|
ÖZET: Başvuru, av tüfeğinin kırsal alanda kılıfı dışında taşınmasına ilişkin bir talebi içermektedir. Başvuran, 2521 sayılı Kanun ve 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararının 14. maddesine atıfta bulunarak, avlanma izni olmayanların tüfeklerini kılıfında taşımak zorunda olduğunu belirtmekte ve bu durumun kendisinin taşıma yetkisini kısıtladığını ifade etmektedir. Başvuran, ayrıca avlanma amacı dışında silah taşıyanların bu durumu kanıtlamak zorunda olmasının ispat yükünün kendisine verilmesinin adaletsiz olduğunu savunmaktadır.
Tarım ve Orman Bakanlığı, av ve yaban hayatının korunması amacıyla yürürlükte olan mevzuatın gerekliliklerini vurgulayarak, avlanma izni olmadan tüfeklerin kılıfında taşınmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir. Bakanlık, Merkez Av Komisyonu kararlarının, avcılığın düzenlenmesi ve yaban hayatının korunması açısından önemli olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca, avlaklarda silah taşıyanların bu durumu kanıtlaması gerektiği kuralının, yasadışı avcılığın önlenmesi amacıyla getirildiği açıklanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi ile, av tüfeğinin kırsal alanda kılıfı dışında taşınmasına izin verilmemesi talebi reddedilmiş; ancak, avlaklarda silah taşıyanların bu durumu kanıtlaması gerektiğine dair kuralın gelecekteki Merkez Av Komisyonu kararlarında yer almaması önerilmiştir. Bu karar, Tarım ve Orman Bakanlığı’na iletilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11063-S.17089
BAŞVURU NO : 2019/9539
KARAR TARİHİ : 04/11/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Av tüfeğini kırsal alanda kılıfı dışında taşınmasına izin verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/05/2019
I. BAVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
(1) Başvuran, 2521 sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av
Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanun kapsamında taşıma ve bulundurma izin belgeli yivsiz av tüfeği aldığını, 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av
Komisyonu Kararının 14/3’ncü maddesinde; “Avlanma izni olmayanlar, av sezonu içinde veya dışında dahi olsa tüfeklerini avlaklarda boş ve kılıfında taşımak zorundadırlar.” denildiğini, bu durumun anılan Kanunun verdiği bulundurma ve meskun mahaller dışında kırsal alanda kılıfı dışında taşıma yetkisini kısıtladığını, ayrıca Komisyon Kararının 14/4’üncü maddesinde ise; “Avlaklarda avlanma amacı dışında silah taşıyanlar avlanma amacı dışında silah taşıdıklarını kanıtlamak zorundadırlar.” denildiğini, bu durumun ispatının zor olduğunu, av yapıldığının görevlilerce fotoğraflar ve videolar ile ispat edilerek ceza tutanağı düzenlenmesi gerektiğini belirterek av tüfeğini kırsal alanda kılıfı dışında taşımasına izin verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
(2) Tarım ve Orman Bakanlığının başvuru konusuna ilişkin …ve … sayılı yazıları ve eklerinde özetle; (2.1) Sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korumak, geliştirmek, avlanmalarını kontrol altına almak ve avcılığı düzenlemek 11.07.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununun amaçları arasında yer aldığı, (2.2) Öncelikle av ve yaban hayvanı türlerinin neslinin devamı için, üremesini devam ettirecek sayıdaki bireylerinin doğada kalmasının önem arz ettiği, av ve yaban hayvanlarını daha etkin koruma adına Anılan Kanunun 2 inci maddesinin 26 ıncı bendinde “Avlanma: Bu Kanun kapsamında avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, izin verilen yerlerde, tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle canlı veya ölü ele geçirmeye çalışmayı veya ele geçirmeyi, 27 inci bendinde ise “Yasa dışı avlanma: Bu Kanun kapsamında korunan veya avına izin verilen yaban hayvanı türlerini; izin verilen yerler, belirlenen zamanlar, miktarlar dışında ve/veya zehirleyerek, tuzak ve kapan kurarak veya men edilen diğer usullerle canlı veya ölü ele geçirmeye çalışmayı veya ele geçirmeyi,” olarak tanımlandığı, bu Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında teşkil ettirilen Merkez Av Komisyonu (MAK) kararında men edilen filleri işleyen avcılara, teşebbüs aşamasında olsa bile ceza verileceğinin hükme bağlandığı, (2.3) 5326 sayılı Kabahatler Kanununun teşebbüs başlığı altında 13 üncü maddesinde ise kabahate teşebbüsün cezalandırılamayacağı ancak, teşebbüsün de cezalandırabileceğine dair ilgili kanunda hüküm bulunan hallerin saklı olduğuna dair hüküm de bulunduğu, (2.4) 2521 Sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik çıkartılan ilgi yönetmelik hükmü uyarınca tüfeklerin köy, kasaba ve şehir içinde boş olarak torba veya kılıf içerisinde ya da araçların bagajında taşınmasının zorunlu olduğu, dolayısıyla bunların dışında kalan yerlerde ise kısıtlamaya gidilmediği, oysa bu avlaklarda MAK hükmü uyarınca cansız hedefe kısa bir süreli de olsa atış yapmanın yasak olduğu, ruhsatlı yivsiz av tüfeklerinin içi boş olarak kılıfında taşınmasının gerektiği ifade edildiği bu durumun 2521 sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik çıkartılan yönetmelikle çeliştiğine yönelik görüşünüzün, Kanun ve MAK hükmü bağlamında değerlendirilmesi uygun olacağı, (2.5) Ülkemizde kara avcılığıyla ilgili çalışmalar Kanun ve bu Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında teşkil ettirilen MAK Kararı doğrultusunda yürütüldüğü ve Merkez Av Komisyonu bu Kanunda Bakanlığa verilen yetkiler dışında av ve yaban hayatının korunması ve geliştirilmesi için gerekli kararları alacağı ve almış olduğu kararın kesin olduğuna dair hüküm bulunduğu, (2.6) Kanunun 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında ise ” Avlanan hayvanların taşınması ve avlanma gayesi dışında mücadele kapsamında ve kişilerin kendilerini, tarlalarını ve sürülerini korumak maksadıyla avlaklarda avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanmada kullanılan silâhları ve araçları taşıma veya köpek bulundurma ile eğitilmiş hayvanlarla ve avlanma zamanı dışında avlanma esasları Merkez Av Komisyonunca tespit edilir. Bu esas ve usullere aykırı şekilde avlanılamaz.” hükmünün yer aldığı, (2.7) Ülke genelinde genel, özel, örnek ve özel avlaklar tesis edilmiş olup avlanma hakkını elde eden avcıların Avlak Yönetim Bilgi Sisteminden (AVBİS) izin almak şartıyla bu avlaklarda av yapabildiği, (2.8) 23 Mayıs 2018 tarih ve 30429 sayılı Mükerrer Resmi Gazete de yayımlanan 2018-2019
MAK kararında; – Avlanan av hayvanlarının taşınması ve etlerinin değerlendirilmesi ile tüfeklerin taşınması başlığı altında 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında “Avlanma izni olmayanlar (Avcılık belgesinin alınması ve avlanma izin ücretinin ödenmesi) av sezonu içinde veya dışında dahi olsa tüfeklerini avlaklarda boş ve kılıfında taşımak zorundadırlar.” Hükmü ile, – Avlanma amacı dışında silahlarını taşımasına ilişkin hükmün bulunduğu 15 inci maddesinin (d) fıkrasında ise av ve yaban hayvanlarının zararı söz konusu olmadıkça boşa veya nişana ateş etmek suretiyle tüfek ve silahlarını kullanamayacağı, yaban hayatının rahatsız edilemeyeceğine dair hükmün yer aldığı, (2.9) Söz konusu karar uyarınca avlanma amacı dışında avlaklarda silah taşıyan avcıların silahlarının boş ve kılıfında olmak zorunlu olduğu, bu kişiler emniyet birimlerinden izin almak koşuluyla av ve yaban hayatının zarar görmeyeceği yerlerde hedefe atış yapabileceği gibi atış poligonlarında da bu atışları yapmasında bir sakınca bulunmadığı, (2.10) Ayrıca söz konusu 2018-2019 MAK kararının 14 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında
“Avlaklarda avlanma amacı dışında silah taşıyanlar avlanma amacı dışında silah taşıdıklarını kanıtlamak zorundadırlar.” hükmü de yer aldığı, Kanunun 20 inci maddesi kapsamında av koruma görevini jandarma ve emniyet birimlerinin Bakanlığın taşra birimlerinin, Orman Genel
Müdürlüğü birimlerinin yerine getirdiği, bu görevlilerin olmadığı yerlerde köy muhtarları, köy ve kır bekçilerinin de bu görevi yerine getirdiği, ayrıca fahri av müfettişlerinin de bu görevi ifa ettiği, (2.11) Av koruma görevlilerinin yasadışı avcılığı tespit ederken yasak fiillerin işlendiğine dair tüm delilleri tespit ederek tutanakta belirttiği, ancak zaman zaman avlanma fiili içerisinde olan avcıların Kanunda teşebbüsün de cezalandırılacağına dair hükmü bilmediğinden av ve yaban hayvanını vurmadığını ifade ederek haksız yere kendisine ceza verildiğini, bu tüfekleri gezme maksadıyla yanlarında taşıdıklarını da iddia ettikleri, Şüphesiz av koruma görevlilerinin failin yasa dışı av yaptığına dair tüm delilleri belirlediği, gerektiğinde görüntü de aldığı ve av kabahat ve suç tutanağını bu doğrultuda düzenlediği, MAK kararında yer alan avlaklarda avlanma amacı dışında silah taşıyanlar avlanma amacı dışında silah taşıdıklarını kanıtlamak zorundadırlar hükmünün aslında av koruma görevlilerinin yasadışı av yaptığına dair toplamış olduğu delillere rağmen avcı bu fiili gerçekleştirmediğini iddia ediyorsa, kanıtını göstermesi gerektiğine dair uyarı niteliğinde bir hüküm olduğu, (2.12) Başvuranın dilekçesinde belirttiği, Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 04.10.1995 tarih 9977 sayılı Yargıtay İlamında, avlanmaktan kasıt fiilen av yapmak yani av vurmak olduğunun da vurgulandığı ifadesinin, mülga 3167 sayılı Kara Avcılığı Kanunun uygulandığı dönemde alınmış olup söz konusu 3167 sayılı Kanun yürürlükte olduğu dönemde teşebbüsün de cezalandırılacağına dair ilgili Kanunda bir hüküm bulunmadığı, (2.13) Ancak mevzuatlar arasında farklı anlaşılmalara sebebiyet vermemek için İçişleri
Bakanlığının uhdesinde olan 2521 Sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan
Tabancaları ve Av Bıçaklarının Yapımı, Alımı Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanunun
Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde gerekli değişikliğe gidilmesinin uygun olacağının Bakanlıklarınca mütalaa edildiği, İfade edilmiştir.
(3) İçişleri Bakanlığının başvuru konusuna ilişkin 29/07/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde özetle; (3.1) Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün
Kurumumuza hitaben yazmış olduğu … sayılı yazıda; 2521 sayılı Kanun’un uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde değişikliğe gidilmesinin uygun olacağının mütalaa edildiğinin belirtildiği, (3.2) 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununun 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının; avlanmada kullanılan silahları, avlanma gayesi dışında avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan, avlaklarda taşıma esaslarını belirleme yetkisini Merkez Av Komisyonuna verdiği, Komisyon kararıyla da silahların boş ve kılıfı içerisinde taşınması şartı ile kişilere avlanmadıklarını kanıtlama zorunluluğunun getirildiği, (3.3) Bu itibarla, Merkez Av Komisyon Kararının 14 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında değişiklik yapılması veya avlaklarda avlanma gayesi dışında silah taşıma usul ve esaslarının Komisyon tarafından ayrıca belirlenmesi halinde, 2521 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde herhangi bir değişiklik yapılmasına gerek kalmayacağı, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
(4) 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi, herkesin bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğunu güvence altına almıştır.
(5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun, şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevli olduğu hüküm altına alınmıştır.
(6) 4915 sayılı Kara Avcılık Kanununun; (6.1) “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının milli ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamaktır.
(6.2) Bu Kanun av ve yaban hayvanlarını ve yaşama ortamlarını, bunların korunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatı yönetimini, avlakların kurulması, işletilmesi ve işlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yaban hayvanlarının üretiminin, ticaretinin düzenlenmesini, toplumun bilinçlendirilmesini, avcıların eğitimini, av ve yaban hayatına ilişkin suç ve kabahatler ile bunların takibi ve cezalarını kapsar.” Hükmü yer almaktadır.
(6.3) “Av komisyonları” başlıklı 3 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında; “…Merkez Av
Komisyonu bu Kanunda Bakanlığa verilen yetkiler dışında av ve yaban hayatının korunması ve geliştirilmesi için gerekli kararları alır. Merkez Av Komisyonu kararı kesindir.” İfadesi yer almaktadır.
(6.4) “Av ve yaban hayvanlarının korunması ve koruma alanları” başlıklı 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Yaban hayvanı türleri içinde yer alan ve Bakanlıkça belirlenen av hayvanlarından, korunması gerekenler Merkez Av Komisyonunca, av hayvanlarının dışında kalan yaban hayvanları ile diğer türler gerektiğinde ilgili kuruluşların uygun görüşleri alınarak
Bakanlıkça koruma altına alınır. Bu karar Resmi Gazetede yayımlanır. Koruma altına alınan yaban hayvanları avlanamaz. Yaban hayvanları üreme, tüy değiştirme ve göç dönemlerinde rahatsız edilemez, yavru ve yumurtaları toplanamaz, yuvaları dağıtılamaz ve memeliler kış uykusunda rahatsız edilemez. Lüzumu halinde bu yaban hayvanlarının kendilerinden, yavru ve yumurtalarından, korundukları süre içinde faydalanma ve zararlı olanları ile mücadele ve men edilen avlanma usulleri ile geçici olarak avlanma esasları Bakanlıkça tespit edilir.” Hükmüne yer verilmiştir.
(6.5) “Av sezonu” başlıklı 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Sürüngen, kuş ve memeli av hayvanlarının sınıf ve türlerine göre eş tutma, üreme, yavru büyütme, erginleşme gibi yaşam evrelerini dikkate alarak avlanma sürelerinin başlama ve bitiş tarihleri ile populasyon durumuna göre avlanma günleri ve av miktarlarını tespit etmeye, Devlet avlakları ve genel avlaklarda bazı türlerin avını ve bazı avlaklarda avlanmayı belli bir süre yasaklamaya; il av komisyonlarının görüş ve önerileri doğrultusunda Merkez Av Komisyonu, özel avlaklar ile örnek avlaklarda ise
Bakanlık yetkilidir…” İfadesi yer almaktadır.
(6.6) “Avlanma esas ve usulleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Avlanma, avcılık belgesi ve avlanma izni almak şartıyla, yasalarla izin verilen silah, araç ve eğitilmiş hayvanlarla, avlanma planlarına veya Merkez Av Komisyonu kararlarına göre yapılır.
(6.7) Zehirle avlanmak yasaktır. Haznesi iki fişek alacak şekilde sınırlandırılmamış otomatik, yarı otomatik, pompalı ve benzeri yivsiz av tüfekleri ile havalı tüfek ve tabancalar avda kullanılamaz. Eğitilmiş hayvanlarla ve mücadele kapsamında kullanım yeri, şekli ve özellikleri
Merkez Av Komisyonunca belirlenecekler dışında kara, hava araçları ve yüzer araçlarla, ses, manyetik dalga, ışık yayan araç ve gereçler, canlı mühre, tuzak, kapan ve diğer benzeri araç, gereç ve usullerle avlanılamaz. Avda kullanımı Merkez Av Komisyonu kararı ile men edilen ses ve manyetik dalga yayan cihazlar, tuzak ve kapanlar ile benzeri araç ve gereçlerin pazar ve ticarethanelerde bulundurulması ve satışı yasaktır. Özellikleri Merkez Av Komisyonunca belirlenenlerin dışında gümeler kurulamaz ve bu gümelerde avlanılamaz.
(6.8) Avlanan hayvanların taşınması ve avlanma gayesi dışında mücadele kapsamında ve kişilerin kendilerini, tarlalarını ve sürülerini korumak maksadıyla avlaklarda avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanmada kullanılan silahları ve araçları taşıma veya köpek bulundurma ile eğitilmiş hayvanlarla ve avlanma zamanı dışında avlanma esasları Merkez Av
Komisyonunca tespit edilir. Bu esas ve usullere aykırı şekilde avlanılamaz.” hükmü yer almaktadır.
(7) 2521 sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av Bıçaklarının
Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanunun; (7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Kanunun amacı, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamı dışında kalan yivsiz av tüfekleri, spor ve nişan tüfek ve tabancaları ve av bıçaklarının yapımı ve satışına ilişkin esasları belirlemek, bunların taşınması ve bulundurulmasını belgeye bağlamak suretiyle denetimini sağlamaktır.”
Hükmü yer almaktadır.
(7.2) “ Belgeler” başlıklı 9 uncu maddesinde, “Yivsiz tüfek satın alma belgelerinin verilmesi, bu belgelere ve yivsiz tüfek ruhsatnamelerine tüfeklerin niteliklerinin işaretlenmesi, ayrıca av bıçaklarının damgalanması ve diğer işlemler ile bunlara ilişkin kayıtların tutulmasına dair esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.” Hükmü yer almaktadır.
(7.3) 2521 Sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av
Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanunun Uygulanmasına
İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; “… yivsiz tüfek ruhsatnamesi harcının ödenmiş olması kaydıyla verildiği tarihten geçerli olmak üzere 5 yıl süreli yivsiz tüfek ruhsatnamesi düzenlenir. Bu belge tüfek sahibine, bulundurma ve meskun mahaller dışında kırsal alanda taşıma yetkisi sağlar. Söz konusu tüfeklerin köy, kasaba veya şehir içinde boş olarak torba veya kılıf içerisinde ya da araçların bagajında taşınıp nakledilmesi zorunludur” hükmü yer almaktadır.
(7.4) 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararının “Avlanan hayvanların taşınması ve etlerinin değerlendirilmesi ile tüfeklerin taşınması” başlıklı 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrasının; “Avlanma izni olmayanlar, av sezonu içinde veya dışında dahi olsa tüfeklerini avlaklarda boş ve kılıfında taşımak zorundadırlar.” ve aynı maddenin dördüncü fıkrasının; “Avlaklarda avlanma amacı dışında silah taşıyanlar avlanma amacı dışında silah taşıdıklarını kanıtlamak zorundadırlar. ” ifadeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
(8) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Açısından Değerlendirme (9) Başvuran özetle, 2521 sayılı Avda ve Sporda Kullanılan Tüfekler, Nişan Tabancaları ve Av
Bıçaklarının Yapımı, Alımı, Satımı ve Bulundurulmasına Dair Kanun kapsamında taşıma ve bulundurma izin belgeli yivsiz av tüfeği aldığını, 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av
Komisyonu Kararının 14/3’ncü maddesinde yer verilen düzenleme ile anılan Kanunun verdiği bulundurma ve meskun mahaller dışında kırsal alanda kılıfı dışında taşıma yetkisinin kısıtladığını, ayrıca Komisyon Kararının 14/4’üncü maddesinde yer verilen düzenlemede ispat istendiğini, oysa av yapıldığının görevlilerce fotoğraflar ve videolar ile ispat edilerek ceza tutanağı düzenlenmesi gerektiğini belirterek av tüfeğini kırsal alanda kılıfı dışında taşımasına izin verilmesini talep etmektedir.
(10) 4915 sayılı Kara Avcılık Kanununda avlanma izni almak şartıyla ve yasalarla izin verilen silahlarla, Merkez Av Komisyonu kararları ile belirlenen avlanma esaslarına göre avlanma yapılacağı ve kişilerin avlanma gayesi dışında kendilerini, tarlalarını ve sürülerini korumak maksadıyla kullanılan silahları taşıma esaslarının da Merkez Av komisyonunca tespit edileceği düzenlenmiştir. 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK) Kararının 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında avlanma izni olmayanların, av sezonu içinde veya dışında dahi olsa tüfeklerini avlaklarda boş ve kılıfında taşımak zorunda oldukları düzenlemesine yer verilmiştir.
(11) Diğer taraftan 2521 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğe göre yivsiz tüfek ruhsatnamesi tüfek sahibine bulundurma ve meskun mahaller dışında kırsal alanda taşıma yetkisi sağlamaktadır. İlgili Yönetmelikte söz konusu tüfeklerin köy, kasaba veya şehir içinde boş olarak torba veya kılıf içinde taşınıp nakledilmesi zorunlu tutulmuştur.
(12) Başvuran 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK) Kararında yer verilen düzenlemenin ilgili Yönetmelik gereği sahip olduğu meskun mahaller dışında kırsal alanda taşıma yetkisini kısıtladığını iddia etmektedir. Ancak 4915 sayılı Kara
Avcılık Kanununun, av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını ve avcılığın düzenlenmesini amaçladığı, Merkez Av Komisyonunun ise 4915 sayılı Kanunun verdiği yetkiyle avlanma esaslarını düzenlediği, MAK Kararında usulüne uygun olmayan avlanmaların önüne geçmek ve yaban hayatı korumak için avcılık izni olmayanların tüfeklerini kılıfı dışında dolu şekilde avlaklarda taşımalarına izin verilmemesinin anılan Kanunun amacına uygun olduğu, kaldı ki MAK kararlarında avlanma gayesi dışında silah taşınmasına ilişkin ilkelerin belirlenerek bağ, bahçe ve sürülerini, kendilerini koruma gayesiyle silah taşımak isteyenlerin ildeki şube müdürlüklerinden koruma amaçlı silah taşıma belgesi almaları gerektiğinin, bu durumda silahında veya yanında tek kurşun fişek taşıyabileceklerinin düzenlenmiş olduğu, buna karşılık 2521 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin yivsiz tüfeklerin ülke genelinde kayıt altına alınması, nakil ve taşıma işlemlerini düzenlediği, bu kapsamda MAK Kararında getirilen düzenleme ile 2521 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmelik gereğince verilen bulundurma ve taşıma yetkisinin kısıtlanmadığı değerlendirilmiştir.
(13) Başvuranın diğer bir itirazı ise; 2018-2019 MAK Kararında yer alan avlaklarda amacı dışında silah taşıyanların avlanma amacı dışında silah taşıdıklarını kanıtlamak zorunda oldukları kuralı yönündendir. 4915 sayılı Kanun uyarınca avlanma esaslarına aykırı fiiller kabahat sayılmakta ve idari yaptırım uygulanmaktadır. Bu kapsamda idari yaptırım kararı alınabilmesi için avlanma esaslarına aykırı fiillerin somut delillerle tespitinin idare tarafından yapılması gerekmektedir. Her ne kadar idare tarafından bu düzenlemenin idare tarafından yapılan tespite rağmen itirazı olan kişilere kanıt sunulması gerektiğine dair uyarı niteliğinde bir hüküm olduğu ifade edilmiş ise de söz konusu düzenleme ile avlaklarda taşınan silahların avlanma amacıyla taşındığı yönünde fiili bir karine getirilerek ispat yükünün tersine çevrildiği, idari yaptırım kararı ile karşı karşıya kalan kişilere aksini ispat zorunluluğu getirildiği anlaşılmaktadır.
(14) İdari yaptırımlarda fiili karinelerin uygulanması ile ilgili Anayasa Mahkemesinin bir kararında; “Masumiyet karinesi kapsamında yer alan ve iddia edenin iddiasını ispatla yükümlü olması kuralı, Anayasa’nın 38. maddesinin gerekçesinde de açıkça ifade edilmiştir. Bununla birlikte genel anlamda suçun kanıtlanması yükümlülüğü iddia edende kaldığı sürece savunmasını oluşturmak için ispat yükünü sanığa devreden kurallar ile hukuki veya fiili varsayımların olduğu durumlarda ispat yükünün yer değiştirmesi masumiyet karinesine aykırılık taşımaz (AYM, E.2013/38, K.2014/58, 27/3/2014). Ancak suç isnadını içeren karinenin aksinin başvurucu tarafından yargılama sırasında ispat edilebilmesinin mümkün olması, hakimin de bu yönde ileri sürülen iddiaları inceleyip kararını buna göre verebilmesi, bir başka ifadeyle karinelerin kişiyi otomatik olarak suçlu haline getirmemesi gerekir. Karineler, masumiyet karinesini ihlal eder boyuta ulaşmamalı ve suç isnadı altındaki kişi savunma imkanlarından yararlandırılmalıdır (Adem Hüseyinoğlu , § 36).
Bununla birlikte somut olayın özel koşullarında kabahat eylemleri nedeniyle uygulanan idari yaptırımlarda -adli suç ve cezalara nazaran- sorumluluk karinelerine ilişkin standartların daha esnek yorumlanması mümkündür. Ancak bu durumda dahi ispat bakımından kullanılan karinelerin masumiyet karinesini ihlal eder boyuta ulaşmaması gerekir.” ifadelerine yer verilmiştir. (AYM, Ahmet Altuntaş ve Diğerleri, B. No: 2015/19616, 17/5/2018 )
(15) Bu kapsamda bir fiili karinenin aksinin ispatının mümkün olması zaten masumiyet karinesinin bir gereği iken MAK kararında getirilen düzenleme nedeniyle uygulamada somut olgularla tespit yerine fiili karineden yola çıkarak idari yaptırım kararları uygulanmasına neden olabileceği göz önüne alındığında bundan sonra MAK kararlarında söz konusu kurala yer verilmemesi gerektiği değerlendirilmiştir.
(16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 4915 sayılı Kanunun amacı, 2521 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin Yönetmeliğin yivsiz tüfeklerin ülke genelinde kayıt altına alınması, nakil ve taşıma işlemlerini düzenlediği, buna karşılık Merkez Av
Komisyonunun ise 4915 sayılı Kanunun verdiği yetkiyle avlanma esaslarını düzenlediği göz önünde bulundurulduğunda başvuranın 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu (MAK)
Kararında yer verilen düzenlemenin ilgili Yönetmelik gereği sahip olduğu meskun mahaller dışında kırsal alanda taşıma yetkisini kısıtladığından bahisle yivsiz av tüfeğini meskun mahaller dışında kırsal alanda kılıfı dışında taşıması talebinin reddi gerektiği, avlanma esaslarına aykırılık teşkil eden kabahat eylemlerinin somut olgularla tespiti esas olduğundan, MAK kararında getirilen düzenleme nedeniyle uygulamada somut olgularla tespit yerine fiili karineden yola çıkarak idari yaptırım kararları uygulanmasına neden olabileceği değerlendirildiğinden bundan sonra MAK kararlarında söz konusu kurala yer verilmemesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme (17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “makul sürede karar verme” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
(18) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup başvuru konusu işleme karşı Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ve KISMEN REDDİYLE; (1) Başvuranın yivsiz av tüfeğini meskun mahaller dışında kırsal alanda kılıfı dışında taşımasının kısıtlanmaması talebinin REDDİNE, (2) 2018-2019 Av Dönemi Merkez Av Komisyonu Kararının 14’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Avlaklarda avlanma amacı dışında silah taşıyanlar avlanma amacı dışında silah taşıdıklarını kanıtlamak zorundadırlar. ” hükmüne açıklanan gerekçelerle bundan sonraki
MAK Kararlarında yer verilmemesi hususunda Tarım ve Orman Bakanlığına TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, TARIM ve ORMAN BAKANLIĞINA ve İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Tarım ve Orman
Bakanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi