|
ÖZET: Başvuru, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na yönelik olarak, 26 Kasım 2017 tarihinde yapılmış ve imar planının değiştirilmesi talep edilmiştir. Başvuran, fındık bahçelerinin 1/5000 ölçekli imar planında yeşil alan ve sağlık alanı olarak ayrıldığını, bu durumun komşu parsellerde de benzer sorunlara yol açtığını belirterek, söz konusu parselin konut alanına dönüştürülmesini istemiştir. Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi, 18 Eylül 2017 tarihli kararında, bu talebi reddetmiş ve yapılan düzenlemenin planın bütünlüğünü bozacağına vurgu yapmıştır.
İdare, başvuruya ilişkin açıklamalarında, imar planının oluşturulmasında çeşitli verilerin kullanıldığını ve sosyal donatı alanlarının nüfus büyüklüğüne göre belirlendiğini ifade etmiştir. İmar planı değişikliklerinin, kamu yararı gözetilerek ve teknik gerekçelere dayanarak yapılabileceği belirtilmiştir. Başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçeleri arasında, mevcut planın sosyal ve teknik altyapı dengesini koruma amacı da bulunmaktadır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesine dair öneriyi Kamu Başdenetçisi’ne sunmuş ve başvurunun hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, imar planlarının bütünlüğünü bozacak değişikliklerin yapılmasının yalnızca kamu yararı gerekliliği durumunda mümkün olduğu vurgulanmıştır. Başvuran, bu karara karşı Trabzon İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16032-16032 18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/14691 2017/ 14691
KARAR TARİHİ : 25/09/2018 |tarih|
RET KARARI
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İmar Planının değiştirilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 26/11/2017 26.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 26/ 11/ 2017 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda , şikâyetçi;
Mahallesi İlçesi ada ve parsellerde bulunan fındık bahçelerinin 1/ 5000 ölçekli imar planına göre yeşil alan ve sağlık alanı olarak ayrıldığı, komşu parsellerde de aynı sorunun olduğunu iddia ederek, yapılan düzenlemenin iptal edilmesini ve söz konusu parselin konut alanına çevrilmesini talep etmektedir .
1.1. 1/ 50.000 ölçekli İl Çevre Düzeni Planında belirlenen planlama alt bölgelerinden 3. Alt Bölge 1/ 25.000 ölçekli Nazım İmar Planı kapsamında kalan ve Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisinin
14.07.2017 tarih ve 287 sayılı Kararıyla onanan İlçesi Merkez ve Mahalleleri 1/ 5000
ölçekli Revizyon + İlave Nazım İmar Planı’nda bulunan ada parsel için yapılan itiraz başvurusuna istinaden Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 18.09.2017 tarih ve sayılı kararında; İmar Planı kapsamında mezkur parselin sosyal tesis alanı olarak planladığı, ilgili mevzuata göre donatı alanların yerleşimin barındırdığı nüfus sayısına göre belirlendiği, bu bağlamda planda yapılacak değişikliklerin planın bütünlüğünü bozacağını, mağduriyetin imar uygulama araçları ile giderileceği ifade edilerek talep reddedilmiştir .
1.2. Mezkur Nazım İmar Planı kapsamında bulunan ada parsel için yapılan itiraz başvurusuna
.
1 / 8istinaden Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 18.09.2017 tarih ve sayılı kararında; Söz
konusu parselin yeşil alan olarak düzenlendiği ifade edilerek, 1.1. maddede belirtilen gerekçelerle talep reddedilmiştir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi – belge isteme yazısına istinaden Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı
İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
“ İlçesi Merkez ve Mahalleleri 1/ 5000 ölçekli Revizyon + İlave Nazım İmar Planı’nın
14.07.2017 tarihinde yürürlüğe girdiği, plan oluşturulurken;
– Ortofoto ve hava fotoğrafları gibi çeşitli verilerin kullanıldığı, – Nazım imar planı genel ilkeleri, strateji ve kabullerine uygun olarak mevzuat planının kurgulandığı, – Arazinin genel yapısı ile morfolojik ve jeolojik durumu ile yaya akslarının sürekliliğinin sağlanmasının amaçlandığı, – Nüfusun gerektirdiği sosyal donatı alanlarının iyileştirilmesi yönünde düzenlemelerin yapıldığı, Diğer taraftan; 1/ 5000 ölçekli Nazım İmar Planında zorunlu olması halinde Mekansal Planlar Yapım
Yönetmeliğinde belirlenen hükümler çerçevesinde imar planı değişikliklerinin yapılabileceği, ayrıca kamulaştırma ve 18. madde uygulamalarının yapılabileceği belirtilmiştir .
2.1. Kurumumuzun gönderdiği 2. bilgi – belge isteme yazısına istinaden Trabzon Büyükşehir
Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Daire Başkanlığı gönderilen cevabi yazıda özetle; “ ada numaralı parsele ilişkin sosyal donatı alanlarının yerleşimin barındırdığı nüfus büyüklüğüne göre mevzuatlar çerçevesinde belirlendiği, kaldırılması veya küçültülmesine ilişkin bir kararın plan kurgusunu ve bütünlüğünü bozacağı; ada numaralı parsele ilişkin yeşil alanlarının yerleşimin barındırdığı nüfus büyüklüğüne göre mevzuatlar çerçevesinde belirlendiği, kaldırılması veya küçültülmesine ilişkin bir kararın plan kurgusunu ve bütünlüğünü bozacağı, itiraza konu edilen mağduriyetin imar uygulama araçlarıyla giderilebileceği dikkate alınarak itirazın uygun olmadığı, planlama çalışması ile mevzuat kapsamında, üst ölçek planlara uygun olarak, kentsel alanlar ile tüm ekosistemi sağlıklı, güvenli, güçlü ve sürdürülebilir kılmak, sürdürülebilirlik kapsamında doğal, tarihi, kültürel, mekânsal, sosyal ve ekonomik değerleri korumak kullanmak ve geliştirmek, bu amaçla ulaşım, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getirmek ve alt ölçeğe ilişkin planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin esasların belirlendiği, yürürlükteki mevzuat ve yeni üretilecek yasal düzenlemeler ile bu planda ortaya konulan ilke ve stratejiler bir bütün olup, planlama sınırlar içerisinde yapılan ve yapılması istenilen her türlü uygulama için en temel ve en önemli hukuki dayanağı 3194 Sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmelikleri oluşturduğu, bu nedenle itiraza konu ada numaralı parsel ‘Park alanı’ ve ada numaralı parsel ise ‘Sosyal Tesis Alanı’ olarak planlandığı .” ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
.
2 / 83. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında ;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 03.05.1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun;
-“Planlama Kademeleri” başlıklı 6 ncı maddesi : Planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından;
“Bölge Planları” ve “İmar Planları”, imar planları ise, “Nazım İmar Planları” ve “Uygulama İmar
Planları” olarak hazırlanır . Uygulama imar planları, gerektiğinde etaplar halinde de yapılabilir .
– “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8 inci Maddesinde; Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur… b) İmar Planları;
Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir . Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır . Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer … Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir .
– “İmar programları, kamulaştırma ve kısıtlılık hali : ” başlıklı 10 uncu Maddesinde;
Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar . ..Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir . …
– “Arazi ve arsa düzenlemesi” başlıklı 18 inci Maddesinde; “ İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile yol fazlaları ile kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere AYIRMAYA, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine DAĞITMAYA ve re’sen tescil işlemlerini YAPTIRMAYA belediyeler yetkilidir . Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır . Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında ‘düzenleme ortaklık payı’ olarak düşülebilir . Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez .
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, .
3 / 8meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve
bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz”
– “Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili” başlıklı 19 uncu maddesi : İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp , belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer . Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır .
Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur . Bu sürenin sonunda kesinleşir . Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır .
6. 14.06.2014 tarih ve 290300 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Mekansal
Planlar Yapım Yönetmeliği’nin;
– Tanımlar Başlıklı 4 üncü maddesinde; …h) Mekânsal plan : 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca hazırlanan, kapsadıkları alan ve amaçları açısından üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı ve imar planını… i) Nazım imar planı : Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/ 5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/ 5000 ile 1/ 25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı… k) Uygulama imar planı : Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/ 1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı, – “Genel planlama esasları” başlıklı 7 nci maddesinde : “( 1) Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır : a)
Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır . …
– “İmar planı revizyonu ve ilaveler” başlıklı 25 inci maddesinde : ( 1) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılır .( 2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana
4 / 8bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak
biçimde, bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak ilave imar planı yapılabilir .
– İmar planı değişiklikleri başlıklı 26 ncı Maddesinde : ( 1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır . ( 2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır . Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz . ( 3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz . Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için : a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır . b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir . Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur . Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur . c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir . Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır .
7. İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin;
– “ İmar Parsellerinin Oluşturulması ve Dağıtımındaki Esaslar” başlıklı 10 uncu Maddesi;
“İmar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında aşağıdaki esaslar dikkate alınır : a) Düzenlemeyle oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisi sağlanır …c) Mal sahibine tahsis edilen miktarın bir imar parselinden küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilmemesi halinde… İmar parselasyon plânları ve imar durumu belirlenmiş düzenleme alanlarında yapılacak binaların toplam inşaat alanı veya bağımsız bölüm adetleri belirtilen imar adaları veya parselleri, kat mülkiyetine esas olmak üzere hisselendirilebilir . Hisselendirme, imar ada veya parselin yüzölçümü payda kabul edilerek, hisse sahiplerine ait düzenleme ortaklık payları çıkarıldıktan sonra kalan yüzölçümü miktarı hisse kabul edilerek kat mülkiyeti uygulanmak üzere yapılır . Hisselendirme, ana yapı veya yapıların toplam inşaat alanları veya bağımsız bölüm adetleri ile orantılı olarak hesaplanır .”
– “Kamu Tesisleri Arsalarına Tahsis” başlıklı 12 nci maddesinde, “ Düzenleme sahasında bulunan okul, hastane, kreş, belediye hizmet veya diğer resmi tesis alanı gibi umumi tesislere ayrılan alanların parselleri, düzenlemeye giren parsellerin alanları oranında pay verilmek suretiyle hisselendirilir .”;
– “Düzenleme Ortaklık Payı Oranı ve Kamulaştırılacak Alanın Hesabı” başlıklı 31 inci
Maddesi : “Düzenleme ortaklık payı oranı ve kamulaştırılacak alan tutarı şu şekilde hesaplanır;
.
5 / 8Düzenleme ortaklık payı oranı, umumi hizmetlere ayrılan miktarın, düzenleme ortaklık payı alınacak
parsellerin düzenlemeye giren miktarları toplamına bölünmek suretiyle bulunur . Düzenlemeye giren miktar, bu parsellerin tapu senedi alanında düzenlemeye girmeyen ve bağışlanan alanların çıkarılması ile bulunur .”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtilen; İlçesi Merkez ve Mahalleleri 1/ 5000 ölçekli
Revizyon + İlave Nazım İmar Planı kapsamında bulunan ve “Sosyal tesis alanı ve yeşil alan” olarak ayrılan ada ve parseldeki arazilerinin konut alanına dönüştürülmesi talebi ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
10. Somut olayda; İlçesi Merkez ve Mahalleleri 1/ 5000 ölçekli Revizyon + İlave Nazım
İmar Planı’nın Trabzon Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 14.07.2017 tarih ve sayılı kararı ile onaylanarak 21.07.2017 tarihinde Büyükşehir Belediyesi Hizmet binasında askıya / ilana çıkarıldığı, başvuranın planlanan parsellerin yeniden değerlendirilmesi yönünde yaptığı itiraz başvurusunun
‘Yapılması talep edilen değişikliğin planın bütünlüğünü bozacağı’ gerekçesiyle Trabzon Büyükşehir
Belediye Meclisinin ve sayılı kararlarıyla reddedildiği anlaşılmaktadır .
11. Başvuru konusuna ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; Planlamanın çeşitli kademeleri olduğu, ilk önce nazım imar planlarının oluşturulduğu, akabinde uygulama planlarının ve parselasyon planlarının oluşturulduğu, son aşama ile düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtılacağı, dağıtım sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha Düzenleme Ortaklık Payı olarak ayrılabileceği, bu payların umumî hizmetler ve bu hizmetlerle ilgili tesislerin yapımı amacıyla kullanılabileceği , imar planlarında çok büyük zorunluluk olmadan değişikliğe gidilmemesi gerektiği, bu değişikliğin sadece kamu yararının gerekliliği halinde gerçekleşebileceği, imar planı değişikliğinin, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılması gerektiği , sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılamayacağı, zorunluluk oluşması halinde ise bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabileceği, imar parsellerinin oluşturulması sırasında mal sahibine tahsis edilen miktarın bir imar parselinden küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilmemesi halinde, belirlenmiş düzenleme alanlarında yapılacak binaların toplam inşaat alanı veya bağımsız bölüm adetleri belirtilen imar adaları veya parselleri, kat mülkiyetine esas olmak üzere hisselendirilebileceği anlaşılmaktadır .
12. Anayasa Mahkemesinin 25/ 11/ 2015 tarih ve 2015/ 50 E., 2015/ 107 K . sayılı kararında, “ ….İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu
.
6 / 8hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de
değildir . Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur . Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestîsi tanımaktır . …” şeklinde açıklamada bulunmak suretiyle, idareye takdir yetkisi tanımasının gerekliliği hususunu vurgulamaktadır .
13. Plan değişikliklerinde esas amaç kamu yararı olup, yapılması planlanan değişikliğin planın bütünlüğünü bozmaması gerekmektedir . Diğer taraftan, şikâyetçinin talebi olan yeşil alan ve sosyal tesis alanı olarak planlanan parsellerinin konut alanına dönüştürülmesinin, ancak Belediye tarafından arazi ve arsa düzenlemesi yapılması sonucu eşdeğer bir hizmet alanı ayrılması ile gerçekleşebileceği, bu sosyal donatı alanlarının nüfus büyüklüğü, yürüme mesafesi gibi kriterlere göre belirlendiği, şikâyetçinin talebinin mevcut durumda gerçekleştirilmesi halinde planın bütünlüğünün bozulacağı anlaşılmaktadır .
13.1. Ayrıca, ilgili mevzuat hükümlerinde açıklandığı üzere; İmar planının hazırlanmasının aslında sürecin başlangıcını oluşturduğu, İdarenin cevabi yazısında belirtilen İmar
Kanunu’nun 18 inci maddesi gereği başvuru konusu alanda arazi ve arsa düzenlemesi yapılacağı, yani başvuran ve benzeri durumdakilerin parsellerinin birleştirilmesi ve ayrılması gibi araçların kullanılarak imar uygulaması yapılacağı, dolayısıyla şikâyetçi parselinin üzerinde konut yapılabilecek duruma getirilmesini talep etse de, söz konusu imar uygulamaları ile şikâyetçinin başka bir parsele intibak edebileceği ve talebin gerçekleştirilebileceği, tespit edilmiş olup; yapılan imar planında ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık olup olmadığının tam olarak tespiti için bilirkişi görüşüne ihtiyaç duyulmuş ve konuyla ilgili bilirkişi görevlendirilmiştir .
14. Kurumumuza sunulan ve 03/ 08/ 2018 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan Bilirkişi
Raporunda;
A) Trabzon, ilçesi, Mahallesi, ada ve parsellerde onaylanan l/ 5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/ 25000 ölçekli Nazım İmar Planının, – Plan kademelenmesine uygun olduğu, alt ölçek plan olan 1/ 5000 ölçekli Nazım İmar Planının üst ölçekli 1/ 25000 ölçekli Nazım İmar planına uygun olduğu, yürüme mesafeleri içerisinde kaldığı ve bir süreklilik oluşturduğu ve yörenin bütününe hitap ettiği, B) Şehircilik ve planlama ilkelerine uygunluğu, yeşilin sürekliliğinin bulunup bulunmadığı ve sosyal tesis alanına ayrılan parselin şehircilik ile planlama ilkelerine uygunluğu açısından
değerlendirilmesi :
– Yeşil alanlar ve sosyal donatı alanlarının birlikteliği ve sürekliliğine uygun olduğu, – Yeşil alanların ve sosyal donatı alanlarının süreklilik ve bütünlük oluşturduğu ve yörenin bütününe hitap ettiği
C) Parsel Maliklerinin hisse oranındaki Düzenleme Ortaklık Payı ve Kamu Ortaklık Payı (Sağlık, kültür, sosyal tesis vb) düşüldükten sonra kalan hisselerinin kadastro parsellerinin bulunduğu yere en yakın konut veya ticaret gibi tasarruf edilebilir fonksiyon kullanımlarının bulunduğu imar
.
7 / 8parsellerinde yer verilmesi gerektiği, bu nedenle Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığının aldığı
karar ve ilgilisine verilen yanıtta şehircilik ilkeleri ve planlama esasları açısından bir olumsuzluk olmadığı, D) Ancak, ilgili İlçe belediyenin ve 5216 sayılı Kanunun 7. Maddesinin (b) bendi gereği, Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 3194 Sayılı Kanunun 18. Maddesine göre parselasyon planı yapılmaması halinde maliklerin mağduriyet yaşayacağı görüş ve kanaatine varıldığı, ifade edilmiştir .
15. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Üst ve alt ölçekli planların uyumlu olduğu, planın yeşil alan ve sosyal alan açısından birliktelik ve süreklilik sağladığı anlaşılmış olup; bu bağlamda başvuranın arazisinin Revizyon İmar Planına istinaden sosyal alan ve yeşil alana dönüştürülmesinde hukuk ve hakkaniyet ilkelerine aykırı bir işlem bulunmadığı tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması ” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi