|
ÖZET: Başvuru, Manisa İli Gördes İlçesi Atatürk Mahallesi Fatih Bulvarı No: adresine doğalgaz arzı sağlanması talebi üzerine yapılmıştır. Başvuran, 2018 yılından bu yana AKSA Manisa Doğalgaz Dağıtım A.Ş. tarafından sağlanan doğalgaz hizmetinin, belirtilen adrese ulaştırılmadığını ifade ederek, gerekli çalışmaların yapılmasını istemiştir. Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı, başvuruya konu yolun Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yol ağından çıkarıldığını ve bu nedenle kazı ve çalışma izinlerinin verilemediğini belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, doğalgaz şebeke hattı çalışmalarının yapılabilmesi için Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin gerekli izinleri vermesi gerektiği sonucuna varmıştır. İlgili mevzuat gereği, Karayolları Genel Müdürlüğü’nden çıkarılan yolların hak ve sorumluluklarının ilgili idarelere devredildiği belirtilmiştir. Bu çerçevede, Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin kazı ve çalışma izni vermemesi işleminin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Manisa Büyükşehir Belediyesi’ne doğalgaz şebeke hattı çalışmaları için gerekli izinlerin bir an önce verilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. İlgili idarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7201-S.21.11537
BAŞVURU NO : 2020/103120
KARAR TARİHİ : 05/05/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MANİSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuru konusu adrese doğalgaz arzı sağlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, tarihinde kayıt altına alınan şikâyet dilekçesi ve eklerinde özetle; Manisa İli
Gördes İlçesi’nde 2018 yılından itibaren AKSA Manisa Doğalgaz Dağıtım A.Ş. tarafından doğalgaz hizmeti verilmeye başlandığı, çalışmaların büyük oranda tamamlanmış olmasına rağmen Atatürk Mahallesi
Fatih Bulvarı No: adresi için doğalgaz arzı sağlanmasını yönündeki taleplerinin karşılanamadığı iddia ve ifade edilerek doğalgaz arzı sağlanması için gerekli çalışmaların yapılması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 14/01/2021 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazısı üzerine Karayolları
Genel Müdürlüğü’nden alınan 11/02/2021 tarih ve sayılı yazıda;
2.1) Başvuru konusu yolun, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın 23/11/2018 tarihli OLUR’u ile Karayolları
Genel Müdürlüğü (KGM) yol ağından çıkarıldığı, ağ değişikliğinin 28/11/2018 tarih ve sayılı yazı ile tamim edildiği, söz konusu ağ değişikliğinin Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü’nün 03/12/2018 tarih ve sayılı yazısı ile Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığına bildirildiği,
2.2) Söz konusu karayolu ağ değişikliği için yukarıda belirtilen belgeler ve 6001 sayılı Karayolları Genel
Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Görev ve sorumluluk alanındaki yol ağları” hakkındaki 13’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Genel Müdürlüğün görev alanından çıkarılan karayollarına ait tüm hak ve sorumluluklar, gerekli yazılı bildirim yapıldıktan sonra başkaca işleme gerek
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
kalmaksızın ilgili idarelerine devredilmiş sayılır.” hükmü gereğince protokol veya devir belgesi düzenlenmesi /gönderilmesi gereği bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Görev ve
sorumluluk alanındaki yol ağları” başlıklı 13’üncü maddesi; “(1) Genel Müdürlüğün görev ve sorumluluk alanında bulunan karayolları; otoyollar, Devlet yolları ve il yolları olmak üzere üç sınıfa ayrılır.
(2) Otoyol, Devlet yolu ve il yolu niteliğindeki karayolu ağları; kamu yararı, millî savunma ihtiyaçları ve bu ağların gelişmesine tesir eden ekonomik etkenler göz önünde tutulmak suretiyle Genel Müdürlük tarafından ilgili kuruluşların görüşü alınarak tespit edilir ve Bakan onayı ile uygulanır. Düzeltmeler, değiştirmeler, eklemeler ve çıkarmalar da aynı usulle yapılır.
(3) Genel Müdürlüğün görev alanından çıkarılan karayollarına ait tüm hak ve sorumluluklar, gerekli yazılı bildirim yapıldıktan sonra başkaca işleme gerek kalmaksızın ilgili idarelerine devredilmiş sayılır.
(4) Başka bir kurumun sorumluluğunda iken Genel Müdürlüğün görev alanına dâhil edilen karayolları ile
Genel Müdürlüğün görev alanından çıkarılan karayolları kenarında münhasıran devralınan veya devredilen karayolu kesimi ile ilgili yapı ve tesislerin devir ve temlikine ilişkin hususlar, taraflar arasında imzalanacak protokol ile belirlenir.”
6) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun;
6.1) “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesi;
“Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
… g) (Değişik: 12/11/2012-6360/7 md.) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek…”
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
6.2) “Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon” başlıklı 27’nci maddesi;
“(Değişik birinci fıkra: 12/11/2012-6360/11 md.) Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.
(…) büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir…”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere Manisa İli Gördes İlçesi Atatürk Mahallesi Fatih
Bulvarı No: adresi için doğalgaz arzı sağlanmasını talep etmektedir. Başvuru dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden sadece başvuruya konu adreste değil Fatih Bulvarı genelinde kazı ve çalışma izni verilmemesi nedeniyle doğalgaz arzı ile ilgili sorun yaşandığı anlaşılmaktadır.
9) Başvuru ekinde sunulan Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın 09/12/2020 tarih ve sayılı
yazısında, 16/07/2020 tarih ve sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü 23. Şube Şefliği yazısında bahsi geçen yolun 23.11.2018 tarihli makam oluru ile Karayolları Genel Müdürlüğü yol ağından çıkarıldığının bildirildiği ancak Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığına yolun devrine ilişkin bir devir belgesi yahut protokol gönderilmediği, bu sebeple yasal olarak kazı ve çalışma izin belgesi düzenlenemediği ifade edilmiştir.
10) AKSA Manisa Doğalgaz Dağıtım A.Ş. tarafından başvuranın dilekçesi üzerine verilen 01/10/2020 tarih
ve sayılı yazıda ise Manisa İli Gördes İlçesi’nin 01/12/2016 tarih ve sayılı Kurul Kararı ile doğalgaz dağıtım lisansına dahil edildiği, yatırım yükümlülüğünün BOTAŞ’ın iletim hattını hazır hale getirmesiyle 2018 yılı sonundan itibaren başladığı, Gördes şebeke projesinin %70 seviyesinde konut potansiyeline ulaştığı, başvuruya konu adreste zorunlu kazı ve ruhsat izinleri için başvuru yapıldığı, mevcut aşamada kazı ve ruhsat izni alınamadığı, izinlerin alınmasını müteakip şebeke hattının tamamlanmasına yönelik çalışma yürütüleceği açıklamasına yer verilmiştir.
11) Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve AKSA Manisa Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin yukarıda yer
verilen açıklamalarının incelenmesinden, başvuruya konu adreste doğalgaz şebeke hattı çalışmalarına başlanılamamasının sebebinin Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın kazı ve çalışma izni
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
vermemesinden kaynaklandığı, Manisa Büyükşehir Belediyesi’nin kazı ve çalışma ve çalışma izni verilmemesine gerekçe olarak ise Karayolları Genel Müdürlüğü yol ağından çıkarılan başvuru konusu yolun devir veya protokol belgesi ile idarelerine devredilmemesi hususunun gösterildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla başvuruya konu uyuşmazlığın temelini, KGM yol ağından çıkarılan yol ile ilgili tasarrufta bulunulabilmesi için ayrıca bir devir belgesi veya protokol düzenlenmesine ihtiyaç bulunup bulunmadığı hususu oluşturmaktadır.
12) 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Görev ve sorumluluk
alanındaki yol ağları” başlıklı 13’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Genel Müdürlüğün görev alanından çıkarılan karayollarına ait tüm hak ve sorumluluklar, gerekli yazılı bildirim yapıldıktan sonra başkaca işleme gerek kalmaksızın ilgili idarelerine devredilmiş sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. İdarenin açıklamaları kısmında yer verilen KGM yazısında da bu hükme dayanılarak başvuru konusu ile ilgili protokol veya devir belgesi düzenlenmesine ihtiyaç bulunmadığı açıklamasına yer verilmiştir.
13) İdarenin yazısı ekinde sunulan belgelerden, Gördes Çevre Yolu güzergahındaki 2,4 km uzunluğundaki
yolun KGM yol ağından çıkarılması ile ilgili 26/11/2018 ve sayılı yazı ile Bakanlık Olur’u alındığı ve bahse konu yazının Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü’nün 03/12/2018 tarih ve sayılı yazısı ile
Manisa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na gönderildiği anlaşılmıştır. 6001 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince, bu yazı doğrultusunda başvuru konusu yolun devrine ilişkin gerekli bildirimin yapıldığının ve tüm hak ve sorumlulukların Manisa Büyükşehir Belediyesi’ne geçtiğinin kabulü gerekmektedir. Bu itibarla, doğalgaz şebeke hattı çalışmalarının yapılabilmesi için Manisa
Büyükşehir Belediyesi tarafından çalışma ve kazı izni verilmesinin önünde herhangi bir yasal engel bulunmadığı değerlendirilmiştir.
14) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, 26/11/2018 tarihinde KGM yol ağından
çıkarılan başvuru konusu yol güzergahı ile ilgili devir işlemlerinin gerçekleştirilmediği gerekçesiyle doğalgaz şebeke hattı yapımı için Manisa Büyükşehir Belediyesi tarafından çalışma ve kazı izni verilmemesi işleminin 6001 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup, idarenin bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Manisa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
Başvuru konusu yol güzergahı üzerinde doğalgaz şebeke hattı çalışmasının yürütülebilmesi için çalışma ve kazı izinleri ile ilgili gerekli işlemlerin yerine getirilmesi hususunda MANİSA BÜYÜKŞEHİR
BELEDİYESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ve MANİSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ile birlikte bilgileri için
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, MANİSA VALİLİĞİ ve AKSA MANİSA DOĞALGAZ
DAĞITIM A.Ş.’ye tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Ek:
1-Karayolları Genel Müdürlüğü Yazısı (1 Sayfa)
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr