atıkların miktarının artmasıyla bu atıkların toplanması, taşınması, bertarafı gibi süreçler önem kazanmaktadır . Katı atık toplanması kapsamında Kepez
Belediyesi de, cadde ve sokaklara çöp konteyneri yerleştirmekte, çöp konteynerinin sayısı ve yeri ise çıkan çöp miktarı ve nüfus yoğunluğuna göre belirlenmekte; çöp miktarı fazla ise, konteyner sayısı artmakta, konteyner sıklığı azalmaktadır . Başvuranın talep ettiği üzere, çöp konteynerinin kaldırılması durumunda atıkların toplanmasında aksamalar ve çevre çöp konteynerlerinde taşmalar meydana geleceği, bunun da çevre ve insan sağlığını tehdit edici bir unsur olduğu değerlendirilmiştir . Ayrıca ilgili idarenin çöp konteynerinin konulduğu yere ilişkin gönderdiği
4 / 5fotoğraflardan, bahse konu konteynerin yaya ve araç geçişini engellemediği, cep içerisinde durduğu
anlaşılmıştır .
15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde , şikâyete konu yerin mimari uygulama
projesinde bahçe duvarı içinde yeşil alan olarak gözüktüğü, parselde ayrıca otopark alanı olduğu, diğer taraftan, belediyenin katı atıkların toplanması görevi kapsamında çöp konteynerleri yerleştirdiği, söz konusu çöp konteynerinin yaya ve araç geçişini engellemeyecek şekilde cep içerisine konulduğu anlaşıldığından, İdarenin başvuruya konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Antalya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve KEPEZ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi