|
ÖZET: Başvuran, Etimesgut ilçesinde bulunan konutunun indirimli emlak vergisi oranından yararlanma talebinde bulunmuştur. 2016 yılında meslekten çıkarılan başvuran, gelirinin olmadığını belirterek, Emlak Vergisi Kanunu çerçevesinde indirimli vergi uygulamasından faydalanmak istemiştir. Ancak, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yazısı doğrultusunda başvurusu reddedilmiştir. İlgili yazıda, indirimli emlak vergisi uygulamasının, kamu görevinden çıkarılanlar için geçerli olmadığı ifade edilmiştir.
Etimesgut Belediye Başkanlığı, başvuranın talebini değerlendirirken, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın görüşüne dayanarak karar vermiştir. Ancak, başvuranın brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskene sahip olduğu ve hiçbir geliri olmadığını taahhüt ettiği göz önünde bulundurulduğunda, başvurunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İlgili mevzuat, bu tür durumlarda indirimli emlak vergisi oranından yararlanma hakkını sağlamaktadır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için Etimesgut Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu kararın, ilgili idarelere tebliğ edilmesi ve gerekli işlemlerin 30 gün içinde bildirilmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15452-15452 |sayi|36311982-101.07.04-E.36311982-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2017/9904 2017/ 9904
KARAR TARİHİ : 08/12/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Etimesgut Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İndirimli emlak vergisi oranından yararlanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 30/07/2017 30.7.2017
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Yukarı Yurtçu Mahallesi, 4462. Cadde, No: , – 2 (Yapracık TOKİ, – : ) adresinde konut sahibi olduğunu; 116 m lik söz konusu dairenin, 2016 yılında tapusunu devraldığını; kendisinin Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 24/ 08/ 2016 tarihli ve / sayılı kararıyla meslekten çıkarıldığını; buna bağlı olarak herhangi bir gelirinin olmadığından bahisle, Emlak Vergisi Kanunundaki şartların oluştuğunu ve indirimli emlak vergisinden yararlanmak istediğini, ancak Gelir İdaresi Başkanlığının 22/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı yazısına istinaden, söz konusu imkândan yararlandırılmadığını iddia ederek, indirimli emlak vergisi imkânından faydalanmayı talep etmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. 22/ 08/ 2017 tarihli ve , sayılı yazılarla Etimesgut Belediye Başkanlığı ile Gelir
İdaresi Başkanlığından başvuruya ilişkin bilgi-belge talep edilmiştir . Bu kapsamda, Etimesgut
Belediye Başkanlığı 08/ 09/ 2017 tarihli ve / sayılı, Gelir İdaresi Başkanlığı ise, 19/ 09/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazıyı Kurumumuza iletmiştir .
1 / 63. Etimesgut Belediye Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle,
3.1. Gelir İdaresi Başkanlığından alınan görüş çerçevesinde başvuranın indirimli emlak vergisi imkânından faydalanamayacağı ifade edilmiştir .
4. Gelir İdaresi Başkanlığının anılan yazısı ve eklerinde özetle, 4.1. 1319 sayılı Kanunun 37 nci maddesinde, söz konusu Kanunun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği; 4.2. 213 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (A) bendinde ise, vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade ettiği, lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunları hükümlerinin, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısının göz önünde tutulacağının hüküm altına alındığı; 4.3. Bu kapsamda, indirimli bina vergisi uygulamasının, Devlet tarafından sağlanan bir imkân olduğu ve terör örgütleriyle veya Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulananlarla ilişkisi olduğu gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılanların söz konusu imkândan yararlanamayacağı belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .
6. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .
7. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinde; “ Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir . Bu oranlar, 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde % 100 artırımlı uygulanır . Bakanlar Kurulu, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir .
Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir . Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde
2 / 6hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır . Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan
meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz . Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir .
Yeni inşa edilen bina veya binaların vergisi, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olamaz . Bu hüküm binaların inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır ” hükmü bulunmaktadır .
7.1. 1319 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin birinci fıkrası, “ Bu Kanun hükümleri saklı kalmak şartıyla, bu Kanuna göre alınacak vergiler hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır ” hükmünü amirdir .
8. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendinde; “ Vergi kanunlarının uygulanması : Bu Kanunda kullanılan “Vergi Kanunu” tabiri işbu Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi vergi, resim ve harç kanunlarını ifade eder .
Vergi kanunları lafzı ve ruhu ile hüküm ifade eder . Lafzın açık olmadığı hallerde vergi kanunlarının hükümleri, konuluşundaki maksat, hükümlerin kanunun yapısındaki yeri ve diğer maddelerle olan bağlantısı gözönünde tutularak uygulanır ” düzenlemesi bulunmaktadır .
9. 29/ 12/ 2006 tarihli ve 26391 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/ 11450 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararının 1 inci maddesi, “ 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2’yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir ” hükmünü amirdir .
10. 31/ 12/ 2003 tarihli ve 25333 sayılı üçüncü mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Emlak Vergisi
Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No: 38), “ Bakanlar Kurulunca belirlenecek indirimli vergi 2 oranından, Türkiye’de brüt yüzölçümü 200 m yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan; – Kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, – Gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığından ibaret bulunanlar, – Gaziler, – Şehitlerin dul ve yetimleri, yararlanacaklardır ” ifadelerine yer verilmiştir .
11. 12/ 05/ 2005 tarihli ve 25813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emlak Vergisi Kanunu Genel
Tebliğinde (Seri No: 44), “ … Bakanlığımıza yapılan başvurular üzerine, mükelleflere kolaylık 2 sağlamak amacıyla hiçbir geliri bulunmayan ve Türkiye sınırları içinde brüt 200 m ’yi geçmeyen tek
3 / 6meskene sahip olan mükelleflerin bu Tebliğ ekinde yer alan Taahhüt Belgesini ilgili belediyeye
vermeleri halinde bu meskenleri için 2004 yılından itibaren indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanması uygun görülmüştür .
Bu durumda, söz konusu taahhüt belgesinin verilmesi yeterli olup, ayrıca mükelleflerin ikametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına ve T.C.
Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına dair belge almalarına gerek bulunmamaktadır ” ifadeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Tavsiye Karar Önerisi ” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. Başvuru, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası bağlamında gündeme gelen indirimli emlak vergisi oranından yararlanma talebine ilişkindir .
14. 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası, bazı şartları sağlayan mükelleflerin, indirimli emlak vergisi oranından yararlanmasına imkân tanımıştır . Bu kapsamda, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m² yi geçmeyen tek meskene malik olan (intifa hakkına sahip olunması hali dâhil)
kişilerden, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar dışında hiçbir geliri olmadığını belgeleyenler, geliri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından alınan aylıktan ibaret bulunanlar, gaziler, engelliler ve şehitlerin dul-yetimleri söz konusu indirimli vergi uygulamasından faydalanabilmektedir .
15. Anılan şartlardan “ hiçbir geliri olmama ” hali, başvuru bakımından önem arz etmektedir . Zira başvuran Etimesgut Belediyesine yaptığı müracaatta, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel
Kurulunun 24/ 08/ 2016 tarihli ve 2016/ 426 sayılı kararıyla meslekten çıkarıldığını belirterek, hiçbir 2 geliri olmadığına vurgu yapmış ve yüzölçümü 200 m yi aşmayan meskeninin indirimli emlak vergisi oranından faydalanmasını talep etmiştir . Ancak Etimesgut Belediyesi, Gelir İdaresi
Başkanlığından aldığı görüş doğrultusunda ve söz konusu şartlardan herhangi birisine değinmeyerek sadece olağanüstü hal kapsamında meslekten çıkarılma işlemine dayanarak talebi reddetmiştir .
Ayrıca Belediye, 21/ 07/ 2017 tarihi itibariyle başvurana 481,85 TL emlak vergisi borcu çıkarmıştır .
16. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesinin (A) bendi, vergi kanunu tabirinin anılan
Kanun ile bu Kanun hükümlerine tabi olan vergi, resim ve harç kanunlarını ifade ettiğini ve vergi kanunlarının lafzı ve ruhu ile hüküm ifade edeceğini hükme bağlamıştır . Başvuranın talebi hakkında
Etimesgut Belediyesine görüş veren Gelir İdaresi Başkanlığı da, söz konusu hükmü gerekçe
4 / 6göstererek başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiğini bildirmiştir . Oysaki 213 sayılı Kanunun
anılan hükmü, lafzın açık olmadığı hallerde, vergi kanunlarının konuluşundaki maksadın, ilgili hükmün kanunun yapısındaki yerinin ve diğer maddelerle olan bağlantısının dikkate alınacağını düzenlemiştir . Yani herhangi bir kanun maddesinin uygulanmasında öncelik söz konusu hükmün lafzından çıkan anlama verilecektir . Bu kapsamda, 1319 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde de 2 kimlerin indirimli emlak vergisinden yararlanabileceği tahdidi olarak belirlenmiş, brüt 200 m yi geçmeyen tek meskeni olanlardan hiçbir geliri olmayanların söz konusu imkândan faydalanabileceği, maddenin lafzında açıkça ortaya konulmuş ve buna ilişkin kısıtlayıcı başkaca bir esas da getirilmemiştir .
17. Dolayısıyla indirimli emlak vergisi oranından faydalanmak isteyen başvuranın, olağanüstü hal kapsamında mesleğinden çıkarıldığı; kendi beyanının hiçbir geliri olmama yönünde ortaya çıktığı; bununla birlikte, ne Etimesgut Belediyesi ne de Gelir İdaresi Başkanlığının, başvuranın sahip olduğu 2 meskenin brüt 200 m den büyük olduğu ve/veya gelirinin bulunduğuna dair bilgi veya belge sunamadığı gözetildiğinde, başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlanması gerektiği değerlendirilmektedir .
18. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, 2 brüt 200 m yi geçmeyen tek meskene sahip olması ve hiçbir geliri olmadığını taahhüt etmesi halinde indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması gerektiği kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 19.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuru konusuyla ilgili olarak başvurana gerekçeli olarak cevap verildiği; bu suretle “kararların gerekçeli olması ” ilkesine uygun davranıldığı tespit edilmiştir . Ancak başvurana iletilmiş olan yazıda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara Vergi
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
5 / 6VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile;
Başvuranın indirimli emlak vergisi oranından yararlandırılması için yeniden işlem tesisi ve bu kapsamda herhangi bir borç tahakkuku yapılması halinde, ilgili işlemin geri alınması hususunda,
ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kapsamda, başvuruya ilişkin verilen Kararın bir örneğinin de bilgi mahiyetinde GELİR
İDARESİ BAŞKANLIĞINA iletilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Etimesgut Belediye Başkanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, ETİMESGUT BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve GELİR İDARESİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi