|
ÖZET: Başvuran, Ankara’nın Yenimahalle ilçesindeki binalarının istinat duvarında rutubet ve beton dökülmeleri yaşandığını, bu durumun komşu apartmanın yetersiz yağmur suyu giderinden kaynaklandığını belirtmiştir. Başvuru, gerekli önlemlerin alınması ve yağmur suyunun uygun bir şekilde tahliye edilmesi talebiyle yapılmıştır. İlgili idareler, yapılan denetimlerde sorunların kaynağını belirlemiş ve bina yöneticileri ile müteahhitlere gerekli uyarılarda bulunmuştur. Ancak, sorunun çözülmediği ve gerekli tedbirlerin alınmadığı tespit edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, idarelerin hukuka ve hakkaniyete aykırı davrandığını belirlemiştir. İlgili mevzuatlar çerçevesinde, vatandaşların can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli önlemlerin alınması ve idari yaptırımların uygulanması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. İdarelerin, başvuranlara karşı şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerine uygun davranması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Ankara Büyükşehir ve Yenimahalle Belediye Başkanlıklarına, başvuruya konu olan sorunların çözülmesi için gerekli tedbirlerin alınması ve mevzuat hükümleri doğrultusunda işlemlerin gerçekleştirilmesi tavsiye edilmiştir. İdarelerin, bu karar üzerine otuz gün içinde gerekli işlemleri bildirmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2786-S.20.4542
BAŞVURU NO : 2019/14333
KARAR TARİHİ : 21/02/2020
TAVSİYE KARARI
YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, gerekli önlemlerin alınması, binanın yağmur suyunun bulunduğu caddeye bağlanması ve mağduriyetlerinin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi …, … Mah. … Cad. No:… adresindeki binalarının istinat duvarında, … Cad.
No:… adresindeki … Apartmanı’nın yağmur suyu giderinin yetersiz ve usulsüz olması nedeniyle rutubet oluştuğunu ve betonda dökülmeler meydana geldiğini, konuya ilişkin hem ilgili belediyeye hem Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğüne başvuru yaptıklarını, ancak herhangi bir sonuç alamadıklarını, duvarın yıkılmasından endişe ettiklerini iddia ederek gerekli önlemlerin alınmasını, binanın yağmur suyunun bulunduğu caddeye bağlanmasını ve mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile Yenimahalle Belediye Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
Yenimahalle Belediye Başkanlığı’nın 26/09/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Mahallinde yapılan denetimde, … Mah. … ada … parseldeki (… Cad. No:…) taşınmaza
ait arka cephe parsel sınırını teşkil eden istinat duvarında oluşan lokal ıslaklıklarla ilgili, …
Mah. … ada … parseldeki (… Cad. No:…) bina malikleri ile muhtelif günlerde yapılan şifahi görüşmeler doğrultusunda, otopark alanındaki yağmur sularının tahliyesi için kat maliklerince yapılan rögarın, arazinin eğimli olması ve aşırı yağışlardan kaynaklanan cadde yağmur sularının da otopark rampasından parsel sınırı içerisinde aktığı ve su debisinin fazlalığından mevcut rögarın kapasitesinden fazla suyun gelmesinden dolayı şikâyetçinin ikamet ettiği binadaki istinat duvarının belli noktasında lokal ıslaklıkların oluştuğu, söz konusu istinat duvarında duvar arkası biriken suların tahliyesi için yeterli ölçüde barbakanların bırakılmadığının (duvarda bırakılan delikler) görüldüğü, yağmurun az görüldüğü veya yağmadığı aylarda istinat duvarında ıslaklığın olmadığının görüldüğü,
2.2) Konunun çözümü için, imarın … ada … parseldeki binayı inşa eden yağı müteahhidi ile
… ve … nolu binaların yöneticilerinin gerekli tedbir ve önlemleri alması hususunda şifahi ve yazı ile uyarıldığı, uyarı neticesinde … nolu binanın yönetimi tarafından bina yağmur suyu tesisatı borularının … Caddesine verildiğinin görüldüğü,
3) Ankara Büyükşehir Belediyesi ASKİ Genel Müdürlüğü’nün 04/10/2019 tarihli ve …
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1) Yenimahalle Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü ekiplerinde, Yenimahalle İlçesi … Mah. …
Cad. No:… adresinde yapılan incelemede, binanın otopark istinat duvarı ve bahçesinde, …
Mah. … Cad. … numaralı … Apartmanının yağmur suyu giderlerinden su sızıntısı olduğunun tespit edildiği, söz konusu arızanın apartman yönetimi tarafından her türlü kazı, imalat, dolgu ve işçiliğinin yapılarak en kısa sürede giderilmesi gerektiğine dair … Apartmanı yönetimine bildirim yapıldığı,
3.2) Ekipler tarafından … Apartmanı yağmur suyu hattında tekrar yapılan kontrolde
sorunun çözüme kavuşturulmadığının tespit edildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin görev ve
sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde, “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır… Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…”,
7) 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun “Müelliflik, fenni mesuliyet, şantiye
şefliği, yapı müteahhitliği ve kayıtlar” başlıklı 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında, “Yapı müteahhidi ve şantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedir. Yapı müteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapım işlerini sürdüremez, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz.”,
7.1) “İdari müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu maddede
belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.”; dördüncü fıkrasında ise, “18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve proje müelliflerine, fenni mesullere, yapı müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiillerin çevre ve sağlık şartlarına aykırı olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir.”,
8) 29/06/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin
ikinci fıkrasında, “…Yapı denetim kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumludurlar. Bu sorumluluğun süresi; yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise iki yıldır.”,
9) 05/02/2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama
Yönetmeliğinin “İlgili idarenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “İlgili idare, Kanun ve ilgili mevzuat ile belirlenen görevlerini mevzuatta gösterilen süreler içinde tam ve zamanında yerine getirmek zorundadır.”; ikinci fıkrasında, “Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni belgesini düzenleyen ilgili idare görevlileri, görevlerinin gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan her türlü yapı kusurundan ve böylece meydana gelen zararlardan dolayı, tabi oldukları mevzuat çerçevesinde sorumludurlar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından, İdarenin başvuruya konu işleminin hukuka ve hakkaniyete
aykırı olduğu değerlendirilerek, istinat duvarına ve yağmur suyu tesisatına ilişkin olarak, vatandaşların can ve mal güvenliği dikkate alınarak, gerekli önlemlerin alınmasının sağlanması ve mevzuat hükümleri doğrultusunda idari yaptırımların uygulanması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, … Mah. … Cad. No:… adresindeki
binalarının istinat duvarında, … Cad. No:… adresindeki … Apartmanı’nın yağmur suyu giderinin yetersiz ve usulsüz olması nedeniyle rutubet oluştuğunu ve betonda dökülmeler meydana geldiğini, duvarın yıkılmasından endişe ettiklerini iddia ederek gerekli önlemlerin alınmasını, binanın yağmur suyunun bulunduğu caddeye bağlanmasını ve mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
12) Nüfus yoğunluğunun artması ve yaşam seviyesinin yükselmesi ile birlikte evsel ve
endüstriyel kaynaklı atık su miktarı da artmaktadır. Bu nedenle yerleşim yerlerindeki çevre ve altyapı sistemlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması adına atık suların toplanması, uzaklaştırılması, göl, deniz, dere ve arazi gibi ortamlara zarar vermeyecek şekilde arıtılması gerekmektedir. Bu sular kanallar içine alınarak uzaklaştırılamazsa çevre ve toplum sağlığı açısından sakıncalar yaratmaktadır. Meskun bölge yağmur suları kanallara alınarak uzaklaştırılmadığı takdirde gündelik yaşamı da olumsuz etkilemektedir. Bunun için atık suların kısa zamanda toplanarak sağlıklı ve güvenli şekilde uzaklaştırılmasında doğru yöntemler kullanılması önem arz etmektedir. Bu bağlamda kanalizasyon sisteminin seçiminde meskun bölgenin iskan tarzı ve yoğunluğu, yerleşimin topografik ve jeolojik yapısı vb. teknik hususların göz önünde tutulması gerekmektedir.
13) Somut olayda başvuran, … Mah. … Cad. No:… adresindeki binalarının istinat duvarında,
… Cad. No:… adresindeki … Apartmanı’nın yağmur suyu giderinin yetersiz ve usulsüz olması nedeniyle su sızıntısı olduğunu ve betonda dökülmeler meydana geldiğini iddia etmektedir.
İlgili idare tarafından mahallinde yapılan incelemeler neticesinde, otopark alanındaki yağmur sularının tahliyesi için kat maliklerince yapılan rögarın, arazinin eğimli olması ve aşırı yağışlardan kaynaklanan cadde yağmur sularının da otopark rampasından parsel sınırı içerisinde aktığı ve su debisinin fazlalığından mevcut rögarın kapasitesinden fazla suyun gelmesinden dolayı şikâyetçinin ikamet ettiği binadaki istinat duvarının belli noktasında lokal ıslaklıkların oluştuğu, söz konusu istinat duvarında duvar arkası biriken suların tahliyesi için yeterli ölçüde barbakanların (duvarda bırakılan delikler) bırakılmadığı, … Mah. … Cad.
No:… nolu binanın garaj içerisindeki yağmur suyu ızgarası ve çatı olukları toplanarak …
Caddesine pompa sistemi ile atması gerektiği, ancak binanın ruhsata uygun bağlantı yapmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte sorunun çözümü için ilgili idare tarafından … Mah. … Cad.
No:… adresinde ikamet eden kat malikleri ile yapı müteahhidine gerekli önlemlerin alınması hususunda bildirim yapıldığı anlaşılmıştır.
14) 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde, yapı denetim
kuruluşları, denetçi mimar ve mühendisler, proje müellifleri, laboratuvar görevlileri ve yapı müteahhidi ile birlikte yapının ruhsat ve eklerine, fen, sanat ve sağlık kurallarına aykırı, eksik, hatalı ve kusurlu yapılmış olması nedeniyle ortaya çıkan yapı hasarından dolayı yapı sahibi ve ilgili idareye karşı, kusurları oranında sorumlu olduğu, bu sorumluluğun süresinin; yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren, yapının taşıyıcı sisteminden dolayı on beş yıl, taşıyıcı olmayan diğer kısımlarda ise iki yıl olarak düzenlenmiş olup, buna karşın eksik imalatlarda süre mevcut olmadığından ilgili kişilerin sorumluluğunun devam ettiği değerlendirilmiştir.
15) Bununla birlikte İmar Kanununun 28 inci maddesinde, yapı müteahhidinin yapıyı, tesisatı
ve malzemeleriyle birlikte İmar Kanununa, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek zorunda olduğunun düzenlendiği, anılan mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddeye aykırı davranan yapı veya parsel sahibine, yapı müteahhidine ve ilgili diğer kişilere ise Kanunun 42 nci maddesinde yer alan idari müeyyidelerin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla ilgili mevzuat kapsamında üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmeyen kişiler hakkında gerekli işlemleri yapma yetkisinin idarede olduğu anlaşılmış olup, idarenin anılan yetkiyi kullanmaması nedeniyle bir zarar ortaya çıkması durumunda idarenin sorumluluğunun gündeme geleceği değerlendirilmiştir.
16) Bu kapsamda Yenimahalle Belediyesi tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda,
bina yöneticileri ve yapı müteahhidine gerekli önlemlerin alınması hususunda yapılan bildirimler neticesinde … nolu binanın yönetimi tarafından bina yağmur suyu tesisatı borularının … Caddesine verildiğinin belirtilmesine karşın, Ankara Büyükşehir Belediyesi
ASKİ Genel Müdürlüğü ekipleri tarafından … Apartmanı yağmur suyu hattında tekrar yapılan kontrolde sorunun çözüme kavuşturulmadığının tespit edildiği bildirilmiştir.
Bunun üzerine şikâyetçi … ile yapılan şifahi görüşmeden sorunun çözülmediği anlaşılmıştır.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, istinat duvarındaki lokal ıslaklıkların
tehlike arz ettiği, yapılan bildirimlere rağmen sorunun çözüme kavuşturulmadığı, idareler tarafından gerekli önlemlerin alınmasının sağlanması ve mevzuat hükümleri doğrultusunda idari yaptırımların uygulanması gerektiği anlaşıldığından idarelerin başvuruya konu işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarelerin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuruya konu istinat duvarına ve yağmur suyu tesisatına ilişkin olarak, vatandaşların can ve mal güvenliği dikkate alınarak, gerekli önlemlerin alınmasının sağlanması ve mevzuat hükümleri doğrultusunda idari yaptırımların uygulanması yönünde ANKARA
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI ve YENİMAHALLE BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, YENİMAHALLE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA ve ANKARA
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yenimahalle Belediye
Başkanlığı ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi