|
ÖZET: Başvuran, İstanbulkart’ının yetersiz bakiye nedeniyle kullanılamadığını iddia ederek, kartına yüklediği tutarın iadesini veya yeni bir kart talep etmiştir. Yapılan incelemelerde, kartın abonman yüklemesi yapıldıktan sonra 30 dakika beklenmeden tekrar kullanılamadığı, bu nedenle yapılan geçişlerin kartın TL bakiyesinden düştüğü belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın kartına haziran ayında yükleme yapmadığı ve abonmanın geçerlilik süresinin sona erdiği tespit edilmiştir.
İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan bilgilere göre, İstanbulkart işlemleri, İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararları doğrultusunda yürütülmektedir. Başvuranın kartının vizeleme işleminin yapıldığı ve 31 Aralık 2017 tarihine kadar geçerli olduğu ifade edilmiştir. Ancak, başvuranın kartını kullanamaması nedeniyle yaşadığı mağduriyetin giderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesi ve başvuranın yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, başvuranın taleplerine zamanında ve etkin bir şekilde yanıt vermesi gerektiği vurgulanmıştır. |
abonman olmasına rağmen 4 saniye ara ile tekrardan kartını okutmak istediğinden bahisle kartın içerisinde TL . bakiyesi olmaması nedeniyle sistem tarafından yetersiz bakiye uyarısı verildiği, başvuranın kartına haziran ayı içerisinde yükleme yapmadığı, 2.2. İstanbulkart’a abonman ya da TL . yüklemesi ile ilgili uyulacak esasların, İstanbul Büyükşehir
Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından belirlendiği, genel olarak abonman uygulama esaslarına göre, abonmanın yükleme tarihinden itibaren 1 ay geçerli olduğu, tam abonman için 180 geçiş hakkının bulunduğu, indirimli ve yaşlılar için 200 geçiş hakkının bulunduğu, düşülecek geçiş miktarının kullanılan güzergaha göre değişebildiği, abonman yüklü İstanbulkart ile makineye ilk dokunuşta abonmandan kullanım olduğu ancak akabinde yapılan kullanımların kartın
TL . bakiyesinden düşürüldüğü, abonmanın kullanıldığı araçta tekrardan abonmanlı geçiş yapılabilmesi için 30 dakika beklenilmesi gerektiği açıklamasında bulunulmuştur .
2.3. 16/ 06/ 2017- 01/ 09/ 2017 tarihleri arasında başvurana ait kart kullanım miktarını ve başarısız geçişleri gösteren . tarafından gönderilen Kart Kullanım tablosunda, Kart Kullanım Tablosu
Tarih Hat Harcanan Yüklenen Kalan Harcama Limit Skt .
19.06.2017 KM25 1,15 TL . 0,76
19.06.2017 KM27 0,50 0,26
02.07.2017 85 200 02.08.2017
03.07.2017 KM25 1 199 02.08.2017
( 06:36:14 )
05.07.2017 10 10,26
Başarısız Geçişleri Gösteren Tablo
Tarih Hat Geçiş Tipi
03.07.2017 – ( 06:36:18 ) KM25 Başarısız
03.07.2017 – ( 06:36:30 ) KM25 Başarısız
bilgilerine yer verilmiştir .
3. İstanbul Elektrik Tramvay ve Tünel İşletmeleri Genel Müdürlüğü (İETT) tarafından
Kurumumuza gönderilen 05/ 12/ 2017 tarihli cevabi yazıda; “İstanbulkartın üretim dağıtım ve iptal işlemlerinin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 19.11.2015 tarihli kararı ile tarafından yürütülmeye başlandığı, yine bu kapsamda
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 12.02.2016 tarih ve 396 sayılı kararı ile İstanbulkart
Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği, bu doğrultuda 03.03.2016 tarihinden itibaren tüm İstanbulkart işlemlerinin tarafından yürütülmeye başlandığı” açıklamasında bulunulmuştur .
4. Başvuranın yaptığı başvuru üzerine 13/ 09/ 2017 tarihinde Beyaz Masa tarafından başvurana verilen cevapta; “Sistem dahilinde yapılan kontrollerde yapılan vizeleme işlemi nedeniyle şikayetçinin 31/ 12/ 2017 tarihine kadar indirimli olarak kullanım hakkına sahip olduğu, 85 liralık abonman yapılmasının 2017 yılı vizeleme işleminin yapıldığı anlamına geldiği, 03/ 07/ 2017 tarihinde
KM25 hattında makineye ilk temasta abonmandan 1 birim düşüldüğü ancak 4 saniye sonra kartın
2 / 6ikinci kere kullanılmasında, üst üste yapılan kullanımların abonman hakkından değil kartta bulunan
bakiyeden düşüldüğü gerekçesiyle, kartta 0,26 kuruş bulunması nedeniyle makinenin yetersiz bakiye uyarısı verdiği, kartta veya abonmanda herhangi bir sorun olmadığı ve abonmanın kullanılması halinde abonman limitinden düşmeye devam edeceği ancak bu tarihten sonra kartın kullanılmadığı ve 02/ 08/ 2017 tarihinde abonman ile indirim kullanım hakkının bittiğinin anlaşıldığı” açıklamasında bulunulmuştur .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne, 6. İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin 12/ 2/ 2016 tarih ve 396 sayılı kararı ile kabul edilen
İstanbulkart Yönetmeliği’nin 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, İstanbulkartın toplu taşımada kullanılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .” hükmüne, tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinde, “ – İstanbulkart : Toplu taşımada kullanılabilen, BELBİM tarafından ihraç edilen ön ödemeli kartı, – Abonman : İstanbulkart içine yüklenen, fiyatı ve kullanım koşulları UKOME tarafından belirlenen toplu taşıma kullanım hakkı”
– Kişiselleştirme : İstanbulkart üzerine kullanıcısına ait kişisel bilgilerin işlenmesini, – Vize İşlemi : İstanbulkartların kullanım sürelerinin ya da tanımlanmış hakların geçerlilik sürelerinin uzatılması işlemini” ifade ettiği, Vize İşlemleri başlıklı 6 ncı maddesinde; “Vize işlemi, kart sahiplerinin hak sahipliğinin doğrulanarak kart kullanım süresinin belirli aralıklarla uzatılması işlemidir . Vize işlemlerinin hangi periyotlarla yapılacağı BELBİM tarafından belirlenir . Vizeleme işlemi için ekli tarifede belirtilen hizmet bedelleri BELBİM tarafından tahsil edilir” hükmüne yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurana ait toplu taşıma kartının söz konusu tarihlerde yapılan kullanımlarındaki işlem sürecinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, bozuk olduğu iddiasıyla kullanılamadığını iddia ettiği kendisine ait indirimli ulaşım kartına yüklediği tutarın iadesi veya yüklü bakiye ile yeni kart basılarak kendisine gönderilmesi
3 / 6talebinde bulunmaktadır .
9. arafından yapılan değerlendirmede, başvuranın vizeleme işlemine ilişkin bir sorunun tespit edilemediği ve kullanamadığını iddia ettiği kartın art arda kullanım nedeniyle kullanılamadığı, bu sebeple tesis edilen idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebi reddedilmektedir .
10. 2.3. no’lu paragrafta yer alan “Kart Kullanım Tablosu”nda belirtildiği üzere başvuran; 02/ 07/ 2017 tarihinde kartına 85 TL .’lik aylık indirimli abonman yüklemesi yapmıştır . Dosya ekinde bulunan, UKOME’nin 25/ 05/ 2017 tarih ve 2017/ 4- 10.B sayılı kararında; Mavi Kart olarak adlandırılan aylık kartlarda öğrenci için aylık tutarın 85 TL . olduğu belirtildiğinden başvuranın yatırdığı 85 TL .’nin aylık öğrenci aylık abonman bedeli olduğu görülmektedir . 6 ncı paragrafta belirtildiği üzere; İstanbulkarta uygulanan kişiselleştirme işlemi ile söz konusu kartın kullanım esnasında, kullanıcının durumuna uygun olarak harcama yapılması sağlanmaktadır . Yine vizeleme işlemi ile de hak sahipliği doğrulanan kart sahibi, Kişiselleştirilmiş kartı ile indirimli oranlarda toplu taşıma hizmetinden faydalanmaktadır . Vizeleme ve kişiselleştirme uygulamasındaki amacın, kartın sağladığı indirimlerin başkası tarafından yararlanılması suretiyle sunulan hakkın suiistimal edilmesinin önüne geçilmesi olduğu izahtan varestedir .
11. tarafından Kurumumuza gönderilen “Başarısız Geçişleri Gösteren Tablodan; başvuranın abonman yüklü kartını 3/ 7/ 2017 tarihinde KM25 no’lu hatta ilk kez kullandığı, abonman üzerinden 1 birim harcama gerçekleştiği ancak aynı araçta müteakip denemelerinde kartın yeni bir geçişi onaylamadığı görülmektedir . Bu tarihten sonra 1/ 9/ 2017 tarihine kadar kartın kullanılmadığı ve karta yüklü aylık abonmanın kullanım süresinin 2/ 8/ 2017 tarihinde bittiği tarafından yapılan açıklamalardan anlaşılmaktadır .
12. . tarafından gönderilen cevabi yazıda da belirtildiği üzere, abonman yüklü bir kartın ilk kullanımında abonmandan kullanılması akabinde yapılan kullanımlarda ise TL . Bakiyesinden düşürülmesi ve söz konusu kartla aynı araçta abonmanlı olarak seyahat edilebilmesi için 30 dakika bekleme zorunluluğunun suiistimallerin önüne geçmek amacıyla getirildiği değerlendirilmektedir . Ancak başvuranın iddiası, kart bozuk olduğu için kullanılamadığına yönelik olduğundan başvuru bu iddianın idarece karşılanması gerekmektedir .
Somut olayda nin kartı teknik yönden incelemesi gerekirken üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği ve hizmeti sunarken davranışıyla başvuranın mağduriyetine yol açtığı görülmüştür .
13. 6/ 7/ 2017 tarihinde Beyaz Masa’ya başvuran tarafından yapılan kartının kullanılamadığına yönelik şikâyetini anlattığı başvuruya, Beyaz Masa tarafından 13/ 9/ 2017 tarihinde cevap verildiği görülmektedir . Verilen cevapta kartın teknik açıdan incelenmesi yerine sistem üzerinden kart kullanım hareketlerinin incelenerek başvurana cevap verildiği ve bu cevabın abonmanın geçerli olduğu 1 aylık süreden sonra gerçekleştiği anlaşılmaktadır . Temmuz ayında yapılan başvuruya eylül ayında cevap verilmesiyle sorunun süresi içinde telafi imkânının ortadan kalktığı, kartın 03/ 7/ 2017 tarihindeki kullanımı konusunda teknik açıdan bir sorun olmasa da sonraki tarihler açısında kartın bozuk olduğu iddiasının idarece incelenmesi gerekirken bu ihmalin bir ay boyunca başvuran tarafından kartın fiilen kullanılamamasına yol açtığı görülmektedir .
.
4 / 614. Diğer taraftan, başvuranın vizeleme yapılamadığı iddiasına ilişkin olarak, ilgili Beyaz Masa
tarafından verilen cevapta vizelemenin yapıldığı ve kartın 31/ 12/ 2017 tarihine kadar geçerli olduğu, dolayısıyla, şikayet başvuru tarihi göz önüne bulundurulduğunda şikayetçinin bu süreçte tekrardan vizeleme yapmasına gerek olmadığı anlaşılsa da başvuranın vizeleme gerektiği düşüncesiyle kartına 5/ 7/ 2017 tarihinde 10 TL . yükleme yaptığı ve tarafından gönderilen sonraki tarihi de içeren log kayıtlarında kullanım hareketliliği gerçekleşmediği görülmektedir . 3/ 7/ 2017 tarihinden sonra kart kullanım geçmişinde geçiş hareketliliği görülmediği dikkate alındığında, hayatın olağan akışı gereği bir kişinin sadece bir kez kullanmak amacıyla 85 TL . ücret ödeyerek aylık indirimli abonman yüklemesi yapmayacağı, keza 5/ 7/ 2017 tarihinde başvuran tarafından karta 10 TL . daha yüklendiği dikkate alındığında başvuranın talebinin karşılanmamasının hakkaniyetle bağdaşmayacağı değerlendirilmektedir .
15. Başvuran abonman karşılığı olarak 85 TL . yüklemiş, 3/ 7/ 2017 tarihindeki bir limitlik kullanımı haricinde kartını kullanamamış, vizeleme gerektiği düşüncesiyle bakiyesine 10 TL . yükletmiş, bunun üzerine de kartı kullanamaması üzerine ilgili birimlere müracaat ederek sorunun giderilmesi talebinde bulunmuştur . İdarece sunulan belgelerde de kartın vizeleme işleminin yapılmış olduğu ifade edildiğinden tüm bu olaylar birlikte değerlendirildiğinde hayatın olağan akışı gereği başvuranın abonman yüklü ve sonradan para yüklediği kartını 3/ 7/ 2017 tarihinden sonra hiçbir turnikede okutmaması mümkün olmayacağından başvuranın kartını turnikede okutmaya çalışmasına rağmen kart bozuk olduğundan geçiş yapamadığı ve bu geçiş denemelerinin log kayıtlarında gözükmediği sonucuna varılmıştır .
16. Somut olayın seyrinden başvuranın ulaşım kartının bozuk olması nedeniyle müracaat ettiği, ancak görevlileri tarafından kartın bozuk olması ihtimali üzerinde durulmayarak ve sadece geçmiş kullanımlar değerlendirilerek başvuranın mağdur olmasına yol açıldığı değerlendirilmektedir . nin başvurana bu süreçte kartını yenileme gibi bir alternatif sunmadığı, fiilen kartın kullanılmasının önüne geçtiği, abonman yüklü kartın sadece bir kez kullanılmış olmasının olağan bir durum olmadığı, bu durumun kartın bozuk olma olasılığını güçlendirdiği, idarenin hizmeti eksiksiz sunma bakımından üzerine düşeni yerine getirmediği kanaatine varıldığından idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, idarece başvuranın mağduriyetinin giderilmesi yönünde işlem tesis edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgeleri içeren talep yazımıza süresi içinde cevap verilmediği görülmüş olup, söz konusu hususta ilgili idarenin daha özenli davranması beklenmektedir . Ayrıca, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun davrandığı, ancak, idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
5 / 618. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup adli yargı merciinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelere ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE;
Başvuranın abonman yüklü kartını kullanamamasından doğan mağduriyetinin giderilmesi yönünde işlem tesis etmesi için İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul Büyükşehir Belediye
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi