|
ÖZET: Başvuru, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 672 nolu Yazlık Yuvam Gölcük güzergahının iptal edilmesi talebine ilişkin olarak yapılmıştır. Şikayetçi, S.S. 65 No’lu Yazlık Kooperatifi araçlarının belirtilen güzergah üzerinde çalışmadığını ve 70 nolu Yeniköy Kooperatifi’nin duraklarından yolcu aldığını iddia etmektedir. Başvuru, 09/01/2020 tarihinde yapılmış olup, Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin 20/05/2020 tarihli cevabi yazısında, ilgili güzergahın iptaline dair herhangi bir belge bulunmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, toplu taşıma hizmetlerinin kamu yararına göre düzenlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, 70 nolu kooperatifin duraklarından yolcu alınması yönünde gerekli denetimlerin yapıldığını tespit etmiştir. Ancak, uzun yıllardır devam eden bir güzergah sorununun varlığı nedeniyle Yazlık Yuvam Gölcük güzergahının yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kısmen reddedilmesine ve kısmen kabul edilmesine karar verilmiştir. İlgili idarenin, tavsiye kararına uygun olarak gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/64077-S.20.69340
BAŞVURU NO : 2020/522
KARAR TARİHİ : 06/07/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
672 nolu güzergâhın ivedi bir şekilde iptal edilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi, S.S.65 No’lu Yazlık Kooperatifi araçlarının Yuvam Mahallesinde kendilerine
tanınmış olan 672 no.lu Yazlık Yuvam Gölcük Hattında çalışmadığının tespit edildiğini ve UKM alt komisyon raporunda Yazlık Yuvam Gölcük güzergâhının iptalinin istendiğini, mevzuata göre de ilgili güzergahın iptal edilmesi gerektiğini, ancak iptal edilmediğini, yeni hat düzenlemelerinde 672 hat kodu verilen güzergahta 65 nolu yazlık kooperatifin belgelerinde
Yuvam yazan 5 aracın 70 nolu Yeniköy Kooperatifin himayesi altında çalışması için bir karar alındığını ancak söz konusu karara rağmen 65 nolu kooperatif araçlarının söz konusu güzergahta çalışmayıp 70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu aldıklarını, 70 nolu kooperatif araçlarına ve sürücülerine sözlü ve fiili sataşmalarda bulunduklarını, adı geçen kooperatifin söz konusu güzergahta 20 yıldır çalışmadığını belirterek söz konusu durumun incelenmesini ve 672 No’lu güzergahın ivedi bir şekilde iptal edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkında Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığından bilgi
ve belge talep edilmiş olup adı geçen idarenin 20/05/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1) Başkanlığın sorumluluk, görev ve yetkisi kapsamında olan toplu taşıma hizmetlerinde her
türlü talep, öneri ve şikayetlerin ilgili mevzuat çerçevesinde incelenmek suretiyle değerlendirilerek kamu yararı ve hizmet gerekliliğine göre çözüm getirildiği,
2.2) 672 nolu Yazlık Yuvam Gölcük güzergahının iptalinin istendiği yönünde UKOME Alt
Komisyon Raporu olduğuna dair herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmadığı,
2.3) 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun yürürlüğe girdiği 23/07/2004 tarihinden itibaren
S.S. 65 nolu kooperatif araçlarının hizmet vermiş oldukları güzergahlara ilişkin, UKOME’nin 11/05/2005 tarihli ve sayılı, 14/06/2006 tarihli ve sayılı, 28/11/2012 tarihli ve sayılı kararları; S.S. 70 nolu kooperatif araçlarının güzergahlarına ilişkin UKOME’nin 26/03/2014 tarihli ve sayılı, 25/12/2018 tarihli ve sayılı kararlarının alındığını,
2.4) Büyükşehir Belediyelerinin görev ve yetkilerinin belirlendiği 23/07/2004 tarihinde
yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Kanun ve Koordinasyon Merkezleri
Yönetmeliklerinin ilgili hükümlerinde belirtildiği üzere; toplu taşıma hizmetlerini kamu yararına göre planlamak, hat ve güzergahları belirlemek, yolcu sayılarına göre toplu taşıma araçlarının çalışma saatlerini ve araç sayılarını belirlemek yetki ve imtiyazlarının Büyükşehir
Belediyelerine verildiği,
2.5) Toplu taşıma hizmetinin; belediyelerin yapması gereken asli ve sürekli bir kamu hizmeti
olduğu, Belediyelerin toplu taşıma hizmetlerini kamu yararı ve kamu menfaati uyarınca en kaliteli şekilde sunmak zorunda olduklarını, bu çerçevede bir yerde toplu taşıma hattı ihtiyacı olup olmadığı, ihtiyaç varsa bu ihtiyacın nasıl giderileceği konusunda çalışma yapma hususunun belediyelerinin görev ve sorumluluğunda olduğu,
2.6) Başkanlıkça yürütülen Kocaeli Toplu Ulaşım Sistemi (KOTUS 3. Bölge) dahilinde
kooperatiflerin birleşmesi, şirketleşerek kurumsal yapı halini almaları, buna bağlı olarak araçların güzergahları üzerindeki tüm duraklardan yolcu alıp indirebilmeleri doğrultusundaki çalışmaların devam ettiğinden, her bir yolcunun ulaşım hizmeti alabilmesi amaçlanarak bölgede hat ihdas edilmesi ve hat iptali ile ilgili konularda aceleci davranılmamasına özen gösterildiği, söz konusu bölgedeki çalışmaların en kısa sürede tamamlanarak vatandaşlara erişilebilirliği yüksek, güvenli, çevre dostu ve ekonomik araçlarla toplu taşıma hizmeti verilmesinin amaçlandığı,
2.7) S.S. 65 nolu kooperatife ait toplu taşıma araçlarının, S.S. 70 nolu Yeniköy Kooperatifinin
sorumlu olduğu bölgede Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Çalışma
Yönetmeliğinin 7/I bendine aykırı hareket ettiği yönündeki tespitler üzerine 35 adet işlem yapılarak cezai müeyyide için Büyükşehir Belediye Encümenine gönderildiği,
2.8) Kocaeli Büyükşehir belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına bağlı denetim ekipleri
tarafından toplu taşıma hat ve güzergahlarında (sahada) ve “Elektronik Ücret Toplama sistemi” ile uydu takip sistemi (GPS) üzerinden Görüntüleme Merkezinde görevli personeller tarafından kontrol ve denetimlerin yapıldığını, ilgili yasa ve yönetmeliklere aykırı (güzergah ve sefer saatlerine uymama, başka belde yolcusu alma vb.) hareket ettiği tespit edilen araçlar hakkında ilgili yasal işlemlerin yapıldığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun “İl ve ilçe trafik
komisyonları” başlıklı 12 inci maddesinde; “İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile
görev ve yetkileri:
b) Görev ve yetkiler:
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek,”
6) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun “Ulaşım hizmetleri”
başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon
Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon
Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.”, ikinci fıkrasında; “Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”, dördüncü fıkrasında; “Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.”,
7) 05/06/2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin “Görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde; “UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle,… görevli ve yetkilidir.”
8) Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüs, Minibüs Ve
Dolmuş Taksileri (Toplu Taşıma Araçları) Çalışma Yönetmeliğinin “Seyrüsefer ile ilgili kurallar” başlıklı 7 nci maddesinde; A. Araçlar UKOME tarafından belirlenen güzergâhlarda, belirlenen sürelerde, her hatta tanınan kontenjan sayısına ve ihtiyaca göre rotasyonlu olarak çalışacaklardır. Güzergâhlar, rotasyon süresi ve hatlara ait kontenjanlarda çalışacak araç plakaları Kocaeli Büyükşehir
Belediyesince belirlenerek işletmelere/işletmecilere bildirilir.
H. Toplu Taşıma Araçları¸ hatlarında ferdi olarak çalışamaz. Çalıştıkları hatta toplu taşımacılık yapan kooperatife üye olmak zorundadırlar. Üye olacağı kooperatife üye katılım bedeli ödeyecek ise bu bedel Ulaşım Dairesi Başkanlığının oluşturduğu komisyon tarafından belirlenir. Komisyona ilgili kooperatif başkanı da üye olarak alınır.
İ. Toplu taşıma araçları; kendi ilçesinden varış noktasına gidişte kendi ilçe sınırlarında
UKOME tarafından belirlenen güzergâhı üzerindeki tüm duraklardan yolcu alır, indirir, bir başka ilçe sınırlarından yolcu alamaz sadece kendi ilçesinden almış oldukları yolcuları indirebilir. Varış noktasından ilçe merkezine dönüşle ise UKOME tarafından belirlenen güzergâhı üzerinde her yerden yolcu alır, aldıkları yolcuyu sadece kendi ilçe sınırlarında indirir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek 70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu alınması iddiasına yönelik gerekli denetimlerin yapıldığı anlaşıldığından söz iddiadan kaynaklanan talebin reddi, bununla birlikte uzun yıllardır devam eden bir hat sorununun varlığından dolayı ilçe sınırları ve ilgili kooperatiflerin görüşleri de göz önüne alınarak Yazlık Yuvam Gölcük güzergahına ilişkin yeniden değerlendirme yapılması hususunda tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, 65 nolu kooperatif araçlarının Yazlık
Yuvam Gölcük güzergâhında çalışmayıp 70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu aldıklarını belirterek söz konusu durumun incelenmesini ve ilgili güzergâhın ivedi bir şekilde iptal edilmesini talep etmektedir.
11) Kentlerin gelişmesi, artan nüfus, ekonomik ve sosyal gelişmeler gibi faktörler günümüzde
önemli bir sorun olan kent içi ulaşım problemlerine yol açmıştır. Bu kapsamda özellikle kent içi trafik sıkışıklığının azaltılması ve etkin bir ulaşım hizmetinin sağlanması amacıyla toplu taşımacılık büyük önem kazanmıştır. Toplu taşımanın önem kazanmasının yanı sıra kent içi ulaşımın hızlı, konforlu, ucuz, kolay ve erişilebilir olması da vatandaşlar için büyük önem taşımaktadır. Kent içi ulaşımda insanların daha kısa sürede, ekonomik ve güvenli bir şekilde seyahat etmesi, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun, yolcularına karşı sorumlu ve çevreye duyarlı bir sistemin etkinleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yürürlükte bulunan çeşitli kanun ve yönetmeliklerle yerel yönetimlere kent içi sürdürülebilir ve dengeli ulaşımın sağlanması ile ulaşımın sağlıklı bir şekilde işletilebilmesi için ulaşım hizmetlerinin sunulmasında önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir.
12) Nitekim 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun 12 inci maddesine göre belediye sınırları
içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek il ve ilçe trafik komisyonları tarafından yerine getirilmekteyken 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 9 uncu maddesi ile İl Trafik Komisyonunun yetkilerinin UKOME tarafından kullanılması hüküm altına alınmıştır. Söz konusu Kanunla büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkilerin de UKOME tarafından kullanılacağı belirtilmiştir.
13) Somut olayda idarece gönderilen belgelerde; S.S. 70 nolu Yeniköy Minibüs ve Otobüs
Motorlu Taşıyıcılar Kooperatifine bağlı toplu taşıma araçlarının Yeniköy- İzmit güzergâhında, S.S. 65 nolu Yazlık Yuvam Otobüsçüleri ve Minibüsçüleri Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi araçlarının ise Gölcük-İzmit güzergâhında taşıma hizmetini yerine getirildiği ifade edilmiştir.
14) Başvuranın şikayet dilekçesi ve eklerinde; S.S.65 No’lu Yazlık Kooperatifi araçlarının
Yuvam Mahallesinde kendilerine tanınmış olan 672 Yazlık Yuvam Gölcük Hattında çalışmadığının tespit edildiğini ve UKM alt komisyon raporunda 672 nolu Yazlık Yuvam
Gölcük güzergâhının iptalinin istendiğini 672 hat kodu verilen güzergahta 65 nolu yazlık kooperatifin belgelerinde yuvam yazan 5 aracın 70 nolu Yeniköy Kooperatifin himayesi altında çalışması için bir karar alındığını ancak söz konusu karara rağmen 65 nolu kooperatif araçlarının 672 nolu güzergahta çalışmayıp 70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu aldıklarını ve 70 nolu kooperatif araçlarına ve sürücülerine sözlü ve fiili sataşmalarda bulundukları, adı geçen kooperatifin söz konusu güzergahta 20 yıldır çalışmadığını belirterek söz konusu durumun incelenmesini ve 672 No’lu güzergahın ivedi bir şekilde iptal edilmesini talep etmektedir.
15) Yapılan incelenme neticesinde; 15/03/1996 tarihli ve / numaralı Kocaeli Valiliği İl
Trafik Komisyonu Kararında; 65 no.lu Taşıyıcılar Kooperatifinin kuruluşundan beri
Yuvam Sitelerinden yolcu aldıkları göz önünde tutularak 5 adedinin Yeniköy Beldesi sınırları içindeki Yuvam Sitelerinden yolcu almalarına; Yeniköy’de kurulu bulunan 70 numaralı Kooperatif araçları için İl Trafik Komisyonun 09/11/1995 tarih ve / sayılı kararında belirtilen ‘Yeniköy- Sepetlipınar-Yuvam Siteleri-E-130 karayolu- Gölcük’ güzergahını kullanmalarının uygun olacağına karar verildiği anlaşılmıştır. Diğer bir ifadeyle söz konusu karar göz önüne alındığında Gölcük-İzmit güzergâhında taşıma hizmetini yerine getiren S.S. 65 nolu Yazlık Yuvam Otobüsçüleri ve Minibüsçüleri Motorlu
Taşıyıcılar Kooperatifi araçlarından 5 adedinin Yeniköy Beldesi sınırları içindeki Yuvam
Sitelerinden yolcu almaları yönünde bir karara varıldığı görülmüştür.
16) Gölcük Kaymakamlığı İlçe Trafik Komisyonunun 2002 yılındaki kararında ise; SS. 65
no.lu Yazlık-Gölcük güzergahına ilişkin olarak; Gölcük-Yuvam hattı: Gölcük eski terminalden hareket ederek, D 130 DKY takiben Yazlık Üçevler mevkii Uğur Parke
Ticaret Yolundan giriş yapıp, Yuvam Sitesini dolaşarak Kanpara Shell Benzin istasyonundan D130 DKY çıkış yaparak Gölcük eski terminale varış şeklinde güzergahın belirlendiği anlaşılmıştır.
17) Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin otobüs saatleri ve güzergahlarına ilişkin bilgilendirme
yaptığı internet sayfasında 672 no.lu Yazlık Yuvam Gölcük güzergahına ilişkin herhangi bir veri olmadığı bununla birlikte yapılan görüşmede 666 numaralı Sepetlipınar-Yuvam sitesiÜçevler- Gölcük hattının 70 no.lu Kooperatif tarafından işletildiği anlaşılmaktadır.
18) “S.S. 65 nolu Yazlık Kooperatifi araçlarının Yuvam Mahallesinde kendilerine tanınmış
olan 672 Yazlık Yuvam Gölcük hattında çalışmadığının tespit edildiği ve UKOME alt komisyon raporunda 672 nolu Yazlık Yuvam Gölcük güzergahının istendiği” iddiasına ilişkin olarak idare tarafından söz konusu güzergahın iptalinin istendiği yönünde alt komisyon raporu olduğuna dair herhangi bir belgeye rastlanılmadığı ifade edilmiştir. 672 nolu Yazlık Yuvam
Gölcük güzergahının iptal edilip edilmeyeceğine dair ise; bir yerde toplu taşıma ihtiyacı olup olmadığı ihtiyaç varsa bu ihtiyacın nasıl giderileceği konusunda çalışma yapılması hususunun
Belediyenin görev ve sorumluluğunda olduğu belirtilerek UKOME Yönetmeliğinin 29 uncu maddesinde belirtilen “Büyükşehir Belediyeleri dahilinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş haklar saklıdır” hükmü gereği görüş istenen konuda müktesap hak oluşup oluşmadığının tartışmalı olduğu açıklamasına yer verilmiştir.
19) Başvuranın 65 nolu Kooperatif araçlarının 672 nolu güzergahta çalışmayıp 70 nolu
kooperatife ait duraklardan yolcu aldıkları 70 nolu kooperatif araçlarına ve sürücülerine yönelik sözlü ve fiili sataşmalarda bulundukları iddiasına ilişkin olarak da idare tarafından; Kocaeli
Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Dairesi Başkanlığına bağlı denetim ekipleri tarafından toplu taşıma hat ve güzergahlarında (sahada) ve “Elektronik Ücret Toplama sistemi” ile uydu takip sistemi (GPS) üzerinden Görüntüleme Merkezinde görevli personeller tarafından kontrol ve denetimlerin yapıldığını, ilgili yasa ve yönetmeliklere aykırı (güzergah ve sefer saatlerine uymama, başka belde yolcusu alma vb.) hareket ettiği tespit edilen araçlar hakkında ilgili yasal işlemlerin yapıldığı, ayrıca; S.S. 65 no.lu kooperatife ait toplu taşıma araçlarının, S.S. 70 no.lu
Yeniköy Kooperatifinin sorumlu olduğu bölgede Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma
Araçları Çalışma Yönetmeliğinin 7/I bendine aykırı hareket ettiği yönündeki tespitler üzerine
35 adet işlem yapılarak cezai müeyyide için Büyükşehir Belediye Encümenine gönderildiği
belirtilmiştir.
20) Yukarıda da ifade edildiği üzere Büyükşehir içindeki toplu taşıma araçları ile taksi
sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirleme yetkisi UKOME’de bulunmaktadır. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüs, Minibüs ve Dolmuş Taksileri (Toplu Taşıma Araçları) Çalışma Yönetmeliğinde de araçların
UKOME tarafından belirlenen güzergâhlarda, belirlenen sürelerde, her hatta tanınan kontenjan sayısına ve ihtiyaca göre rotasyonlu olarak çalışacakları ve toplu taşıma araçlarının kendi ilçesinden varış noktasına gidişte kendi ilçe sınırlarında UKOME tarafından belirlenen güzergâhı üzerindeki tüm duraklardan yolcu alacağı, bir başka ilçe sınırlarından yolcu alamayacağı ilçe merkezine dönüşte ise UKOME tarafından belirlenen güzergâhı üzerinde her yerden yolcu alabileceği ancak aldıkları yolcuyu sadece kendi ilçe sınırlarında indireceği belirtilmektedir. Ayrıca adı geçen Yönetmelik kapsamında Mazeretsiz olarak hattı terk etmek, hattına riayet etmemek, izinsiz güzergâh değiştirmek, tabelasız çalışmak veya güzergâh dışı tabela kullanmak gibi bir takım fiillere yönelik yönetmelikte yer alan cezalar uygulanacaktır.
21) Somut olay kapsamında yapılan incelemede; Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin otobüs
saatleri ve güzergahlarına ilişkin bilgilendirme yaptığı internet sayfasında 672 no.lu Yazlık
Yuvam Gölcük güzergahına ilişkin herhangi bir veri olmadığı bununla birlikte 666 numaralı
Sepetlipınar-Yuvam sitesi- Üçevler- Gölcük hattının 70 no.lu Kooperatif tarafından işletildiği, Ayrıca idare tarafından 672 nolu Yazlık Yuvam Gölcük güzergahının iptal edilip edilmeyeceğine UKOME Yönetmeliğinin 29 uncu maddesinde belirtilen “Büyükşehir
Belediyeleri dahilinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş haklar saklıdır” hükmü gereği görüş istenen konuda müktesap hak oluşup oluşmadığının tartışmalı olduğu açıklamasına yer aldığı anlaşılmıştır.
22) Büyükşehir içindeki toplu taşıma araçlarının zaman ve güzergahlarını belirleme yetkisi
UKOME’de bulunmakla birlikte bir güzergahın iptal edilmesi ya da yeni bir güzergah oluşturulması gibi işlemlerde kamu yararının sağlanması, kamu hizmetlerini etkili, istikrarlı, devamlı, düzenli ve verimli olarak yerine getirilmesi hususları dikkate alınması gerekmektedir.
Bu kapsamda idare tarafından kooperatiflerin birleşmesi, şirketleşerek kurumsal yapı almaları buna bağlı olarak da tüm duraklardan yolcu alıp indirmeleri doğrultusundaki çalışmaları devam ettiğinden her bir yolcunun ulaşım hizmeti alabilmesi amaçlanarak bölgede hat ihdas edilmesi ve hat iptali ile ilgili konularda aceleci davranılmamasına özen gösterildiği, söz konusu bölgedeki çalışmaların kısa zamanda tamamlanarak vatandaşlara erişilebilirliği yüksek, güvenli, çevre dostu ve ekonomik araçlarla toplu taşıma hizmeti verildiğinin amaçlandığı belirtilse de iki ilçenin yer aldığı söz konusu güzergahın belirliliği/açıklığı konusunda uzun yıllardır devam eden bir sorun olduğu anlaşılmıştır.
23) Bu kapsamda ilgili güzergahta uzun yıllardır devam eden bir sorunun varlığı, ilçe
sınırları ve ilgili kooperatiflerin görüşleri de göz önüne alınarak Yazlık Yuvam Gölcük güzergahına yönelik yeniden değerlendirme yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Diğer taraftan ilgili idarenin denetime yönelik açıklamaları ve S.S. 65 no.lu kooperatife ait toplu taşıma araçlarının, S.S. 70 no.lu Yeniköy Kooperatifinin sorumlu olduğu bölgede Kocaeli
Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Çalışma Yönetmeliğinin 7/I bendine aykırı hareket ettiği yönündeki tespitler üzerine 35 adet işlem yapılarak cezai müeyyide için
Encümene sevk edildiği hususu dikkate alındığında 70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu alması yönünde gerekli denetimlerin yapıldığı anlaşıldığından denetim hususunda bir hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
24) Başvuranın iddiaları, idarelerin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin
incelenmesi ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; S.S. 65 no.lu kooperatife ait toplu taşıma araçlarının, S.S. 70 no.lu Yeniköy Kooperatifinin sorumlu olduğu bölgede Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Toplu Taşıma Araçları Çalışma Yönetmeliğinin 7/I bendine aykırı hareket ettiği yönündeki tespitler üzerine 35 adet işlem yapılarak cezai müeyyide için Encümene sevk edildiği hususu dikkate alındığında 70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu alması iddiasına yönelik gerekli denetimlerin yapıldığı anlaşıldığından denetim hususunda bir hukuka aykırılık bulunmadığı tesbit edilmiştir.
24.1) Bununla birlikte uzun yıllardır devam eden bir hat sorununun varlığı, ilçe sınırları
ve ilgili kooperatiflerin görüşleri de göz önüne alınarak Yazlık Yuvam Gölcük güzergahına yönelik yeniden değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Kocaeli İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre, BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ
KISMEN KABULÜNE;
70 nolu kooperatife ait duraklardan yolcu alınması iddiasına yönelik gerekli denetimlerin
yapıldığı anlaşıldığından söz iddiadan kaynaklanan talebin REDDİNE, Bununla birlikte uzun yıllardır devam eden bir hat sorununun varlığından dolayı ilçe sınırları ve ilgili kooperatiflerin görüşleri de göz önüne alınarak Yazlık Yuvam Gölcük güzergâhına ilişkin yeniden değerlendirme yapılması hususunda KOCAELİ
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve KOCAELİ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi