|
ÖZET: Çorum Mühendisler ve Mimarlar Odası’ndan alınan teklif, başvurucunun talep ettiği yüksek rakamın oldukça altında kalmaktadır. Başvuru sahibi, istenilen tutarın haklı olduğunu kanıtlayacak bir kriter sunamamış, yalnızca “Bu rakamı istiyorum, ödemek zorundasınız.” şeklinde bir yaklaşım sergilemiştir. Kurum, keyfi bir ödeme yapma yetkisine sahip olmadığını ve hukuken böyle bir ödeme yapamayacağını belirtmiştir. Ayrıca, başvurucunun iddia ettiği mimari projenin başka bir mimar tarafından hazırlandığı ve şu an belediye tarafından uygulanmakta olduğu da vurgulanmıştır.
İskilip Belediye Başkanlığı, başvuranın iddialarına ilişkin gerekli belgeleri talep etmiş, ancak bu belgelerin sunulmadığı anlaşılmıştır. Şikayetçi, sözleşmelerin varlığına dair resmi kayıtlar sunamamış ve bu durum, başvurusunun geçerliliğini sorgulatmıştır. İlgili projelerin Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunulmuş olmasına rağmen, başvuranın bu projelerle ilgili herhangi bir resmi belge sunamaması, idarenin ödeme yapma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaktadır. Sonuç olarak, başvuranın talepleri, idarenin açıklamaları ve mevcut belgeler değerlendirildiğinde, başvurunun reddedilmesi yönünde bir karar alınmıştır. İdarenin hukuka uygun hareket ettiği ve başvuranın taleplerinin geçersiz olduğu tespit edilmiştir. |
ve uzlaşı amacıyla Çorum Mühendisler ve Mimarlar Odasından teklif alınmıştır . Odaca emsal olarak veriler, rakam, başvurucunun istediği afaki rakamın çok çok altında kalmaktadır . Bu teklif rakamı da başvurucuya bildirilmiş, istenilen bu afaki rakamın hangi kriterlere göre belirlendiğinin sorulması üzerine başvuru sahibi, istediği rakamın haklı olduğunu gösterir hiçbir kriter sunamamış, “Ben bu rakamı istiyorum . Ödemek zorundasınız .” diyerek kurumumuzun ödeme yapmasını beklemektedir . Kurumumuz gelişi güzel kafasına göre istenilen her rakamı ödeme hak ve yetkisine sahip değildir . Belediyemizin hukuken böyle bir ödeme yetkisi yoktur .
Ayrıca başvurucunun ödeme yapılmadığını iddia ettiği bu mimari proje başka bir mimar tarafından çizilmiş, halihazırda da bu proje belediyemiz tarafından aynı bölgeye/Ulucami çevresine uygulanmaktadır . Aynı nitelikte ki proje 23.010 TL’ye yapılmıştır . Faturası da dilekçemiz ekinde sunulmuştur .
Tüm bu nedenler dolayısıyla başvurucu ile kurumumuz arasında dostane bir çözümün mümkün olmadığı ekteki sunmuş olduğumuz belgelerden de görülecektir . Hukuken ve kanunen başvurucunun istediği bu rakamın kurumumuzca ödeme yapılmasının mümkün olmadığı, bu ödeme yapıldığı takdirde haksız çıkar sağlanacağı ve bu ödemenin belediyemizi zarara uğratacağı aşikardır . Tüm bu hususların sayın makamınızca dikkate alınmasını talep etmekteyiz …” açıklamalarına yer verilmiştir .
3. Kurumumuzun 05/ 12/ 2018 tarih ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
İskilip Belediye Başkanlığı’ndan alınan 04/ 01/ 2018 tarih ve sayılı yazısında ise özetle ;
“… Şikayetçinin şirketi İnşaat Turizm Gıda San. Tic . Ltd . Şti ile Belediye Başkanlığımız arasında imza edildiğini iddia ettiği 18.03.2016 ve 19.04.2016 tarihli iki adet mimari proje müteahhitlik sözleşmelerinden bahsedilmişse de bu sözleşmeler şikayetçiden tarafımızca istenmiştir .
Zira geçerli olarak belediyemiz resmi kayıtlarında kayıtlı bahse konu bu sözleşmeler bulunmamaktadır . Bu nedenle sağlıklı bir araştırma yapmak için her iki sözleşme de şikayetçiden ihtar yolu ile istenmiş şikayetçi kurumumuza bu sözleşme asılları veya onaylı örneğini sunmamıştır .
Belediyemizce Kültür Bakanlığına sunulan mimari projeler ektedir . Kültür Bakanlığına sunulan
İskilip ulucami etrafı meydan projesi ile İskilip kalesine ilişkin projelerde şikayetçinin bu projeyi yaptığına ilişkin hiçbir resmi kayıt ve şerh bulunmamaktadır . Zaten tarafımızca şikayetçiden bu projelerle ilgili olarak bağını resmi olarak belgelendirmesi istenmiş şikayetçi buna ilişkinde her hangi bir resmi kayıt veya bilgi/belge sunamamıştır .
Yine şikayetçinin dilekçesinde bahsetmiş olduğu teknik bilirkişi tarafından hazırlandığını iddia ettiği rapor da belediyemizde bulunmamaktadır . Bu raporun Belediyemizi bağlayıcılığı bulunmamaktadır .
Bu raporun aslı bizde olmadığı için aslının şikayetçide olması gerekmektedir .
Ayrıca başvurucunun ödeme yapılmadığını iddia ettiği meydan ulucami civarına ilişkin mimari proje başka bir mimar tarafından çizilmiş halihazırda da bu proje Belediyemiz tarafından aynı bölgeye, Ulucami çevresine uygulanmaktadır . Aynı nitelikte ki proje 23.010 TL’ye yapılmıştır . Faturası daha önceki cevabi yazımızda tarafına gönderilmiştir . Şu an bu projenin onaylı örneğini ekte sunuyoruz .
3 / 12Başvuru sahibi ile sadece Elektronik ve İnşaat adı altında resmi olarak doğrudan
temin yolu ile yaklaşık maliyet hesaplarını gösterir bir keşif yapılmış buna ilişkin bedel de kurumumuzca ilgili kişiye ödenmiştir . Bu fatura da ektedir .” açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, “Bilirkişi görevlendirilmesi ve tanık dinlenmesi ” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci fıkrası ; “İnceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya denetçiler bilirkişi görevlendirebilir .”, 6. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür . Birinci fıkrada sayılan daire ve idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel kanunların vermiş olduğu yetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir .” 7. 2886 sayılı Kanunun “İhale yetkilisi” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Kanunda yazılı işleri yaptırmaya ve ve ihaleye, idarelerin ita amirleri yetkilidir .”; “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “ Bu Kanunun uygulanmasında : Alım, Satım : Taşınır ve taşınmaz mallar ile her türlü ihtiyaç maddeleri, hizmet ve hakların alım ve satımını, Hizmet : Kanun, tüzük ve yönetmeliklere göre çalıştırılan aylıklı, ücretli, yevmiyeli ve sözleşmeli personel istimdamı hariç olmak üzere gerçek veya tüzelkişilere ücret karşılığında yaptırılan araştırma, sondaj, imalat, prototip imalat, istikşaf, etüt, harita plan, proje, kontrollük, müşavirlik ve benzeri her türlü hizmetleri, Yapım: Her türlü inşaat, ihzarat, imalat, sondaj, tesisat, onarım, yıkma, değiştirme, iyileştirme, yenileştirme ve montaj işlerini, Kira : Taşınır ve taşınmaz malların ve hakların kiralanmasını veya kiraya verilmesini, Trampa ve Mülkiyetin Gayri Ayni Hak Tesisi : Borçlar Kanunu ile Türk Medeni Kanununun trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile ilgili maddelerinde gösterilmiş işlemleri, Taşıma: Yükleme, taşıma, boşaltma, depolama ve bunlara ilişkin ambalaj işlerini, Tahmin edilen bedel : İhale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini, Uygun bedel : Artırmalarda, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseğini; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek üzere, teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenini, bedel tahmini yapılamayan ihalelerde teklif edilen bedellerin uygun görülenini, İdare : İhaleyi yapan daire, kurum ve kuruluşları, İstekli : İhaleye katılan gerçek veya tüzelkişi veya kişileri, İhale : Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla, işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri, Müteahhit : Üzerine ihale yapılan
4 / 12istekli veya isteklileri, Müşteri : Artırma sonunda kendisine ihale yapılan istekli veya isteklileri,
Şartname : Yapılacak işlerin genel, özel, teknik ve idari esas ve usullerini gösteren belge veya belgeleri, Sözleşme : İdare ile müteahhit veya müşteri arasında yapılan yazılı anlaşmayı, İfade eder .”, 8. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun; 8.1. “ Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde ,“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür : a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler .”, 8.2. “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (i) bendinde, “ 21.7.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki taşınır ve taşınmaz kültür varlıklarının rölöve, restorasyon, restitüsyon ve konservasyon projeleri, sokak sağlıklaştırma, çevre düzenleme projeleri ve bunların uygulamaları ile değerlendirme, muhafaza, nakil işleri ve kazı çalışmalarına ilişkin mal ve hizmet alımları,” 9. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin altında, “Kültür varlıkları”; tarih öncesi ve tarihi devirlere ait bilim, kültür, din ve güzel sanatlarla ilgili bulunan veya tarih öncesi ya da tarihi devirlerde sosyal yaşama konu olmuş bilimsel ve kültürel açıdan özgün değer taşıyan yer üstünde, yer altında veya su altındaki bütün taşınır ve taşınmaz varlıklardır .” 10. 25/ 07/ 2013 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliğinin
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, 21/ 7/ 1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve
Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki kültür varlıklarının rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri, sokak sağlıklaştırma, çevre düzenleme projeleri ve bunların uygulamaları ile değerlendirme, muhafaza, nakil işleri ve kazı çalışmalarına ilişkin mal ve hizmet alımları ihalelerini kapsar .”, 11. Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Ödeme belgeleri ve bağlanacak kanıtlayıcı belgeler” başlıklı 4 üncü maddesinde, ( 1) Ödeme belgesi en az üç nüsha düzenlenir . İlk nüshası bu Yönetmelikte belirtilen eki kanıtlayıcı belgeler ile birlikte istendiğinde Sayıştaya gönderilmek, ikinci nüshası ise saklanmak üzere muhasebe birimine verilir . Üçüncü nüsha da harcama biriminde muhafaza edilir .
( 2) Kanıtlayıcı belgeler, kamu harcamalarının belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak yapıldığına ve gerçekleştirildiğine ilişkin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca düzenlenip onaylanan belgelerdir . Kesin veya ön ödeme şeklinde yapılacak kamu harcamalarında ödeme belgesi olarak bağlanacak kanıtlayıcı belgeler aşağıda belirtilmiştir .
a) Kesin ödemelerde; bütçeden nakden veya mahsuben yapılacak kesin ödemelerde Mahalli
İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ekindeki Ödeme Emri Belgesine harcamanın çeşidine göre bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler kanıtlayıcı belge olarak eklenir .
b) Ön ödemelerde; 1) Avans veya kredi suretiyle yapılacak ön ödemelerde; harcama talimatı, ihale mevzuatına göre yapılacak alımlarda onay belgesi, 2) Mevzuatları gereği yüklenicilere verilecek avanslarda; onay belgesi, avans teminatına ilişkin alındının onaylı örneği, Mahalli İdareler Bütçe ve
5 / 12Muhasebe Yönetmeliği ekindeki Muhasebe İşlem Fişine kanıtlayıcı belge olarak eklenir .
(3) Ödeme belgesinin birinci nüshasına, kanıtlayıcı belgelerin aslı veya yasal bir sebeple aslı temin edilemeyenlerin onaylı suretleri eklenir . Fatura ve taşınır işlem fişinin asıllarının eklenmesi esastır .
Ancak, kaybolma, yırtılma, yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve/veya taşınır işlem fişinin onaylı örnekleri eklenmek suretiyle ödeme yapılabilir . Onaylı suretlerin, onaylayan ilgili birim yetkilisinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve resmi mühür ile onay tarihini taşıması gerekir .
(4) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayıldığından, ödeme belgesine ayrıca bu veriler kanıtlayıcı belge olarak eklenmez .
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmasında Maliye Bakanlığınca merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen usul ve esaslara uyulur .”, hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİNİN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Belediye Başkanlığı tarafından istenen belgelerin idareye sunulması kaydıyla başvurana ödeme yapılması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 13. Uyuşmazlık konusu özetle, başvuranın yetkilisi olduğu Şirket ile İskilip Belediye Başkanlığı arasında, 18.03.2016 tarihli diğeri 19.04.2016 tarihli olmak üzere iki adet mimari proje müteahhitlik sözleşmesi imza edildiğini, ancak yapılan işler karşılığında İskilip Belediye Başkanlığı’nın sözleşmelerden kaynaklanan borcunu ifa etmediği ve ödeme yapmadığını iddia ederek, mağduriyetinin giderilmesini ve ilgililer hakkında gerekli işlemlerin yapılması talepleri hakkındadır .
14. Başvuranın Kurumumuza verdiği 07.09.2017 tarihli dilekçesinin sonunda, muhatap olarak
‘Savcılık’ makamının belirtildiği taleplerinde özetle; dilekçede isimlerini belirttiği kişilerin, ‘işler bittiğinde ödemesini alacağını’ söylemelerine rağmen her şeyin tam tersi olduğunun ortaya çıktığını, çalışmalarına karşı ödeme alamadığını ve iş yaptırdığı elamanlarına karşı zor duruma düştüğünü, ticari hayatının bu durumdan etkilendiğini, soruşturma bitinceye kadar hacizli mallarının satışının durdurulmasını, ayrıca isimlerini belirttiği kişiler hakkında gerekli tahkikatın yapılması ve eylemlerine uyan suçtan mütevellit cezalandırılması ve kamu davası açılması yönünde taleplerde bulunduğu anlaşılmış olup, Kararın 5 no.lu paragrafında yer verilen 6328 sayılı Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin kapsamında söz konusu taleplerin Kurumumuz görev alanına girmediği tespit edilmiştir .
15. Uyuşmazlık konusu hakkında başvuranın dilekçesi ve ekleri ile idareden alınan cevabi
yazılar ve eklerinde bulunan belge ve yazılar incelendiğinde :
15.1. İskilip Belediye Başkanlığının 05.05.2017 tarihli yazısı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür
Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne yönelik olarak yazmış oldukları yazı ve devamında
6 / 12yaklaşık maliyetin her bir birim iş ile ilgili olarak birim fiyat ve maliyet analizleri de yapılarak
detaylı olarak yaklaşık maliyetin ne kadar olduğunun tespit edildiği ve gerekli ödeneğin aktarılmasının talep edildiği, 15.2. Çorum İli İskilip İlçesi kale surları restorasyon işine ait yaklaşık maliyet tablolarına ilişkin olarak hazırlanan teknik raporda, Belediye İnşaat Mühendisi tarafından imzalanmış olan 15.02.2017 tarihli belgelerde, yaklaşık maliyetin ne kadar olacağı ve yapılacak olan uygulama işinin takvimi ve uygulama aşamalarına ilişkin tüm detayların bulunduğu, 15.3. Başvuranın Kurumumuza verdiği dilekçede, teknik bilirkişi tarafından hazırlandığını iddia ettiği ve harcama kalemlerinin mahiyeti ve tutarlarının belirtildiği 3 sayfalık fotokopi yazının birinci sayfasında toplam harcama ibaresinin karşısında 170.00 TL’nin yazılı olduğu, ikinci sayfasında toplama işleminin sonucu olarak 671.500 TL’nin yazılı olduğu, üçüncü sayfada da belirtilen harcama kalemlerinin genel toplamının : 125.500 olarak gösterildiği, 15.4. İnşaat Tur . Gıda San . ve Tic . Ltd . Şti . tarafından, İskilip Belediye Başkanlığı’na hitaben düzenlenen 04/ 07/ 2017 tarih ve Seri sıra no.lu faturanın ‘Cinsi’ başlıklı bölümünde; “İskilip ilçesinde bulunan cami çevresi belediye hizmet binası önü ve meydan röleve ve restorasyon projelerin hazırlanması için yapılan işin genel maliyeti” şeklinde açıklamaya yer verildiği, ‘Fiyatı’ bölümünde “ 500.000”; ‘Tutarı” bölümde “ 500.000” rakamlarının yazılı olduğu, anılan faturanın ‘Genel Toplam’ bölümünde KDV ile birlikte “ 590.000” rakamının yazılı olduğu, 15.5. İnşaat Tur . Gıda San . ve Tic . Ltd . Şti . tarafından, İskilip Belediye Başkanlığı’na hitaben düzenlenen 20/ 07/ 2017 tarih ve Seri sıra no.lu faturanın ‘Cinsi’ başlıklı bölümünde; “İskilip ilçesinde bulunan kale içi ve çevresi surları kaya mezarı ve ulu cami çevresi röleve ve restorasyon projelerin hazırlanması için yapılan işin genel maliyeti” şeklinde açıklamaya yer verildiği, ‘Fiyatı’ bölümünde “ 2.250.000”; ‘Tutarı” bölümde “ 2.250.000” rakamlarının yazılı olduğu, anılan faturanın ‘Genel Toplam’ bölümünde KDV ile birlikte “ 2.265.000” rakamının yazılı olduğu, görülmüştür .
16. İskilip Belediye Başkanlığınca; İnşaat Tur. Gıda San. ve Tic . Ltd . Şti . tarafından, Ankara 21. Noterliğinin 26/ 07/ 2017 tarih yevmiye numaralı ihtarnameye, İskilip
Noterliği’nin 07.08.2017 tarih yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiği söz konusu cevabi ihtarda;
“…Kurumumuz ile aranızda iki sözleşme imzalandığınızı, bu sözleşmeler nedeniyle alacak hakkınızın olduğunu iddia etmekte, ayrıca bu alacakların tarafınıza ödenmesini talep etmektesiniz .
Adı geçen ihtarnamede 18.03.2016 ve 19.04.2016 tarihli iki adet sözleşmeden bahsetmektesiniz .
Ancak Belediyemiz bünyesinde bahse konu 18.03.2016 tarihli sözleşme mevcut olmayıp, böyle bir sözleşmenin varlığının ispatı açısından anılan sözleşmenin ıslak imzalı bir örneğinin kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir . Yine dayanmakta olduğunuz tüm sözleşme asıllarının ya da birer onaylı suretlerinin kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir . Sözleşmeler tarafımıza gönderilmediği takdirde adı geçen sözleşmelerin varlığını kabul etmemiz mümkün değildir .
7 / 12Dayanak sözleşme kapsamında projeye ilişkin tüm giderlerin şirketiniz tarafından yapılacağını ve
söz konusu projelerin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylandığı takdirde şirketinize ödeme yapılacağını iddia etmektesiniz .
Yine birinci sözleşme için 1,000.000,00-TL, ikinci sözleşme için ise 2.000.000,00-TL . gider yaptığınızı iddia, etmektesiniz . Ulucami civarı röleve ve restorasyon çalışmasının yaklaşık maliyeti ve keşif bedeli 3.049.899,54-TL belirlenmiş, bu rakama yapılacak bir restorasyon çalışmasında 2.000.000,00-TL giderin varlığından söz edilmesi hayatın olağan akışına/oda birim fiyatlarına aykırıdır . Tarafınızca kurumumuza mağdur edecek hiçbir dayanağı olmayan fahiş bir rakam çıkarılmıştır . Kaldı ki, ihtarnamede giderlerden sadece rakam olarak bahsedilmiş olup, yapılan bu giderlerin ne olduğu hangi kalemlerden oluştuğu belgelendirilmemiştir .
Bilindiği üzere resmi kurum statüsünde olan belediyemizin faturalandırılmayan, resmi onaylı belgelendirilmeyen masrafları ödeyebilmesi hukuken olanaksız olduğu gibi, Mahalli İdareler
Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nde harcamaların belgelendirilmesi gerektiği açıkça hüküm altına alınmıştır . Bu bağlamda belgesi ibraz edilmeyen bir giderin kurumumuzca karşılanması olanağı bulunmamaktadır . Bu nedenlerle yapmış olduğunuzu iddia ettiğiniz bu giderlerin onaylı ve faturalandırılmış hali ile belgelerini kurumumuza ileterek, giderlerinizi ancak bu şekilde tarafımıza bildirmeniz gerekmektedir .
Yine göndermiş olduğunuz ihtarnamede giderler birlikte kurumumuzun tarafınıza ticari kar dahil 4.000.000,00-TL borcunun olduğundan bahsetmektesiniz . Bu nedenle de tarafımızdan 1.000.000,00-TL ticari kar istemektesiniz . Aramızda sözleşme ile belirlenmiş bir ücret söz konusu değildir . Bu ücretin hangi kriterlere ve esaslara göre belirlendiği belirsiz olduğu gibi, bu konuda tarafınız ile karşılıklı mütabakat yapılmamış ve uzlaşılmamıştır . Bu nedenle de bu rakamın kurumumuz tarafından kabulü mümkün değildir .
Her ne kadar projenin Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu tarafından onaylandığı takdirde şirketinize ödeme yapılacağı tarafınızca iddia edilmiş ise de, yasaya uygun olan Kurumumuzda bu nevi ödemelerin Anıtlar Kurulu onayı sonrası değil, ancak ilgili
Bakanlıkça onaylandığı ve ödeme yapıldığı takdirde yapılabileceğidir .
Henüz onaylanmamış bir proje ve bu proje nedeniyle belediyemiz uhdesine giren bir ödeme olmaması nedeniyle belediyece tarafınıza ödeme yapılması hukuken mümkün değildir .
Yukarıda izah olunan nedenlerle, 1- Öncelikle dayanak olarak belirtmiş olduğunuz sözleşmelerin ıslak imzalı birer örneğinin kurumumuza gönderilmesini, 2- Tarafınızca varlığı iddia edilen sözleşme kapsamında yapıldığı iddia edilen giderlerin usulüne uygun şekilde düzenlenmiş ve onaylı fatura ile belgelerinin kurumumuza gönderilmesini, 3- Bu eksiklikler giderildiği takdirde, (tarafınızca tarafımıza bildirilen miktarları katiyen kabul etmemekle birlikte) projenin kabul edilmesi ve ilgili bakanlıkça ödeme yapılması halinde taleplerinizin tekrar müzakere edileceğini ve değerlendirileceğini aksi halde göndermiş olduğunuz ihtar doğrultusunda herhangi bir ödeme yapılmasının hukuken mümkün olmadığını beyan ve ihtar ederiz .” açıklamalarına yer verilmiştir .
.
8 / 1217. İnşaat Tur. Gıda San. ve Tic . Ltd . Şti . tarafından, İskilip Belediyesi’ne
gönderilen Ankara 21. Noterliğinin 14.08.2017 tarih yevmiye numaralı ihtarnamede;
“Yetkilisi olduğum İnşaat Turizm Gıda San. Tic . Ltd . Şti . (“Şirketimiz”) ile Belediyeniz arasında biri 18.03.2016 tarihli, diğeri ise 19.04.2016 tarihli olmak üzere iki adet mimari proje müteahhitlik sözleşmesi (Sözleşmeler) üzerine Şirketimizce hazırlanan projeler Kültür ve Turizm
Bakanlığı Ankara 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca onaylanmış olup
Şirketimiz tarafından Sözleşmelerin hükümlerine uygun surette çalışmalar neticesinde hazırlanan uygulama projesi bizzat Belediyeniz tarafından T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sunulmuştur .
Buna karşın Belediyeniz, Sözleşmelerden kaynaklanan borcunu ifa etmemiştir .
Bu durum, Ankara 21. Noterliği’nin 26/ 08/ 2017 tarih ve sayılı evrakı ile (Birinci İhtarname)
ile ihtaren belirtilerek, Belediyenizin Sözleşmelerden doğan borcunu yerine getirmesi ihtaren bildirilmişse de bugüne kadar Şirketimize herhangi bir ödeme yapılmamıştır .
Sözleşmelere ilişkin olarak kesilen bedeli ödenmemiş iki adet yasal fatura piyasadaki yaygın teamüllere uygun olarak 7/ 08/ 2017 tarihinde iadeli taahhütlü olarak Belediyenize gönderilmişse de
Belediyenizin söz konusu gönderiyi 9/ 08/ 2017 tarihinde kabul etmemiş olması Belediyenizin
Sözleşmelerden kaynaklanan borcuna sadık olmadığını ve Sözleşmelerden doğan borcunu kötü niyetli olarak ödemek istemediğini ortaya koymaktadır .
Bu çerçevede, a. Birinci İhtarnameden ve iadeli taahhütlü gönderimizden saklı tuttuğumuzu, b. Sözleşmeler ve ekte gönderilen iki adet üstü imzalı fatura uyarınca Şirketimizin Denizbank’a ait ( …) IBAN no.lu hesap numarasında borcunuzun yasal süresi içerisinde nakden ve defaten ödenmesini, c. Aksi takdirde, başta 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5846 sayılı Fikir ve sanat Eserleri
Kanunu olmak üzere ilgili mevzuattan kaynaklanan her türlü haklarımızı kullanacağımızı, gerekli adli ve idari girişimlerde bulunulacağını, bu işlerden kaynaklı her türlü masrafların tarafınıza tahmil edileceğini, d. Söz konusu borcunuz ödeninceye kadar, yukarıda zikredilen sözleşmeler çerçevesinde hazırlanmış olan ve ilgili mevzuat uyarınca mali hakları Şirketimiz’e ait bulunan projelerin kullanılmasına muvafakat etmediğimizi, bu nedenle bu projelere ilişkin olarak başlatılmış olan idari süreçlerin derhal durdurulmasını, ihtaren bildiririm .” açıklamalarına yer verilmiştir .
18. İnşaat Tur. Gıda San. ve Tic . Ltd . Şti .’nin yukarıdaki paragrafta yer verilen ihtarnamesine, İskilip Belediye Başkanlığı’nca, İskilip Noterliği’nin 23.08.2017 tarih yevmiye numaralı ihtarnamesi ile cevap verildiği söz konusu cevabi ihtarda;
“Şirketiniz tarafından kurumumuz ile aranızda iki sözleşme imzalandığından bahisle bu sözleşmeden alacak hakkınız olduğu ve buna ilişkin 20.07.2017 tarih sıra nolu 2.655.0000 TL miktarlı faturayı ödememiz konusunda Ankara 21. Noterliğinin 14.08.2017 tarih yevmiye numaralı ihtarnameyi göndermiş bulunmaktasınız .
9 / 12Söz konusu daha önce göndermiş olduğumuz ihtara vermiş olduğumuz cevabi yazımızda bu
ödemenin neden yapılmadığı açıkça belirtilmiştir . Bu nedenle bu ikinci ihtarnamenin bu cevabi yazıya rağmen gönderilmesi kötü niyetlidir . Her şeyden önce kesmiş olduğunuz fatura miktarı ile önceki göndermiş olduğunuz ihtarnamedeki rakamlar birbirini tutmamaktadır . Bu çelişki bile faturanın gerçekliğine gölge düşürmektedir . Kaldı ki taraflar arasında sözleşme ile belirlenmiş geçerli bir ücret söz konusu değildir . Bu yapılan işler karşılığında ne kadar ücret ödeneceği konusunda bahse konu sözleşmelerde bir hüküm mevcut değildir . Tarafların anlaşmış ve belirlemiş oldukları bir ücret sözleşmesi olmadığı gibi dayanak sözleşmelerin aslı tarafınızca hala tarafımıza gönderilmemiştir . Bu nedenle kesilen faturadaki rakam gerçeği yansıtmamaktadır . Tarafınızca somut verilere dayanmayan dayanaksız kesilmiş olan bahse konu bu faturaya yasal süre içerisinde itiraz etmekteyiz . Faturayı ve içeriğini kabul etmemekteyiz . Bu nedenle bu faturayı kabul etmediğimizi gerçeği yansıtmayan bu fatura için adli, idari ve cezai yasal yollara başvuracağımız beyan ve ihtar ederiz .” açıklamalarına yer verildiği görülmüştür .
19. Şikayet konusu hakkında, özel ve teknik bilgiye ayrıca, hukuki değerlendirmeye ihtiyaç duyulması nedeniyle, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Rektörlüğü’nden bilirkişi görevlendirilmesi talep edilmiş olup, Üniversitenin 09/ 02/ 2018 tarih sayılı yazısı ile görevlendirilen Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi tarafından 19/ 02/ 2018 tarihli ‘Bilirkişi Raporu’ hazırlanmıştır .
20. Söz konusu bilirkişi raporunun “SONUÇ” başlıklı bölümünde : “Dosya içeriğindeki bilgi ve belgelerin incelenmesinden konunun Mali Hukuk ile ilgili olmadığı . İdare Hukuku kapsamındaki idari sözleşmeler ve kamu ihale mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır . Bu kapsamda yukarıda yapmış olduğumuz açıklamalar çerçevesinde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır .
İskilip Belediyesi’nin İskilip ilçesinde bulunana Kale içi, çevresi, surları . Kaya mezarları ve Ulu
Camii çevresi roleve ve restorasyon projesinin yapılması ile ilgili olarak idari süreçleri başlattığı tespit edilmiştir . Ancak projenin hazırlanması ve uygulanması ile ilgili olarak da proje hazırlanması (hizmet) ve projenin uygulanması (yapım) ile ilgili süreçleri Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre yönetmesi gerekmektedir . İş bu Kanun hükümleri çerçevesinde de işi üstelenecek olan kişi ya da kişilerin tespit edilmesi gerekmektedir .
Dosya içeriğindeki bilgi ve belgelerden Belediyenin ihale yapmış olduğuna ilişkin herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır . Projenin hazırlanması ve uygulanması ile ilgili nasıl hizmet aldıklarına dair hiçhir bilgi dosya içeriğinde mevcut değildir .
Şikayetçi ‘ın dilekçesinin de kendi içinde tutarsızlıklar gösterdiği aşikardır . Dilekçede
… [isimleri belirtilen kişiler] … aleyhine emniyeti suiistimalden, dolandırıcılıktan ve görevi kötüye kullanmaktan dolayı suç isnadında bulunmakta, ancak Kamu Denetçiliği Kurumunun bu kapsamda değerlendirme yapmadığını tavsiye niteliğinde kararlar verdiğini bilmediği anlaşılmaktadır . Aynı zamanda dilekçenin sonunda talep edilen makam olarak Kamu Denetçiliği Kurumu değil savcılık belirtilmiştir .
Şikayetçi tarafından dosyaya ibraz edilen sözleşme örneklerinden sözleşmenin tarafları ve konusu hakkında bilgiler mevcut olup ödeme yapılması hali belirli birtakım şartlara bağlanmış olmakla birlikte, sözleşmede yapılacak işin maliyeti, ne kadar ödeme yapılacağı, ödemenin nasıl
10 / 12yapılacağı belli değildir . Bununla birlikte iş bu sözleşmenin alt yapısı diğer bir ifade ile hangi
süreçten geçtikten sonra imzalandığı da belli değildir . Yani Belediye İhaleye çıkıp ihaleyi alan kişi ile mi sözleşme yapmıştır yoksa herhangi bir usulü işlemler yapılmadan diğer bir ifade ihaleye çıkılmadan mı sözleşme yapılmıştır net değildir . Bu sebeple bu sözleşmenin hukuken geçerli olan idari sözleşme olarak değerlendirilmesi yapılamamaktadır .
Bununla birlikte, iş bu sözleşme geçerli bir sözleşme olarak kabul edilse dahi sözleşme konusu olarak “İskilip Belediyesi’nin İskilip ilçesinde bulunana Kale içi, çevresi, surları, Kaya mezarları ve
Ulu Camii çevresi roleve ve restorasyon projesinin hazırlanması ” olduğu belirtilmiş olup sözleşme şartlarının 1. Maddesinde de “Ulu Cami çevresi, Belediye Hizmet Binası önü ve meydan roleve ve restorasyon projelerinin hazırlanması” ifadeleri yer almaktadır . Ancak şikayetçinin ihtarname eklerinde göndermiş olduğu faturaların konusunda “İskilip Belediyesi’nin İskilip ilçesinde bulunan
Ulu Cami çevresi, Belediye Hizmet Binası önü ve meydan roleve ve restorasyon projelerinin hazırlanması için yapılan işin genel maliyeti ” ifade yer almaktadır . İş bu iki ifade birbiriyle çelişmekte olup, sözleşme sadece proje hazırlanmasına yönelik olup fatura “projelerin hazırlanması ve yapılan işin maliyetine” yöneliktir . Bu açıdan da şikayetçinin iddia ettiği bilgiler arasında çelişki bulunmaktadır .
Aynı zamanda şikayetçinin sunmuş olduğu faturanın içeriği ile ilgili olarak detaylı bilgiler bulunmamaktadır . Hangi işi yapmıştır, işin niteliği, metrekaresi vs gibi bilgilerin maliyet analizi raporunda olduğu gibi kalem kalem faturada detaylandırılması gerekir . Ancak bu şekilde bir fatura düzenlenmiş değildir . Bununla birlikte işin yapılıp yapılmadığı da anlaşılamamaktadır .
Tüm bu bilgi ve belgeler çerçevesinde İskilip Belediyesinin yapmış olduğu hizmet alımının nasıl gerçekleştirildiği konusunun net olmadığı ve şikayetçinin vermiş olduğu bilgiler arasında da tutarsızlıklar bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır .” yönünde tespit ve açıklamalara yer verilmiştir .
21. Belirtilmelidir ki, Kamu İhale Kanununa tabi olmayan işlerin tahdidi olarak sıralandığı 4734 sayılı Kanunun 3’üncü maddesi uyarınca, 2863 sayılı Kanun kapsamında olan kültür varlıklarının röleve ve restorasyon projelerinin hazırlanması 4734 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilememektedir . Ne var ki bu husus, söz konusu projelerin hazırlanmasını tamamen ihale mevzuatından ari kılmayıp, tam tersine, 10 numaralı paragrafta yer verilen Kültür Varlıkları İhale
Yönetmeliğinin 2’nci maddesi gereğince, restorasyon ve röleve projelerinin hazırlatılmasının ihale kurallarına riayet edilerek yapılmasını gerekli kılmaktadır . İdare tarafından Kurumumuza gönderilen belgelerin incelenmesinden, söz konusu sürecin işletildiğine yönelik herhangi bir belgeye rastlanamamıştır .
22. Başvuran tarafından Kurumumuza iletilen belgelerin incelenmesinden ise; başvuranın Belediye ile imzaladığını ileri sürdüğü ve renkli fotokopilerini Kurumumuza sunduğu bahse konu sözleşmelerde taraflarca herhangi bir bedelin kararlaştırılmadığı, bedel ödenmesi hususunun ise, projelerin Kültür ve Turizm Bakanlığı Anıtlar Koruma Kurulunca onaylanması şartına bağlandığı görülmüştür . İdare tarafından Kurumumuza sunulan ve Bakanlık tarafından da onaylandığı görülen projelerin nüshalarında ise, bu projelerin başvurana ait olduğunu gösteren hiçbir kayda, bilgi ya da belgeye rastlanamamıştır . İlaveten başvuran tarafından, idareden farklı tarihlerde tarafına ödenmesini istediği tutarların birbiriyle uyumlu olmadığı değerlendirilmiştir .
11 / 1223. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ‘Birikişi Raporu’nda yer verilen
tespit ve değerlendirmeler, ilgili mevzuat ve dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin idarece reddinde hukuka aykırılık bulunamamıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İskilip Belediye Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği, gönderildiği bu bağlamda makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davranıldığı; ancak, bilgi-belge isteme yazılarımızda başvuranın iddiaları hakkında İdareden alınan cevabi yazılarda, özetlenen söz konusu iddialar hakkında yeterli açıklamaların yapılmadığı, ayrıca başvuran ile imzalanan sözleşme sürecinde takip edilmesi gerekli ihale sürecinin gözetilmediği, bu kapsamda şeffaflık, kanunilik ve gerekçeli karar verme ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup İdareden bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Çorum
Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSKİLİP BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi