|
ÖZET: Bayburt Belediyesi’ne yapılan başvuru, şehir içi ulaşım ücretlerine zam yapılması talebine ilişkindir. Başvuran, 2005 yılında alınan bir karar doğrultusunda dolmuş hattı işletmeciliği yaptığını, 2016’dan bu yana dolmuş ücretlerine zam yapılmadığını, ancak belediyenin diğer harç ve ücretlerde artış gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Bu nedenle, dolmuşçuların mağduriyetinin giderilmesini istemektedir.
Bayburt Belediye Başkanlığı, başvuruya verdiği yanıtta, dolmuş tarifelerinin her yıl Belediye Meclisi tarafından belirlendiğini ve son zammın 2016’da yapıldığını ifade etmiştir. Ayrıca, şehir içi ulaşım ücretlerinin çevre illerle kıyaslandığında makul olduğunu ve mevcut şartlar altında zam yapma imkânlarının bulunmadığını belirtmiştir. İlgili idare, şikâyetçinin talebinin meslek odasından da geldiğini, ancak olumsuz yanıt alındığını vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan incelemeler sonucunda Bayburt Belediyesi’nin uygulamalarında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Başvuru, kamu hizmeti gereklilikleri ve kamu yararı dikkate alınarak reddedilmiştir. İdarenin, karar verme süreçlerinde iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığı, ancak başvuranın hangi mercilere itiraz edebileceği konusunda bilgi verilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin bu ilkeye de dikkat etmesi önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10784-S.16639
BAŞVURU NO : 2019/9729
KARAR TARİHİ : 25/10/2019
RET KARARI
BAYBURT BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Şehir içi ulaşım ücretlerine zam yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikâyetçi özetle;“Bayburt
Belediyesi’nin 2005 yılındaki trafik komisyonunun 2005/1 sayılı kararının 14 üncü maddesine istinaden açmış olduğu ihaleye girerek bir (1) adet şehir içi dolmuş hattı satın aldığını ve o tarihten beri esnaflık yapmakta olduğunu, Bayburt Belediye Başkanlığı’nın 2014,2015 yıllarına ait dolmuş zammını en son 2016 tarihinde verdiğini ve dört yıldır dolmuş ücretlerine zam yapmadığını, ancak Belediye Başkanlığı’nın kendilerinden tahsil ettiği harç, vize, devir gibi işlemlere zam yaptığını iddia ederek şehir içi ulaşım ücretlerine de zam yapılarak dolmuşçu esnafının mağduriyetinin giderilmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Bayburt Belediye
Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili idarenin 08/07/2019 tarih ve …
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1.“ Belediye Başkanlığı tarafından yıllık olarak tahsil edilen harç, vize devir ücretleri ve dolmuşçular tarafından uygulanacak olan dolmuş tarifeleri her yılın Aralık ayı Meclis toplantısında gündeme alınarak Belediye Meclisi tarafından belirlendiği, 2.2. Şehir içi ulaşım zammının her yıl Bayburt Belediyesi Meclisi tarafından işari oylama yolu ile seçilen bir başkan toplam beş kişilik Plan Bütçe Komisyonu tarafından vatandaşların (halkın) talep ve istekleri doğrultusunda belirlendiği, diğer taraftan vize. harç vs. ‘ler den tahsil edilen miktarlardaki artışın da Belediye Meclisi Plan Bütçe Komisyonunun belirlemiş olduğu artış oranında artırılarak kanunlara uygun olarak belirlendiği, 2.3. Şikayetçinin şikayet konusu ettiği zam talebinin ilgili meslek odasından da geldiği ancak olumsuz cevap verildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.4. Şehir içi ulaşımında özel şahıslara ait araçların yanında Belediye Başkanlığına bağlı hizmet veren araçlarında bulunduğu, şehir içi ulaşımda çalışan hatların ortalama uzaklık mesafesinin 3 kilometre civarında olduğu, dolayısıyla şehir içi ulaşım ücretlerinin çevre vilayetlerle kıyaslandığında makul olduğu, şu aşamada zam yapamayacakları, 2.5.Şikayet konusu ile ilgili olarak yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karar bağlanmış uyuşmazlıkların bulunmadığı” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4.Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”
5.5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14 üncü
maddesinde; “Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) … ulaşım … hizmetleri yapar veya yaptırır.”
6.5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin yetkileri ve imtiyazları başlıklı 15 inci
maddesinde; “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dahil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek. ”
p) Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Bayburt Belediye
Başkanlığı’nın şikayet konusu hususta gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
8. Şikayetçi 1. Paragrafta da belirtildiği üzere, Bayburt ili şehir merkezinde dolmuş hattı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
işlettiğini, 2016 yılından itibaren Bayburt Belediye Başkanlığına yapmış oldukları zam taleplerinin olumsuz cevaplandığını iddia ederek şehir içi ulaşım ücretlerine zam yapılmasını talep etmektedir.
9. İlgili idare, şikayetçinin şehir içi ulaşımda belediyece ihalesi yapılan ve belediyenin doğrudan yaptığı ve özel kişiler aracılığıyla da sağlanan şehir içi ulaşım zammını en son 2016 yılının sonunda yapıldığını, toplu ulaşıma zam konusunda Bayburt vilayetinde yaşayan hemşehrilerinde talepleri dikkate alınarak değerlendirildiğini hem şehir içi ulaşım hatlarının kısalığı hem de komşu vilayetlerdeki şehir içi ulaşım fiyatları da baz alınarak şikayetçinin zam talebine yönelik olumsuz değerlendirme yapıldığını bildirmiştir.
10. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15/f maddesinde toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dahil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek, 15/p maddesinde kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
11. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Bayburt ili şehir içi ulaşım ücretlerinin tam bilet; 1.75 TL. öğrenci; 1.25 TL. emekliler ayrım yapılmadan( memurbağkur ve işçi) 65 yaş ve üzeri yaşlılar, engellilik düzeyi % 50 ve üzeri olanlar muharip gaziler şehit aileri ( dul ve yetimleri) için 1.25 TL ve 0-6 yaş arası çocukların ücretsiz olarak düzenlendiği ve halen bu tarifenin uygulandığı, şikayetçinin başvurusunda belirttiği taleplerle benzer şekilde Bayburt Belediye Başkanlığı’na S.S.6 Nolu Bayburt Dolmuş
Motorlu Taşıyıcılar Kooperatafi tarafından da mevcut şehir içi ulaşım mevcut ücret tarifelerinde artış yapılmasına yönelik başvuruların yapıldığı anlaşılmıştır.
12. Bayburt Belediye Başkanlığı’nca yapılan değerlendirmede; Bayburt ili içindeki şehir içi hat uzunluklarının kısalığı, ortalama hat uzunluğunun 3 km olması ve çevre vilayetlerdeki ulaşım ücretlerini göz önünde bulundurularak örneğin, Gümüşhane il merkezinde ortalama hat uzunluğunun 5 km olduğu mesafelerde dolmuş ücretinin 2,00-2,50 TL aralığında olduğu, Rize kent merkezinde ortalama hat uzunluğunun 17 km olduğu ücretin ise; 2,00 ila 2.25 TL arasında olduğu, Yine Artvin kent merkezinde 2.75 TL, ücret tarifesinin uygulandığı, diğer taraftan şehirde yaşayan vatandaşların zamlardan olumsuz etkilenmemesi de göz önüne alınarak şikayetçinin de aralarında bulunduğu dolmuşçu esnafına konu hakkında idareye tanınan takdir yetkisini de kullanarak olumsuz cevap verdiği tespit edilmiştir.
13. İdareye belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda serbesti tanınması ya da idarenin belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması, idarenin takdir yetkisi olarak tanımlanmaktadır.
14. Anayasa Mahkemesinin 25/11/2015 tarih ve E.2015/50, K.2015/107 sayılı kararında, “…. İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir. Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur. Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestîsi tanımaktır. …” şeklinde açıklamada bulunmak suretiyle, idareye takdir yetkisi tanımasının gerekliliği hususunu vurgulamaktadır.
15. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bu koşullara uymalı, takdir yetkisini gerekçeli olarak kullanmalıdır.
16. Bu bağlamda ve dosya kapsamına göre yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; uyuşmazlık konusu edilen ve Bayburt ili şehir içi ulaşım ücretlerinin artışına yönelik talebin Bayburt Belediyesi Belediye Meclisi’nce kabul edilmemesi yönünde aldığı kararlarda; kamu hizmet gerekleri ve kamu yararını göz önünde bulundurarak ve objektif ilkeler çerçevesinde verildiği, bu nedenle takdir yetkisinin kötüye kullanımının söz konusu olmadığı tespit edilmiştir.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mezkur talepleri hakkında Bayburt Belediye Başkanlığı’nca ve tesis edilen idari işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarelerin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve BAYBURT BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.