|
ÖZET: Başvuru, Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’ne ait altyapı sorunları ve asfaltlama talepleri üzerine yapılmıştır. Başvuran, yaşadığı mahalledeki sokakların kötü durumda olduğunu, yağmur yağdığında su birikintileri oluştuğunu ve bu durumun hem yayaların hem de araçların geçişini engellediğini belirtmiştir. İlk başvurusu 23/05/2022 tarihinde değerlendirilmiş, ikinci başvurusunda ise şehir merkezine 4 km uzaklıkta olan mahallesinin yol ihtiyacının devam ettiği ifade edilmiştir. Adapazarı Belediyesi, asfaltlama çalışmasının altyapı eksiklikleri tamamlanmadan yapılamayacağını belirtmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruya ilişkin inceleme yaparak, Sakarya Büyükşehir Belediyesi ve Adapazarı Belediyesi’nden bilgi talep etmiştir. Gelen yanıtlarda, şikayet edilen sokakların sorumluluğunun Sakarya Büyükşehir Belediyesi’nde olmadığı, ancak Adapazarı Belediyesi tarafından bazı sokaklarda asfaltlama çalışması yapıldığı ifade edilmiştir. Altyapı projelerinin tamamlanmasının ardından asfaltlama işlemlerinin gerçekleştirileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın asfaltlama talebi, altyapı eksiklikleri nedeniyle reddedilmiş, ancak bazı sokaklarda asfaltlama yapılmış olduğu için dostane çözüm kararı verilmiştir. İlgili belediyelere, yağmur suyu projelerinin hızlandırılması ve asfaltlama çalışmalarına başlanması konusunda tavsiyelerde bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6203-S.23.10167
BAŞVURU NO : 2022/17386
KARAR TARİHİ : 22/05/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAKARYA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
ADAPAZARI BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Mahallesi – – no’lu sokakların altyapısının yapılarak asfaltlanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/11/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza (TCKN: tarafından yapılan başvuruda özetle, mukim
bulunduğu alana yakın – – no.lu sokakların durumunun kötü olduğu, yağmur yağdığı zaman bütün suyun sokağı kapladığı, bu nedenle hem yayaların hem de araçların geçişinin engellediği, ayrıca evinin ön tarafındaki yolun kışın çamur yazın toz olduğu ifade ve iddia edilerek söz konusu sokakların onarılması ve sokağa yağmur suyu hattı yapılması talep edilen ilk başvurusuna Kurumumuz tarafından 23/05/2022 tarihinde Gönderme Kararı verilmiştir. Kurumumuza yapılan tarihli ikinci başvuruda ise; yaşanılan sokak ve civar sokaklarda yol ihtiyaçlarının devam ettiği, şehir merkezine 4 km uzaklıkta olan bir mahallenin yolunun bulunmadığı, Adapazarı Belediyesi tarafından yağmur suyu altyapısı olmadığı için asfaltın yapılamadığı, yazın toz yutulduğu ve kışın çamurdan eve zor gidildiği iddia ve ifade edilerek altyapının yapılarak yolun asfaltlanması talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan
iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 19/12/2022 tarihli ve S. sayılı yazımız ile Sakarya Büyükşehir Belediye
Başkanlığı ile Adapazarı Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir.
2.1) Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığının 06/01/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında
özetle;
2.1.1) 2560 sayılı İSKİ İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri
Hakkındaki Kanun’un Ek-5’inci maddesinde; “ Bu Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı” hükme istinaden su ve kanalizasyon hizmetlerinin Su ve Kanalizasyon İdaresi eliyle yürütüldüğü, yasal düzenleme çerçevesinde Sakarya Büyükşehir Belediyesinin su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gereken her türlü tesisi kurmak, kurulu olanları devralmak ve bir elden işletmek üzere, Bakanlar Kurulunun 23/08/2001 tarih ve 3152 sayılı Kararı ile Adapazarı Su ve
Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün (ADASU) kurulduğu, ADASU isminin sonrasında SASKİ olarak değiştirildiği,
2.1.2) Diğer taraftan Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/05/2018 tarih ve / sayılı Kararıyla
Sakarya Büyükşehir Belediyesi sorumluluğundaki yolların tespitinin yapıldığı, şikâyete konu Adapazarı ilçesi, Mahallesi, – – numaralı sokakların, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumluluk alanında kalmadığı ifadelerine yer verilmiştir.
2.2) Adapazarı Belediye Başkanlığının 06/01/2023 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.2.1) Mahallesi – – no.lu sokaklarda ve bölgeyi kapsayan çevre sokaklar ile ilgili olarak
SASKİ’den altyapı ile ilgili durumların bildirilmesinin istenildiği, SASKİ’nin cevabi yazısında; bahse konu sokaklarla ilgili 2022 yılında planlanan içme suyu ve kanalizasyon şebeke hattı yapımı programı bulunmadığı bilgisi verildiğinden serimi yapılacak olan sıcak asfaltın daha uzun ömürlü olması, kamu malının heba olmaması ve altyapı eksikliklerinin tamamlanması adına bu sokaklarda ve çevre sokaklarda asfaltlama çalışması yapılamadığı,
2.2.2) Ancak, şikâyet konusu sokaklarda ve bölgeyi kapsayan çevre sokaklarda yaşanan mağduriyetlerin
mevcut yol durumları ve bölge sakinleri tarafından idareye yapılan yoğun talepler göz önünde bulundurularak altyapı sorunlarının kısmen giderildiği ve 25-26/12/2022 tarihlerinde – – ve no.lu sokaklarda sıcak asfalt serimi yapıldığı, ayrıca bölgeyi kapsayan çevre sokaklarda ise sıcak asfalt serim işinin program dâhilinde planlanacağı ifadelerine yer verilmiştir.
3) Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza iletilen
18/01/2023 tarih ve sayılı yazısında özetle,
3.1) İdareleri tarafından Sakarya’nın 16 ilçesine içme suyu ve kanalizasyon hizmeti verildiği, görevleri
kapsamında olan hizmetlerin her ilçenin her mahallesine ulaştırılacağı hususunda bir ihtilaf bulunmadığı,
3.2) İdarelerinin kurucu kanunu olan 2560 sayılı Kanunun 25’inci maddesinde; “Yağmur sularının
uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dâhil edilemez.” hükmü kapsamında yağmur sularının uzaklaştırılması, ilgili tesislerin yapılması ve bütçelerinin ilgili belediyelerin görev ve sorumluğunda olduğu, kanunun bu konuda yüklemiş olduğu görevin ifasının ancak ilgili belediyesi tarafından gerekli talep ve bütçenin karşılanması ile mümkün olabileceği,
3.3) İdarenin Planlama ve Yatırım Dairesi Başkanlığınca başvuruda belirtilen sokakların da içinde
bulunduğu bölgeye ait kapsamlı yağmursuyu projelendirme çalışmasının yapılmakta olduğu, proje çalışmalarının tamamlanmasını müteakip ilgili belediye ile yapılacak görüşmeler sonucunda söz konusu bölgeye ait yağmursuyu yatırımlarının değerlendirilmeye alınabileceği ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4.1) “Devletin Temel Amaç ve Görevleri ” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve
görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır. ” ,
4.2) “Sağlık Hizmetleri ve Çevrenin Korunması” başlıklı 56’ncı maddesi birinci fıkrasında; “
Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.”,
4.3) “Devletin İktisadi ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları ” başlıklı 65’ inci maddesinde; “ (Değişik:
3/10/2001-4709/22 mad.) Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’inin “Karar Verme Süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…”,
6) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları ”
başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75’inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…”; dördüncü fıkrasında; “Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin
ivediliği dikkate alınarak belirlenir.”; beşinci fıkrasında; “Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur…”;
6.1) “Belediyenin Yetkileri ve İmtiyazları” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde; Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.”, (e) bendinde; “Müktesep haklar saklı kalmak üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek.”,
7) 20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanun’un, “Görev ve yetkiler” başlıklı 2’nci maddesi birinci fıkrasında;
“İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,”, ikinci fıkrasında; “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,’’ dördüncü fıkrasında; “Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,”, beşinci fıkrasında; “ Her türlü taşınır ve taşınmaz malı satın almak, kiralamak, ekonomik değeri kalmamış araç ve gereçleri satmak, İSKİ’nin hizmetleriyle ilgili tesisleri doğrudan doğruya yahut diğer kamu veya özel kuruluşlarla ortak olarak kurmak ve işletmek, bu maksatla kurulmuş veya kurulmakta olan tesislere iştirak etmek, ”, ek 5’inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”,
7.1) “Yağmur Sularının Uzaklaştırılması” başlıklı 25’inci maddesinde; “Yağmur sularının
uzaklaştırılması ile ilgili tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İSKİ tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dâhil edilemez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Adapazarı Belediye Başkanlığı tarafından 25-26/12/2022 tarihlerinde başvuruya konu sokaklardan biri olan no.lu sokakta sıcak asfalt serimi yapıldığı bildirildiğinden nolu sokak yönünden dostane çözüm kararı verilmesi,
8.1) Diğer taraftan, bilindiği üzere İdarenin işlemlerinde Anayasa’nın 65’ inci maddesi ve 5393 sayılı
Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesi hükümlerine göre kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde öncelik sırası belirlenirken belediyenin mali durumu ile hizmetin ivediliğinin dikkate alması gerektiği, İdarece ifade edildiği üzere bölgeyi kapsayan çevre sokaklarda sıcak asfalt serim işinin program dâhilinde planlanacağı, başvuruya konu mahallin ( no.lu sokak) yakına kadar asfalt serimi yapılıp bahsi geçen diğer sokaklara ( – no.lu sokaklar) asfalt serimi yapılmaması ve yağmur suyu projelerinin tamamlanmamasına yönelik olarak mevcut durumda tekrar kazı çalışması yapılarak kanalizasyon altyapısının getirilmesinin mevcut asfaltın sökülmesini gerektireceğinden idarece sıcak asfaltın uzun ömürlü olması ve kamu malının heba olmaması için altyapı eksiklerinin tamamlanmasının ardından gerçekleştirileceğinin anlaşıldığı, başvuranın asfalt yol yapılması talebinin bu aşamada reddedilmesine yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilememesi nedeniyle başvurunun
reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak hazırlanan Ret Kararı Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere, – – no.lu sokakların altyapının yapılarak yolun asfaltlanması talep edilmektedir.
10) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanununun 14’üncü maddesinde, Belediyenin görev ve sorumlulukları belirlenmiş, hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.
Ayrıca mezkûr Kanunun 15’inci maddesinde belediyelerin yetki ve imtiyazları sayılmış ve belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunacağı ile atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmek hükümleri ile ifade edilmiştir. Benzer şekilde 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanununun 2’nci maddesinde; “Kullanılmış sular ile yağış sularının toplanması, yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması ve zararsız bir biçimde boşaltma yerine ulaştırılması veya bu sulardan yeniden yararlanılması için abonelerden başlanarak bu suların toplanacakları veya bırakılacakları noktaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak; gerektiğinde bu projelere göre tesisleri kurmak ya da kurdurmak; kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,” İSKİ’nin görev ve yetkileri başlığı içerisinde belirtilmiş ve diğer büyükşehir belediyelerinde de bu kanunun uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
11) Başvuru konusu somut olayda özetle, başvuranın 04/04/2022 tarihli ilk başvurusuna Kurumumuz
tarafından 23/05/2022 tarihinde Gönderme Kararı verildiği, başvuran tarafından tarihinde yapılan ikinci başvurusunda ise taleplerini yineleyerek; yaşanılan sokak ve civar sokaklarda yol ihtiyaçlarının devam ettiği, şehir merkezine 4 km uzaklıkta olan bir mahallenin yolunun bulunmadığı, Adapazarı Belediyesi tarafından yağmur suyu altyapısı olmadığı için asfaltın yapılamadığı, yazın toz yutulduğu ve kışın çamurdan eve zor gidildiği iddia ve ifade edilerek altyapının yapılarak yolun asfaltlanması talep edildiği, söz konusu başvuruya istinaden ilgili idarelerden bilgi ve belge talep edildiği, Sakarya Büyükşehir Belediye Meclisinin 14/05/2018 tarih ve / sayılı Kararıyla Sakarya Büyükşehir
Belediyesi sorumluluğundaki yolların tespitinin yapıldığı, şikâyete konu Adapazarı ilçesi, Mahallesi, – – numaralı sokakların, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığının sorumluluk alanında kalmadığı, Adapazarı Belediye Başkanlığı tarafından da 25-26/12/2022 tarihlerinde – – ve no.lu sokaklarda sıcak asfalt serimi yapıldığı, ayrıca bölgeyi kapsayan çevre sokaklarda ise sıcak asfalt serim işinin program dâhilinde planlanacağının ifade edildiği, Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel Müdürlüğünce ise İdarenin Planlama ve Yatırım Dairesi Başkanlığınca başvuruda belirtilen sokakların da içinde bulunduğu bölgeye ait kapsamlı yağmursuyu projelendirme çalışmasının yapılmakta olduğu, proje çalışmalarının tamamlanmasını müteakip ilgili belediye ile yapılacak görüşmeler sonucunda söz konusu bölgeye ait yağmursuyu yatırımlarının değerlendirilmeye alınabileceği bilgisi
verildiği, ayrıca başvuran ile yapılan görüşmede bahse konu mahallenin yakınına kadar asfaltlama işlemi yapıldığı ancak yarım bırakıldığının belirtildiği, İdarece henüz yerleşimin tamamlanmadığı yere ilişkin bahse konu sokaklarla ilgili 2022 yılında planlanan içme suyu ve kanalizasyon şebeke hattı yapımı programı bulunmadığı bilgisi verildiğinden serimi yapılacak olan sıcak asfaltın daha uzun ömürlü olması, kamu malının heba olmaması ve altyapı eksikliklerinin tamamlanması adına bu sokaklarda ve çevre sokaklarda asfaltlama çalışması yapılamadığının beyan edildiği tespit edilmiştir.
12) Nitekim kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin,
halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Ancak mali kaynakların kısıtlı olmasına karşın idareden yerine getirilmesi gereken hizmet beklentisinin oldukça fazla olduğu hususları da göz önüne alındığında söz konusu kaynakların kullanımının etkin olmaması, idarece yerine getirilen hizmetlerin verimliliğini etkileyebileceği gibi bir kısım hizmetlerin hiç ya da yeterli şekilde sunulamamasına da neden olabilecektir. Bu nedenle Kanun hükümleri uyarınca, idareden yol yapımı talebinin incelenmesinde beklenen hizmetin mahalli müşterek nitelikte olması kriteri de dikkate alınarak hizmetin yerine getirilmesindeki öncelik sırasının, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenmesidir. Anayasa’nın 65’nci maddesinde de Devletin, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getireceği hüküm altına alınmıştır. Maddenin gerekçesinde de maddenin hiç kimseye Devletten sosyal ve ekonomik hakları gerçekleştirmesini isteme hakkı vermediği, bu hakların devlete yüklenen ödevlerden ibaret olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla devletin mali kaynaklarının sınırlı olduğu gerçeği, devlete sonsuz bir harcama imkânı tanımamakta olup devletin harcamalarını mali kaynaklarının elverdiği ölçüde gerçekleştirmesini gerektirmekte ve maddenin gerekçesinde de belirtildiği üzere, devletin ekonomik planlarında ortaya çıkabilecek olumsuz yöndeki sapmalardan öncelikle yine vatandaşlar etkilenmektedir. (Veysel Dinler, ‘Devletin İktisadi ve
Sosyal Ödevlerinin Sınırı’ Açısından İdarenin Sorumluluğu, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Dergisi, C. 1, S.1, Aralık 2008, s.5)
13) Somut dosyada şikâyete konu mahallerden olan 25-26/12/2022 tarihlerinde no.lu sokağa asfaltlama
işlemi yapıldığı, Kamu Denetçiliği Kurumumuzun bilgi belge talep yazısı üzerine İdarenin cevabi yazısı uyarınca, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Dostane çözüm kararı” başlıklı 33/A maddesinin birinci fıkrasında yer verilen
“Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verilir.” hükmü gereği no.lu sokağa yapılması istenilen asfaltlamanın yapıldığı anlaşıldığından başvurunun bir kısmının DOSTANE ÇÖZÜM hükümleri kapsamında gerçekleştiği anlaşılmıştır.
13.1) Diğer taraftan, şikâyete konu – no.lu sokakların yağmur suyu projesi çalışmalarının
tamamlanmadığı gerekçesiyle yapılamadığı ve İdare tarafından söz konusu projelerin tamamlanmasını müteakip ilgili belediye ile yapılacak görüşmeler sonucunda söz konusu bölgeye ait yağmursuyu yatırımlarının ve akabinde asfaltlama işinin yapılabileceğinin bildirildiği, yerleşim ile birlikte altyapı eksikliklerinin tamamlanması adına sıcak asfaltın uzun ömürlü olması ve kamu malının heba olmaması adına, mali imkânların ve öncelik sırasının göz önünde bulundurularak aşağıda fotoğrafları bulunan sokağa yeni yerleşim yerleri yapılmasıyla tekrar kazı çalışması yapılarak kanalizasyon altyapısının getirilmesinin mevcut asfaltın sökülmesini gerektireceğinden söz konusu sokağa mevcut durumda sıcak asfalt serimi yapılmadığı anlaşılmıştır.
14) Sonuç olarak; 2560 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde, “Yağmur sularının uzaklaştırılması ile ilgili
tesislerin yapılması veya bu tip tesislerin işletilmesi, gerekli harcamalar ilgili belediyelerce karşılanmak şartıyla İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi tarafından yerine getirilir. Bu tesislerin yapılması veya işletilmesine ilişkin harcamalar tarifelere dahil edilemez.” hükmünün yer almakta ise de 5216 sayılı
Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasında su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek büyükşehir belediyesinin görev ve yetkileri arasında sayılmış, yine aynı madde de; Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak ilçe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir. Yine aynı Kanun’da, her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri, büyükşehir belediyesinin giderleri arasında yer almıştır. BU ÇERÇEVEDE YAĞMUR SULARININ UZAKLAŞTIRILMASINA YÖNELİK
ALTYAPI ÇALIŞMALARININ da BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNCE YAPILMASI GEREKTİĞİ
DEĞERLENDİRİLMİŞTİR.
15) Diğer yandan, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin (g) bendi uyarınca;
büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar,
cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek görevleri bulunmaktadır. İlçe belediyeleri ise kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmakta ve yetkileri kullanmaktadırlar. Bu hüküm gereğince Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, bulvar, cadde veya anayol tanımına girmeyen sokak ve caddelerin bakımı, onarımı ve kaldırım yapımı gibi çalışmaların yerine getirilmesinin ise Adapazarı Belediyesinin sorumluluk alanında kaldığı tespit edilmektedir.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları,
ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; İdarelerin 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yer alan belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunacağı ile atık su ve yağmur suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını işletmek veya işlettirmenin görevleri kapsamında bulunduğu, Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (SASKİ) tarafından yapılacak projelerin tamamlanmasını müteakip ilgili belediye ile yapılan görüşmeler neticesinde sıcak asfalt serim işinin program dâhilinde planlanacağı, nitekim Adapazarı Belediye Başkanlığı tarafından da 25-26/12/2022 tarihlerinde başvuruya konu sokaklardan biri olan no.lu sokakta sıcak asfalt serimi yapıldığı bildirildiğinden İdarece dostane çözüm hükümleri kapsamında yerine getirildiği anlaşılmıştır.
16.1) Diğer taraftan, Sakarya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü başvuruda belirtilen
sokakların da bulunduğu bölgeye ait kapsamlı yağmursuyu projelendirme çalışmasının yapıldığını belirtmiş olup bölge sakinlerinin mağduriyet yaşamaması açısından söz konusu plan ve projelerin ivedilikle tamamlanıp gerekli alt yapı çalışmaları ile müteakiben asfaltlama çalışmalarına başlanması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı Sakarya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Şikâyetçinin no.lu sokağa asfalt serimi yapılması talebine ilişkin olarak Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin “Dostane çözüm kararı” başlıklı 33/A maddesinin birinci fıkrasında yer verilen “Şikâyet konusu talebin ilgili idare tarafından yerine getirilmesi veya şikâyetin çözüme kavuşturulduğunun taraflarca Kuruma bildirilmesi hâlinde dostane çözüm kararı verilir.” hükmü gereğince Kamu Denetçiliği Kurumumuzun bilgi belge talep yazısı üzerine İdarenin cevabi yazısı uyarınca 25-26/12/2022 tarihlerinde asfaltlama yapıldığı anlaşıldığından söz konusu talebin dostane çözüm karar verilmesine,
Diğer taraftan, şikâyete konu – no.lu sokaklara asfalt serimi yapılması talebine ilişkin olarak söz konusu yağmursuyu projelendirme çalışmalarının hızlandırılarak tamamlanması akabinde asfaltlama çalışmalarına başlanması hususunda Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Adapazarı Belediye
Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmasına,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin 30 (otuz) gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna;
Kararın, Başvurana, Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na ve Adapazarı Belediye
Başkanlığına tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/