|
ÖZET: Başvuranın, inşaat ruhsatı sürecinde yaşadığı sorunlar ve otopark harcının iadesi talebi, ilgili idare ve mevzuat çerçevesinde incelenmiştir. Şikayetçi, 10/04/2017 tarihinde eski evini arsa haline getirerek yeni bir bina inşa ettiğini, ancak projelerinin defalarca reddedildiğini belirtmiştir. İlgili idare, başvuranın talebini hukuka uygun bulmuş ve otopark harcının iade edilmesi yönünde bir düzenleme olmadığını ifade etmiştir.
Yapı ruhsatının verildiği tarihte, ilgili parseldeki ön bahçe mesafesinin 5 metre olarak belirlendiği ve başvuranın daha önceki projelerinin 4 metre çekme ile hazırlanıp reddedildiği anlaşılmaktadır. Başvuranın, mevcut hukuki düzenlemeler çerçevesinde otopark harcının iadesini talep etmesi, mevzuatla örtüşmemektedir. İdare, başvuranın mağduriyetini gidermek için herhangi bir düzenleme yapmamıştır. Sonuç olarak, başvuranın otopark harcı iade talebi, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmamış, bu nedenle başvurunun reddedilmesi yönünde karar alınmıştır. İdarenin başvuru sürecinde iyi yönetim ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediği tespit edilmiştir. |
sağında veya solunda olmadığından teşekkül alınmayacağının açık olduğu, nolu parselin solunda yer alan nolu parseldeki binanın ön bahçe mesafeleri ile ilgili krokisini belediye sunduğu ve yapılaşma mevzuatları çerçevesinde yapıldığı belirtilmektedir.
2.3. Şikayete konu yapının bodrum katında otopark düzenlenemediği yönündeki şikayetçi tarafından Şehir İçi Ulaşım Komisyonuna yapılan başvuru üzerine Şehir İçi Ulaşım Düzenleme
Komisyonunun 20/06/2017 tarih ve sayılı otopark yapılamaz kararı ile bodrumunda otopark tanzim edilemediği ancak binanın ihtiyacı olan 7 araçlık otoparkın arka bahçe mesafesi içerisinde
4 araçlık otopark tanzim edildiği, 01/07/1993 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
otopark yönetmeliğinin 26/04/2006 tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan tebliğe göre
Belediye Meclisinin 02/02/2017 tarih ve sayılı kararına göre parselinde karşılanmayan otoparklar için alınacak harç miktarının belirlendiği, 3 araçlık otoparkın harcının iadesinin yapılamayacağı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 09/05/1985 tarihli 3194 Sayılı İmar Kanunun “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir.”
5.1. Bahsi geçen Kanunun “Yapı” başlıklı 20 nci maddesinde; “ Yapı: a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile, imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir.”
5.2. “Otopark” başlıklı 37 ncı maddesinde; “İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar göz önünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez.
Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir. Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli malzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir.”
5.3. “Yönetmelik” başlıklı 44 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir.
Otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğu, otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartları ile bu ihtiyacın nasıl tespit olunup giderileceği ise, bu yönetmelikte belirtilir.”
6. 03/07/2017 tarihli Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; plan, fen, sağlık ve sürdürülebilir çevre şartlarına uygun yapı ve yapılaşma ile projelendirmeye ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”
6.1. Bahsi geçen yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 5 inci maddesinin 20 nci fıkrasında; “Yapı ruhsatı talep edilen projelerde ayrıca; afet, deprem, yangın, otopark, enerji verimliliği, sığınak, asansör, yapı malzemeleri, gürültüye karşı korunma, ısı ve su yalıtımı, yapı denetimi, iş güvenliği, iskele, erişilebilirlik ve çevre gibi konulardaki yapıya ilişkin hükümler içeren mevzuata da uyulur.”
6.2. “ Mevcut Teşekkül” başlıklı Geçici 2 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önceki mevzuata göre ve mevzuatına uygun olarak kısmen veya tamamen yapılaşması teşekkül etmiş imar adalarında, imar planında aksine bir hüküm bulunmamak kaydıyla, yapı yaklaşma mesafeleri, kotlandırma, arka bahçelerin tesviyesi ile parsel dışına taşmamak kaydı ile açık ve kapalı çıkmaları mevcut teşekküle göre belirlemeye idaresi yetkilidir. Bu durumda, yan bahçe mesafeleri ve açık ve kapalı çıkma ölçüleri parselin sağında ve solunda bulunan mevzuatına uygun mevcut binaların yan bahçe mesafesine ve bu mesafe içinde yapılan açık ve kapalı çıkmalara uygun olarak verilir. Arka bahçe mesafeleri ve bu mesafe içinde yapılacak açık ve kapalı çıkmalar; bitişik nizam yapı adalarında mevcut teşekküle, ayrık nizam yapı adalarında ise bitişiğindeki komşu parsellerin yapılaşmasına uygun olarak belirlenir. Kotlandırma ve arka bahçelerin tesviyesi komşu parsellerdeki uygulamalara göre yapılır. Ancak bu maddede ifade edilen çıkma ve bahçe mesafelerine ilişkin hususlarla ilgili olarak mevcut bina bulunmayan komşu cephelerde mer’i plan ve bu Yönetmelik hükümlerine uyulur.”
7. 02/11/1985 tarihli Mülga Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin Geçici 4 üncü maddesinde; “1/6/2013 tarihinden önceki mevzuata göre ve mevzuatına uygun olarak kısmen veya tamamen yapılaşması teşekkül etmiş imar adalarında açık ve kapalı çıkmalar ile binaların yola olan uzaklıkları mevcut teşekküle göre belirlenir. Yan bahçe mesafeleri ve açık ve kapalı çıkma ölçüleri parselin sağında ve solunda bulunan mevcut binaların yan bahçe mesafesine ve bu mesafe içinde yapılan açık ve kapalı çıkmalara uygun olarak verilir. Arka bahçe mesafeleri ve bu mesafe içinde yapılacak açık ve kapalı çıkmalar; bitişik nizam yapı adalarında mevcut teşekküle, ayrık nizam yapı adalarında ise bitişiğindeki komşu parsellerin yapılaşmasına uygun olarak belirlenir. Kotlandırma ve arka bahçelerin tesviyesi komşu parsellerdeki uygulamalara göre yapılır. Bu imar adalarında yapı yaklaşma mesafeleri ve açık ve kapalı çıkma ölçülerini imar durumu belgesinde belirlemeye ilgili idaresi yetkilidir.”
8. 01/07/1993 tarihli Otopark Yönetmeliğinin “Amaç ve Dayanak” başlıklı 1 inci maddesinde; “194 sayılı İmar Kanununun 37 nci ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanan bu Yönetmeliğin amacı, yerleşme yerlerinde araçların yol açtığı trafik sorunlarının çözümü için otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun ve otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tesbit ve giderilme esaslarını aynı Kanunun 5 inci maddesinde tanımlanan ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümünü gösteren imar planlarına uygun olarak düzenlemektir.”
8.1. Bahsi geçen yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 27/06/1984 tarihli ve 3030 sayılı Kanun kapsamında kalan belediyelerde, son nüfus sayımına göre nüfusu 10 000 ve daha fazla olan yerleşmelerde, nüfusu 10 000’den az olmakla birlikte imar planı onaylanmış yerleşmelerde ve alanlarda ve imar planı bulunmamakla beraber bu
Yönetmeliğin uygulanacağına dair belediye meclis veya il idare kurulu kararı alınan bütün yerleşmelerde uygulanır.”
8.2. “Genel Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Otoparkla ilgili genel esaslar aşağıda açıklanmıştır. a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması esastır. b) Binaların, imar planı ve mevzuat hükümlerine göre belirlenen ön ve yan bahçe mesafeleri, otopark olarak kullanılamaz. c) Binanın ihtiyacı olan miktardaki otopark alanları, Kat Mülkiyeti kanununda belirtilen ortak alanlardan olup, bu hali ile yönetilir. d)
Binek otoları için birim park alanı en az 20 m²’dir. Bu alan kamyon ve otobüsler için manevra alanı hariç olmak üzere en az 50 m² üzerinden hesaplanır. e) İmar planları hazırlanırken parselinde otopark tesisi mümkün olmayan yerlerde otopark ihtiyacının karşılanması amacıyla bölge ve genel otopark yerleri belirlenir. Ayrıca parselinde otopark yapılması mümkün olan alanlarda imar parsellerinin büyüklükleri otopark yapımını mümkün kılacak şekilde tesbit edilir. f) Meskun alanlar, kentsel sit alanları, üzerinde korunacak yapı bulunan parseller, arazinin jeolojik ve topografik yapısı, giriş-çıkış, trafik emniyeti sağlanamaması gibi imar planındaki konumundan kaynaklanan nedenlerle otopark ihtiyacının parselinde karşılanması mümkün olmayan durumlara ilişkin ilkeler, belediye meclis veya il idare kurulu kararı ile belirlenir. Münferit talepler bu ilkelere göre değerlendirilir. Üzerinde tescilli 1, 2 ve 3 üncü grup yapı bulunan kentsel sit alanı içinde veya dışındaki parseller hariç, parselinde otopark ihtiyacı karşılanamayan durumlarda belediyesince veya valilikçe bu Yönetmelik hükümlerine göre belirlenecek otopark bedeli alınır. Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının belediye veya valilikçe karşılanması zorunludur. Otopark ihtiyacı parselinde karşılanamayan ve idaresince İmar Kanununun 37 nci maddesine göre otopark tesis edilemeyen alanlarda otopark bedelinin arsa payı hariç %25’i yapı ruhsatının verilmesi sırasında nakden, kalan
%75’i ve arsa payı ise belediyesince veya il özel idaresince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan en geç doksan gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil edilir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında ödemelere ilişkin taahhütname alınır ve tapu kütüğüne bu hususta şerh düşülür. Plansız alanlarda otoparkın parselinde veya yapıda karşılanması zorunludur.
g) Otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi mecburidir. Otoparklarda, İmar Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine uyularak yangına karşı gereken önlemlerin alınması, özürlülerin kullanımına dönük düzenlemelerin yapılması zorunludur. Ayrıca, özürlülere ilişkin standartlarda dahil olmak üzere Türk
Standartları Enstitüsünce hazırlanan ilgili tüm standartlara uyulur. Standartların bu
Yönetmelikte belirlenen ölçü ve miktarlardan daha az olması halinde Yönetmelik hükümleri geçerlidir. Bu düzenin sağlanmasından ve yürütülmesinden belediyeler ve valilikler sorumludur.” h) Bu Yönetmelikte belediye meclisi veya il idare kurulu kararı alınması öngörülen hususlarda,
3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olmamak, bu Yönetmelik
hükümlerine uyulmak koşuluyla uygulanacak şekli takdire belediye veya valilikler yetkilidir.
İmar planları veya belediye meclisi ve il idare kurulu kararıyla bu Yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar getirilemez.
ı) Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparkların giriş-çıkış ve asansörlerine en yakın yerlerinde birden az olmamak şartıyla, her 20 park yerinden birinin özürlü işareti konularak özürlüler için ayrılması zorunludur.
j) Belediyelere veya valiliklere bu Yönetmelik ile tespit yetkisi verilen hususlarda, belediye meclisi veya il genel meclisi kararları alınmayan veya eksik alınan konularda Bayındırlık ve
İskan Bakanlığınca yayımlanan Tebliğ hükümlerine uyulur.”
8.3. Üçüncü Bölümün “Mali Hükümler” başlıklı 10 uncu maddesinde; “ Otopark bedelinin hesabında, 4 üncü maddenin (d) bendinde belirtilen birim park alanları ile 5 inci maddede belirtilen otopark sayısı esas alınır. Otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esasları
Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri de dikkate alınarak belediye meclisleri veya il genel meclisleri tarafından belirlenir. Otopark bedelleri kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılır. Bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranı uygulanır. 3030 sayılı Kanun kapsamında kalan belediyelerde, büyükşehir belediyesince ilçe belediyeleri adına otopark hesabı açtırılır. İlçe belediyeleri hesabında toplanan otopark meblağı, büyükşehir belediyelerince o ilçe sınırları içerisinde yapılacak veya yaptırılacak bölge veya genel otoparkları için kullanılır.”
8.4. “ Otopark Hesabından Yapılacak Harcamalar” başlıklı 11 inci maddede; “Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerin kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge veya genel otoparkları için kullanılır.
Otopark hesabında toplanan meblağ otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılamaz.
Otopark hesabında toplanan meblağ, belediyelerce hazırlanacak sarf belgesi, verile emri ve hakediş raporuna göre belediyesinin yazılı talimatı üzerine ilgili bankaca hak sahibine ödenir. Otopark hesabında toplanan meblağın, amacında kullanılıp kullanılmadığı hususu İçişleri Bakanlığı’nca denetlenir.” Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin, somut olayda başvuranın talebini yerine getirmemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edildiğinden, talebin reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran; Mah. Cad. No: ( parsel)’da bulunan eski evini 10/04/2017 tarihli tapu ile arsa haline getirdiğini ve yeni bina yaptığını, ada parsele göre 4 metre çekme ile hazırlamış oldukları projelerinin defalarca ret edildiğini bu durumun inşaat maliyetlerini artırdığını ve en sonunda çekmenin 5 metre olarak ayarlandığını ve mağdur edildiğini belirterek mağduriyetlerinin giderilmesi için ön tarafta bırakmış oldukları çekmenin otopark harcına sayılarak yatırmış oldukları otopark harcının iade edilmesini talep etmektedir.
11. Başvuru dosyası ve eklerinin incelemesinden şikayete konu ada nolu parsele yapılacak olan inşaata 25/08/2017 tarihinde sayılı yapı ruhsatı ile izin verildiği ve bu dönemde ada daki tüm parseller için ön bahçe mesafesinin 5.00 m olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
12. Başvuran her ne kadar 4 metre çekme ile hazırlanmış projelerinin reddedildiğini bu durumunda inşaat maliyetlerini arttırmış olduğunu belirtse de gerek başvuranın Kurumumuza sunmuş olduğu bilgi ve belgelerden, gerekse de ilgili idareden Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden daha önce 4 metre çekme ile hazırlanıp reddedilmiş herhangi bir projeye rastlanılmamıştır. Ayrıca idare tarafından bu yönde bir başvurunun olmadığı açık bir şekilde belirtilmiştir.
13. Ayrıca yapı yapılacak olan parsellerin teşekkül durumlarının nasıl belirleneceği ilgili dönemde yürürlükte olan 7 nolu paragrafta belirtilen Mülga Planlı Alanlar Tip İmar
Yönetmeliğinin Geçici 4 üncü maddesinde belirtilmiş olup, şikayete konu yapının inşaatı için ruhsat alındığı tarihte komşu parseli olan nolu parselde yapı olmadığı, diğer komşu parseli olan nolu parselde yer alan yapının ise 5.00 metre ön bahçe mesafesi ile yapılaştığı anlaşılmaktadır. Ayrıca örnek olarak gösterilen nolu parselin solunda yer alan ve daha önce yapılaşan nolu komşu parsele göre teşekkül krokisi oluşturulması ve ilgili idareye müracaat etmesi sonucunda 3.50 metre ön bahçe mesafesi ile yapılaştığı anlaşılmaktadır.
14. Başvuranın yapılaşması tamamlanmış olan binasını 3.50 metre ile yeniden imar etmesinin mümkün olamayacağı açık bir şekilde ortadadır. Her ne kadar 5.00 metre ön bahçe mesafesi ile yapısını tamamlamış olması nedeniyle mağduriyete uğradığını ve bu mağduriyetinin giderilmesi için de otopark harcının iade edilmesini talep etmiş olsa da mevcut hukuki düzenlemeler dahilinde otopark harç ücretinin bu şekilde iade edilmesini gerektirecek bir mevzuat düzenlemesi olmadığı gibi somut olayda bu şekilde bir harç iadesi yapılmasını gerektirecek bir duruma rastlanılmamıştır.
15. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, şikâyetçinin idareden talep etmiş olduğu; otopark harcının iade edilmesi talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum oluşturduğuna dair herhangi bir tespit yapılmamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ve başvurunun reddedilmesine sebebiyet veren hususların net olarak belirtilmediği bu nedenle de“kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranılmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sivas Vergi
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİ, Kararın BAŞVURANA ve SİVAS BELEDİYE BAŞKANLIĞI’na tebliğine Türkiye
Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi