|
ÖZET: Başvuruda bulunan kişi, Batıkent-OSB M3 metro hattı Fatih İstasyonu’ndaki asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanımının engellendiğini, bu konuda daha önce de Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğunu ifade ederek, bu alanların açılmasını ve bazı düzenlemelerin yapılmasını talep etmiştir. İlgili idare, yapılan incelemeler sonucunda, asansör ve yürüyen merdivenlerin faal durumda olduğunu, ancak güvenlik gerekçeleriyle bazı alanların kapatıldığını belirtmiştir. Ayrıca, engelli yolcuların yönlendirilmesi için gerekli önlemlerin alındığı ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin yerinde inceleme yaparak, başvuranın taleplerini ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek bir karar vermiştir. İdarenin mevcut güvenlik önlemleri ve personel sayısının yeterli olduğu belirtilmiş, ancak engelli yolcular için daha iyi yönlendirme yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu kapsamda, asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanımının artırılması için bazı önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ile bazı düzenlemelerin yapılması önerilmiş, ancak güvenlik görevlilerinin büro olmadan hizmet vermeleri ve bilet gişesinin yerinin değiştirilmesi talepleri reddedilmiştir. İdarenin bu karar doğrultusunda gerekli tedbirleri alması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3509-S.22.5296
BAŞVURU NO : 2021/15675
KARAR TARİHİ : 14/03/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Batıkent–OSB M3 metro hattı Fatih istasyonuna ilişkin talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza başvuruda bulunan (TCKN: tarafından özetle;
Batıkent-OSB M3 metro hattı Fatih İstasyonu’nda bulunan asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanımının engellendiği, kırmızı şerit çekilerek yasak işareti konulduğu, söz konusu hususla ilgili defaten İdareye ve 07/11/2017 yılında Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunulduğu ve Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından gönderme kararı verildiği iddia ve ifade edilerek söz konusu asansör ve yürüyen merdivenlerin açılması, bahsi geçen yerdeki bilet gişesinin ortaya alınması, güvenlik görevlilerinin büro olmadan müştemilatta hizmet vermeleri ve kapalı alanların iptal edilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan
iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 03/12/2021 tarihli ve sayılı yazımız ile Ankara Büyükşehir Belediye
Başkanlığından yerinde inceleme yapılmak suretiyle bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarenin 22/12/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Konu ile ilgili İdare tarafından yapılan değerlendirmede; Fatih İstasyonunun başvuruya konu olan
bölgesinde hem sisteme ait teknik ekipmanların bulunduğu odaların hem de özel güvenlik görevlilerinin silahlarının ilgili kanun ve yönetmeliklere göre muhafaza edildiği korunaklı ve izole bir durumda olması gereken ve her vardiya değişiminde büyük bir yoğunluk yaşanan silahlık odasının bulunması nedeniyle başvuruya ilişkin yapılan ve yapılması planlanan bir işlem bulunmadığı,
2.2) Sistemde 323 adet yürüyen merdiven bulunduğu, teknik bir arıza olmaması durumunda hepsinin faal
durumda olduğu, 160 adet asansör bulunduğu, söz konusu istasyona yeni bir asansör ya da yürüyen merdiven yapımı planlanmadığı,
2.3) İdare bünyesinde 544 özel güvenlik görevlisi, 87 istasyon ve güvenlik şefi bulunduğu, turnike ve
yürüyen merdivenlerin açılması için daha fazla elemana ihtiyaç bulunmadığı,
2.4) Metroyu kullanan yaşlı, engelli yolcuların asansör, yürüyen merdiven, çıkışlara yönlendirme levhaları,
işaretleri ve personel aracılığıyla yönlendirildiği, ayrıca söz konusu istasyonda bulunan ve yolcular tarafından görülmeyen sisteme ait teknik ekipmanların bulunduğu odalar ve silahlık odası için en az risk teşkil edecek şekilde yolcu yönlendirmesi yapılmakta olduğu, asli görevleri yolculara hizmet etmek ve güvenliklerini sağlamak olan çalışanların hasta, yaşlı, engelli vb. gibi durumları olan kişilerin başvurması halinde personelin nezaretinde asansör ve yürüyen merdivenler kullandırıldığı ifadelerine yer verilmiştir.
3) Kurumumuzca, başvuruya konu hususa yönelik 01/12/2021 tarihinde yerinde inceleme yapılmış ve
elde edilen tespitler tutanak altına alınmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4.1) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.2)Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5) 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “İl ve İlçe Trafik Komisyonları”
başlıklı 12’inci maddesinde, ‘‘İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının kuruluşu ile görev ve yetkileri: …( b )
bendinde Görev ve Yetkiler:
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek.
3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek,’’
/
6) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü
maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanunun uygulanmasında, (Değişik: 12/11/2012-6360/4 mad.) Büyükşehir belediyesi: Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini, ikinci fıkrasında, “Büyükşehir belediyesinin organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve büyükşehir belediye başkanını…”; ifade eder.
6.1) ” Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları ” başlıklı 7’inci maddesinin
birinci fıkrasının (f) bendinde, “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:…
Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek. ”; (p) bendinde, “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları
içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle:
16/5/2018-7144/14 mad.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek. ”;
6.2) “Ulaşım Hizmetleri” başlıklı 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “ (Değişik birinci fıkra:
12/11/2012-6360/8 mad.) Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye
Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım
Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.”, ikinci fıkrasında, “Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dâhilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”, üçüncü fıkrasında, “Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.”, dördüncü fıkrasında, “Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.’’ altıncı fıkrasında; “Büyükşehir belediyelerine bu
Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik
Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz. ”,
7) 15/06/2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri
Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin “Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde, “UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla;
/
a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla,
b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla,
c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri (Ek ibare: RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletmekle,
ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare: RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,
d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle,
e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,… görev ve yetkilidir.’’ düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere, Batıkent-OSB M3 metro hattı Fatih istasyonunda bulunan asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanıma açılması talep edilmektedir.
10) Ülkemizde kentlerin gelişmesi ve yoğunlaşan nüfus dolayısıyla yolcu taleplerinin artması durumu ile
karşılaşılmaktadır. Aynı zamanda vatandaşlar için kent içi ulaşımın hızlı, konforlu, ucuz, kolay ve erişilebilir olması hususları da büyük önem taşımaktadır. Kent içi ulaşımda insanların daha kısa sürede, ekonomik ve güvenli bir şekilde seyahat etmesi, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun, yolcularına karşı
/
sorumlu ve çevreye duyarlı bir sistemin etkinleştirilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yürürlükte bulunan çeşitli kanun ve yönetmeliklerle yerel yönetimlere kent içi sürdürülebilir ve dengeli ulaşımın sağlanması ile ulaşımın sağlıklı bir şekilde işletilebilmesi için ulaşım hizmetlerinin sunulmasında önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir.
11) 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7’nci maddesinde Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin
görev ve sorumluluklarının belirlendiği, söz konusu maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde;
“Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.” hükmü ile ulaşım ana planının yapılması ile trafik düzenlemesinin getirdiği bütün diğer işleri yürütmenin Büyükşehir Belediyesinin yetki alanında olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca söz konusu yetkinin Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 9’uncu maddesi hükümleri ve Büyükşehir
Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 18’inci maddesi hükümleri kapsamında UKOME aracılığıyla gerçekleştirileceğine hükmedilmiştir.
12) Başvuru konusu somut olayda özetle, başvuranın Batıkent-OSB M3 metro hattı Fatih İstasyonu’nda
bulunan asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanımının engellendiği ve kırmızı şerit çekilerek yasak işareti konulduğunun iddia edildiği, söz konusu hususla ilgili defaten İdareye ve 07/11/2017 yılında Kamu
Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunulduğu, söz konusu başvuruya Kurumumuz tarafından gönderme kararı verildiği, İdarenin gönderme kararına cevabi yazısında özetle; başvuruya konu metro istasyonunda bulunan giriş ve çıkış noktalarının her iki yönde açık ve kullanılır duruma getirilmiş olduğu, yürüyen merdiven ve asansörlerinde faal olarak çalıştırıldığı ifade edildiği, başvuran tarafından Kurumumuza ikinci kez yapılan başvurunun süre gelen etkisi değerlendirildiğinden İdareden bilgi ve belge talep edildiği, İdarenin cevabi yazısında özetle; yeni bir asansör ya da yürüyen merdiven yapımı planlanmadığı, söz konusu istasyonda bulunan ve yolcular tarafından görülmeyen sisteme ait teknik ekipmanların bulunduğu odalar ve silahlık odası için en az risk teşkil edecek şekilde yolcu yönlendirmesi yapılmakta olduğu, asli görevleri yolculara hizmet etmek ve güvenliklerini sağlamak olan çalışanların hasta, yaşlı, engelli vb. gibi durumları olan kişilerin başvurması halinde personelin nezaretinde asansör ve yürüyen merdivenler kullandırıldığı ifadelerine yer verildiği, yerinde inceleme yapılması istenilen hususlarla ilgili
Kurumumuza bir bilgi ve belge, ayrıca fotoğraf sunulmadığı, asansör ve yürüyen merdivenlerin hali hazırda kullanıma açık olup/olmadığı bilgisi verilmediği tespit edilmiştir.
Kurumumuzca, başvuruya konu hususa yönelik 01/12/2021 tarihinde yerinde inceleme yapılmış ve elde edilen tespitler tutanak altına alınmıştır.
13) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca yapılan yerinde inceleme neticesinde; başvuruya konu istasyonda
aşağıda bulunan resimden anlaşılacağı üzere ortak bir koridorun bulunduğu, koridorun sağ tarafından turnikeli geçiş yapılabileceği (A ile işaretlenen yer), sol tarafındaki turnikenin ve xray cihazının ise kırmızı şeritlerle kapatıldığı (B ile işaretlenen yer), resmin bulunduğu yerin hemen arkasında hastaneye gelen ve gidenler tarafından kullanılan merdivenlerin bulunduğu (Altta sunulan fotoğrafta kadrajın dışında kalmaktadır), söz konusu alanda yürüyen merdiven ve asansör bulunmadığı, hastaneye gelenler ile yaşlı ve engellilerin asansör ya da yürüyen merdiven kullanmak için dışarıdan istasyonun etrafını tam tur yapacak şekilde dolanmak zorunda olduğu, asansörün çalışır durumda olduğu (C ile işaretlenen yer), asansörün hemen yanında yer alan yürüyen merdivenin ise arızalı olduğu, başka bir yürüyen merdiven bulunmadığı, metroda iki yönlü gidiş olduğu,
OSB yönüne gitmek isteyen engelli olan kişiler ya da yaşlılar için bir sorun bulunmadığı, diğer vatandaşlar gibi sağ taraftaki turnikeden geçiş yaparak mevcut asansörle doğrudan metroya geçiş yapılabildiği,
Kızılay yönüne gitmek için ise engelli kişilerin sol taraftaki turnikeden (B ile işaretlenen yer) kırmızı şeritle çevrilmiş yerin arasından engelli kişilerin kullandığı turnikeden kartını okutarak geçiş yaptıktan sonra mevcut asansörle doğrudan metroya geçiş yapabildiği, ancak daha önce burayı kullanmamış olan engelli kişilerin kırmızı şeridi görünce herkesin geçiş yapabildiği turnikelere yöneleceği (A ile işaretlenen yer), akabinde ise 2 adet olan güvenlik personeline sorarak tam ters istikamete tekrar gelmek zorunda kalınacağı, üstelik bu durumun güvenlik personelinim iş yükünü daha fazla artıracağı, güvenlikle ilgili görevlerini yaparken dikkatlerini dağıtacağı, mevcut durumu engellemek için herhangi bir tabela, bilgilendirme işareti vs. bulunmadığı,
Kızılay yönüne gitmek isteyen yaşlıların ise önce herkes gibi sağ taraftaki turnikelere yönelip (A ile işaretlenen yer) kartını okutmak zorunda olduğu, akabinde asansör kullanmak için tam ters istikamete tekrar gelip engelli kişilerin geçtiği turnikeden geçerek asansörle aşağıya inmek zorunda kalacağı, özellikle yoğun olarak kullanıldığı düşünülen hastane tarafından gelen vatandaşların kullandığı merdivenlerde yürüyen merdiven ve asansör bulunmadığı, hastane öngörülmeden otoparkın bulunduğu yere asansör ve yürüyen merdiven yapılmış olduğunun değerlendirildiği,
istasyonda bulunan tek yürüyen merdivenin arızalı durumda olduğunun görüldüğü ve yerinde inceleme tarihinde tamir edilmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmadığının görüldüğü,
engelli kişiler için yanlış yöne yönelmelerini engelleyecek bir işaret, afiş, bilgilendirme yazısı yer almadığı, yaşlılar ve hastaların sağ tarafta bulunan turnikeden kartlarını okuttuktan sonra tekrar sol tarafta bulunan engelli kişilerin kullandığı turnikeden geçiş yaparak mevcut asansöre binmelerinin yaşlı ve hasta olmayan kişilerden bile daha uzun bir yolu yürümelerini gerektirdiği değerlendirilmiş ve tespit edilmiştir.
14) Kamu hizmeti sunumunda İdarelere tanınan takdir yetkisi hususu pek çok araştırmaya konu edilmiştir.
‘‘Kamu hizmetlerini yürütmekle yetkili ve yükümlü olan idareye kamu kudretinden kaynaklanan bir takım üstünlük ve ayrıcalıklar tanınmıştır. Kamu hizmetini yürütmek için bir takım kararlar almak ve işlemler yapmak durumunda olan idare, özel hukuk ilişkisi ve işlemleri dışında, kamu tüzel kişiliğine sahip olma ve mevzuat tarafından açıkça yetkilendirilmesine bağlı olarak, kamu kudretinden yararlanarak bir takım idari işlemler yapmaktadır. Kamu hizmetlerinde meydana gelen nitelik ve nicelik artışına paralel olarak, bu hizmetleri yürütmek için gerekli organizasyon, personel, eylem ve işlemlerin artışı sonucu, büyüyen ve yayılan bu etkinliğin kontrol altına alınması ve denetlenmesi her geçen gün daha büyük önem arz etmektedir. Bu noktada yürüttüğü hizmetler nedeniyle idareye tanınmış olan bir takım yasal ayrıcalık ve üstünlükler, keyfi bir idari yönetimi amaçlamamakta, idari hizmetlerin çeşitliliğine bağlı olarak, idareye belirli sınırlar içinde hareket etme özgürlüğü tanıyarak, hizmetin en etkin biçimde yapılması, kamu yararının en üst düzeyde gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır. İdareye yasalarla tanınan bu ayrıcalık ve üstünlükler, yine aynı yasalar tarafından, hukuka uygun olup olmamaları açısından denetlemeye tabi tutulmak zorundadırlar. Bir yandan bireysel hak ve özgürlüklerin korunması diğer yandan kamu hizmetinin yürütülmesi gerekliliği, her iki amaç arasında dengeli bir uyumun sağlanması zorunluluğunu ortaya koymaktadır. ”( “Takdir Yetkisinin Disiplin Hukukunda Kullanımı ve Yargısal
Denetimi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.XIII, S.1-2,s.241-243,2009)
15) Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin, halkın
beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir. 31/07/2009 tarihli ve 27305 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Hizmetinin
Sunumunda Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile etkin, verimli, hesap verebilir, vatandaş beyanına güvenen ve şeffaf bir kamu yönetimi oluşturmak için kamu hizmetlerinin hızlı, kaliteli, basitleştirilmiş ve düşük maliyetli bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak üzere, idarelerin uyması gereken usul ve esaslar düzenlenerek İdarelerin kamu hizmetinin yerine getirilmesindeki hizmet standartları oluşturulmuştur. Bilindiği üzere Anayasanın 65’inci maddesinde devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda
Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun önceliklerini gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hususu hüküm altına alınmıştır.
Belediye Kanununda da yer alan hüküm gereğince hizmetlerin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının belirlenmesinde temel alınan kıstaslardan biri mali durumdur. Belediyenin mali durumunun iyi olması halinde yapılacak olan görevin belirlenmesinde hizmetin ivediliği kriteri kıstas alınmaktadır. Ancak hizmetin ivediliğinin belirlenmesinde somut olayın durumuna göre bir değerlendirme yapılması gerektiği, söz konusu istasyonda yapılan inceleme esnasında; güvenlik şefi tarafından Kızılay’da geçmişte meydana gelen patlamadan sonra metrolardan genel olarak tek turnikeden geçiş yapılabilecek şekilde düzenleme yapıldığı, tek yerden kontrollü geçiş haricinde diğer giriş yerlerinin kapatıldığı, 2 güvenlik personelinin bulunduğu, diğer turnikenin açılması durumunda 2 kat fazla güvenlik personeline ihtiyaç duyulacağı belirtildiği işlemde, mevcut güvenlik görevlisi sayısı ile belirtilen hizmetlere yetişilemeyeceği, bu nedenle güvenlik personeli sayısının artırılması, güvenlik personelinin vatandaşları yönlendirmesinin sağlanması, işaret ve bilgilendirme levha ve yazılarının vatandaşın görebileceği şekilde yapılması, hastaneden gelen vatandaşların kullanımı için yürüyen merdiven yapılması, kapalı olan turnikelerin güvenlik personeli sayısının artırılması ile kullanıma açılması ve kati çözüme yönelik önlem alınması gerekliliği değerlendirilmiştir.
16) Şikâyetçi tarafından, bahsi geçen istasyondaki güvenlik görevlilerinin, büro olmadan müştemilatta
hizmet vermeleri ve kapalı alanların iptal edilmesi talebinde bulunulmuştur. İlgili idare, Fatih İstasyonu’nun
/
başvuruya konu olan bölgesinde hem sisteme ait teknik ekipmanların bulunduğu odaların hem de özel güvenlik görevlilerinin silahlarının ilgili kanun ve yönetmeliklere göre muhafaza edildiği korunaklı ve izole bir durumda olması gereken ve her vardiya değişiminde büyük bir yoğunluk yaşanan silahlık odasının bulunması nedeniyle başvuruya ilişkin yapılan ve yapılması planlanan bir işlem bulunmadığı belirtilmiştir.
İlgili idarenin konuya ilişkin cevabı değerlendirildiğinde; idarenin söz konusu talebin reddi işleminde kamu yararı ve hizmeti gereklerine aykırı bir husus tespit edilememiştir. Aynı şekilde şikâyetçi tarafından, bilet gişesinin ortaya alınması talep edilmiş ise de, bilet gişelerinin ortaya alınmasını gerektirecek nitelikte bir tespit dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden yapılamamıştır.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, yerinde yapılan inceleme ve tespitler ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Batıkent–OSB M3 metro hattı Fatih istasyonunda bulunan asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanıma açılması talebinin belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan Belediyenin mali durumu çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, ayrıntılarına yukarıda yer verilen yerinde inceleme ve tespitler doğrultusunda engelli kişilerin kırmızı şeritle çevrilmiş yerin arasından kendilerinin kullanabildiği turnikeden kartını okutarak geçiş yaptıktan sonra mevcut asansörle doğrudan metroya geçiş yapabilmesi için işaret ve bilgilendirme levha ve yazılarının görebilecek yerlere asılması, hastaneden gelen vatandaşların kullanımı için yürüyen merdiven yapılması, kapalı olan turnikelerin güvenlik personeli sayısının artırılması ile kullanıma açılması ve kati çözüme yönelik önlem alınması gerekliliği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresinde gönderildiği; İdarenin “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “kararların gerekçeli olması” ve “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun
Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’ inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre başvurunun KISMEN
KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE;
Güvenlik tedbirleri ile vatandaş talepleri dikkate alınmak suretiyle başvuruya konu Batıkent–OSB M3 metro hattı Fatih İstasyonu’nda bulunan asansör ve yürüyen merdivenlerin kullanımının artırılmasına ve engelli kişilerin görebileceği şekilde kendilerinin kullanabileceği turnikeyi işaret eden işaret ve bilgilendirme levha ve yazılarının asılması, hastaneden gelen vatandaşların kullanımı için yürüyen merdiven yapılması, kapalı olan turnikelerin güvenlik personeli sayısının artırılması ile kullanıma açılmasına yönelik tedbirlerin alınması hususunda ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Diğer taraftan, şikâyetçinin, güvenlik görevlilerinin büro olmadan müştemilatta hizmet vermeleri ve kapalı alanların iptal edilmesi, bilet gişesinin ortaya alınması, taleplerinin REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve ANKARA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi