|
ÖZET: Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesi talebi üzerine yapılan başvuruda, başvuranın iddiaları ve idarenin açıklamaları incelenmiştir. Başvuran, öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesi gerektiğini, ancak bunun için gerekli meclis kararının alınmadığını öne sürmüştür. İdare ise, mevcut mevzuatın öğretmenleri kapsamadığını ve indirimli kartların verilmesi için herhangi bir fiyat tarifesi belirlenmediğini belirtmiştir.
Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin 2016 tarihli yönetmeliğinde, öğretmenler için indirimli kartların tanımlandığı, ancak bu kartların uygulanmasına ilişkin bir düzenleme yapılmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, mevcut yasal düzenlemeler ve ekonomik koşullar, indirimli seyahat kartlarının verilmesini zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte, diğer büyükşehir belediyelerinde benzer uygulamaların olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Muğla Büyükşehir Belediyesi’ne, öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesi yönünde tavsiyede bulunmuş ve bu talebin yetkili organlar tarafından değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Bu karar, ilgili idarenin 30 gün içinde sonuçlandırması gereken bir işlem olarak kaydedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8583-S.13181
BAŞVURU NO : 2019/5268
KARAR TARİHİ : 17/09/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İndirimli Seyahat Kartı verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/03/2019
I.ŞİKÂYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, Muğla Büyükşehir Belediyesi’nin ‘Şehir İçi Toplu Taşıma Araçları Seyahat
Kartları Yönetmeliğine’ göre öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesi gerektiğini, ancak bu kartın ‘Meclis kararı alınmadığı’ gerekçesi ile öğretmenlere verilmediğini iddia edip öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesini talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Muğla Büyükşehir
Belediye Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazının tetkikinden özetle;
2.1.11/02/2002 tarihli ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, belirtilen eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personelinin, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar, 4736 sayılı Kamu
Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanununun 1’inci maddesinin 1’inci fıkrası hükmünden muaf olduğunun belirtildiği,
2.2.Ancak, 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan “6495 Sayılı Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanacakların yeniden düzenlendiği,
2.3.Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca çıkarılan 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi
Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği’ kapsamında indirimli veya ücretsiz yararlanmaya ilişkin usul ve esasların tespit edildiği,
2.4.02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan “6495 Sayılı Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları
Yönetmeliği’ ile yeniden düzenlenen indirimli ve ücretsiz seyahat edecekler arasında eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına yer verilmediği,
2.5.Muğla il genelinde toplu taşıma araçlarında kullanılan elektronik seyahat kartlarının türleri ve şekillerini düzenleme yetkisinin Büyükşehir Belediyesine ait olduğu,
2.6.09/06/2016 tarih ve 260 sayılı ve 10/11/2016-438 sayılı ‘Muğla Büyükşehir Belediyesi Şehir içi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları Yönetmeliğinde’ “Eğitim Öğretim Hizmetleri Sınıfı
Personelinin” tanımının yapıldığı,
2.7.Bu yönetmelikte, öğretmen kartının tipinin kişiselleştirilmiş indirimli elektronik seyahat kartları başlığı altında yer aldığı,
2.8.Ancak öğretmen indiriminin uygulanmasına yönelik Büyükşehir Belediyesi Meclisi ve
Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından herhangi bir indirimli fiyat tarifesinin belirlenmediği,
2.9.2015 yılından bugüne kadar devam eden ve özel toplu taşıma araçlarına dönüşüm projesi
kapsamında, Muğla il genelinde 1435 adet engelli erişimine uygun, elektronik ücret toplama sistemi bulunan, araç içi güvenlik kamera kayıt sistemi olan, yeni model özel toplu taşıma araçları ile ulaşım hizmeti sağlandığı,
2.10.Böylelikle Özel Toplu Taşıma Araçları (ÖTTA) sistemiyle taşımacılığın kamu niteliği kazandığı ve kamusal alanın genişletildiği,
2.11.Vatandaş memnuniyetinin en üst seviyeye çıkarıldığı,
2.12.Ancak yasal uygulamalar içerisinde esnafın baş etmekte güçlük çektiği ekonomik sıkıntıların da beraberinde geldiği,
2.13.Bu ekonomik sıkıntıların özünde (12) farklı statüde ücretsiz seyahat eden yolcu bulunması ve özelliklede 65 yaş ve üzeri yolcuların ücretsiz binişleri ile amacı dışındaki seyahat taleplerinin özel toplu taşıma araç işleticilerini sürdürülebilir bir toplu taşıma hizmetinden uzaklaştırdığı,
2.14.Özellikle 2018 yılı Ağustos ayında ulaştırma alanında 12 aylık ortalama değişim oranı
%18.76, 2019 Mart ayında ulaştırma alanında 12 aylık ortalama değişim oranı %21.74, asgari ücret %26.06, araç muayene bedeli %23.55, motorin birim fiyatı %13.64, sigorta %4.88 kasko araçların bakım ve onarımları ile yedek parçalardaki fiyat artışı, işçilik giderleri, motorlu taşıtlar vergisinde yaşanan artışlar ve yıllık enflasyon artışı göz önünde bulundurulduğunda, 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan “6495 Sayılı Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları
Yönetmeliği’ ile ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanacakların yeniden düzenlendiği bu nedenle de 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan
“6495 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun” ve 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya
İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği’ kapsamı dışında kalanlar için Büyükşehir Belediyesi
Meclisi ve Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından herhangi bir indirimli fiyat tarifesi belirlenmediği, ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1.“Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
3.2.“Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde;
“Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
3.3.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5.5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun, “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev
ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: …Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek…”,
6.03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun,
6.1.“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”,
6.2.“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde;
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
…f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek…
p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek…”,
7.4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununun, 1 inci maddesinde;
“…İl özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler… özel hukuk hükümlerine tabi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar… üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticari indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.
(Ek 2. fıkra: 12.07.2013 – 6495 S.K/Madde 88) 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal
Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması
Hakkındaki Kanun veya 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının
Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındaki hizmetleri sebebiyle vatani hizmet tertibinden aylık bağlananların; 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanununun 56 ncı maddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine veya 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesine, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna veya
2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre vazife
malulü sayılarak aylık bağlananların kendileri, eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış olan çocukları, anne ve babaları; yukarıda sayılan kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılanlardan sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam edenler ile vazife malulü sayılarak aylık bağlananlardan, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında çalışmaya başlamaları nedeniyle ödenmekte olan aylıkları kesilenlerin kendileri ile eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış çocukları, anne ve babaları; yukarıda sayılan kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılacak şekilde hayatını kaybedenlerin ya da aynı kapsamda aylık almaktayken hayatını kaybedenlerin eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış olan çocukları, anne ve babaları; engelliler için sağlık kurulu raporuyla %40 ve üzerinde engelli olduğunu belgeleyen Türk vatandaşlarının kendileri, ağır engellilerin kendileri ile birlikte birden fazla olmamak üzere birlikte yolculuk ettikleri refakatçileri, demiryolları ve denizyollarının şehir içi ve şehirlerarası hatlarından, belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak yararlanırlar.
(Ek 3. fıkra: 12.07.2013 – 6495 S.K/Madde 88) Türk vatandaşı olan altmış beş yaş ve üzeri kişiler, demiryolları ve denizyollarının şehir içi hatları ile belediyelere, belediyeler tarafından kurulan şirketlere, birlik, müessese ve işletmelere veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz olarak, demiryolları ve denizyollarının şehirlerarası hatlarından ise %50 indirimli olarak yararlanırlar. Bu fıkrada belirtilen kurum ve kuruluşlar, belediyeler, belediyeler tarafından kurulan şirketler, birlikler, müessese ve işletmeler altmış ila altmış beş yaş arasında bulunan kişilerin toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlanmasını sağlayabilirler.
Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, toplu taşım hizmetlerinde (…) öğrenci ve basın kimlik kartı sahiplerine indirim uygulamaya yetkilidirler.
24/02/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun, 03/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun ve 12/04/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanununun ücretsiz veya indirimli tarife uygulanması ile ilgili diğer hükümleri saklıdır.
Cumhurbaşkanı birinci fıkra hükmünden muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkilidir.
(Ek 7. fıkra: 12.07.2013 – 6495 S.K/Madde 88) İlgili kurumlar, belediyeler ile belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketler, ücretsiz ve indirimli seyahat hakkının kullanılması ile ilgili olarak gerekli tedbirleri alırlar. Ücretsiz veya indirimli seyahat hakkının kullandırılmaması halinde bu haktan faydalandırılmayan her kişi için toplu taşıma aracının tarifesi üzerinden elli tam bilet bedeli tutarında idari para cezası mülki idare amiri tarafından uygulanır. Bu maddeye göre verilecek idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(Ek 8. fıkra: 12.07.2013 – 6495 S.K/Madde 88) İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamında hizmet verecek toplu taşıma araçları, toplu taşıma hizmetlerinin kapsamı ile bu hizmetlerden ücretsiz ve indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esaslar, Maliye, Ulaştırma, Denizcilik ve
Haberleşme, İçişleri, Çevre ve Şehircilik ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyle Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(Ek 9. fıkra: 27.03.2015 – 6637 S.K/Madde 17) İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamında, belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmeti veren her bir ulaşım aracı ile özel deniz ulaşımı aracı için bunların işletmecilerine, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesine bu amaçla konulan ödenekten ilgili belediyeler aracılığıyla her ay gelir desteği ödemesi yapılır.
Yapılacak aylık gelir desteği ödemesini yıllık olarak belirlemeye, bu tutarı faaliyette bulunulan yere ve/veya belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmeti veren her bir ulaşım aracını taşıma kapasitesine göre farklılaştırmaya ve yapılacak ödemeye ilişkin diğer esas ve usuller Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Maliye
Bakanlığı tarafından müştereken altı ay içinde belirlenir…”,
8.11/02/2002 tarihli ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının,
8.1.1 inci maddesinde;
“28/01/2002 tarihli ve 2002/3654 sayılı Kararnamenin eki Karar’a aşağıdaki madde 3 üncü madde olarak eklenmiş diğer madde numaraları teselsül ettirilmiştir.
‘Madde 3- Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerce yürütülen toplu taşım hizmetlerinden faydalanmayla sınırlı olmak üzere eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personeli, emniyet hizmetleri sınıfı personeli, T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan postacı ve dağıtıcılar ile basın kimlik kartı sahipleri bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 08/01/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır.’”,
8.2.2 nci maddesinde;
“Bu Karar yayımı tarihinde yürürlüğe girer.”,
8.3.3 üncü maddesinde;
“Bu Karar hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.”,
9.Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliğinin,
9.1.“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında ücretsiz veya indirimli yolcu taşıma hizmeti verecek toplu taşıma araçlarının belirlenmesi, toplu taşıma hizmetinin kapsamı ve bu hizmetlerden ücretsiz veya indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esasların tespiti amacıyla düzenlenmiştir.”,
9.2.“Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin sekizinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.”,
9.3.“Atıflar” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan 17/5/1995 tarihli ve 22286 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığınca Aylık Bağlananlara Verilecek Tanıtım
Kartları ve Ücretsiz Seyahat Kartları Yönetmeliğine yapılan atıflar bu Yönetmelik hükümlerine yapılmış sayılır.”,
9.4.“Yürürlükten kaldırılan yönetmelik” başlıklı 15 inci maddesinde;
“17/5/1995 tarihli ve 22286 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığınca Aylık Bağlananlara Verilecek Tanıtım Kartları ve Ücretsiz Seyahat Kartları
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.”,
9.5.“Yürütme” başlıklı 17 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik hükümlerini Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı yürütür.”,
10.Muğla Büyükşehir Belediyesi Şehir İçi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları
Yönetmeliğinin,
10.1.“Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin amacı, Muğla Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde, Elektronik Ücret
Toplama Sistemlerine dahil toplu ulaşım hizmetleri ve Muğla Büyükşehir Belediyesince hazırlanan, dağıtılan ve değiştirilen elektronik kartların türleri ve faydalanma haklarına ilişkin uygulama usul ve esaslarını düzenlemektir.”,
10.2.“Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik,
a) 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Bu Kanuna istinaden çıkarılan Bakanlar
Kurulu Kararları,
b) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu,
c) 5393 sayılı Belediye Kanunu,
ç) 6245 sayılı Harcırah Kanunu,
d) 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ücretsiz veya İndirimli
Seyahat Kartları Yönetmeliği,
e) 31/12/2005 tarih ve 26040-3. mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 21. maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
10.3.“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;…
d) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri sınıfı Personel: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamına giren kurumlarda eğitim ve öğretim vazifesiyle görevlendirilen öğretmenleri…
k) Seyahat Kartları: Belediye tarafından verilen, şehir içi toplu taşıma araçlarında geçerli olan tam, indirimli ve ücretsiz tarifeleri olan elektronik seyahat kartlarını…
u) Kişiselleştirilmiş Elektronik Kart: Bu Yönetmelik kapsamında ulaşımda indirimli veya ücretsiz taşıma hakkı bulunan kimseler adına düzenlenen resimli elektronik kartı… ifade eder.”,
10.4.“Elektronik Kart Çeşitleri” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…Kişiselleştirilmiş İndirimli Elektronik Kartlar:
a) Öğrenci Kartı,
b) Öğretmen Kartı…”,
10.5.“Tarifelerin ve Seyahat Kartı Bedellerinin Belirlenmesi” başlıklı 10 uncu maddesinde;
“5216 sayılı Yasa ve uygulama Yönetmeliklerinde yer alan düzenlemeler uyarınca toplu taşıma araçlarının indirimli veya indirimsiz ulaşım ücret tarifelerine ilişkin hususlar UKOME tarafından, kişiselleştirilmiş elektronik seyahat kart bedelleri ise Muğla Büyükşehir Belediye
Meclisince belirlenir.”,
10.6.“Yürürlük” başlıklı 13 uncu maddesinde;
“Bu Yönetmelik hükümleri Muğla Büyükşehir Belediye Meclisinde kabul edildikten sonra
Belediye web sayfasında yayımlanmasıyla yürürlüğe girer.”,
10.7.“Yürütme” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelik hükümlerini Muğla Büyükşehir Belediye Başkanı yürütür.”,
11.İstanbulkart Yönetmeliğinin,
11.1.“Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin amacı, İstanbulkartın toplu taşımada kullanılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
11.2.“Dayanak” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu yönetmelik 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
11.3.“Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“…l) Öğretmen: Temel Eğitim Kanunları, Yüksek Öğretim Kurumu Kanunu, Çıraklık Eğitim
Kanununa, Harp Okulları Kanuna tabi öğretmenler ile diğer kanunlar kapsamında tam zamanlı sözleşme esasına göre çalışan ve öğretmenliği Milli Eğitim Bakanlığı ve Sosyal
Güvenlik kaydı ile belgelendirilen öğretmenler ile 633 sayılı kanunlar kapsamındaki eğitici ve öğreticileri… ifade eder.”,
11.4.“İndirimli ve Ücretsiz İstanbulkart çeşitleri” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“İndirimli ve Ücretsiz İstanbulkart çeşitleri:
a) Toplu Ulaşımda indirimli biniş/geçiş hakkı veren İstanbulkartlar:
1) Öğretmen Kartı
2) Öğrenci Kartı…
11.5.5 inci maddesinde;
“Toplu ulaşımda İstanbulkart çeşitlerine uygulanacak ücret tarifelerini belirlemeye Ulaşım
Koordinasyon Merkezi yetkilidir…”,
12.İzmir Büyükşehir Belediyesi Kişiselleştirilmiş Toplu Ulaşım Kartları Yönetmeliğinin,
12.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmeliğin amacı, İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içindeki toplu ulaşım araçlarında geçerli kişiselleştirilmiş toplu ulaşım kartlarının verilişi ile kullanımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
12.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, toplu ulaşım hizmetlerinden ücretli, ücretsiz veya indirimli faydalanan kişileri kapsar.”,
12.3.“Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelik 10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (f) ve (p) bendi, 03/07/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye
Kanunu’nun 15 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (b), (f) ve (p) bendi ile 18 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”,
12.4.“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Yönetmelikte geçen;
…ç) Kişiselleştirilmiş toplu ulaşım kartı: Toplu ulaşım araçlarında ücretli, ücretsiz veya indirimli seyahat etme imkânı veren kartları… ifade eder.”,
12.5.“Öğretmen kartı” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Örgün eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uyarınca kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personeli toplu ulaşım araçlarından indirimli olarak yararlanır…”,
13.Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinin,
13.1.“Görevin Yerine Getirilmesinde Kamu Hizmeti Bilinci” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği ve beyana güveni esas alırlar.” ,
13.2.“Hizmet Standartlarına Uyma” başlıklı 7 inci maddesinde;
“Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütürler, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatırlar.”,
14.Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğinin, “Vatandaşın bilgilendirilmesi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kanunî sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla idare, sunduğu hizmetlere ilişkin bilgileri ve mevzuatı, basılı ya da elektronik ortamda duyurur.”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
15.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
16.Başvuran, öğretmenlere indirimli seyahat kartı vermeleri gerektiğini, ancak bu kartın
‘Meclis kararı alınmadığı’ gerekçesi ile öğretmenlere verilmediğini iddia edip öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
17.Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap ve ekleri tetkik edildiğinde, 11/02/2002 tarihli ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, belirtilen eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personelinin, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar,
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununun 1’inci maddesinin 1’inci fıkrası hükmünden muaf olduğunun belirtildiği, ancak, 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi
Gazetede Yayınlanan “6495 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanacakların yeniden düzenlendiği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca çıkarılan 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya İndirimli Seyahat
Kartları Yönetmeliği’ kapsamında indirimli veya ücretsiz yararlanmaya ilişkin usul ve esasların tespit edildiği, 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan “6495
Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya İndirimli
Seyahat Kartları Yönetmeliği” ile yeniden düzenlenen indirimli ve ücretsiz seyahat edecekler arasında eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına yer verilmediği, Muğla il genelinde toplu taşıma araçlarında kullanılan elektronik seyahat kartlarının türleri ve şekillerini düzenleme yetkisinin
Büyükşehir Belediyesine ait olduğu, 09/06/2016 tarih ve 260 sayılı ve 10/11/2016-438 sayılı
‘Muğla Büyükşehir Belediyesi Şehir içi Toplu Taşıma Araçları Seyahat Kartları
Yönetmeliğinde’ “Eğitim Öğretim Hizmetleri Sınıfı Personelinin” tanımının yapıldığı, bu yönetmelikte, öğretmen kartının tipinin kişiselleştirilmiş indirimli elektronik seyahat kartları başlığı altında yer aldığı, ancak öğretmen indiriminin uygulanmasına yönelik Büyükşehir
Belediyesi Meclisi ve Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından herhangi bir indirimli fiyat tarifesinin belirlenmediği, 2015 yılından bugüne kadar devam eden ve özel toplu taşıma araçlarına dönüşüm projesi kapsamında, Muğla il genelinde 1435 adet engelli erişimine uygun, elektronik ücret toplama sistemi bulunan, araç içi güvenlik kamera kayıt sistemi olan, yeni model özel toplu taşıma araçları ile ulaşım hizmeti sağlandığı, böylelikle Özel Toplu Taşıma
Araçları (ÖTTA) sistemiyle taşımacılığın kamu niteliği kazandığı ve kamusal alanın genişletildiği, vatandaş memnuniyetinin en üst seviyeye çıkarıldığı, ancak yasal uygulamalar içerisinde esnafın baş etmekte güçlük çektiği ekonomik sıkıntıların da beraberinde geldiği, bu ekonomik sıkıntıların özünde (12) farklı statüde ücretsiz seyahat eden yolcu bulunması ve özelliklede 65 yaş ve üzeri yolcuların ücretsiz binişleri ile amacı dışındaki seyahat taleplerinin özel toplu taşıma araç işleticilerini sürdürülebilir bir toplu taşıma hizmetinden uzaklaştırdığı, özellikle 2018 yılı Ağustos ayında ulaştırma alanında 12 aylık ortalama değişim oranı %18.76,
2019 Mart ayında ulaştırma alanında 12 aylık ortalama değişim oranı %21.74, asgari ücret
%26.06, araç muayene bedeli %23.55, motorin birim fiyatı %13.64, sigorta %4.88 kasko araçların bakım ve onarımları ile yedek parçalardaki fiyat artışı, işçilik giderleri, motorlu taşıtlar vergisinde yaşanan artışlar ve yıllık enflasyon artışı göz önünde bulundurulduğunda, 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan “6495 Sayılı Bazı Kanun ve
Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ve 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları’ yönetmelikle ile ücretsiz veya indirimli seyahat hakkından yararlanacakların yeniden düzenlendiği bu nedenle de 02/08/2013 tarihli ve 27726 sayılı Resmi Gazetede Yayınlanan
“6495 Sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun” ve 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ‘Ücretsiz veya
İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliğinin’ kapsamı dışında kalanlar için Büyükşehir
Belediyesi Meclisi ve Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulu tarafından herhangi bir indirimli fiyat tarifesi belirlenmediği, ifade edilmiştir.
18.Anayasada, Devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacak surette sınırlayan ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olarak sayılmıştır.
19.Kişilere hukuk güvenliğinin sağlanması, Anayasa’nın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devletinin ön koşullarındandır. Hukuk devleti, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerektirir. Hukuk güvenliğinin sağlanması, bu doğrultuda yasaların geleceğe yönelik öngörülebilir belirlemeler yapılabilmesine olanak verecek kurallar içermesini gerekli kılar.
20.Anayasada, Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır.
21.5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununda, Büyükşehir Belediyelerinin görev ve
yetkileri arasında; Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek sayılmıştır.
22.Belediye Kanununda, şehir içi trafik düzenlemesi belediyenin görev alanında olduğu belirtilip Belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında, toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek olarak öngörülmüştür.
23.4736 sayılı Kanun ve 6495 sayılı Kanun ile, 1005 sayılı ve 3292 sayılı Kanunlar
kapsamında hizmetleri sebebiyle vatani hizmet tertibinden aylık bağlananların, diğer Kanun hükümlerine göre vazife malulü sayılarak aylık bağlananların kendileri, eşleri, evli olmayan ve yirmi beş yaşını doldurmamış olan çocukları, anne ve babaları gibi bazı kişilere ve 65 yaş üstü kişilere toplu taşıma hizmetlerinden indirimli veya ücretsiz yararlanmalarını hükmetmiştir.
Ayrıca bu Kanunların hükümlerine göre, Cumhurbaşkanın muaf tutulacak kişi veya kurumları tespit etmeye yetkili olacağı belirtilmiştir.
24.Yine aynı Kanunlarda ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamında hizmet verecek toplu taşıma araçları, toplu taşıma hizmetlerinin kapsamı ile bu hizmetlerden ücretsiz ve indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esasların, Maliye, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme, İçişleri, Çevre ve Şehircilik ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlıklarının görüşleri alınmak suretiyle
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği, ikinci ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamında, belediyeler tarafından yetki verilen özel şahıs ya da şirketlere ait şehir içi toplu taşıma hizmeti veren her bir ulaşım aracı ile özel deniz ulaşımı aracı için bunların işletmecilerine, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bütçesine bu amaçla konulan ödenekten ilgili belediyeler aracılığıyla her ay gelir desteği ödemesi yapılacağı öngörülmüştür.
25.11/02/2002 tarihli ve 2002/3700 sayılı Bakanlar Kurulu Kararında, Belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerce yürütülen toplu taşım hizmetlerinden faydalanmayla sınırlı olmak üzere eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personelinin bu konuda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 08/01/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaf olacağı hüküm altına alınmıştır.
26.Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından çıkarılan Ücretsiz veya İndirimli
Seyahat Kartları Yönetmeliğinin, 08/01/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kamu Kurum ve
Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun kapsamında ücretsiz veya indirimli yolcu taşıma hizmeti verecek toplu taşıma araçlarının belirlenmesi, toplu taşıma hizmetinin kapsamı ve bu hizmetlerden ücretsiz veya indirimli yararlanmaya ilişkin usul ve esasların tespiti amacıyla düzenlendiği; bu yönetmelikle 17/5/1995 tarihli ve 22286 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti Emekli
Sandığınca Aylık Bağlananlara Verilecek Tanıtım Kartları ve Ücretsiz Seyahat Kartları
Yönetmeliğinin yürürlükten kaldırıldığını öngörülmüştür.
27.Başvuru konusu olan Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından çıkarılan Şehir İçi Toplu
Taşıma Araçları Seyahat Kartları Yönetmeliğinin amacının Muğla Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde, Elektronik Ücret Toplama Sistemlerine dahil toplu ulaşım hizmetleri ve
Muğla Büyükşehir Belediyesince hazırlanan, dağıtılan ve değiştirilen elektronik kartların türleri ve faydalanma haklarına ilişkin uygulama usul ve esaslarını düzenlemek olduğu belirtilmiştir.
28.İlgili Yönetmeliğin dayanağının, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri
Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Bu
Kanuna istinaden çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararları, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu, 6245 sayılı Harcırah Kanunu, 04/03/2014 tarih ve 28931 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği, 31/12/2005 tarih ve 26040-3. mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İç
Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 21. maddesi hükümleri olduğu öngörülmüştür.
29.Muğla Büyükşehir Belediyesi tarafından çıkarılan Şehir İçi Toplu Taşıma Araçları
Seyahat Kartları Yönetmeliğinin “Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı Personeli”, “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamına giren kurumlarda eğitim ve öğretim vazifesiyle görevlendirilen öğretmenler” olarak, “Seyahat Kartlarının”, “Belediye tarafından verilen, şehir içi toplu taşıma araçlarında geçerli olan tam, indirimli ve ücretsiz tarifeleri olan elektronik seyahat kartları” olarak, “Kişiselleştirilmiş Elektronik Kartı”, “Bu Yönetmelik kapsamında ulaşımda indirimli veya ücretsiz taşıma hakkı bulunan kimseler adına düzenlenen resimli elektronik kartı” şeklinde tanımlanmıstır.
30.Ayrıca Yönetmelikte, “Elektronik Kart Çeşitleri-Kişiselleştirilmiş İndirimli Elektronik
Kartlar” arasında “Öğretmen Kartından” bahsetmiştir.
31.Yönetmelikte, 5216 sayılı Yasa ve uygulama Yönetmeliklerinde yer alan düzenlemeler uyarınca toplu taşıma araçlarının indirimli veya indirimsiz ulaşım ücret tarifelerine ilişkin hususlarını UKOME tarafından, kişiselleştirilmiş elektronik seyahat kart bedellerinin ise
Muğla Büyükşehir Belediye Meclisince belirleneceği öngörülmüştür.
32.Son olarak ilgili Yönetmeliğin hükümleri, Muğla Büyükşehir Belediye Meclisinde kabul edildikten sonra Belediye web sayfasında yayımlanmasıyla yürürlüğe gireceğini; Muğla
Büyükşehir Belediye Başkanı tarafından da yürütüleceğini belirtilmiştir.
33.Başvuru konusuna örnek olması için rapora alınan İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından çıkarılan İstanbulkart Yönetmeliğinin amacının, İstanbulkartın toplu taşımada kullanılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun
15 inci maddesine dayanılarak hazırlandığı; öğretmeni, Temel Eğitim Kanunları, Yüksek
Öğretim Kurumu Kanunu, Çıraklık Eğitim Kanununa, Harp Okulları Kanuna tabi öğretmenler ile diğer kanunlar kapsamında tam zamanlı sözleşme esasına göre çalışan ve öğretmenliği Milli
Eğitim Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik kaydı ile belgelendirilen öğretmenler ile 633 sayılı kanunlar kapsamındaki eğitici ve öğreticileri olarak ifade edildiği; indirimli ve ücretsiz
İstanbulkart çeşitlerinden birisinin de öğretmen kartı olduğunu öngörülmüştür.
34.Başvuru konusuna örnek olması için rapora alınan İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından çıkarılan Kişiselleştirilmiş Toplu Ulaşım Kartları Yönetmeliğinin amacının, İzmir Büyükşehir
Belediyesi sınırları içindeki toplu ulaşım araçlarında geçerli kişiselleştirilmiş toplu ulaşım kartlarının verilişi ile kullanımına ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu; kapsamının, toplu ulaşım hizmetlerinden ücretli, ücretsiz veya indirimli faydalanan kişiler olduğu; dayanağının, 10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin 1 inci fıkrasının (f) ve (p) bendi, 03/07/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15 inci maddesinin 1 inci fıkrasının (b), (f) ve (p) bendi ile 18 inci maddeleri olduğu; “Kişiselleştirilmiş toplu ulaşım kartı”, toplu ulaşım araçlarında ücretli, ücretsiz veya indirimli seyahat etme imkânı veren kartları şeklinde tanımaladığı; “Öğretmen kartını” , örgün eğitim kurumlarında 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu uyarınca kadrolu veya sözleşmeli olarak çalışan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı personeli toplu ulaşım araçlarından indirimli olarak yararlanır şeklinde ifade ettiğini belirtilmiştir.
35.Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğinde, kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindeliği ve beyana güveni esas alacakları; kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri ve diğer personeli, kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürüteceği, hizmetten yararlananlara iş ve işlemlerle ilgili gerekli açıklayıcı bilgileri vererek onları hizmet süreci boyunca aydınlatacağı öngörülmüştür.
36.Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğinde ise, kanunî sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla idare, sunduğu hizmetlere ilişkin bilgileri ve mevzuatı, basılı ya da elektronik ortamda duyurulacağı belirtilmiştir.
37.Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmaktadır. Kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır.
38.Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir.
39.Anayasa Mahkemesi’nin 18.10.2003 tarihli ve E.2003/67, K.2003/88 sayılı kararında;
“Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır.” belirtilmektedir.
40.Buna göre ve Anayasa Mahkemesi kararında da ifade edildiği gibi, hukuk devletinin unsurlarından olan “hukuki güvenlik” ilkesi gereği devlet faaliyetlerinin önceden tahmin edilebilir, öngörülebilir olması gerekmekte olup, takdir yetkisini zorlayan ve keyfiliğe yol açacak kurallara yer vermemelidir. “Belirlilik” ilkesinin gereği ise, maddi hukuk ve usul kurallarının önceden öngörülebilir bir açıklıkta ve kişilerin haklı beklentilerini bariz şekilde bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapılmasını gerektirir. Aksi takdirde, verilen yetkilerin sınırlan belirsiz olup takdir keyfiliğe dönüşmesine neden olur ve yasanın verdiği ucu açık yetki kullanımıyla tesis edilen işlemlerin hukuki denetimi de yasa engeli sebebiyle gereği gibi yapılamaz.
41.Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın başvuru konusu hakkında yönetmelik çıkardığı, yönetmelikle şartları oluşan kişilere indirimli seyahat kartı verileceğini hüküm altına aldığı, bu konuda düzenleyici işlem yaptığı, mevzuat bakımından kısıtlayıcı bir neden yok iken ekonomik nedenlerden dolayı yönetmeliği uygulamadığı tespit edilmiştir.
42.Diğer taraftan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığında, İzmir Büyükşehir
Başkanlığı’nda, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nda, Konya Büyükşehir
Başkanlığı’nda bu uygulamanın olduğu tespit edilmiştir.
43.Başvuran tarafından talep edilen indirimli seyahat kartının Muğla Büyükşehir
Belediyesi tarafından çıkarılan yönetmelik hükümlerine uygun olarak öğretmenlere verilmesi yönünde değerlendirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.
44.Bu kapsamda; ilgili mevzuat gereği başvuranın talebinin yetkili organlarda değerlendirilmesi ve bu hususta yeni işlem gerektiriyorsa gerekli işlemlerin tesis edilip yönetmelik hükümlerine uygun olarak öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edilmiştir.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
45.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
46.14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 inci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiş; Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 38 inci maddesinin dördüncü fıkrasında da Kurumun inceleme ve araştırmasını, şikâyet başvuru tarihinden itibaren, altı ay içinde sonuçlandıramaması halinde durumun gerekçesiyle birlikte şikâyetçiye tebliğ edileceği ve durmuş olan dava açma süresinin tebliğden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu şikayetçiye 29/08/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın talebinin yetkili organlarda değerlendirilmesi ve bu hususta yeni işlem gerekiyorsa gerekli işlemlerin tesis edilip yönetmelik hükümlerine uygun olarak öğretmenlere indirimli seyahat kartı verilmesi hususunda MUĞLA BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Gölbaşı Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve MUĞLA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi