|
ÖZET: Başvuru, Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı’nın görevini yerine getirmediği iddiasına dayanarak, itfaiyenin gerekli uyarıyı alması ve tedavi masraflarının karşılanması talebini içermektedir. Şikayetçi, 20 Ağustos 2018 tarihinde bahçesindeki kedinin ağaçta mahsur kaldığını belirterek, Alo 153 Mavi Masa’nın yönlendirmesiyle itfaiyeyi aradığını, ancak itfaiyenin hayvan kurtarma hizmeti sunmadığını öğrendiğini ifade etmiştir. Kedinin düşmesi sonucu yaralanması üzerine, tedavi masraflarını kendisi karşılamak zorunda kalmıştır.
Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı, başvuruya verdiği yanıtta, hayvan kurtarma istatistiklerini sunarak, kedinin durumunun kurtarma gerektiren bir olay olmadığını belirtmiştir. İtfaiye, yalnızca mahsur kalma veya sıkışma durumlarında müdahale edebileceğini ifade etmiştir. Şikayetçinin talebinin reddedilmesinin gerekçesi, idarenin eylemleri ile şikayetçi arasındaki illiyet bağının kurulamadığı ve itfaiyenin hukuka uygun hareket ettiği yönündedir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, itfaiyenin işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit etmemiş ve başvurunun reddine karar vermiştir. Bu karar, şikayetçiye ve ilgili idareye tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7012-7012 |sayi|36311982-101.07.05.99-E.36311982-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/12580 2018/ 12580
KARAR TARİHİ : 15/03/2019 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire
Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire
Başkanlığı’nın görevini yapmadığı iddiasına bağlı olarak itfaiyenin gereken uyarıyı alması ve masraflarının karşılanması talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 17/10/2018 17.10.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; 20 Ağustos 2018 tarihinde bahçesindeki kedilerden birinin ağaca çıktığını, Ankara Büyükşehir Belediyesi Mavi Masa Alo 153’ün önerisi üzerine Ankara İtfaiyesi’ni aradığını, kendisine ‘Hayvan kurtarmayla ilgilenmediklerinin’ söylendiğini, tekrar 153’ü aradığını telefondaki personelin “itfaiyeyle konuşacağını” söylediğini daha sonra kendisini arayarak “İtfaiyenin kedinin düşmesi durumunda sorumluluk almak istemediğini bu sebeple gelmeyeceğini” ifade ettiğini,
1.1 Bu süreçte kedinin ağaçtan inmeye çalışırken demirlerin üstüne düştüğünü ve kafatasına kadar
kaşından yaralandığını, kediyi acilen veterinere götürdüğünü ve ameliyat ettirdiğini daha sonra itfaiye bürosuna şikâyette bulunup hem itfaiyenin görevini yapmadığı için ceza almasını hem de keyfi olarak görevden kaçtıkları için üstlendiği hayvanın tedavi ücretini ( 750 TL) talep ettiğini, 1.2. İtfaiye Daire Başkanlığı’ndan aldığı telefondan “Böyle bir şeyin olamayacağının” ifade
1 / 7edildiğini, kendisinin de telefon kayıtlarının incelenmesini talep ederek telefonu kapattığını,
akabinde Belediyeden “Tedavinin karşılanmayacağını çünkü kediyi kendisinin tedavi ettirdiği için bunun itfaiyenin sorumluluğunda olmadığı” cevabını aldığını, 1.3. Ancak kendisinin kediyi kendi istekleri doğrultusunda değil görev ihmali olduğu için tedavi ettirdiğini, detaylı bilgi ve hastane masraflarının belgesini Belediye’ye teslim ettiği şikayet dosyasının içinde bulunduğu için elinde kopyasının bulunmadığını ifade ve iddia ederek, itfaiyenin gereken uyarıyı alması ve masraflarının karşılanması taleplerinde bulunmaktadır .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 06/ 11/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı’ndan alınan 27/ 11/ 2018 tarihli sayılı cevabi yazıda;
“ 2.1. Şikayetçi tarafından 20 Ağustos 2018 tarihinde bahçesinde bulunan kedilerden birinin ağaca çıktığını kurtarılması için 153 mavi masayı arayarak yardım istediği, 153 mavi masanın yönlendirmesi ile itfaiyeyi aradığını olumsuz cevap alınca da 153 mavi masayı tekrar arayarak itfaiyenin görevini yapmadığına dair şikayette bulunduğu, gelişmeler esnasında kedinin çıktığı ağaçtan demir parmaklıkların üzerine düşerek yaralandığını ve kendisinin kediyi muayene ettirdiğinden bahisle yaptığı veteriner masrafının kurumumuzca ödenmesini talep etmektedir .
Yıllar Kedi Kurtarma Sayıları Hayvan Kurtarma Sayıları
2015 1084 1973
2016 1139 2053
2017 1648 2951
2018 2197 3572
2.2. Ankara İtfaiyesi olarak; son dört yıllık hayvan kurtarma ve kedi kurtarma istatistiklerimiz yukarıdaki tabloda belirtilmiştir . Teşkilat olarak yıllık ortalama 1500 adet kedi kurtarma olayına müdahale edilmiş olup, ekiplerimiz hayvan kurtarma olaylarında büyük tecrübeye sahiptirler .
Belediye itfaiye yönetmeliğinde görev tanımlamalarında belirtildiği üzere; her türlü kaza, çökme, patlama, sıkışmış, mahsur kalmış, teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale edilmektedir .
2.3. Ekte örnek olarak gönderilen Diğer Hizmetler Raporlarında da belirtildiği üzerine ağaç veya çatı üzerinde gezinti halinde olan kedi kurtarma olaylarında kedinin korkarak atlaması, düşmesi söz konusu olduğundan veya kurtarılan kedinin tekrar ağaca çıkması gibi olaylarla karşılaşılması ve personellerimizin görev tanımlamalarında da belirtildiği gibi mahsur kalma, sıkışma olmamasından ötürü olaya müdahale edilmemiştir . Kayıtlarımızın incelenmesi sonucunda da olay günü adı geçen vatandaşımızın 110 ihbar hattını arayarak bir kedinin ağaç üzerinde gezdiğini söylemesi üzerine
2 / 7operatör tarafından ağaç üzerinde bağımsız bir şekilde gezen kediye müdahalede bulunulamayacağı
konusunda vatandaşa bilgi verilmiştir .
2.4. 12.09.2018 tarihinde tarafından Ankara Büyükşehir Belediyesine verdiği dilekçeye istinaden; tarafımızdan Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı (Veteriner Şube Müdürlüğüne)
vatandaşın ödediği ücrete mukabil olarak herhangi bir işlem yapılıp yapılamayacağı sorulmuş ancak, vatandaş tarafından yaralı kedinin tedavisi için ödenen ücretin ödenmesi gibi bir uygulamalarının bulunmadığı tarafımıza iletilmiş ve bu durum ilgili kişiye yazı ile bildirilmiştir .
2.5. Sağlık Hizmetleri Dairesi Başkanlığı ile yapılan yazışmaların aslı gibi onaylı birer suretleri, Örnek Diğer Hizmetler Raporu ve basında Ankara İtfaiyesinin kedi kurtarma olaylarına örnekler yazımız ekinde gönderilmiş olup, vatandaşımızın talebi ile ilgili olarak; Daire Başkanlığımızca yapılacak başka herhangi bir işlem bulunmamaktadır .” açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun , “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; … ; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır … Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir .” aynı Kanunun “İtfaiye” başlıklı 52 nci maddesinde; “ İtfaiye teşkilâtının çalışma usûl ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .” 6. Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinde ; ( 1) İtfaiye teşkilatının
görevleri şunlardır :
a) Yangınlara müdahale etmek ve söndürmek, b) Her türlü kaza, çökme, patlama, mahsur kalma ve benzeri durumlarda teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale etmek ve ilk yardım hizmetlerini yürütmek; arazide, su üstü ve su altında her
3 / 7türlü arama ve kurtarma çalışmalarını yapmak,
c) Su baskınlarına müdahale etmek, ç) Doğal afetler ve olağanüstü durumlarda kurtarma çalışmalarına katılmak, d) (Değişik : RG- 9/ 1/ 2012- 28168) 27/ 11/ 2007 tarihli ve 2007/ 12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile verilen görevleri yapmak, e) 5/ 6/ 1964 tarihli ve 6/ 3150 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sivil Savunma ile
İlgili Şahsi Mükellefiyet, Tahliye ve Seyrekleştirme, Planlama ve Diğer Hizmetler Tüzüğü gereğince kurulan itfaiye servisi mükelleflerini eğitmek, nükleer, biyolojik, kimyasal (NBC) maddeleri ile kirlenmelerde arıtma işlemlerine yardımcı olmak, f) Halkı, kurum ve kuruluşları itfaiye hizmetleri ile ilgili olarak bilgilendirmek, alınacak önlemler konusunda eğitmek ve bu konuda tatbikatlar yapmak, g) Kamu ve özel kuruluşlara ait itfaiye birimleri ile gönüllü itfaiye personelinin eğitim ve yetiştirilmesine yardım etmek; bunların bina, araç-gereç ve donanımlarının itfaiye standartlarına uygunluğunu denetlemek ve bu birimlere yangın yeterlilik belgesi vermek ve gerektiğinde bu birimlerle işbirliği yapmak, ğ) Belediye sınırları dışındaki olaylara müdahale etmek, h) Belediye sınırları içinde bacaları belediye meclisince tespit edilecek ücret karşılığında temizlemek veya temizlettirmek ve bacaları yangına karşı önlemler yönünden denetlemek, ı) Talep edilmesi halinde orman yangınlarının söndürülmesi çalışmalarına katılmak, i) İmar planlarına göre parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı madde depolama yerlerini tespit etmek, j) İşyeri, eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşlarını yangına karşı önlemler yönünden denetlemek, bu konularda mevzuatın öngördüğü izin ve ruhsatları vermek, k) Belediye başkanının verdiği diğer görevleri yapmak .” hüküm ve açıklamalara yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “ Ret Karar
Önerisi ” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Uyuşmazlık konusu özetle; şikayetçi, 20 Ağustos 2018 tarihinde bahçesindeki kedilerden birinin ağaca çıktığını, Ankara Büyükşehir Belediyesi Mavi Masa Alo 153’ün önerisi üzerine Ankara
İtfaiyesi’ni aradığını, kendisine ‘Hayvan kurtarmayla ilgilenmediklerinin’ söylendiğini, tekrar 153’ü
4 / 7aradığını telefondaki personelin “İtfaiyeyle konuşacağını” söylediğini daha sonra kendisini arayarak
‘İtfaiyenin kedinin düşmesi durumunda sorumluluk almak istemediğini bu sebeple gelmeyeceğini’ ifade ettiğini, bu süreçte kedinin ağaçtan inmeye çalışırken demirlerin üstüne düştüğünü ve yaralandığını, kedinin tedavi masraflarını karşıladığını ifade ve iddia ederek, itfaiyenin gereken uyarıyı alması ve masraflarının karşılanması talepleri hakkındadır .
9. Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nin “Görevleri” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde “Her türlü kaza, çökme, patlama, mahsur kalma ve benzeri durumlarda teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale etmek ve ilk yardım hizmetlerini yürütmek; arazide, su üstü ve su altında her türlü arama ve kurtarma çalışmalarını yapmak” olarak ifade edilen hususların
İtfaiyenin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiş olup ülkemiz genelinde, yangın ve itfai olaylarla ilgili acil yardıma ihtiyaç duyulduğunda 110 ihbar hattı ‘teknik kurtarma’ talebiyle de aranılabilmekte olup, böylesi bir durumda olaya ilişkin bilgilerin (Örneğin : kaza, çökme, patlama, sıkışma, mahsur kalma vb.) değerlendirilmek üzere haberleşme operatörüne aktarılması gerekmektedir .
10. Somut olayda, şikayetçinin bahçesindeki kedilerden birinin ağaca çıktığı, Ankara İtfaiyesi’ni aradığı, kendisine ‘Hayvan kurtarmayla ilgilenmediklerinin’ söylendiği iddiası karşısında
İdarenin, Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde yer verilen görev tanımlamaları kapsamında; her türlü kaza, çökme, patlama, sıkışmış, mahsur kalmış, teknik kurtarma gerektiren olaylara müdahale edildiği yönünde yapılan açıklamanın yanı sıra, “ Kayıtlarımızın incelenmesi sonucunda da olay günü adı geçen vatandaşımızın 110 ihbar hattını arayarak bir kedinin ağaç üzerinde gezdiğini söylemesi üzerine operatör tarafından ağaç üzerinde bağımsız bir şekilde gezen kediye müdahalede bulunulamayacağı konusunda vatandaşa bilgi verilmiştir .” açıklamasına yer verildiği tespit edilmiştir .
11. Şikayet konusuna benzerlik arz eden “Ağaçtan kedi veya evcil hayvan kurtarıyor musunuz?” sorusuna, İstanbul İtfaiyesi’nin internet sayfasında ‘Sık Sorulan Sorular ’ başlıklı bölümünde verilen yanıtta “Kedi/Evcil hayvan kurtarma olaylarında öncelikle olayın durumuna bağlı olarak itfaiye personelimiz açısından durum ve risk değerlendirmesi yapmaktayız . Genellikle evcil hayvanın sahibinin personelimizin ısırılma veya tırmalanma durumuna karşı mesuliyet alması için kurtarma esnasında hazır bulunmasını talep etmekteyiz . Emniyetsiz bir durum olmadığı takdirde kurtarma girişiminde bulunmaktayız . Eğer hayati bir durum yoksa ağaçta kalan kediler için bir konserve ton balığı açılmasını ve kedinin ulaşabileceği bir alana bırakılarak kedinin kendi kendine ağaçtan inmesinin beklenmesini tavsiye etmekteyiz .” açıklamasına yer verildiği görülmüştür .
(http : //itfaiye .ibb .gov.tr/tr/sik-sorulan-sorular/ 6207/agactan-kedi-veya-evcil-hayvan-kurtariyor-musu nuz .html)
12. Bununla birlikte, idarenin cevabi yazısında yer verilen son dört yıllık hayvan kurtarma ve kedi kurtarma istatistikleri ile yıllık ortalama 1500 adet kedi kurtarma olayına müdahale edildiği bilgisinin yanı sıra cevabi yazı ekinde alınan ‘Diğer Hizmetler Raporları’nda belirtildiği şekilde; ağaç veya çatı üzerinde gezinti halinde olan kedi kurtarma olaylarında
5 / 7kedinin korkarak atlaması, düşmesinin söz konusu olduğu veya kurtarılan kedinin tekrar
ağaca çıkması gibi olaylarla karşılaşılması ve personellerinin görev tanımlamalarında belirtildiği üzere, mahsur kalma, sıkışma olmaması nedeniyle somut olaya müdahale edilmediği yönünde açıklaması ve tespitleri dikkate alındığında; 13. Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesiyle yükümlü olan idarenin hizmet kusurundan bahsedebilmek için kamu hizmetinin kuruluş ve işleyişindeki düzensizliğin belirlenmesi gerektiği, gerekli önlemlerin alınmaması, geç alınması veya gereği gibi alınmaması hallerinde idarenin sorumluluğu söz konusu olacağı, idarenin hukuki sorumluluğunun belirlenebilmesi için önce bir zararın varlığı, zararı doğuran eylem veya işlemin idareye yüklenebilir olması ve zararla idari eylem veya işlem arasında illiyet bağının bulunması koşullarının varlığının aranmasının gerektiği, 14. Somut uyuşmazlıkta, şikayetçinin bahçesindeki kedilerden birinin ağaca çıkması sonrasında, kedinin kurtarılması talebiyle Ankara Büyükşehir Belediyesi Mavi Masa Alo 153 ve Ankara İtfaiyesi ile yaptığı telefon görüşmeleri sürecinde kedinin ağaçtan düşerek yaralanması sonrasında, tedavi masraflarını kendisinin karşıladığından bahisle ödemiş olduğu tedavi masraflarının karşılanması talebi karşısında, idarenin yaptığı açıklamalar dikkate alındığında, somut olaya ilişkin talep ile idarenin eylemi arasındaki illiyet bağının kurulamadığı bu nedenle idareye yüklenebilir herhangi bir kusur atfının kabil olmadığı tespit edilmiştir .
15. Yukarıdan bu yana tüm açıklananlar, şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Ankara
Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından şikayetçinin mezkur talebi karşısında tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği değerlendirilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İTFAİYE DAİRE
BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6 / 7Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi