Ağırtaş – Sisdağı arasında bağlantı yolunun yapımının durdurulması nedeniyle kamu yararının sağlanması talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

: 36311982-101.07.04-E.

SAYI

:

BAŞVURUNO

KARAR TARİHİ

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN

–

BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ

BAŞVURUYA KONU İDARE Trabzon Büyükşehir Belediye

Başkanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU Yol yapımının devam etmesi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ 27.10.2017

1. BAŞVURANIN İDDİA ve TALEPLERİ 1. Şikayetçi, Şalpazarı ilçesi – mahallesi muhtarı olduğunu, 20 mahalle muhtarı ile birlikte

Ağırtaş – Sisdağı arasında bağlantı yolunun yapılmasını talep etmektedirler.

il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Kunımuınuzun, 27/11/2017 tarih ve – sayılı bilgi ve belge ist ısına istinaden verilen Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığının 07/02/2018 tarih, sayılı cevabi

– yazısında özetle; yol yapımına karşı olan mahalle muhtarları olması nedeniyle husumet doğmaması açısından projenin beklemeye alındığı, 2.1. Şalpazarı – muhtarı ve 20 mahalle muhtarının talebi üzerine Ağııtaş – Sisdağı arasına yeni yol yapılması için Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı Belediye Encümeninin yol yapımı için kamu yaran karan alınması için Fen İşleri Dairesi Başkanlığına gönderilmesine karar verildiği,

1 / 5 2.2. Yol yapımı için Orman Genel Müdürlüğü ile yazışmalar yapıldığı,

2.3. Yolun yapımına karşı çıkan muhtarların yolun yapımının kamu yararına olmadığına ilişkin itirazda bulunduğu, belirtilmektedir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler . …” hükmüne yer verilmiştir .

4. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun

Görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; ‘Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .’ , hükümlerine yer verilmiştir .

5. 9469 sayılı Belediye Kanununun 14 inci maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun

75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi

oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz .); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır .” denilmektedir .

6. 6831 sayılı Orman Kanununun 17. Maddesinde ; “Savunma, ulaşım, enerji, haberleşme, su, atık su, petrol, doğalgaz, altyapı, katı atık bertaraf ve düzenli depolama tesislerinin; baraj, gölet, sokak hayvanları bakımevi ve mezarlıkların; Devlete ait sağlık, eğitim, adli hizmet ve spor tesisleri ile ceza infaz kurumlarının ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın Devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir . Devletçe yapılan ve/veya işletilenlerden bedel alınmaz . Bu izin süresi kırk dokuz yılı geçemez . Bu alanlarda Devletçe yapılanların dışındaki her türlü bina ve tesisler iznin sona ermesi halinde eksiksiz ve bedelsiz olarak Orman Genel

Müdürlüğünün tasarrufuna geçer . Söz konusu tesisler Orman Genel Müdürlüğü veya Çevre ve

Orman Bakanlığı ihtiyacında kullanılabilir veya kiraya verilmek suretiyle değerlendirilebilir . İzin amaç ve şartlarına uygun olarak faaliyet gösteren hak sahiplerinin izin süreleri; yer, bina ve tesislerin rayiç değeri üzerinden belirlenecek yıllık bedelle doksandokuz yıla kadar uzatılabilir . Bu durumda devir işlemleri uzatma süresi sonunda yapılır . Verilen izinler amaç dışında kullanılamaz” denilmektedir .

2 / 57. Orman kanununun 17/ 3 ve 18. Maddelerinin Uygulanma Yönetmeliğinde Değişiklik

Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesinde; “Ormanlık alanlarda kamu yararı ve zaruret bulunması halinde; yol, liman geri hizmet alanı, havaalanı, demiryolu, teleferik hattı, tünel gibi ulaşım tesislerine; patlayıcı madde emniyet alanı, yer altında yapılacak patlayıcı madde deposu, savunma ve güvenlik tesislerine… . izin verilebilir .” denilmektedir .

IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Tavsiye Karar Önerisi ” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Şalpazarı ilçesi mahallesi muhtarı ve diğer 20 mahalle muhtarı ile birlikte Ağırtaş – Sisdağı arasında bağlantı yolunun yapılmasını talep etmesi sonrasında diğer 2 mahalle muhtarının itirazı üzerine husumet çıkmaması için idare tarafından projenin beklenmeye alınması sonucu uyuşmazlığın çıktığı anlaşılmaktadır .

10. Şikayet konusu bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu; Trabzon Büyükşehir Belediye

Encümeni tarafından 29/ 09/ 2015 tarihinde alınan kararla yolun stratejik planı, performans programı ve bütçeye uygunluğu sağlanarak yapım programına alınması ve bahse konu yol için kamu yararı kararı alınarak gereği için Fen İşleri Dairesi Başkanlığına gönderildiği, 10.1. Yolun yapılması için olur almak amacıyla 20/ 08/ 2015 tarihinde Orman ve Su İşleri

Bakanlığına yazı yazıldığı, 10.2. 04/ 11/ 2016 tarihli Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü yazısında; Ağırtaş – Sisdağ arasında yapılacak yol projesinin orman mevzuatı açısından teknik eksikliklerinin bulunması ve düzeltilmesi için Fen İşleri Dairesi Başkanlığına gönderildiği, 10.3. Projedeki eksikliklerin giderilmesi sonrasında 11/ 05/ 2017 tarihli ve sayılı karar ile

Trabzon Orman Genel Müdürlüğü tarafından yola gerekli iznin verildiği, tespit edilmiştir .

11. Orman kaynaklarından topluma sağlanan faydaların tümünde “kamu yararı” bulunmaktadır .

Fakat günümüzde orman ekosistemlerinin kullanımında, başka etkinliğe izin verilmesi gibi durumlarla karşılaşılmakta, bu etkinliğin gerçekleştirilmesinde de “kamu yararı” nın var olduğu belirtilmektedir . Bu durumda, kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir . (İbrahim Gül “Danıştay Kararlarında ‘Kamu Yararı’ Kavramı”, Ankara Barosu Dergisi 2014/ 2 s.540)

12. Zamanla değişen ve karar verecek olanların düşüncelerine göre farklılık arz edebilecek olan kamu yararı konusunda karar verecek olanların, bu kararı verirken, o toplum içinde yaşayanların genel eğilimlerini dikkate almaları; mümkün mertebe ferdi çıkarlarla kamunun çıkarları arasında bir denge kurmaya çalışmalıdırlar . (Yusuf Göven “Kamulaştırma İşlemlerinde Kamu Yararı”, Dumlupınar

3 / 5Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1999 S.1 s.14)

13. 6. ve 7. paragraflarda bulunan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ormanlık alanlarda yol yapımı için kamu yararı kararı ve Orman ve Çevre Bakanlığından izin alınması gerektiği anlaşılmaktadır . Söz konusu yolun yapımına ilişkin Belediye Encümeni tarafından kamu yararı kararı alındığı ayrıca yolun mevzuata uygun olması için Trabzon Orman Genel Müdürlüğünün ilk projeyi reddedip istişare yolunu da idareye önererek projeyi tekrar hazırlattıktan sonra onayladığı görülmektedir .

14. Söz konusu yolun yapımının 21 mahalle muhtarı tarafından talep edilmesi ve sonrasında kamu yararı kararı ve gerekli izinler alınarak projeye başlanması yolun yapımının gerekli olduğunu gösterir niteliktedir . Hukuka uygun olarak ulaşım hizmetinin verilmesine ilişkin ortaya çıkmış projenin durdurulmasında gerekçe gösterilen muhtarlar arasında husumet doğmamasına ilişkin açıklama; kamu hizmetlerinin devamlılık, kararlılık içinde ve etkin bir biçimde yerine getirilebilmesi için idarenin, kanunlarla görevli kılındığı alanlarda kamu gücüne dayanarak uyguladığı işlemlerin; yürütülmesi gerekli olma, icabında zor kullanarak uygulanma, hukuka uygun sayılma ve herkes tarafından uyulma zorunluluğuna (AKURAL Sami, İdari Yargıda Yürütmenin

Durdurulması Ve Yürütmenin Durdurulması Kararlarının Etki Ve Sonuçları, 1976, s.117) ilişkin niteliklerini etkilemekte ve kamu hizmetinin görülmesini engellemektedir .

15. Yolun yapım projesinin durmasına gerekçe gösterilen muhtarlar arası husumet doğmamasına ilişkin açıklamanın veya uygulamanın kamu hizmetinin verilmesinin aksamasına yol açabileceği, yolun yapımına itiraz eden muhtarlara Trabzon Orman Genel Müdürlüğü ile paydaşlık yapılarak gerekli bilgilerin açıklanması ve kamu yararı bulunduğu hususunda gerekli bilgilendirme yapılması yoluyla projenin uygulamaya konulmasının önemli olduğu görülmektedir .

16. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; yolun yapımına ilişkin projenin beklemeye alınmasının gerekçesi olan mahalle muhtarları arasında husumetin doğmaması açıklamasının yerinde olmadığı, kamu yararı kararı ve gerekli izinleri alınmış projenin, itiraz eden mahalle muhtarlarının da endişeleri giderilerek, “üstün kamu yararı” ilkesi de göz önünde bulundurularak icra edilmesi gerektiği tespit edilmiştir .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin

Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

4 / 518. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye

tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Trabzon İdare

Mahkemesine yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE; kamu yararı kararı ve gerekli izinleri alınmış projenin, itiraz eden mahalle muhtarlarının da endişeleri giderilerek, “üstün kamu yararı” ilkesi de göz önünde bulundurularak icra edilmesi gerektiği hususunda TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;

TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi