|
ÖZET: Şikâyetçinin 03/02/2015 tarihli bilgi edinme talebi ve 25/09/2017 tarihli hissesinin tek parselden verilmesi veya başka bir hissedarla birleştirilmesi talepleri üzerine yapılan değerlendirmelerde, ilgili taşınmazın bulunduğu bölgede 2014 yılında gerçekleştirilen parselasyon çalışmalarının tamamlandığı ve itirazların sonuçlandırıldığı belirtilmiştir. Ancak, 86104 numaralı parselasyon planı, Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Mahkeme kararının ardından, yeni plan çalışmaları başlatılmış ve mevcut parsel malikleri ile yüzölçümlerinde değişiklik yapılmaksızın rekreasyon alanlarının ticari alanlara dönüştürülmesi sağlanmıştır.
Şikâyetçinin hisse sahibi olduğu taşınmaz, park ve pazar alanında kalması nedeniyle ada parselde şuyulandırılmıştır. 2014 yılında yapılan imar uygulaması sonrasında, bu parselde 37 aktif hissedar bulunmaktadır. Ayrıca, Mamak Tapu Müdürlüğü’ne intikal eden herhangi bir imar değişikliği bildirilmemiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili, belediyelere ve valiliklere yetki verilmiştir. İdare, şikâyetçinin talebini değerlendirirken, parselasyon işlemlerinin hukuka uygun olarak yürütüldüğünü ve idarenin takdir yetkisini kullanarak karar verdiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, şikâyetçinin taşınmaz hissesinin başka bir parsele nakledilmesi talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir. İdare, kararını verirken iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmiş, ancak karara itiraz yollarını belirtmemiştir. Bu durum, ilgili idarenin daha dikkatli olması gerektiğini göstermektedir. Başvuru, yukarıda belirtilen gerekçelerle reddedilmiştir. |
3.1. Şikâyetçinin 03/ 02/ 2015 tarihli bilgi edinme talebini içeren dilekçesine ve 25/ 09/ 2017 tarihli ada parseldeki hissesinin tek parselden verilmesi veya başka bir hissedarla birleştirilmesi talepli dilekçesine cevap verildiği; 3.2. Başvuruya konu taşınmazın yer aldığı mevkide, daha önceki parselasyon çalışmalarının 2014 yılında yapıldığını; bu kapsamdaki faaliyetlerin, Belediye Encümeni ile Ankara Büyükşehir
Belediye Encümeni tarafından tamamlandığı ve itirazların karara bağlandığı; nihai olarak tescil işlemlerinin yapıldığı; 3.3. Söz konusu parselasyon planının ( 86104 numaralı plan), açılan dava sonucunda Ankara 13.
Asliye Hukuk Mahkemesinin sayılı kararıyla iptal edildiği; 3.4. Anılan mahkeme kararının gereğini yerine getirmek adına tekrar plan çalışmalarına başlandığı; bu kapsamda, parsel malikleri ve yüzölçümlerinde bir değişikliğe gidilmeden sadece rekreasyon alanlarının ticari rekreasyon alanları haline getirildiği; yapılan iş ve işlemler sonucunda parselasyon planının kesinleştiği; 3.5. Bu çalışmalar kapsamında, şikâyetçinin hisse sahibi olduğu taşınmazın park ve pazar alanında kalması üzerine, hissesinin ada parselde şuyulandırıldığı; 3.6. 86104/ 1 numaralı parselasyon planı hakkında yargı mercilerine intikal eden herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı hususları Kurumumuza bildirilmiştir .
4. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün anılan yazısı ve eklerinde özetle, 2 4.1. Şikâyetçinin ada parselde 973,34 m payının 2014 yılında yapılan imar uygulama işlemi sonrasında şuyulandırıldığı; hâlihazırda söz konusu parselde 37 aktif hissedarın bulunduğu; ayrıca yakın zamanda, anılan parsele ilişkin Mamak Tapu Müdürlüğüne intikal eden herhangi bir imar değişikliği bildiriminin bulunmadığı hususlarına değinilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ” hükmü yer almaktadır .
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir ” hükmü yer almaktadır .
7. 3194 sayılı İmar Kanununun “Arazi ve arsa düzenlemesi ” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer
2 / 5hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya
belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir . Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır ” hükmüne yer verilmiştir .
7.1. 3194 sayılı Kanunun “Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili ” başlıklı 19 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında; “İ mar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer . Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır . Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur .
Bu sürenin sonunda kesinleşir . Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır .
Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir . Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re’sen tanzim ve tesis ederler ” hükmü bulunmaktadır .
8. İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İmar Parsellerinin Oluşturulması ve Dağıtımındaki Esaslar ” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası; “İ mar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında
aşağıdaki esaslar dikkate alınır :
a) Düzenlemeyle oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisi sağlanır, b) Plân ve mevzuata göre korunması mümkün olan yapıların tam ve hissesiz bir imar parseline intibak ettirilmesi sağlanır, c) Mal sahibine tahsis edilen miktarın bir imar parselinden küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilmemesi halinde, İmar parselasyon plânları ve imar durumu belirlenmiş düzenleme alanlarında yapılacak binaların toplam inşaat alanı veya bağımsız bölüm adetleri belirtilen imar adaları veya parselleri, kat mülkiyetine esas olmak üzere hisselendirilebilir ” hükmünü amirdir .
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Ret Karar Önerisi ” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuru, parselasyon çalışmaları sonrasında malik olunan hissenin, başka bir parsele nakledilmesi talebini içermektedir .
3 / 511. 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi, binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya
diğer hak sahiplerinin muvafakati aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeleri ve valilikleri yetkili kılmıştır . Bu yetki kapsamında, parselasyon planlarının hazırlanması ve tesciline ilişkin hususlar, ilgili Kanunun 19 uncu maddesinde düzenlenmiştir . Ayrıca 18 inci maddede serdedilen yetkinin nasıl kullanılacağına dair esaslar, bir yönetmeliğe konu edilmiş ve İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak
Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde, imar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımındaki temel prensiplere değinilerek uygulamaya yönelik genel bir çerçeve sunulmuştur .
12. Söz konusu hükümlerde, parselasyon çalışmalarını sürdüren idarelere, geniş bir değerlendirme imkânı tanındığı görülmektedir . Özellikle parselasyon planlarının hazırlanması hakkındaki kısıtlayıcı hükümlerin, her duruma ilişkin detaylı değerlendirmeler içermemesi ve buna mukabil, anılan mevzuat hükümlerinde idarenin elini güçlendirici ifadelere yer verilmesi, bu tespiti doğrulamaktadır .
İdari mekanizmaya belli oranda serbesti tanınması sonucunu doğuran bu durum, ona takdir yetkisinin bahşedildiğini de göstermektedir . Yani parselasyon çalışmaları bağlamında, idarenin takdir yetkisi doğrultusunda işlemler tesis edebileceği ortadadır . Dolayısıyla başvuruya ilişkin denetimin, takdir yetkisinin kullanımıyla uyumlu surette yapılması gerekmektedir .
13. Başvuru bağlamında idare, ilk olarak, şikâyetçinin park ve pazar alanında kalan hissesini, ada parselde şuyulandırmıştır . Bu suretle, şikâyetçinin maliki olduğu taşınmaz hissesi, 37 malikin hissesi bulunan bir parsele taşınmıştır . Tamamen takdir yetkisi bağlamında tesis edilen bu işlem, 14/ 11/ 2014 tarihli ve yevmiye numaralı imar uygulaması işlemi ile tapuya tescil edilmiştir .
İlerleyen süreçte, herhangi bir talepte bulunmayan şikâyetçi, parselasyon çalışmalarına tekrar başlanması üzerine, hissesinin başka bir parsele nakledilmesi talebini idareye iletmiştir . İdare, mahkeme kararıyla iptal edilen parselasyon planındaki malik ve parselasyon yüzölçümlerinde herhangi bir değişikliğe gidilmemesi ve söz konusu parsel ile diğer parsellerin durumunu gözeterek söz konusu talebi reddetmiştir .
14. İdarenin başvuruya konu bu işlemi, aslında ilk parselasyon işleminden herhangi bir farklılık arz etmemektedir . Yani şikâyetçinin itiraz etmediği ilk şuyulandırma işleminde değişiklik öngörülmemiştir . Ayrıca parselasyon iş ve işlemlerini yürüten idarenin, söz konusu faaliyetleri bağlamında parsellerdeki hisse durumunu dikkate alması ve buna göre gerekli tedbirleri öngörmesi de oldukça tabiidir . Hatta bu durum, açıkça idarenin takdir yetkisi içinde kalmaktadır . Zira hukuki, teknik ve fiili gereklilikleri dikkate almak suretiyle idare, kendisine tanınan değerlendirme marjı kapsamında hareket etmektedir . İlgili idarenin söz konusu kararı alırken, takdir yetkisini hizmetin gerekleri ve kamu yararını gözetmeden kullandığına dair açık bir emare de bulunmamaktadır .
15. İlgili idarenin İmar Kanunu kapsamında, malik olunan taşınmaz hissesinin başka bir parsele nakledilmesi talebini reddetmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
.
4 / 5B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri ” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; 16.1. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuru konusuyla ilgili olarak şikâyetçiye idare tarafından cevap verildiği; bu suretle “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ” ilkelerine uygun davranıldığı tespit edilmiştir . Ancak şikâyetçiye iletilmiş olan yazıda idarenin bu kararına karşı hangi sürelerde hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği anlaşıldığından, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilerek bahse konu ilkeye uygun davranılması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının şikâyetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
İlgili idarenin İmar Kanunu kapsamında, malik olunan taşınmaz hissesinin başka bir parsele nakledilmesi talebini reddetmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Ret Kararının BAŞVURANA ve MAMAK BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.