|
ÖZET: Başvuran, babasının vefatından sonra Tomarza Belediye Başkanlığı’na yaptığı başvuruda, babasına ait gayrimenkul kayıtlarının talep edilmesi üzerine, eksik beyanlar nedeniyle uygulanan ikinci derece usulsüzlük cezalarının iadesini istemektedir. Başvuru, 15 Kasım 2018 tarihinde yapılmış olup, başvuranın iddialarına göre, belediye sisteminin tüm gayrimenkul kayıtlarına ulaşma imkanı varken, bu imkan kullanılmamış ve ceza uygulanmıştır.
Tomarza Belediye Başkanlığı, başvuranın iddialarını değerlendirerek, cezaların 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu çerçevesinde verildiğini belirtmiştir. Belediye, başvuranın verdiği beyanların eksik olduğunu ve mükelleflerin beyanları üzerinden işlem yapıldığını ifade etmiştir. Ayrıca, başvuranın talep ettiği dönemde belediyenin tapu kayıtlarını izleme yetkisi bulunmadığı da vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemede, başvuranın talep ettiği cezaların hukuka uygun olduğunu tespit etmiş ve başvurunun reddine karar vermiştir. Ancak, başvuru sürecinde idarenin cevaplarında başvuru yollarının belirtilmemesi nedeniyle iyi yönetim ilkelerine uyulmadığına dair bir öneride bulunulmuştur. Başvuran, kararın ardından yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4545-S.6701
BAŞVURU NO : 2018/15103
KARAR TARİHİ : 20/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOMARZA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Ödemiş olduğu ikinci derece usulsüzlük cezalarının iadesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 15/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; babasının 02/08/2011 tarihinde vefatı üzerine Tomarza Belediye
Başkanlığına hitaplı 03/11/2011 tarihli dilekçesiyle, veraset ve intikal vergisine esas olmak üzere babası adına kayıtlı gayrimenkul emlak kayıtlarının dilekçesi altına çıkartılmasını talep ettiğini, babası adına 13 adet emlak kaydının Belediye tarafından çıkarıldığını, daha sonra tespit edilen taşınmazlar için ayrı beyan verilmesi nedeniyle tarafına ceza uygulandığını ve Belediye tarafından sistem üzerinden yapılacak incelemeyle tüm gayrimenkul kayıtlarına bir defada ulaşılması mümkünken bunun yapılmayarak kendisine ceza uygulandığını iddia ve ifade ederek benzer keyfi uygulamaların yapılmamasının sağlanması ile ödemiş olduğu ikinci derece usulsüzlük cezalarına ilişkin tutarın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 07/01/2019 tarihli ve E… sayılı bilgi ve belge talebine istinaden gönderilmiş olan Tomarza Belediye Başkanlığının 15/01/2019 tarihli ve …-… sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuru konusu işlemlerin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ve 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu düzenlemeleri çerçevesinde yapıldığı, ikinci derece usulsüzlük cezasını gerektiren hallerin 213 sayılı Kanunun 352 nci maddesinde yedi bent halinde belirtildiği, bu cezanın
Belediye vergilerinden çevre temizlik vergisi ve emlak vergisine uygulandığı, emlak vergisi beyannamelerinin süresi içerisinde verilmemesi halinde ikinci derece usulsüzlük cezası uygulandığı,
2.2. 15/01/2010 tarihinde Belediyeye … adına 13 adet 1959 iktisap tarihli tapu beyanında bulunulduğu, başvuranın babası … 02/11/2011 tarihinde vefat ettiğinden, 03/11/2011 tarihinde başvuran tarafından babasının emlak kayıtlarının talep edilmesi üzerine Belediyede kayıtlı 13 adet emlak beyanı kaydının verildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. 26/09/2017 tarihinde Belediyeye tekrar müracaat edildiğinde … … adına 2010 yılında verilmiş olan 13 adet emlak beyanından başka 26/09/2017 tarihinde … numaralı parsel sonradan beyan edildiğinden …TL; 24/10/2017 tarihinde … numaralı parseller sonradan beyan edildiğinden …TL; 25/10/2017 tarihinde … numaralı parseller sonradan beyan edildiğinden
…TL; 25/10/2017 tarihinde annesi … … adına 2015,2016,2017 yılları için (ölüm tarihi 2015 itibariyle) …TL ikinci derece usulsüzlük cezaları tahsil edildiği,
2.4. İlk beyan verildiğinde (2010 yılı) ve kayıtlar istendiğinde (2011 yılı), Belediye ile Tapu ve
Kadastro Genel Müdürlüğü ilgili birimi arasında protokol bulunmadığından (TAKBİS sistemine erişim olmadığından) ve dolayısıyla Belediyenin kişilerin tapu kayıtlarını izleme ve takip etme gibi bir yetkisi olmadığından Belediyenin sicil kayıtlarında mükellef beyanları üzerinden oluşturulan beyan kayıtlarının başvurana verildiği,
2.5. Belediyede emlak beyanları haricinde başka bir tarihte başka bir tapu beyanında eksik beyan verildiğinde ikinci derece usulsüzlük cezası tahsil edildiği, başvuran 13 adet tapu beyanı verdiğinden 13 adet beyan üzerinden işlem yapıldığı, 19 adet parsel için beyanda bulunulsaydı
19 adet parsel üzerinden işlem yapılacağı ve eksik beyandan dolayı ceza kesilmeyeceği,
2.6. Belediyeye beyan veren her mükellefin sicil kaydı bulunduğu, bu mükelleflerin kimlik numarası ile yapılan sorgulamalarda verdiği beyan kadar kayda ulaşıldığı, verilmeyen beyanların kayıtlarına ulaşılmasının mümkün olmadığı, mükellefler bildirimde bulunurken
Belediyeye hangi tapuları getirirse onların beyanının alınacağı, mükellefin verdiği beyanın esas olduğu,
2.7. Başka bir tarihte başka tapuların gelmesi durumunda tapuların Belediye emlak beyanlarının daha önceden verilip verilmediğine bakılarak iktisap tarihine göre süresi geçmişse ikinci derece usulsüzlük cezası alındığı,
2.8. Tapuların çoğu çok eski tarihli olduğundan Tapu Sicil Müdürlüğünden sorgulama yaptırırken, ad ve soyadında harf eksikliği veya yanlışlığı olan tapuların sonradan tespiti halinde yanlışlıklar ve eksikliklerin yasal yollarla düzelttirilmesi sonrası ek beyan veren mükellefler olabildiği, bu durumdaki taşınmazların tamamı aynı gün içinde beyan edildiğinde bir kez usulsüzlük cezası alındığı, farklı tarihlerde farklı tapuların beyanı halinde tapu ve tarihler farklı olduğundan ayrı usulsüzlük cezası tahsil edildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun;
5.1. “Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder. Bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar…”,
5.2. “Mükellef” başlıklı 13 üncü maddesinde “Arazi Vergisini, arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa araziye malik gibi tasarruf edenler öder. Bir araziye paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar…”,
5.3. “Bildirim verme ve süresi” başlıklı 23 üncü maddesinde “Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) Emlâk Vergisi bildirimi verilmesi zorunludur. Bildirimler; a)Yeni inşa edilen binalar için, inşaatın sona erdiği veya inşaatın sona ermesinden evvel kısmen kullanılmaya başlanmış ise her kısmın kullanılmasına başlandığı bütçe yılı içerisinde, b)Bu Kanunun 33 üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde, değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içerisinde, Emlâkın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir…”,
5.4. “Vergi değerini tadil eden sebepler” başlıklı 33 üncü maddesinde “Vergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir: 6. Bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi…”,
6. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
6.1. “Usulsüzlüğün tarifi” başlıklı 351 inci maddesinde “Usulsüzlük vergi kanunlarının şekle ve usule mütaallik hükümlerine riayet edilmemesidir.”,
6.2. “Usulsüzlük dereceleri ve cezaları” başlıklı 352 nci maddesinde “Usulsüzlükler, aşağıda yazılı derecelere ve bu kanuna bağlı cetvele göre cezalandırılır. Usulsüzlük fiili re’sen takdiri gerektirirse, bağlı cetvelde yazılı cezalar iki kat olarak kesilir….II nci derece usulsüzlükler: …7. (Değişik: 4/12/1985-3239/25 md.) Vergi beyannameleri, bildirimler, evrak ve vesikaların kanunen belli şekil ve muhteviyatı ve ekleri ile bunlarla ilgili olarak yapılan diğer düzenlemelere ilişkin hükümlere uyulmamış olması;…”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV.HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyetçiden alınan 275,52TL’nin tarafına iadesinin sağlanması amacıyla makul bir sürede idari işlem tesis edilmesi gerektiği yönünde Tomarza Belediye Başkanlığına tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Tomarza Belediyesine haksız yere ödemiş olduğunu iddia ve ifade ettiği ikinci derece usulsüzlük cezalarının iadesini talep etmektedir (§1).
9. Dosya kapsamından; başvuranın Tomarza Belediye Başkanlığına hitaplı 03/11/2011 tarihli dilekçesiyle “Babam … … 02.08.2011 Tarihinde vefat ettiğinden veraset intikal vergisine esas olmak üzere babam adına gayrimenkul emlak kayıtlarının dilekçem altına çıkartılmasını…” talep ettiği, Belediye Başkanlığı tarafından da “03.11.2011 tarihli dilekçe ile istemiş olduğunuz
… … adına olan emlak kayıtları aşağıya çıkartılmıştır…” şeklinde aynı tarihte cevap verilerek dilekçe altına 1 adet ev, 12 adet arazi olmak üzere toplam 13 adet emlak kaydı verildiği tespit edilmiş, ayrıca; Belediye Emlak Servisine 26/09/2017 tarihinde 13 adet beyan verildiği, 24/10/2017 tarihinde tapu iktisap tarihleri farklı 3 adet taşınmazın beyanı süresinde verilmediğinden, 25/10/2017 tarihinde aynı gerekçeyle tekrar beyanda bulunulduğundan ayrı ayrı II. derece usulsüzlük cezası kesildiğinin Belediye tarafından belirtildiği görülmüştür.
10. Diğer taraftan; başvuranın talepte bulunduğu 2011 yılında Belediye Başkanlığının, kişilerin tapu kayıtlarını izleme ve takip etme gibi bir yetkisi olmadığından ve sadece Belediyeye beyan vermiş olan mükelleflerin sicil kaydı bulunduğundan, Belediyenin sicil kayıtlarında yer alan beyan kayıtlarının başvurana verildiğinin ifade edildiği, başvuran tarafından ise; söz konusu dökümün eksik olduğu, sistemsel araştırmayla babasına dair tüm taşınmaz kayıtları kendisine verilseydi II. derece usulsüzlük cezası kesilmesine gerek olmayacağının iddia edildiği anlaşılmaktadır.
11. Başvuran tarafından, babasından miras kalan taşınmazların intikal işlemlerinin bir defada gerçekleştirilmemesi nedeniyle iki kez döner sermaye hizmet bedeli ödediğinden bahisle mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza 06/12/2017 tarihli ve …/… numaralı başvuru yapılmıştır. Söz konusu başvuru dosyasından; başvuranın babasının vefatı ile tapu sicilinde mirasçılar adına tescil isteminde bulunduğu, ibraz edilen veraset belgesinde bildirilen kimlik bilgilerine göre tapu sicil kayıtlarında yapılan sorgulama sonucunda Hacı Osman oğlu
… … adına kayıtlı 14 taşınmazın mirasçılar adına tescil işleminin yapıldığı, başvuranın sonradan tespit ettiği 5 adet taşınmazın kaydında bulunan … …’ın baba adından kaynaklı hatanın düzeltilmesi sonrası bahsi geçen 5 taşınmaz için de 2017 yılında intikalin gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
12. Bu kapsamda; başvuranın 2017 yılında farklı tarihlerde Emlâk Vergisi bildiriminde bulunmasının, tapu kaydının hatalı ve eksik oluşturulması nedeniyle tapu kaydında oluşan hatanın düzeltilmesi sonrası hak sahipliğinin sonradan tespitinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir.
13. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu hükümleri (§5) gereğince, Türkiye sınırları içinde bulunan binalar Bina Vergisine, arazi ve arsalar ise Arazi Vergisine tabidir. Anılan Kanunun, bina veya arazinin mükellefinin değişmesi durumunda değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içerisinde, emlâkın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye Emlâk Vergisi bildirimi verilmesinin zorunlu olduğu düzenlemesi çerçevesinde, başvuranın babasının vefatı üzerine mükellef değişikliği olduğu ve başvuranın Emlâk Vergisi bildiriminde bulunması gerektiği açıktır.
14. Başvuranın babası adına olan gayrimenkul emlak kayıtlarını talep ettiği tarihte, Tomarza
Belediye Başkanlığının Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün TAKBİS sistemine erişimi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
olmadığı, sadece Belediyeye beyan veren mükelleflerin T.C. Kimlik Numarası sorgulamalarından beyan verilen taşınmazlara ilişkin verilere Belediyenin ulaşabildiği, bu konuda Belediyeye bir kusur atfedilemeyeceği, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre mükelleflerin Emlak Vergisi bildiriminde bulunmasının zorunlu olduğu, farklı tapuların farklı tarihlerde Belediyeye bildirilerek vergi bildirimleriyle ilgili yapılan düzenlemelere ilişkin hükümlere uyulmamış olduğu ve bu nedenle Belediye tarafından düzenlenen II. derece usulsüzlük cezalarında mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmektedir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Tomarza Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen başvuruya konu II. derece usulsüzlük cezalarında hukuka aykırılık tespit edilemediği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 14/05/2019 tarihli ve S…. sayılı yazı ile bildirilmiş olup Kayseri Vergi Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve TOMARZA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.