|
ÖZET: Başvuru, Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na yönelik ruhsat bedelinin iadesi talebini içermektedir. Başvuran, daha önce aldığı inşaat ruhsatının iptal edilmesi ve ödenen harçların geri iadesi için başvuruda bulunmuştur. İlgili idare, başvuranın ruhsatının iptal edildiğini ve yeni malik tarafından yeni bir ruhsat alındığını belirtmiştir. Ayrıca, ruhsatın iptali sonrası ödenen harçların iade edilmesi gerektiği yönünde hukuki mütalaalar sunulmuştur.
Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın açıklamalarında, inşaat ruhsatının geçerliliği ve harçların iadesi konusundaki yasal düzenlemelere atıfta bulunulmuştur. İlgili mevzuat çerçevesinde, ruhsatın iki yıl içinde inşaat faaliyetine başlanmadığı için hükümsüz hale geldiği ve bu durumda ödenen harçların iade edilmesinin hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir. Başvuranın talebi, daha önceki başvurularla da ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin uygun bulunduğunu ve Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na, tahsil edilen harçların iadesi için gerekli işlemleri yapması yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu karara uygun hareket etmesi için 30 gün içinde gerekli adımları atması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
f®J
(OMBUDSMANLIK)
: 36311982-101.07.04-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2018/8136
KARAR TARİHİ
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Trabzon Büyükşehir Belediye
Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU
Ruhsat bedelinin iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 18.6.2018
!.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran – -Kmıımumuza daha önce yapmış olduğu başVlııu üzerine ilgili idareye
Göndeıme Kararı verildiğini, verilen Göndeıme Karan sonrasında soıununun çözülmediğini, Belediyenin parasını iade etmediğini, otopark ücreti hakkında senet imzaladığını, ödenmeyen senetler için Belediye tarafından ihtar çekildiğini, daha önce Belediye tarafından parasının iadesi için karar alındığını ancak sonrasında bu karardan vazgeçildiğini, beliıierek mağdmiyetinin giderilmesini, ödediği miktarın ve ödenmemiş senetlerin tarafına iadesini talep etmektedir.
il.İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2.BaşVlııunun çözüme kavuştmulması amacıyla Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulınuştm·. İlgili idarenin cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1 İlçesi, -Mahallesi, -ada I numaralı parsele – -adına 31/12/201 O
_ ,__ __.
2 tarihli ıuhsatla iki daire bir dükkandan oluşan toplam 568 m iki kat inşaat ıuhsatı düzenlendiği,
26/03/2014 tarihinde parsel malikinin – -olarak değiştiği, – 31/07/2014
–
1 / 7 tarihli dilekçe ile 31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatının iptalini talep ettiği, Belediye
Başkanlığı tarafından talep kabul edilerek ruhsatın iptal edildiği, daha sonra aynı parsel için adı geçen Belediye tarafından adına 05/ 08/ 2014 tarihli inşaat ruhsatlarının düzenlendiği, söz konusu taleple ilgili hazırlanan hukuki mütalaaya göre yapılacak bir işlem bulunmadığı, bu durumun hukuki gerekçelerinin mütalaada açıklandığı, 2.2.İlgili hukuki mütalaada, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ek 1, 3 ve 5 inci maddelerinde verginin mahiyetini, vergiyi doğuran olayı ve verginin ödeme şekli ile ödeme yerini tarif babında olmak üzere hüküm ihtiva ettiği, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 20 ve devam eden maddelerine göre inşaat (yapı) ruhsatı verilebilmesi koşulları arasında malikin değişip değişmemesi gibi bir hususa yer verilmediği, yapı ruhsatı için önemli olan imar planı ve yönetmelik hükümleri olduğu, malik olmak durumu bir kişinin ancak kendisine yapı ruhsatı verilip verilmeyeceği konusunu ilgilendirdiği, taşınmaza (parsele) yapı ruhsatı verilip verilmeyeceği ile ilgili olmadığı, parsel malikinin değişmesi halinde yapı ruhsatı kendiliğinden iptal olmayacağı, idarenin bu yönü ile bir işlem tesisine gerek bulunmadığı, taşınmazın satılması halinde taşınmazı satın alan kişi imar haklarını da satın almış olduğu, ilgilinin başvurması halinde sadece yapı ruhsatının ruhsat sahibi kısmında düzeltme yapılarak sorunun halledilmesinin mümkün olduğu, 2464 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesinin olaya tatbik imkânının bulunmadığı, belirtilen açıklamalar çerçevesinde yeni malik olgusunun halli mümkün olduğu, inşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması halinde inşaat ruhsatının kısmen veya tamamen iptal edilmesi şartına matuf yasadaki açıklamanın herhangi bir yolla malikin değişmesi durumuna temas eden bir yönü bulunmadığı, alınmış bulunan inşaat ruhsatının yeni malik tarafından devam ettirilmeyip iptali istemi haline münhasır olarak önceki malik tarafından yapılan harç ödemelerinin iadesinin 3194 sayılı Kanunun 20 ve devamı maddeleri ile 2464 sayılı Kanunun ek l, ek 3 ve ek 5 inci maddeleri uyarınca iadesinin hukuken uygun olmayacağı mütalaa edildiği, 2.3. Belediye Başkanlığı’nın yazısında, Belediyesi ilgili parselde adına 31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatı düzenlendiği, yeni malik 26/ 03/ 2014 tarihinde Ortahisar Belediyesi’ne verdiği dilekçe ile 31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatının iptalini istendiği ve iptal edildiği, daha sonra aynı parsel için adına 05/ 08/ 2014 tarihli inşaat ruhsatları düzenlendiği ve bina için bütün harç ve ücretlerin yeniden alındığı, dilekçe ile mükerrer ödemeden kaynaklanan harç ve ücretlerin iadesini talep ettiği, Belediyesi’nin tüzel kişiliği 30/ 03/ 2014 tarihinde oluştuğundan 31/ 12/ 2010 tarihli ruhsat ile tahsil edilen harç ve ücretlerin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun ek 5 inci maddesine göre Trabzon Büyükşehir Belediyesi tarafından ödenmesi gerektiği, 2.4.01/ 09/ 2015 tarih ve sayılı Belediye Başkanlığı Encümen kararında, ilgili parselde adına 31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatı düzenlendiği, inşaat harç ve ücretleri tahsil edildiği, ancak 28/ 12/ 2012 tarihli ve sayılı dilekçesi ve 09/ 01/ 2013 tarihli ve sayılı tebligattan anlaşılacağı üzere 2 yıl içinde inşaata başlamadığından ruhsatın hükümsüz duruma düştüğü, ilgili parseli satış yaptığı, da 05/ 08/ 2014 tarihinde yeniden inşaat ruhsatı aldığı, inşaat ruhsatında parsele düzenlenmiş önceki inşaat harç ve ücreti minha edilmesi gerekirken sehven işlem gerçekleştirilmediği, buna istinaden 31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatı için
2 / 7yaptırmış olduğu Yol Temizleme Ücreti 199,00 TL, Numarataj Ücreti 10,00 TL, Tabela Ücreti
110,00 TL, Kanal Ücreti 1.249,60 TL’nin 810,00-TL’sini, Kazı Harcı 53,00 TL, Plan Proje Onay
Harcı 69,00 TL, Rapor Ücreti 110,00 TL, Hafriyat Ücreti 127,12 TL ve Bina İnşaat Harcı 9.721,00
TL ile otopark ücreti için nakit yatırılan 2.637,75 TL’nin iadesini talep ettiği, Trabzon Büyükşehir
Belediye Başkanlığı’nın 10/ 08/ 2015 tarihli ve sayılı yazısı ekindeki ait 27/ 03/ 2015 tarihli dilekçede 2.637,75 TL iadesi talebinin uygun olduğu, gereği için evrakın İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ile Mali Hizmet Müdürlüğüne gönderilmesine oy birliği ile karar verildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve
Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” ,
5.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun “Bina İnşaat Harcı” başlıklı 7 nci bölümünün;
5.1.“Konu, vergiyi doğuran olay” başlıklı ek 1 inci maddesinde;
“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir . Konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur . İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır . Bu hükümlerin yürürlüğe girmesinden önce inşa edilmiş olan binaların yüzölçümlerine ilave veya binada tadilat yapılması halinde harç, binanın toplam yüzölçümüne göre tabi olduğu tarife esas alınarak ve yalnız ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır . Bu hükümlerin yürürlüğe girdiği tarihten sonra inşa adilmiş olan binalarda tadil veya ilaveler yapılması halinde harç, binanın önceki yüzölçümü ile ilave kısmın yüzölçümü toplamı üzerinden hesaplanır .
Ancak, daha önce aynı konut ve işyeri birimleri için ödenmiş bulunan bina inşaat harcı yeniden hesaplanan harçtan mahsup edilir .”, 5.2.“Mükellef” başlıklı ek 3 üncü maddesinde;
“Bina inşaat harcını inşaat, ilave veya tadilat için inşaat ruhsatı alanlar öder . İnşaata ruhsatsız başlanılmasından mükellef, inşaat ruhsatı almak mecburiyetinde olanlardır . Binanın kullanış tarzının değiştirilmesi halinde mükellef, binanın sahipleridir .”,
3 / 75.3.“Harcın ödenmesi ve yeri” başlıklı ek 5 inci maddesinde;
“Bina İnşaat Harcı, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödenir . İnşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması halinde inşaat ruhsatı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadeler yapılır .”,
6.3194 sayılı İmar Kanunun “Yapı ve Yapı ile İlgili Esaslar” başlıklı 4 üncü bölümünün;
6.1.“Yapı” başlıklı 20 nci maddesinde;
“Yapı: a)Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir .”, 6.2.“Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21 inci maddesinde;
“Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir . Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır . Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz…”, 6.3.“Ruhsat alma şartları” başlıklı 22 nci maddesinde;
“Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir . Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir…”, 6.4.“Ruhsat müddeti” başlıklı 29 uncu maddesinde;
“Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır . Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır . Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir…”
Hükümleri yer almaktadır .
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Tavsiye Karar Önerisi ” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8.Başvuruya konu dilekçe ve ekleri incelendiğinde; başvuran Trabzon ili ilçesinde arsası üzerine 31/ 12/ 2010 tarihinde inşaat ruhsatı aldığını, 26/ 03/ 2014 tarihinde arsayı
4 / 7ya sattığını, 31/ 07/ 2014 tarihinde Belediyesinden
31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatının iptalini talep edip yeni ruhsat aldığını belirterek yatırmış olduğu bedelin iadesini talep ettiği anlaşılmıştır .
9.Başvuranın, daha öncede benzer nitelikte talep içeren bir başvurusunun olduğu, Trabzon
Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na Gönderme Kararı verildiği, Gönderme Kararı’na istinaden
Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazıda; “… İlçesi, Mahallesi, ada numaralı parsele adına 31/ 12/ 2010 tarihli ruhsatla iki daire bir 2 dükkândan oluşan toplam 568 m iki kat inşaat ruhsatı düzenlendiği, 26/ 03/ 2014 tarihinde parsel maliki olarak değiştiği, 31/ 07/ 2014 tarihli dilekçe ile 31/ 12/ 2010 tarihli inşaat ruhsatının iptalini istediği, Belediye Başkanlığı tarafından ruhsatı iptal edildiği, daha sonra aynı parsel için Belediye Başkanlığı tarafından adına 05/ 08/ 2014 tarihli inşaat ruhsatlarının düzenlendiği, söz konusu taleple ilgili hazırlanan hukuki mütalaaya göre yapılacak bir işlem bulunmadığı…” bilgisi verildiği tespit edilmiştir .
10.2464 sayılı Kanunun yedinci bölümünde bina inşaat harcı düzenlenmiştir . Buna göre ek 1 inci
maddesinde konu ve vergiyi doğuran olay, ek 3 üncü maddesinde mükellef, ek beşinci maddesinde harcın ödenmesi ve ödenme yeri hüküm altına almıştır .
11.2464 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesinde, Bina İnşaat Harcının, inşaat ruhsatının
alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödeneceği, inşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması halinde inşaat ruhsatı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadelerin yapılacağına hükmedilmiştir .
12.3194 sayılı Kanunun dördüncü bölümünde yapı ve yapı ile ilgili esaslar düzenlenmiştir .
Yapının , kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde; kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabileceği; belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburi olduğu; ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlı olduğu; bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmayacağı hükmedilmiş olup ruhsat alırken, belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edileceği; dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gerekli olduğu; yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıl olduğu; bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılacağı ; bu durumda yeniden ruhsat alınması mecbur olduğu şeklinde düzenlenmiştir .
13.Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin (önceki başvurular ve eklerinin dahil)
incelenmesi sonucu; idarece ilgili parselde adına inşaat ruhsatı düzenlendiği, harcın tahsil edildiği, iki yıl içerisinde hiçbir inşa faaliyeti olmadığından ruhsatın hükümsüz olduğu, bu durumun 01/ 09/ 2015 tarih ve sayılı Belediye Başkanlığı Encümen Kararında tespit
5 / 7edildiği, ilgili taşınmazın adına devrinin sağlandığı, yeni taşınmaz sahibinin önceki
ruhsatın iptali ile birlikte yeni ruhsat talebinde bulunduğu, Belediye Başkanlığı 30/ 03/ 2014 tarihinde tüzel kişilik kazandığından 31/ 12/ 2010 tarihli ruhsat ile tahsil edilen harç ve ücretlerin 2464 sayılı Kanununun ek 5 inci maddesine göre Trabzon Büyükşehir
Belediyesince ödenmesinin istendiği tespit edilmiştir .
14.Tüm bu durumlar karşısında, 31/ 12/ 2010 tarihinde inşaat ruhsatı almış olduğu ancak iki yıl içerisinde inşaat faaliyetine başlamadığından söz konusu ruhsatın hükümsüz hale geldiği anlaşılmış olup tahsil edilen harç ve ücretlerin başvuran eski malik
2464 sayılı Kanunun ek 5 inci maddesine göre iadesinin hukuka ve hakkaniyete
uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15.İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Başvuranın, başvuru dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir . Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Trabzon İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuran eski malik tahsil edilen harç ve ücretlerin 2464 sayılı Kanunu ek 5 inci maddesine göre iadesi, diğer taraftan konuya ilişkin yeni malik da bilgi verilmesi için gerekli işlemleri tesis etmesi hususunda TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURAN ile TRABZON BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA
TEBLİĞ EDİLMESİNE,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi