|
ÖZET: Kurum, idarenin işleyişine ilişkin şikayetleri değerlendirerek, insan haklarına dayalı adalet anlayışı çerçevesinde hukuka uygunluk ve hakkaniyet açısından incelemeler yapmakla yükümlüdür. Emlak Vergisi Kanunu’na göre, arsa ve arazilerin vergi değeri, ilgili takdir komisyonları tarafından belirlenen asgari birim değerler üzerinden hesaplanır. Binalar için ise, Maliye ve Bayındırlık Bakanlıkları tarafından belirlenen inşaat maliyetleri esas alınarak değer tespiti yapılır. Ayrıca, 2017 yılında belirlenen asgari birim değerlerin %50’sini aşan durumlarda, sonraki yıllar için bu değerler dikkate alınarak vergi matrahları hesaplanır.
Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından yapılan emlak vergisi tahakkukunda, şikayetçinin konutunun brüt alanının yanlış hesaplandığı iddiası üzerine yapılan incelemede, brüt alanın doğru bir şekilde belirlendiği tespit edilmiştir. İdare, brüt alanın hesaplanmasında 14 seri numaralı genel tebliğde belirtilen yöntemleri uygulamıştır. Ayrıca, site içerisinde bulunan bir caminin emlak vergisinden muaf tutulması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’nın 2018 yılına ait emlak vergisi tahakkuku işlemi hukuka uygun bulunmuş ve şikayetin reddine karar verilmiştir. İyi yönetim ilkeleri çerçevesinde, idarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin kanunlara uygun ve zamanında gerçekleştirildiği değerlendirilmiştir. |
maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinde; “Vergi değeri; a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazının cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilân edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31 inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan tüzük hükümlerinden yararlanılmak suretiyle, Hesaplanan bedeldir .” 6. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu Geçici 23 üncü maddesinde (Ek : 28/ 11/ 2017- 7061/ 35 md.);
“ Takdir komisyonlarınca 2017 yılında 2018 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri, 2017 yılı için uygulanan birim değerlerinin %50’sinden fazlasını aşması durumunda, 2018 yılına ilişkin bina ve arazi vergi değerlerinin hesabında, 2017 yılı için uygulanan asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin %50 fazlası esas alınır . Takip eden 2019,
2020 ve 2021 yıllarında 29 uncu madde kapsamında bina ve arazi vergisi matrahları ile asgari
ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri bu şekilde belirlenen değerler üzerinden hesaplanır .
Emlak vergi değeri veya asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerleri esas alınarak uygulanan vergi, harç ve diğer mali yükümlülükler için de birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen değerler dikkate alınarak uygulanır .
Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir .” 7. 18/ 5/ 1994 tarihli ve 94/ 5623 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Tapu Sicil
Tüzüğünün “Ortaklaşa Kullanılan Yerlerin Tescili” başlıklı 29 uncu maddesinde, ” ( 1) Sosyal tesis, ticarî mahal, yüzme havuzu, tenis kortu gibi taşınmaz veya bağımsız bölümler ortaklaşa kullanıma ayrılmış ise malik sütununa yararlanan taşınmazların ada ve parsel veya bağımsız bölüm numaraları yazılır .
( 2) Ortaklaşa kullanılan yerler, yararlanan taşınmazlarla aynı ada ve parsel içerisinde olabileceği gibi, ortak sınırı olmaksızın ayrı ada ve parsellerde de bulunabilir .
( 3) Yararlanan taşınmazların kütük sayfasının beyanlar sütununa, ortaklaşa kullanılan taşınmazın, hangi ada ve parsel veya bağımsız bölümle ortak olduğu belirtilir .
( 4) Ortaklaşa kullanılan yerler, kanuni istisnalar dışında, yararlanan bütün taşınmaz maliklerinin birlikte istemleri olmadan paylı mülkiyete dönüştürülemez .” 8. 6 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Ortak yerlerin değerlemesi” başlıklı
A/ 1-c bölümünde, “Kat mülkiyeti kurulmuş binalarda ortak yerlerin nasıl değerlendirileceği Emlâk
Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tüzüğün 15 inci maddesinde belirtilmiştir .
Bu maddedeki ortak yerler deyimi, kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen (dükkân, daire, depo gibi .) yerleri kapsamaktadır . Bu bakımdan sözü edilen hükümlere göre bu nitelikteki yerlerin ayrıca değerlendirilerek kat (bağımsız
3 / 7bölüm) malikleri tarafından payları oranında ayrı ayrı beyan edilmesi gerekir .
Buna karşılık, Kal Mülkiyet Kanununa göre kat maliklerinin ortak kullanımına tahsis edilen ve müstakilen tasarrufu mümkün olmayan (çamaşırlık, sığınak, kapıcı ve kalorifer dairesi, bahçe, ortak garaj ve benzeri .) yerler için, eklentilerde olduğu gibi, bunlar da bağımsız bölümlerin değerini tayin eden kısımlar olduğundan, ayrıca vergi değeri tayin ve takdir edilmiyecek ve bağımsız bölümlerle bağlantıları ölçüsünde bu bölümlerle birlikte değerleme konusu yapılacaktır .” 9. 14 seri no.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin “Binanın Dıştan Dışa Yüzölçümünün
Tespiti” başlıklı bölümünde “Emlâk Vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde binanın
DIŞTAN DIŞA (BRÜT) YÜZÖLÇÜMÜ esas alınmaktadır .
Binanın (apartmanlarda ise dairenin) dıştan dışa yüzölçümü dış duvarlar arasındaki mesafeler itibariyle m2 cinsinden bulunacak alanıdır .
Binanın dıştan dışa yüzölçümü kesin olarak bilinemediği takdirde faydalı, diğer bir ifade ile net alanın % 25 fazlasının dıştan dışa yüzölçümü olarak bildirilmesi mümkün bulunmaktadır . Buna göre net alanı 100 m2 olan bir apartman dairesinin bildirilmesi gereken brüt alanı 125 m2 olacaktır .
Bu şekilde hesaplanan brüt alan hol, merdiven boşluğu, kapıcı ve kalorifer dairesi, sığınak gibi ortak kullanım yerlerinden gelen paylar ile kömürlük ve çamaşırlık gibi müştemilatın yüzölçümünü de içermektedir .” hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından; şikayet konusu hakkında Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’nca tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Uyuşmazlık konusu özetle, şikayetçinin ikamet ettiği konutunun bulunduğu site içerisinde bulunan konutların tümünde brüt alanlarının gerçek dışı olarak % 45 oranında arttırıldığını, bu yolla
2018 emlak vergisi tahakkukları yönünden haksız şekilde ilave emlak vergisi tahsil edilmek
istendiğini iddia ve ifade ederek Zeytinburnu Belediye Başkanlığı tarafından 2018 yılına ilişkin yapılan emlak vergisi tahakkukunun hukuka aykırı olduğunun tespiti ve işlemin geri alınması talebi hakkındadır .
12. Uyuşmazlık konusu hakkında şikâyetçinin, 30/ 01/ 2018 tarihli tarih ve sayılı dilekçesine İdare tarafından verilen 09/ 02/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazıda; “İlgi dilekçenizde; Sümer Mahallesi, ada, parsel The İstanbul Veliefendi Evlerinde bulunan gayrimenkulünüzün brüt kullanım alanının; İdaremizce hatalı hesaplandığı, site yönetiminin gayrimenkulü satarken bildirdiği kullanım alanından farklı olduğu, 14 seri numaralı Emlak Vergisi
Genel Tebliğine göre haksız ve hukuka aykırı olarak hesaplandığı belirtilerek bu durumun düzeltilmesi ve bilgi verilmesi talep edilmiştir . Daha önceden de konu ile ilgili, 01/ 02/ 2017 tarih ve sayılı dilekçeniz ile İdaremize başvuruda bulunulmuş; sayılı bilgilendirme yazımız ile tarafınıza bilgi verilmiştir . 14 seri numaralı Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde, “brüt kullanım alanının hesaplanmasının mümkün olmadığı durumda net kullanım alanının %25 fazlası brüt kullanım alanı” olarak hesaplanması gerektiği belirtilmiştir . Gayrimenkulünüzün bulunduğu yer için
4 / 7M 2:1 ,90’ ; ‘BRÜT :188 ,79m2’ ; ‘Sosyal Ortak Alan + Sosyal Tesis Alan :84 ,50 M 2’; ‘TOPLAM
BRÜT:273 ,29M 2’olarak belirtildiği, ‘B 2 Blok Genel Hesap Tablosu’ olarak isimlendirilen bina metrekare cetvelinde, şikayete konu konutun toplam brüt alanının 273,29 m2 olarak hesaplandığı, tespit edilmiştir .
19. Dairenin tüm alanlarının toplamının “brüt metrekare” olarak tanımlandığı ve emlak vergisine esas olacak bina değerinin tespitinde bu alanın esas alındığı hususu dikkate alındığında, İdare tarafından emlak vergisi değerinin tespitine ilişkin işlemlerde, şikayete konusuna esas teşkil eden mezkur dairenin hesaplanan ‘brüt alan’ın dikkate alınması işleminde hukuka aykırı bir husus bulunmamaktadır .
20. Diğer taraftan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin (g) fıkrasında, dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan ibadethaneler ve bunların müştemilatının kiraya verilmemek şartıyla bina vergisinden daimi olarak muaf oldukları hükme bağlanmıştır . Buna göre, şikayetçi tarafından site içerisinde bulunduğu ifade edilen Camiinin emlak vergisinden muaf tutulması gerektiği hususu açıktır .
21. Yukarıdan bu yana tüm açıklamalar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdare tarafından
2018 yılına ait emlak vergisi değerinin tespitine ilişkin işlemlerde , şikayete konu dairenin ‘ brüt
kullanım alanı’ dikkate alınarak tesis edilen emlak vergisi tahakkuku işleminde, hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; Zeytinburnu Belediye Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği değerlendirilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ZEYTİNBURNU BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi