|
ÖZET: Başvuru, Maltepe Belediyesi’nin hayvan kısırlaştırma görevini yerine getirmemesi nedeniyle şikayetçinin yaptığı harcamaların tazmini talebine ilişkindir. Şikayetçi, 11 Aralık 2020 tarihinde, kısırlığı sağlanması gereken bir sokak köpeği için belediyeye başvuruda bulunmuş, ancak pandemi nedeniyle belediyenin kısırlaştırma hizmeti sunamadığını belirtmiştir. Şikayetçi, bu durumu eleştirerek, belediyenin hayvanların korunmasına ilişkin yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve kendi imkanlarıyla özel bir klinikte kısırlaştırma yaptırmak zorunda kaldığını ifade etmiştir.
Maltepe Belediyesi, şikayetçinin iddialarını yetersiz bilgiye dayandığı gerekçesiyle reddetmiştir. İdare, 2020 yılında 364 köpeğin kısırlaştırıldığını ve bu süreçlerin yasal çerçevede yürütüldüğünü savunmuştur. Ayrıca, şikayetçinin kendi inisiyatifiyle özel bir hastaneden aldığı hizmetlerin tazmininin mümkün olmadığını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, Maltepe Belediyesi’nin yasal yükümlülüklerini yerine getirdiği sonucuna varmış ve şikayetçinin talebinin reddedilmesini uygun bulmuştur. Sonuç olarak, şikayetçinin yaptığı harcamaların tazmini talebinin hukuka aykırı olduğu belirlenmiş ve başvuru reddedilmiştir. İdare, hayvanların korunması ve kısırlaştırılması konusundaki sorumluluklarını yerine getirdiğini savunurken, şikayetçinin kendi inisiyatifiyle hareket etmesinin yasal bir dayanağı bulunmadığı ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7646-S.21.12222
BAŞVURU NO : 2021/1468
KARAR TARİHİ : 18/05/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MALTEPE BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikayetçinin, belediyenin üstlenmesi gereken görevi kendisi yerine
BAŞVURUNUN KONUSU :
getirdiği için yapmış olduğu harcamaların madden tazmini talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/01/2021
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Şikâyetçi başvurusunda; “ yerel hayvan koruma görevlisi olduğunu, 11/12/2020 tarihinde kısı r olmayan kızan dönemindeki bir sokak köpeğini n kısı rlaş tı rıl ması için belediyeye baş vu rdu ğu nu, ancak belediyenin pandemi bahanesi ile İBB ‘n in kısırlaş tı rma ünitelerini kapattı ğını bil dirdiğin i, hayvanın kısı rlaşt ırılması hususunda hiçbir alternatif yol önermeyerek ve ilgilenmeyerek hayvanı kaderine terk ett iği ni, 500.000 nüfuslu 486 milyon TL. bütçe açıkla yan belediyenin İBB ile randı mansız ve hayvanlara zarar veren bir protokolde ısr ar etmesinin ve kendi bünyesinde köpek kısı rlaş tı rma ünitesi açmamasını n mevcut 5199 sayılı
Kanunun hayvanlar lehine hedefl ediği sonuçları engell ediği ni, bu durumun hem hay vanlar ı hem de gönüllüleri mağdur ett iği ni, hayvana karşı şiddeti n önlenem ediği mevcut yasal arın cezai ya ptı rım hususunda yetersiz olduğ u dönemde, hem köpeğin hem de doğacak köpeklerin yaşayacağı m ağdu riyetl eri önlemek adın a h ayvan ı doğu rm am ası için özel hayvan hastanesine aldı rdığı nı, h ayvan ın sağlı ğı açısı n dan kızan dönemini baskı lam ak ve kısı rlaş tı rm a aşam asın a getirebilmek için hormon tedavisini başl att ırdı ğın ı, on günün sonunda hayvana nekahet döneminin de artı bir ekonomik yük getirmemesi için başka bir özel klinikte kısırlaş tı rma ameliyatın ı yaptı rdığın ı, köpeğin 22/12/2020 tarihinde kısı rlaşm a am eliyatın ı sorunsuz geçirdi ğin i, hala nekahet döneminde olduğ unu, yasal emir ile kamu adına kendisine verilen görevi ifa etmekten yasadaki cezai yaptı rım eksikli ğinden de faydalanarak kaçın an ilçe belediyesine 22/12/2020 tarihinde dilekçe ekinde fatu ralar ı ibraz ederek hayvan adın a yaptı ğı ödemelerin madden tazminini talep ett iği n i, verilen cevabın 5199 sayıl ı Kanuna uygun hareket edil mediği nin ispat ı nit eli ğinde olduğunu, Belediyenin 2019 yıl ında ancak 548 köpeği kısı rlaş tı rmış olduğunu itiraf ett iğini, bu durumda kendisi gibi du yarlı hayvan severlerin sokaklarda kısı rlaş tı rıl maya muhtaç köpek bulmal arını n pek tabii olduğunu, günde 2 köpek bile kısı rlaş tı ramayan belediyenin kanunu uygulamadaki yeters izl iği ni
adeta ikrar ederek “acil kısı rlaş tı rmalar hekimimiz onayıyla yapıl ıyor” diye cevap yazabi ldi ğini , acil kısı rlaş tı rmadan kastı n ne olduğunun anlaş ıl amadığını , kısı r olmayan özellikle kızan dönemindeki dişi köpeklerin acil olarak kısı rlaş tı rılması gerekti ğini , verilen c evabın bunu aç ıklayamadığını , üstelik telefon görü şm e kaydın da ilgili birimin konuya alaka du ym adığı ve “acil iy et” sorgu lam asın a girm ediği hususunun sabit oldu ğun u , aksine köpeği kaderine terk ettiklerini, 5199 sayıl ı Kanunun açık ve bağlayıcı olduğunu, hayvanlar ın popülasyonunu kontrol etmenin tek şart ını n onlar ı kısı rlaş tı rmak olduğunu, bunun hayvanın can güvenli ğin i sağl ayacak kanuni ve insancıl tek yöntem olduğunu, yerel yönetimlerin cezai müeyyideleri hayvanlar ve gönüllüler aleyhine e ğip bükeme yec eğini , verilecek lehte karar ile işl enen suçları n adli olarak cezalan dırı lamadığı , vicdanları kanatan vahşet görüntülerinin önüne geçil emed iği şu dönemde, bireysel iradesi ile sahada maddi ve manevi uğraş veren, yerel yönetimlerin kamu adına üstlenmeleri yasa ile emrolunan ancak ifa edilmeyen görevlerini, durumdan vazife çıkararak üstlenen kendisi gibi olan hayvan hakları savunucuları nı cesaretlendirec eğini , bunun tamamıyla olmasa da hakları nın bir kısmın ın mevcut koşul larda dahi teslim edil ebil eceğine olan inancı güçlendireceğini , hali hazı rda uzman personel ve teknik ekipman yeterlil iği olmadığı için tedavi alması gereken sokak hayvanlar ını özel kliniklerde tedavi ettirmeye mecbur bırakıl an, besleme faaliyetlerini kendi imkanlar ı ile yapmak zorunda kalan hayvan severlerin bir de köpek kısı rlaş tı rma hususunda yalnı zlaş tı rıl masının ve ekonomik olarak çökertilmesinin kabul edilemez olduğunu” iddia ederek “yasal görevini yerine getirmeyen belediyenin bu görevini kendisi yerine geti rdiği için yapmı ş oldu ğu h arcam aların madden tazmin edilmesini ” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 8/3/2021 tarih ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Maltepe
Belediye Başkanlığı Veteriner İşleri Müdürlüğü’nden alınan 16/3/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Konunun çözüme ulaştırılmasının istenmesi üzerine konunun müdürlükçe incelendiği, başvuru sahibine ve Kurumumuza cevap verildiği,
2.2. Daha önceki yazılarda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere, başvuru sahibinin müdürlüğün faaliyetlerini yerine getirmediği iddiasının mesnetsiz olduğu ve eksik bilgiye dayandığı, Kurumca ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilmesi nedeniyle başvuru sahibinin idarenin bilgisi dışında kendi inisiyatifi doğrultusunda özel bir hayvan hastanesi ve Veteriner Hekim muayenehanesinden almış olduğu hayvan tedavi hizmeti ve kısırlaştırma hizmeti bedelinin belediyece tazmin edilmesi talebinin yasal olmadığından karşılanamadığı,
2.3. Şikayet konusunun 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu ve 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri doğrultusunda değerlendirilerek şikayet sahibinin tazmin talebi yersiz bulunduğundan ve mevzuata uygun olmadığından karşılanamadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvu rm a h akkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 4. 15/09/1978 tarihli Hayvan Hakları Evrensel Bildirgesinin 1’inci maddesinde; “ Bütün hayvanlar yaşam önünde eşit doğar ve aynı var olmak hakkın a sahiptir.; 2’inci maddesinde; “ Bütün hayvanlar saygı görme hakkına sahiptir. Bir hayvan türü olan insan, öbür hayvanlar ı yok edemez. Bu ha kkı çiğne y erek onlar ı sömüremez. Bilgilerini hayvanlar ın hizmetine sunmakla görevlidir. Bütün hayvanlar ın insanlarca gözetilme, bakıl ma ve korunma hakları vardı r.” ; 3’üncü maddesinde; “ Hiçbir hayvana kötü davranı lmaz, acıması z ve zalimce işl em yapıl amaz.” ; 14’üncü maddesinde; “ Hayvanlar ı koruma ve savunma kural ları, hükümet düzeyinde temsil olunmalı dır. Hayvan hakları da insan hakları gibi yasa ile korunmalı dır.” , 5. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 5.1. “İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin c fıkrasında; “ Hayvanlar ın korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden uzak tut ulması için gerekli önlemler alı nmalıdı r”, d fıkrasında; “Hiçbir maddi kazanç ve menfaat ama cı gütmeksizin, sadece insani ve vicdani sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten d üşmüş hayvanlara bakan veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen koşul ları t aşıyan gerçek ve tüzel kişi lerin teşviki ve bu kapsamda eşgüdüm sağl anması esast ır.”, g fıkrasında; “Hayvanlar ın korunması ve rahat yaşamaları nın sağl anmasında ; insanlarla diğer hayvanlar ın hijyen, sağl ık ve güvenlikleri de dikkate alı nmalıdı r”, j fıkrasında; “Yerel yönetimlerin, gönüllü kurul uşlarla işbirl iği içerisinde, sahipsiz ve güçten düşmüş hay vanlar ın korunması için hayvan bakımevl eri ve hastaneler kurarak onlar ın bakıml arını ve tedavilerini sağl amaları ve eğit im çalı şmaları y apmaları esast ır”, k fıkrasında; “Kontrolsüz üremeyi önlemek a macıyla, toplu yaşanan yerlerde beslenen ve barı ndırı lan kedi ve köpeklerin sahiplerince kısı rlaş tı rıl ması esast ır. Bununla birlikte, söz konusu hayvanlar ını yavrulatmak isteyenler, d oğacak yavrular ı belediyece k ayı t alt ına aldı rarak bakmakla ve/veya dağıt ımını yapmakla yükümlüdür”, 5.2. “Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması” başlıklı 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında; “Sahipsiz hayvanlar ın korunması, bakıl ması ve gözetimi için yürürlükteki mevzuat hükümleri çerçevesinde, yerel yönetimler yetki ve soruml ulukları na il işkin düzenlemeler ile çevreye olabilecek olumsuz etkilerini gidermeye yönelik tedbirler, T arım ve K öyişl eri Bak anlı ğı ve İçişl eri Bakanl ığı ile eşgüdüm sağl anarak, diğer ilgili kurul uşların da görüşü alı nmak suretiyle Bakanlı kça çı karıl acak yönetmelikle belirlenir”; dördüncü fıkrasında; “Sahipsiz veya güçten düş müş hayvanlar ın en hızl ı şekil de yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesi zorunludur. Bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşt urul acak müşahede yerlerinde tut ulması sağl anır. Müşahede yerlerinde kısı rlaş tı rıl an, aşıl anan ve rehabilite edilen hayvanlar ın kaydedildikten sonra öncelikle alı ndıkları ortama bırakılmalar ı esast ır” ; beşinci fıkrasında; “ Sahipsiz veya güçten düşmüş hayva nları n topl atı lması ve hayvan bakımevlerinin çalı şma usul ve esasl arı, ilgili kurum ve kurul uşlar ın görüşl eri alı narak Bakanlı kça çıkarıl acak yönetmelikle belirlenir. Hayvan bakımevleri ve hastanelerin kurul ması amacıyla Hazineye ait araziler öncelikle tahsis edilir. Amacı dışı nda kullanıl dığı tespit edilen arazilerin tahsisi iptal edil ir.” ; altıncı fıkrasında; “ Hiçbir kazanç ve menfaat sağl amamak kaydıyla sadece insani ve vicdani amaçlarla sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen şart ları taşı yan gerçek ve tüzel kişi lere; belediyeler, orman idareleri, Maliye Bakanlı ğı, Özell eşti rme İdaresi Başkanlı ğı tarafı ndan, mülkiyeti idarelerde kalmak koşul uyla arazi ve buna ait binalar ve demirbaşl ar tahsis edilebilir. Tahsis edilen arazilerin üzerinde amaca uygun tesisler ilgili
Bakanlı ğın/ İdarenin izni ile yapıl ır.”
5.3. “Cerrahi Müdahaleler” başlıklı 7’inci maddesinde; “ Hayvanlar a tı bbî ve cerrahi müdahaleler sadece veteriner hekimler taraf ından yapıl ır.” ; 5.4. “Yasak Müdahaleler” başlıklı 8’inci maddesinde; “ Bir hayvana tı bbî amaçlar dışı nda, onun türüne ve etolojik özelliklerine aykırı hale getirecek şekil de ve dozda hormon ve ilaç vermek, ç eşit li maddelerle doping yapmak, hay vanlar ın türlerine has davranı ş ve fizikî özelliklerini yapay yöntemlerle değişt irmek yasaktı r” ,
6. Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği İle Odalarının
Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun; 6.1. 5’inci maddesinde; “Veteriner hekimlerin vazife ve salahiyetleri aşağı da yazıl ı fı kralarda
göst eril mişt ir:
a) Hayvanlar ı muayene, hayvan hast alı kları nı tedavi etmek ve hayvanlar üzerinde muktedir olabi ldi ği her türlü ameli yatı yapmak, iht isas ı icabettiren ahvalde ise mütehassı s (Veteriner hekim) e müracaatı tavsiye e yleme k; b) Hayvanlar ın vasıf ları ve sağl ık durumları hakk ında rapor vermek ; c) Kara ve deniz hay va nları ndan elde edilen gıdai , sınai maddelerle mamullerini, hayvan yemi olarak kull anıl an maddelerin muayene ve ihtisas sahibi ise tahlil etmek; d) (Veteriner hekim) likte tatbik olunan her türlü aşı, serum, biyolojik maddelerle müstahzarat ı (ihtisas sahibi olmak ve bu ma k satl arın tahakkuku için tedvin olunmuş hususi k anunlar ın hükümlerine uymak şart iyle) ihzar, muayene,tahlil eylemek ve bu gibi hususatta rapor verebil mek; e) Eczanesi bulunmıyan yerlerde hayvan hast alı kları nda kull anıl an her nevi aşı, serum, müstahzar ve biyolojik maddeleri muhtevi bir ecza dolabı tesis eylemek ve bu il açları sat abil mek; f) Memleket hay vancıl ığı nın ısl ah ve inkişaf ını engelleyici hareketleri, ve bulaş ıcı hayvan hast alı kl arını görür veya işi ti rse en kısa bir zamanda keyfiyetten resmi makamları haberdar etmek ve istilai mahiyet arzeden vakayide ise derhal muktedir olabi leceği önleyici tedbirlere giri şmek ve zootekni sahası nda haiz olduğu ilmi salahiyetini kull anmak.” ,
6.2. 10’uncu Maddesinde; “Veteriner hekimler, hastane, laboratuvar ve muayene yerlerinde muayene ve tedavileri için getirilen hayvanlar ın eşkali ni, sahiplerinin adreslerini, hast alı k durumları nı, tedavi şekil lerini, yazmak üzere yönetmeli ğinde ki örneğine uygun gündelik bir protokol defteri tutmaya mecburdurlar. Bu defterlerin sayfal arı kayıt lı bulundukları veteriner dairesi taraf ından numaralanır ve mühürlenir. Tedavi ve ücretlerden doğacak davalarda işbu defterlerdeki k ayıt lar esast ır.” , 6.3. “Yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumlulukları” başlıklı 18 inci maddesinde; “ Özell ikle kedi ve köpekler gibi sahipsiz hayvanlar ın kendi mekânlar ında, bulun dukları bölge ve mahallerde yaşamaları sorumlul uğunu üstlenen gönüllü kişil ere yerel hayvan koruma görevlisi adı verilir. Bu görevliler, hayvan koruma dernek ve va kıf ları na üye ya da bu konuda f aydalı hizmetler yapmış kişi ler arası ndan il hayvan koruma kurulu taraf ından her yıl için seçilir. Yerel hayvan koruma görevlileri görev anında belgelerini taşı mak zorundadı r ve bu belgelerin her yıl yenilenmesi gerekir. Olumsuz faaliyetleri tespit edilen kişi lerin belgeleri iptal edilir. Yerel hayvan görevlilerinin görev ve sorumlul ukları n a, bu kişi lere verilecek belgelere, bu belgelerin iptaline ve verilecek eğit ime il işkin usul ve esaslar Baka nlı kça çıkarıl acak yönetmelikle belirlenir. Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki, öncelikle köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanl arın bakımlar ı, aşıl arının yapıl ması, aşıl ı hayvanlar ın
markalanması ve ka yıt ları nın tut ulması nın sağl anması, kısı rlaş tırılm ası, saldı rgan olanl arın eğitil mesi ve sahiplendirilmelerinin yapıl ması için yerel yönetimler taraf ından kurulan hayvan bakım evl erine gönderilmesi gibi yapıl an tüm faaliyetleri yerel yönetimler ile eşgü düm lü olarak yaparl ar.” 7. Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliğinin; 7.1. “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ … n) Hayvan hastanesi: Evde ya da sokakta yaşa yan hayvanlar ın ayakta veya yatarak teşhis ve tedavilerinin yapıl dığı yeri, ğ) Sorumlu veteriner hekim: Belediye bakıme vleri nde yasalarla beli rlenmiş hizmetleri ve sorumlul ukları yerine getirecek olan veteriner hekimi, h) Tür: Birbirleriyle çif tl eşebil en ve üreme yeten e ğine sahip verimli döller verebilen populasyonu, ı) Veteriner hekim: 6343 sayıl ı Kanun uyarınca mesleğini icra eden ve bu Kanunun 5 inci maddesinde sır alanan görev ve yetkileri kullanan ve bu Y önetmeli ğin tatbikinde görevlendirilen veteriner hekimleri..” , 7.2. “Belediyelerin alacağı tedbirler” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasının a bendinde; “Sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanlar ın to plat ıl ması, kısı rlaşt ırılması , aşıl anması, gerekli tı bbi bakımlar ını n yapıl ması ve işar etl enmesi, alı ndığı ortama geri bırakılması , sahiplendirilenlerinin kayıt alt ına alı nmasıyla,” b bendinde; “Geçici bakımevine gelen hay vanlar ı öncelikle Ek-2 deki Sahipsiz
Hayvan K ayıt Defterine kaydederek müşahede alt ına almakla, gerekli tedavilerin yapıl masını , kısırl aştı rıp aşıl anmasını ve işar etl enmesini müteakip alı ndığı ortama bırakmakla, geçici bakımevl erine gelen hayvanlar ın sahiplenilmesi için yerel hayvan koruma görevlileri ve gönüllü kurul uşlar ile işbirl iği yapmakla,” c bendinde; “Geçici bakıme vinde bulunan tüm hayvanlar ın sahiplendirilmesi için belediye ilan panolar ı ile belediyenin internet ortamı ve diğer tüm ya yın organl arınd a duyuru yapıl masıy la,”; ç bendinde; “Bölge ve mahallerindeki, özellikle köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanlar ın bakımlar ı, aşıl arını n yapıl ması, işar etl enmesi ve kayıt ları nın tut ulması nın sağl anması, kısı rlaş tı rılması, alı ndığı ortama geri bırakıl ması ve sahiplendirilmelerinin yapıl ması için hayvan geçici bakıme vl erine gönderilmesi gibi yapıl an tüm faaliyetlerde yerel hayvan koruma görevlileri ve gönüllü kurul uşlar ile belediye veteriner hekimlerinin koordinasyonunun sağl anmasıyla,”; d bendinde; “ Sahipsiz hayvanlar ın beslenmesi amacıyla, bölgesinde bulunan lokanta, işyeri ve fabri kaların sahiplerinin uygun görmesi halinde işl etmelerinde ve mutfakları nda oluşan hayvan beslemeye e lveriş li besin maddelerinin topl anmasıyla,”; “Geçici bakımevlerinde kaldı kla rı süre içerisinde; kanuni istisnalar ile bulaş ıcı, tedavi edilemez veya tedavi sonras ı iyileşme ihtimali olmayan bir hast alı ğa sahip olduğuna, alındı ğı ortama bırakıl dığı nda insan ve çevre sağl ığı nı önlenemez derecede tehdit ed ec e ğine geçici bakıme vi veteriner hekimince karar verilerek rapor tutulan hayvanla rın en az acı veren ve en hızl ı şekil de ölümünü sağl ayan yöntemlerle öldürülmesiyle,” g bendinde; “Geçici bakımevlerinde oluşa n atı k ve artı kları n çevre ve toplum sağl ığı na zarar vermesinin önlenmesiyle,” ı bendinde; “Ev ve süs hayvanlar ı ve kontrollü hayvanlar ın, Ek-1 deki Sahipli Hayvan K ayıt Defterine kayıt ları nın yapıl masıyla,”; j bendinde; “Ev ve süs hayvanını bulunduran hayvan sahiplerinin, ölümü ya da hayvanına bakamayacak ş ekil de hast alanması durumunda; hayvan sahiplerinin yakınl arı tarafından gerekçelerinin belediyeye bildirilmesi halinde, belediye görevlilerince hayvanlar ı geçici ba kım evlerine göndermek ya da sahi plendirmekle”,… ilgili hususlarda gerekli tedbirleri alır.” 7.3. “Yerel hayvan koruma görevlilerinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“a) Bölge ve mahallerindeki sahipsiz hayvanla rın özellikle kedi ve köpeklerin bakım ve aşıl arını n yapıl ması, aşıl ı hayvanl arın İşaretl enmesini n sa ğlanması , bölgedeki h a yvan ları n kısı rlaş tı rılm ası ve aşıl an dıkt an sonra geri bırak ılm ak veya sahiplendirilmek üzere belediye tarafın dan kurulan geçici
bakım evlerin e gönderilmesi gibi yapıl an tüm faaliyetler kapsam ın da yerel yönetimlerle eşgü düm sağl am akla, b) Bölgelerindeki lokanta, işyeri ve fabrika gibi k urul uşlar daki besin maddelerinden sahipsiz hayv anlar ın faydalanmasını ilgili belediye ile İşbirl iği içinde gerçekl eşti rmekle, c) Görevleri kapsamında tespit ettikleri olumsuzl ukları il müdürlüğüne bildirmekle, ç) Bir yıl boyunca yaptı kları çalı şmaları Aralı k ayı içerisinde bir rapor halinde il müdürlüğüne vermekle, d) Sahipsiz ve güçten (dü şmüş hayvanlar ı koruma, amacına yönelik olarak geçici bakıme vi yararı na sosyal etkinlikler düzenlenmesine yardı m etmekle, e) Sahipsiz ve güçten düş müş hayvanlar ın korunm ası ile ilgili konularda halkı aydınl atmak amacıyla dergi, broşür ve benzeri ya yınl arın çıkarıl masında yerel yönetimlere yardı m cı olmakla görevli ve sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Uyuşmazlık, şikayetçinin kızgınlığa gelmiş sahipsiz bir sokak hayvanının kısırlaştırılması ile ilgili olarak 11/12/2020 tarihinde Belediyeyi aradığı, ancak hayvanın kısırlaştırılmasını Belediyenin kısırlaştırma ünitesi olmaması nedeniyle sağlayamadığı ve Belediyenin 2019 yılında 548 köpeği kısırlaştırmış olmasının görevini eksik yaptığının göstergesi olduğu iddiasında kaynaklanmakta; şikayetçi bir adet sokak köpeğini kendi imkanlarıyla özel bir hayvan hastanesinde kısırlaştırdığından bahisle yapmış olduğu harcamaların madden belediyece tazminini talep etmektedir.
10. İdare, başvuru sahibinin müdürlüğün faaliyetlerini yerine getirmediği iddiasının mesnetsiz olduğu ve eksik bilgiye dayandığı, Kurumca ihtiyaç duyulan mal ve hizmetlerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirilmesi nedeniyle başvuru sahibinin idarenin bilgisi dışında kendi inisiyatifi doğrultusunda özel bir hayvan hastanesi ve Veteriner Hekim muayenehanesinden almış olduğu hayvan tedavi hizmeti ve kısırlaştırma hizmeti bedelinin belediyece tazmin edilmesi talebinin yasal olmadığından karşılanamadığını ifade etmektedir.
11. İdare daha önceki cevaplarında; Müdürlük bünyesinde görev yapan 3 hayvan nakil aracının İlçede yaralı ve hasta hayvanları bu merkeze getirirken, aynı zamanda bu araçlarla rehabilite edilecek yani kısırlaştırılacak hayvanların merkeze taşındığı, ayrıca Maltepe Belediyesi ile İstanbul Büyükşehir
Belediyesi arasındaki kullanım protokolü gereği İBB Tepeören Geçici Hayvan Bakımevi ve Bahçeli
Yaşam Alanından da hizmet amacıyla faydalandıklarını, Müdürlük olarak İlçe dahilinde 2020 yılında 364 köpeğin kısırlaştırılması sağlanırken, 1873 de kedinin kısırlaştırılmasının sağlandığı, 891 sahipsiz hayvana kuduz aşısı yapıldığı, 13966 sahipsiz hayvanın da muayene ve tedavisinin yapıldığı, yine İlçe dahilinde
2021 yılında ise bugüne kadar 54 köpeğin kısırlaştırılması sağlanırken, 114 de kedinin kısırlaştırılmasının
sağlandığı, 63 sahipsiz hayvana kuduz aşısı yapıldığı, 714 sahipsiz hayvanın da muayene ve tedavisinin
yapıldığı; mal ve hizmet alımlarını 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştiren müdürlüğün, başvuru sahibinin bilgileri dışında özel bir hastanede yaptırmış olduğu sahipsiz hayvanın kısırlaştırma bedelinin Belediyece tazmin edilmesi talebinin hizmet alımının bilgileri dışında tamamen başvuru sahibinin kendi inisiyatifi doğrultusunda gerçekleştirilmiş olması nedeniyle karşılanamadığı ifadelerine yer vermiştir.
12. 15 Ekim 1978 tarihinde UNESCO Merkezi’nde ilan edilen ve 1989 yılında Hayvan Hakları Birliği tarafından tekrar düzenlenerek 1990 yılında halka açıklanan Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesinde; bütün hayvanların; yaşam önünde eşit doğdukları ve aynı var olma hakkına sahip oldukları, insanlarca gözetilme, bakılma ve korunma hakları bulunduğu, hiçbir hayvana kötü davranılmayıp, acımasız ve zalimce işlem yapılamayacağı, hayvan haklarının da insan hakları gibi yasa ile korunması gerektiği ifade edilmiştir.
13. Bu kapsamda hayvanların rahat yaşamalarını, iyi ve uygun muamele edilmesini temin etmek, acı, ıstırap ve eziyet çekmelerine karşı en iyi şekilde korunmalarını ve her türlü mağduriyetlerinin önlenmesini sağlamak amacıyla 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kabul edilmiştir. Kanunun 7’inci maddesinde de hayvanlara tıbbî ve cerrahi müdahalelerin yalnızca veteriner hekimler tarafından yapılacağı ve kontrolsüz üremenin önlenmesi için, hayvanlara acı vermeden kısırlaştırma müdahaleleri yapılacağı düzenlenmesine yer verilmiştir.
14. Sahipsiz hayvanlarının kısırlaştırılması ile ilgili 27. Dönem 3. Yasama Yılı 132 Sıra Sayılı ve Ekim
2019 tarihli “Hayvan ları n Hakl arın ın K oru nm ası ile Hayvanlara Eziyet ve Kötü Muamelelerin
Önlenmesi İçin A lı nm ası Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Am acıyla Kurulan Meclis A raşt ırm ası
Komisyonu R aporu ” metninde aşağıdaki tespit ve önerilere yer verilmektedir:
14.1. “Ülkemizde yaşa y an kedi ve köpeklerin sa yısı na il işkin kesin bir bilgi bulunmamaktadı r. Çeşit li kaynaklara göre tüm T ürkiye’d e serbest yaşay an 2.000.000 adet köpek bulunduğu, bunlar ın büyük çoğunluğunun kısı rlaş tı rıl mamış olduğu bildirilmekle birlikte, bu bilgiye dayanak teş kil edebilecek herhangi bir kaynak sun ulamamaktadı r.
14.2. Bilinen gerçek ise, yerel yönetimlerin sahipsiz hayvanlar ın rehabilitasyonu ile ilgili yeterli bütçe ve personel ayıramadı ğı, eş zamanlı ve yeterli sayıda kısı rlaş tırma yapıl amadığı ve bu nedenle hayvan sayısı nın sürekli artı ş gösterdiği dir.
14.3. Serbest yaşayan ha yvanlar ın popülasyon kontrolü için yürürlükteki mevzuata uygun ve insan cıl olan seçeneğin “ kısı rlaş tı rma” olduğu, konunun uzmanları taraf ından bildirilmektedir. Mahalle/semt düzeyinde her bölgenin serbest hayvan popülasyonu açısı ndan bir taşıma kapasitesi bulunmakta ve bölgede mevcut kaynaklar (çöplükte bulunan gı da atı kları , belediye uy gulamalar ı, hayvanseverlerin besleme alı şkanlı kları , suya eriş im, sürü yapısı vb.) bu duruma il işkin dinamikleri belirlemektedir.
Bölgenin taşı ma kapasitesine il işkin radikal bir değişi kli k şekil lenmediği sürece, bir bölgede yaşayan sürünün tamamı oradan uzaklaşt ırı lsa bile, sonrası nda o bölge farklı hayvanlar taraf ından işgal edilmektedir. Bu duruma “ vakum etkisi ” adı verilmektedir. Bu nedenle, popülasyon kontrolü için en ideal yöntem, bölgede yaşaya n hayvanlar ı kısı rlaş tı rarak yerinde bıra kmak ve üreme becerisi olmayan bu hayvanlarla o bölgenin kapasitesini dolu tut maktı r. Her bölgede yumuşak m izaçlı ve sağl ık durumu bilinen hayvanlar ın barı ndırı lması ile de, saldı rı ve hast alı k riskleri en az düzeye indirilecektir.
14.4. K ısı rlaş tı rma ile popülasyon kontrolünün s ağlanabi leceği öngörüsü büyük oranda kabul gö rdüğü halde, yurdumuzda yerel yönetimler taraf ından kısırl aştı rılan hayvan sayısı yaklaşı k olarak yıl da 200.000 adettir. Tahmini hayvan sayısı üzerinden dahi değerlendirme yapıl dığı nda ve köpeklerin üreme ile geometrik olarak artan popülasyonu dikkate a lı ndığı nda, şehirl erde mevcut koşul larda popülasyon kontrolü yapıl amayacağı aşikârdır . K ısı rlaşt ırma oranl arı yüksek olan belediyeler bile, çevre belediyelerin kendi sorumluluk alanl ar ına bıraktı ğı iddia edilen köpekler nedeniyle kontrolsüz bir üreme sorunuyla karşı karşı yadır. Benzer ş ekil d e, belediyeler taraf ından ormanlı k alanlara bırakıl an köpekler, hayvanlar ın kendi başı na yaşaması mümkün olmayan bu bölgelerde hayvan refahı , ekolojik denge, toplum sağl ığı açıs ından sorunlar yarat maktadı r.
14.5. Popülasyon kontrolüne yönelik çalı şmaları n etkin şekil de yapıl mamas ı öncelikle bütçe olanakla rını n boşa harcanmasına neden olmakta, bunun ötesinde de hayvanlarla ilgili yönetim becerilerinin en alt seviyede kalması yla hayvan ve toplum sağl ığı ile çevreye yönelik pek çok sorunu doğurmaktadı r.
14.6. Popülasyon kontrolüne il işkin olarak yaşana n bir başka sorun da, bir kimsenin himayesinde ya şayan hayvanlar ın üremesi ve sayısı yla ilgili Bakanlı k taraf ından denetim yapılması gerekti ğinde özel mülke girilmesi için gerekli Sa vcıl ık kararı alı namadığından herhangi bir müdahalede bulunul amamas ıdı r.
Sahipsiz hayvanlar ın bakım ve tedavilerini üstlenme gerekçesiyle genellikle sosyal medya aracıl ığı yla insan ları n vicdani duygular ını istismar ederek usul süz/ kayıt dışı maddi kazanç sağl ayan kimseler, çoğunlukla fazla sayıd a hayvanı bir arada tutma eğil imindedir. Bu konuda yapıl aca k mevzuat düzenlemesinin, hayvan r efahı merkezli olarak bu sorunl arı çözümlemeyi hedeflemesi gereklidir.
14.7. Sahipsiz hayvan popülasyonunun kontrol alt ına alı nmasında en etkili ve tek yöntem üremenin engellenmesi, bir baş ka ifadeyle kısı rlaş tı rmadır. Sorunl arın çözümünde öncelikli olarak oluşt urul arak hayata geçirilmesi gereken projelerin başı nd a da, popülasyon kontrolüne yönelik ülke ça pında uygulanması gereken kı sır laşt ırma seferberli ği gelmesi kaçını lmazdı r. Bu hedefle, yerel yönetimlerce sahipsiz hayvanlara yönelik yıl lı k ortalama 200.000 olan kısı rlaş tı rma sayısı nın T arım ve Orman
Bakanlı ğı, Sağlı k Bakanlı ğı, veteriner fakülteleri ve veteriner hekimler odalar ı ile hayvansevelerin k atkısı ve işbi rli ği ile ivedilikle artt ırı lması , eş zamanlı ve fazla sayıda kısı rlaş tı rma yapıl ması, kısı rlaştı rma yapabilecek tüm veteriner hekimlerin ve yararl anıl abil ecek hayvan sağ lı ğı birimlerinin sürece dahil edilmesi ve sürecin dört yıl içinde tamamlanması önem arz etmektedir.
14.8. K ısı rlaştı rma ve hayvanlar ın korunmasına yönelik diğer uygulamalar ı gereği gibi yapmayan yerel yöneticilere adli ve idari yaptı rım uygulanmalı dır.
14.9. Sürecin doğru yönetimi için; bütçe tahsisi (özellikle ülke çapında uygulanacak kısı rlaş tı rma seferberli ği kapsamında kurulacak kısı rlaş tı rma merkezleri için merkezi yönetim bütçesine ödenek koyulması , yerel yönetimlerin de kısı rlaş tırma seferberli ği için yeterli bütçe ayırması ), veteriner hekim, yardı mcı teknik personel ve destek personel ist ihdamı ivedilikle gerçekl eşti ril meli , kısı rlaştı rma operasyonunun bir cerrahi giri şim olduğu gerçeğiyle hayvanlar ın operasyon sonras ı bakımlar ı için gerekli barı ndırma alanl arını n planl anması, hayvanlar ın yakalanabilmesi için tüm personele yönelik eğit im lerin düzenlenmesi ve gerekli donanımın temini (T ürkiye’d e henüz ruhsat lan dırı lmamış olan ve yakalama amacıyla gereksinim duyulan veteriner tı bbi ürünlerin ticari amaçlı olmayan it halat ı için T arım ve Orman
Bakanlı ğı izinleri dahil) sağl anmalıdı r.
14.10. Ayrıca, kısı rlaş tı rma seferberli ği konusunda gerekli adımlar ı atmayan belediye başkanlar ı ile personeline adli ya da idari yaptı rım uygulanmalı dır.
14.11. Popülasyon kontrolünde dikkate alı nmas ı gereken hususlardan birisi de, sahipli hayvanlar ın üretilmesidir. Günümüzde bazı hayvan sahiplerinin satı ş amacıyla hayvan ürett iği , hayvanlar ın daha sık üremesi için çeşit li yöntemlere başvurduğu ve bu alanda önemli hayvan hakkı ihlalleri yapıl dığı anlaş ıl maktadı r. Sahipli hayvanlar ın kısı rlaş tı rıl ması teşvik edilmeli, kayıt dışı hayvan satı şlar ını önlemek için önlemler alı nmalıdı r. Kimliklendirme m evzuat ı tam olarak işl erli k kazan dığı nda, sisteme kaydedilecek hayvanlar ın orijini sıkı bir biçimde takip edilmeli, doğum yapan hayvanlar ın yavrular ı izlemeye alı nmalıdı r. K ayıt yaptı rmayan hayvan sahiplerine ağır yaptı rımla r uygulanmalıdı r. Hayvan sahiplerinin hayvanlar ından yavru alma hakkı gözetilmeli, ancak bir kereden fazla yav rulat ıl an hayvanlardan her bir yavru için vergi alı nması ve alı naca k bu verginin Hayvan Refahı Fonuna a ktarı lması değerlendiri lmeli dir.
İnternet üzerinden hayvan satı şı engellenmeli, internet üzerinden hayvan satı şı yapıl ması katalog suç kapsamına alı narak hayvan satı şı yapan sitelere eriş im engellenmelidir. ” (Sayfa 87-89)
14.12. Araştırma komisyonu raporunda ayrıca, sahipsiz hayvanların kontrolsüz üremeleri ve kısırlaştırması ile ilgili sorunların farklı ülkelerde de yaşandığı vurgulanmakta, yukarıda yer verilen açıklamalardan da anlaşılacağı üzere ülkemizde her yıl önemli miktarda kısırlaştırma operasyonu gerçekleştirilmesine rağmen sahipsiz hayvan sayısının büyüklüğü karşısında bu ihtiyacın giderilebilmesi için daha kapsamlı çalışmalar yürütülmesine ihtiyaç duyulduğu tespitine yer verilmektedir.
15. Şikâyetçinin, 2020/103525 şikâyet numaralı başvurusu ile 25/12/2020 tarihinde Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine ilgili idarenin cevabı altmış gün beklenmediğinden Kurumumuz tarafından idari başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle 18/1/2020 tarihinde verilmiş olan GÖNDERME
KARARINA idare tarafından olumsuz cevap verildiği, bunun üzerine şikâyetçi tarafından 22/1/2021 tarihinde tekrar Kurumumuza başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.
16. İlgili mevzuat hükümleri kapsamında, idarece aksi belirtilmediğinden şikâyetçinin 5199 sayılı
Kanunun “Yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumlulukları” başlıklı 18 inci maddesi gereğince yerel hayvan koruma görevlisi statüsünde bulunduğu anlaşılmaktadır. Mezkûr maddeye göre, bu görev özellikle kedi ve köpekler gibi sahipsiz hayvanların kendi mekânlarında, bulundukları bölge ve mahallerde yaşamaları sorumluluğunu üstlenen gönüllü kişilere verilmektedir. Yerel hayvan koruma görevlileri; bölge ve mahallerindeki, öncelikle köpekler ve kediler olmak üzere, sahipsiz hayvanların bakımları, aşılarının yapılması, aşılı hayvanların markalanması ve kayıtlarının tutulmasının sağlanması, kısırlaştırılması, saldırgan olanların eğitilmesi ve sahiplendirilmelerinin yapılması için yerel yönetimler tarafından kurulan hayvan bakımevlerine gönderilmesi gibi yapılan tüm faaliyetleri yerel yönetimler ile eşgüdümlü olarak yapmaktadırlar. Bu kişiler hayvan koruma dernek ve vakıflarına üye ya da bu konuda faydalı hizmetler yapmış kişiler arasından “İl Hayvan Koruma Kurulu” tarafından her yıl için seçilmektedir. Kanun gereğince bu görev icra edilirken yerel hayvan koruma gönüllüleri belgelerini yanında taşımak zorundadırlar. Bu belgeler her yıl yenilenmekte ve bu görev esnasında olumsuz faaliyetleri tespit edilen görevlilerin belgeleri iptal edilmektedir.
17. İdare tarafından Gönderme Kararı üzerine verilen cevapta, Veteriner İşleri Müdürlüğü olarak 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun yerel yönetimlere vermiş olduğu görevleri ifa etmek amacıyla İlçe dahilinde Sahipsiz Hayvan Aşılama ve Tedavi Merkezinin mevcut
olduğu, bu merkezde 5 Veteriner Hekim, 3 Veteriner Teknikeri, 2 Veteriner Teknisyeninden oluşan hayvan sağlığı personeli ve hizmet işçilerinin görev yaptığı, Müdürlük bünyesinde görev yapan 3 hayvan nakil aracının ilçede hastalanan ve yaralanan hayvanları bu merkeze getirdiği, aynı zamanda bu araçlarla rehabilite edilecek yani kısırlaştırılacak hayvanların da merkeze taşındığı, ayrıca
Maltepe Belediyesi ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi arasındaki kullanım protokolü gereği İBB
Tepeören Geçici Hayvan Bakımevi ve Bahçeli Yaşam Alanından da hizmet amacıyla faydalanıldığı açıklamasına yer verilmiştir. Ayrıca idarenin cevabi yazılarında, 2020 yılında 360 köpeğin rehabilitasyonun sağlandığı, mal ve hizmet alımları 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde gerçekleştirildiğinden idarenin bilgisi dışında özel bir hastanede yaptırılan tedavi giderlerinin
Belediyece tazmin edilmesinin mümkün olmadığı belirtilmektedir.
18. Uyuşmazlık kapsamında öncelikle sokak köpeğinin kısırlaştırılması için şikayetçinin idareye sözlü veya yazılı başvurusunun bulunmadığının ortaya konulması gerekmektedir. Zira idare tarafından başvuru yapılmadığı; şikayetçinin kendi inisiyatifi ile tedaviyi üstlendiği belirtilmesine karşın şikayetçi 11/12/2020 tarihinde telefon görüşm esi yaptığını, ancak kendisiyle ilgilenilmediğini iddia etmektedir. Şikayetçi, 23/12/2020 tarihli başvurusunda 12/12/2020 tarihinde sokak köpeğinin kısırlaştırılması talebinde bulunduğunu ifade etmekte ise de Kurumumuza yapmış olduğu 25/12/2020 tarihli başvuruda, dilekçede sehven 12/12/2020 yazıldığı tarihin 11 Aralık olduğunun belirtildiği görülmektedir.
19. Dosya kapsamında yer alan Transpet Evcil Hayvan Hizmetleri tarafından düzenlenen 22/12/2020 tarihli faturada Kasaba Veteriner Kliniği /Çekmeköy adresine dişi sokak köpeğinin nakil hizmeti karşılığında 150 TL. tahsil edildiği; Anatolia Hayvan Hastanesi tarafından düzenlenen 22/12/2020 tarihli faturada tedavi bedeli olarak 1.100 TL tahsil edildiği bilgisi yer almaktadır. Anatolia Hayvan Hastanesi tarafından düzenlenen Epikriz Raporunda, yatış tarihi olarak 11/12/2020, çıkış tarihi olarak 22/12/2020 tarihi gösterilmekte; açıklama kısmında sokakta bakılan hayvanlardan olan köpeğin kısırlaştırılmak istendiği; yapılan fiziksel muayenede proöstrus kanaması olduğu için kısırlaştırma operasyonunun uygun görülmediği, östrusu sonlandırmak için hormon tedavisine başlandığı belirtilmektedir.
20. Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde, Belediye sınırları içinde Sahipsiz Hayvan
Aşılama ve Tedavi Merkezinin bulunduğu, idarenin bu yönüyle gerekli birimleri kurarak yasal yükümlülüğünü yerine getirdiği, dosya kapsamında şikayetçi tarafından Sahipsiz Hayvan Aşılama ve
Tedavi Merkezine müracaat edildiğine dair bir bulguya rastlanamadığından ve şikayetçinin/ 11/12/2020 tarihinde idareye müracaat ett iği ne dair Kurumumuzca da bir tespit yapılamadığı, Hay van ları Koruma
Kanunu ile Hayvan ların K oru nm asın a Dair Uygulama Y ön etm eliğin in yerel hayvan koruma görevlilerinin sorumluluklarını düzenleyen maddelerinde, sahipsiz hayvanların kısırlaştırılması ve aşılandıktan sonra geri bırakılmak veya sahiplendirilmek üzere belediye tarafından kurulan geçici bakımevlerine gönderilmesi gibi yapılan tüm faaliyetler kapsamında yerel yönetimlerle eşgüdüm sağlanması gerektiği hususunun altının çizildiği, sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların toplatılması, kısırlaştırılması, aşılanması, gerekli tıbbî bakımlarının yapılması ve işaretlenmesi, alındığı ortama geri bırakılması ve sahiplendirilenlerinin kayıt altına alınmasıyla ilgili gerekli tedbirlerin alınmasının yerel yönetimlerin sorumluluğunda olduğu, yerel hayvan koruma görevlilerine kendi imkanlarıyla yerel idarelerin sorumluluğunda olan görevleri yerine getirme yönünde bir yetki verilmediği, yerel hayvan koruma görevlilerinin kendi imkanları ile özel kuruluşlarda sahipsiz hayvanları kısırlaştırmalarının bedelinin idareden tazmin edilebileceğine ilişkin bir hükmün yasal mevzuatta yer almadığı değerlendirilmiştir.
21. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin yapmış olduğu masrafların idarece tazmini talebinin Maltepe Belediye Başkanlığı tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdareye bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvurunun REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve MALTEPE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi