|
ÖZET: Başvuru, Türk Telekom Genel Müdürlüğü’ne yapılan sabit internet talebinin altyapı eksikliği nedeniyle iptal edilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, internet altyapısının mevcut olduğu ancak arıza nedeniyle hizmet verilemediği yönündeki beyanların çelişkili olduğunu ifade ederek, sorunun çözülmesini talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi için ilgili idarelerden bilgi talep etmiş ve Türk Telekom ile TTNET’ten gelen yanıtlarda, başvuranın ikamet adresinin kırsal bir alanda olduğu ve burada internet altyapısının bulunmadığı belirtilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na tavsiyelerde bulunmuştur. Bu tavsiyeler, kullanıcıların doğru bilgilendirilmesi ve internet altyapısının sağlanabilirliğinin yeniden değerlendirilmesi yönündedir. İlgili mevzuat çerçevesinde, evrensel hizmetin sağlanması ve kullanıcıların haklarının korunması amacıyla gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilmesiyle birlikte, altyapı hizmetinin sunulabilme durumu ve gerekli işlemlerin yapılması için ilgili kurumlara önerilerde bulunulmuştur. Bu karar, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi ve kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde sunulması açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7424-S.23.12063
BAŞVURU NO : 2022/19285
KARAR TARİHİ : 15/06/2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
BİLGİ TEKNOLOJİLERİ VE İLETİŞİM KURUMU BAŞKANLIĞI
İnternet altyapı çalışması talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 26/12/2022
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran tarafından Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Türk Telekom Genel Müdürlüğüne yaptığı sabit internet başvurusuna istinaden altyapı bulunmadığı için başvurusunun iptal edildiğini, altyapı çalışmalarının başlanılması için verdiği dilekçesinin ardından yaklaşık 3 ay geçmesine rağmen halen ikamet ettiği adrese internet altyapısı getirilmediğini, ilgili kurumun ikamet ettiği adreste internet altyapısının olduğunu fakat arıza nedeniyle hizmet veremediğini şaibeli bir biçimde beyan vererek başvurusunu ertelediğini iddia ve ifade ederek söz konusu sorunun çözülmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Kurumumuzca dostane çözüme ilişkin mevzuat hükümleri hatırlatılarak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Başkanlığından 05.01.2023 tarih ve sayılı yazımız ile bilgi ve belge talep edilmiştir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Başkanlığının bila tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle;
“ ‘un TŞYS üzerinden yapmış olduğu muhtelif tarihlerdeki şikayetlere ilişkin kayıtlar incelendiğinde, TTNET AŞ (TTNET) tarafından TŞYS üzerinden 03.01.2022, 05.01.2022 ve 20.05.2022 tarihli cevaplarda; “…İnternet hizmetinden yararlanmak istediğiniz adreste henüz internet altyapımızın bulunmadığını üzülerek paylaşmak isteriz. Altyapı talebinizi kayıt altına alabilmemiz ve altyapı çalışmalarımız tamamlandığında size kısa mesajla bilgilendirme yapabilmemiz için ön başvuruda
/
bulunabilirsiniz…” ifadelerine yer verilerek ilgili lokasyonda internet hizmeti sunulabilecek bir erişim altyapısı olmadığının belirtildiği, aynı konuda yine TŞYS üzerinden 19.10.2022 tarihli başvurusuna cevaben ise TTNET tarafından müteaddit defalar “…İnternet hizmetinden yararlanmak istediğiniz adreste internet altyapımız bulunmakta ancak yaşanan arıza nedeniyle hizmet verilememektedir.
Ön başvuruda bulunmanız durumunda adreste uygunluk oluştuğunda ve çalışmalarımız tamamlandığında size kısa mesajla bilgilendirme yapılacaktır…” ifadelerine yer verilerek ilgili lokasyonda erişim altyapısının bulunduğu ancak yaşanan arıza nedeniyle internet hizmeti verilemediği bilgisinin müracaat sahibiyle paylaşıldığı görülmüştür.
Bu kapsamda, ilgili lokasyonda/adreste erişim altyapısının mevcudiyetine ilişkin Türk Telekom’un Kuruma muhatap yazısında yer verilen ilgili adreste herhangi bir erişim altyapısının olmadığına ilişkin bilgiler ile
TTNET tarafından TŞYS üzerinden müracaat sahibine verilen bilgiler arasındaki çelişkinin giderilebilmesi ve ‘un başvurusunun sağlıklı bir biçimde değerlendirilebilmesini teminen Türk Telekom’dan ve TTNET’ten konuya ilişkin açıklama talep edilmiştir. Her iki Şirketten de gelen açıklamalarda müracaat sahibinin ikamet adresinin yerleşim alanı dışında kalan tek dairelik müstakil bir bina olduğu, ilgili lokasyonun kırsal bölgede yer aldığı, TŞYS üzerinden paylaşılan altyapı olduğuna dair bilginin sehven paylaşılmış olabileceği, müracaat sahibinin lokasyonunda Türk Telekom’a ait erişim altyapısının bulunmadığı ve söz konusu lokasyonda internet hizmeti sunmaya yönelik herhangi bir erişim altyapısı projesinin de planlanmadığı belirtilmektedir.
Başvuranın ikamet ettiği adreste Evrensel Hizmet Kanunu kapsamında internet altyapısı sağlanmasının mümkün olup olmadığına ilişkin olarak, Evrensel hizmet projelerinin, 5369 sayılı Evrensel Hizmet
Kanununun “Evrensel Hizmetin Kapsamı” başlıklı 5’inci maddesi çerçevesinde, evrensel hizmet kapsamına giren hizmetler bakımından, işletmecilerin ticari olarak hizmet götürmediği veya işletmecilerin yükümlülükleri kapsamında hizmet sunmakla yükümlü olmadığı elektronik haberleşme altyapısı bulunmayan yerleşim yerlerine yönelik olarak evrensel hizmet bütçesi imkânları çerçevesinde gerçekleştirildiği bilinmektedir.
Bununla beraber TTNET tarafından 16.12.2022 tarihinde mobil şebeke üzerinden hane içi internet kullanımına imkân tanıyan bir erişim hizmeti sağlandığı bilgisi Kurumumuzla paylaşılmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye
Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2.“Haberleşme hürriyeti” başlıklı 22 nci maddesinde;
“Herkes, haberleşme hürriyetine sahiptir…” ,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 1 Numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin,
5.1. “Haberleşme Genel Müdürlüğü” başlıklı 483 üncü maddesinde;
“Haberleşme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a)Haberleşme ve posta hizmetleri ve bunlarla ilgili evrensel hizmetler ile acil durum haberleşmesine yönelik politika, strateji ve hedeflerin belirlenmesi amacıyla çalışmalar yapmak ve uygulanmasını takip etmek,
b)Haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetler ve acil durum haberleşmesine yönelik hizmet politikalarını ve yürütülme esaslarını belirlemek amacıyla çalışmalar yapmak ve uygulanmasını takip etmek,
c)Haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetler ve acil durum haberleşmesine yönelik altyapı ve hizmetleri planlamak, kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek, geliştirmek ve bu alandaki farklı seçeneklerin birbirini tamamlayıcı şekilde yürütülmesini sağlayacak esasları belirlemek ve denetlemek,
d)Haberleşme ve posta hizmetleriyle ilgili evrensel hizmetleri karşılayacak evrensel hizmet yükümlüleri ile verilecek evrensel hizmetlerin net maliyetini belirlemek ve gerektiğinde bu amaçla hizmet satın almak,
e)Verilen evrensel hizmetlerle ilgili net maliyetin gerçekleşip gerçekleşmediğine dair evrensel hizmet yükümlülerini denetlemek ve evrensel hizmet yükümlülerine gerçekleşen net maliyeti ödemek.”,
6.5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun,
6.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Kanunun amacı; kamu hizmeti niteliğini haiz, ancak işletmeciler tarafından karşılanmasında mali güçlük bulunan evrensel hizmetin sağlanması, yürütülmesi ve elektronik haberleşme sektörü ile bu Kanun kapsamında belirlenen diğer alanlarda evrensel hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”,
6.2.“Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Kanunda geçen;
Bakanlık: Ulaştırma Bakanlığını,
Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu…
Evrensel hizmet: Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde coğrafi konumlarından bağımsız olarak herkes tarafından erişilebilir, önceden belirlenmiş kalitede ve herkesin karşılayabileceği makul bir bedel
karşılığında asgari standartlarda sunulacak olan, internet erişimi de dahil elektronik haberleşme hizmetleri ile bu Kanun kapsamında belirlenecek olan diğer hizmetleri,
Evrensel hizmet yükümlüsü: Elektronik haberleşme sektöründe, ilgili mevzuatına göre Kurumca yetkilendirilmiş ve bu Kanun kapsamındaki hizmetleri sağlamakla yükümlü kılınan işletmeciyi…
İşletmeci: İlgili mevzuatına göre Kurumca veya bu Kanun kapsamına alınmış hizmetler bakımından ilgili diğer mercilerce yetkilendirilmiş olan işletmecileri,
Alt yapı: Evrensel hizmetin sağlanmasını teminen hizmetin verilebilmesi için gerektiğinde öncelikle fiziki ortamın oluşturulmasına yönelik her türlü teçhizat, ekipman, bilgisayar, yazılım ve donanımı…
ifade eder.”,
6.3.“İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Evrensel hizmetin sağlanmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde aşağıdaki ilkeler göz önüne
alınır:
a)Evrensel hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkes, bölge ve yaşadığı yer ayırımı gözetilmeksizin yararlanır…
d)Evrensel hizmet, önceden belirlenmiş hizmet kalitesi standartlarında sunulur.
e)Evrensel hizmetin sunulmasında ve ulaşılmasında devamlılık esastır.” ,
6.4.“İşletmecinin yükümlülüğü” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“İşletmeciler, bu Kanunda belirlenen evrensel hizmeti sağlamakla yükümlüdür. İmtiyaz ve görev sözleşmeleri ile ruhsat ve genel izinlerde her ne ad altında olursa olsun 3 üncü maddede belirtilen ilkelere aykırı düzenlemeler yapılamaz.
Bilgi teknolojileri yaygınlığı, internet alt yapısı ve karasal sayısal yayıncılık için ihtiyaç duyulan alt yapı malzemelerinin alımı ve montajı ile ulaşımı deniz yolu ile sağlanabilen yolcu taşıma hizmetlerinde yükümlü işletmeci şartı aranmaz.”,
6.5.“Evrensel hizmetin kapsamı” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Evrensel hizmet…
e)İnternet hizmetlerini…
kapsar.
Evrensel hizmetin kapsamı; ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik şartları da göz önünde bulundurularak, üç yılı aşmamak üzere belirli aralıklarla, Cumhurbaşkanınca yeniden belirlenebilir.”,
7.2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanunun, “Kuruluş”
başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip (…) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kurulmuştur. Kurum, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu ile Başkanlık teşkilatından oluşur.
Kurum görevlerini yerine getirirken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi Kuruma emir ve talimat veremez.
Kurum’un ilişkili olduğu bakanlık Ulaştırma Bakanlığıdır.”,
8. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun,
8.1.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanuna tabidir…
16/06/2005 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmetin Sağlanması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması
Hakkında Kanun… hükümleri saklıdır.”,
8.2.“Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Kanunda geçen…
İşletmeci: Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketi,
dd)Kurul: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu,
ee) Kurum: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu, ifade eder.”,
8.3.“Kurumun görev ve yetkileri” başlıklı 6 ncı maddesinde;
“Kurumun görev ve yetkileri şunlardır…
İlgili kanun hükümleri dahilinde, evrensel hizmetlere ilişkin hizmet kalitesi ve standartları da dahil olmak üzere, gerektiğinde her türlü elektronik haberleşme hizmetine yönelik hizmet kalitesi ve standartlarını belirlemek, denetlemek, denetlettirmek ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek…”,
9.Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği’nin 19 uncu maddesinde;
“İşletmeciler; Kurum düzenlemeleri, ilgili mevzuat ve elektronik haberleşme hizmet, şebeke ve altyapılarının tanım, kapsam ve sürelerinde öngörülen şartlara ve aşağıda yer alan kayıt, kural ve yükümlülüklere uygun olarak elektronik haberleşme hizmetini sunma hakkına sahiptir…
Evrensel hizmet: İşletmeci, evrensel hizmetler ile ilgili olarak 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine uymakla yükümlüdür…” hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11.Başvuran 1 nolu paragrafta belirtildiği üzere özetle; Türk Telekom Genel Müdürlüğüne yaptığı sabit internet başvurusuna istinaden başvurusunun iptal edildiğini, altyapı çalışmalarının başlanılması için başvuru yaptığını ancak mezkûr başvurusuna rağmen ikamet ettiği adreste sabit internet altyapı hizmet sunulmadığını iddia ve ifade ederek sabit internet hizmetinin yerine getirilerek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
12.Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından verilen cevabi yazıda özetle; ilgili adreste erişim altyapısının mevcudiyetine ilişkin Türk Telekom Kurum A.Ş’nin muhatap yazıısında yer verilen ilgili adreste herhangi bir erişim altyapısının olmadığına ilişkin bilgiler ile TTNET tarafından TŞYS üzerinden müracaat sahibine verilen bilgiler arasındaki çelişkinin giderilebilmesi ve başvurusunun sağlıklı bir biçimde değerlendirilebilmesini teminen Türk Telekom A.Ş’den ve TTNET’ten konuya ilişkin açıklama talep edildiği, her iki şirketten de gelen açıklamalarda; başvuranın ikamet adresinin, yerleşim alanı dışında kalan tek dairelik müstakil bir bina olduğu, ilgili lokasyonun kırsal bölgede yer aldığı, TŞYS üzerinden paylaşılan altyapı olduğuna dair bilginin sehven paylaşılmış olabileceği, başvuranın ikamet ettiği adreste Türk Telekom’a ait erişim altyapısının bulunmadığı ve söz konusu lokasyonda internet hizmeti sunmaya yönelik herhangi bir erişim altyapısı projesinin de planlanmadığı, İnternet Servis
Sağlayıcılığı (İSS) yetkilendirmeleri bütün ülke çapında hizmet sunmaya yönelik olarak verildiği ve mevcut durum itibarıyla İSS ile yetkilendirilmiş 321 adet işletmeci bulunduğu, TTNET tarafından başvurana
16.12.2022 tarihinde mobil şebeke üzerinden hane içi internet kullanımına imkan tanıyan bir erişim
hizmeti sağlandığı bilgisinin verildiği ifade edilmiştir.
13. 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununun amacı; kamu hizmeti niteliğini haiz, ancak işletmeciler tarafından karşılanmasında mali güçlük bulunan evrensel hizmetin sağlanması, yürütülmesi ve elektronik haberleşme sektörü ile bu Kanun kapsamında belirlenen diğer alanlarda evrensel hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğuna hükmedilmiştir.
13.1. 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda; “Bakanlık”, “Ulaştırma Bakanlığını”; “Kurum”, “Bilgi
Teknolojileri ve İletişim Kurumunu”; “Evrensel hizmet”, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde coğrafi konumlarından bağımsız olarak herkes tarafından erişilebilir, önceden belirlenmiş kalitede ve herkesin karşılayabileceği makul bir bedel karşılığında asgari standartlarda sunulacak olan, internet erişimi de dahil elektronik haberleşme hizmetleri ile bu Kanun kapsamında belirlenecek olan diğer hizmetleri”; “Evrensel hizmet yükümlüsü”, “Elektronik haberleşme sektöründe, ilgili mevzuatına göre Kurumca yetkilendirilmiş ve bu Kanun kapsamındaki hizmetleri sağlamakla yükümlü kılınan işletmeciyi”; “İşletmeci”, “İlgili mevzuatına göre Kurumca veya bu Kanun kapsamına alınmış hizmetler bakımından ilgili diğer mercilerce yetkilendirilmiş olan işletmecileri; “Alt yapı”, “Evrensel hizmetin sağlanmasını teminen hizmetin
verilebilmesi için gerektiğinde öncelikle fiziki ortamın oluşturulmasına yönelik her türlü teçhizat, ekipman, bilgisayar, yazılım ve donanımı” ifade edeceğine hükmedilmiştir.
13.2. 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda; evrensel hizmetin sağlanmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde bazı ilkelerin göz önüne alındığını belirtip bunlardan bazılarının; evrensel hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkes, bölge ve yaşadığı yer ayırımı gözetilmeksizin yararlanır; evrensel hizmet, önceden belirlenmiş hizmet kalitesi standartlarında sunulur; evrensel hizmetin sunulmasında ve ulaşılmasında devamlılık esastır; şeklinde olduğu hükmedilmiştir.
13.3. 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda; işletmeciler, bu Kanunda belirlenen evrensel hizmeti sağlamakla yükümlü olduğu; imtiyaz ve görev sözleşmeleri ile ruhsat ve genel izinlerde her ne ad altında olursa olsun 3 üncü maddede belirtilen ilkelere aykırı düzenlemeler yapılamayacağı; bilgi teknolojileri yaygınlığı, internet alt yapısı ve karasal sayısal yayıncılık için ihtiyaç duyulan alt yapı malzemelerinin alımı ve montajı ile ulaşımı deniz yolu ile sağlanabilen yolcu taşıma hizmetlerinde yükümlü işletmeci şartı aranmayacağına hükmedilmiştir.
13.4. 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanununda; evrensel hizmetin kapsamında internet hizmetlerinde olduğunu; evrensel hizmetin kapsamı; ülkenin sosyal, kültürel, ekonomik ve teknolojik şartları da göz önünde bulundurularak, üç yılı aşmamak üzere belirli aralıklarla, Cumhurbaşkanınca yeniden belirlenebileceğine hükmedilmiştir.
14. 2813 sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kuruluşuna İlişkin Kanununda; kanunlarla verilen görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu kurulduğu; kurum, Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurulu ile Başkanlık teşkilatından oluşacağı; kurum görevlerini yerine getirirken bağımsız olacağı; hiçbir organ, makam, merci veya kişi kuruma emir ve talimat veremeyeceği; kurumun ilişkili olduğu bakanlığın
Ulaştırma Bakanlığı olduğuna hükmedilmiştir.
15. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamının, elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi olduğu; 16/06/2005 tarihli ve 5369 sayılı Evrensel Hizmetin Sağlanması ve Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
15.1. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununda; “İşletmeci”, “Yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirketini”; “Kurul”, “Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulunu”; “Kurum”, “Bilgi Teknolojileri ve İletişim
Kurumunu” ifade edeceğine hükmedilmiştir.
15.2. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununa göre, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun görev ve yetkilerinden bazıları; ilgili kanun hükümleri dahilinde, evrensel hizmetlere ilişkin hizmet kalitesi ve standartları da dahil olmak üzere, gerektiğinde her türlü elektronik haberleşme hizmetine yönelik hizmet kalitesi ve standartlarını belirlemek, denetlemek, denetlettirmek ve buna ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğuna hükmedilmiştir.
16. Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliğinde, işletmecilerin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen 19 uncu maddesinde, işletmeciler; kurum düzenlemeleri, ilgili mevzuat ve
elektronik haberleşme hizmet, şebeke ve altyapılarının tanım, kapsam ve sürelerinde öngörülen şartlara, kayıt, kural ve yükümlülüklere uygun olarak elektronik haberleşme hizmetini sunma hakkına sahip olduğu düzenlenmiştir. Ayrıca işletmeci, evrensel hizmetler ile ilgili olarak 5369 sayılı Evrensel Hizmet Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine uymakla yükümlü olduğu düzenlenmiştir.
17. 5369 sayılı Kanun, evrensel hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde yaşayan herkes, bölge ve yaşadığı yer ayrımı gözetilmeksizin yararlanacağı hükmünün emredici nitelikte olduğu, işletmecilerin bu kanun ve diğer mevzuata uymakla yükümlü olduğu, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi’nin tabi olduğu evrensel hizmet yükümlülüğü olduğu tespit edilmiştir.
18. İlgi idarece, başvurana, farklı zamanlarda “İnternet hizmetinden yararlanmak istediğiniz adreste henüz internet altyapımızın bulunmadığını üzülerek paylaşmak isteriz.” ve “(…)İnternet hizmetinden yararlanmak istediğiniz adreste internet altyapımız bulunmakta ancak yaşanan arıza nedeniyle hizmet verilememektedir.” ifadelerine yer verildiğini, aradaki çelişkinin giderilebilmesi ve başvuranın başvurusunun sağlıklı bir biçimde değerlendirilebilmesini teminen Türk Telekom’dan ve TTNET’ten konuya ilişkin açıklama talep edildiğini, Her iki Şirketten de gelen açıklamalarda müracaat sahibinin ikamet adresinin yerleşim alanı dışında kalan tek dairelik müstakil bir bina olduğu, ilgili lokasyonun kırsal bölgede yer aldığı, TŞYS üzerinden paylaşılan altyapı olduğuna dair bilginin sehven paylaşılmış olabileceği, müracaat sahibinin lokasyonunda Türk Telekom’a ait erişim altyapısının bulunmadığı ve söz konusu lokasyonda internet hizmeti sunmaya yönelik herhangi bir erişim altyapısı projesinin de planlanmadığı, İnternet Servis Sağlayıcılığı (İSS) yetkilendirmeleri bütün ülke çapında hizmet sunmaya yönelik olarak verildiğini ve mevcut durum itibarıyla İSS ile yetkilendirilmiş 321 adet işletmeci bulunduğunu, TTNET tarafından başvurana 16.12.2022 tarihinde mobil şebeke üzerinden hane içi internet kullanımına imkan tanıyan bir erişim hizmeti sağlandığı bilgisi Kurumumuzla paylaşıldığı beyan edilmiştir. Öncelikle işletmecilerin kullanıcılara doğru bilgilendirme yapılması önem arz etmektedir.
19. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve Bilgi Teknolojileri ve
İletişim Kurumu tarafından ilgili yükümlü işletmeciye kullanıcılara çelişkili olmayacak şekilde doğru bilgilendirme yapılması gerektiği, kanunun emredici hükmünü uygulaması hususunda öneri ve uyarılarda bulunması ve altyapı hizmetinin sunulabilme durumunun tekrar değerlendirilmesi yönünde işlemlerin tesis ettirilmesinin gerektiği tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, bu yönüyle “kanunlara uygunluk ve hesap verebilirlik” ilkelerine uygun davranıldığı;
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye
başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, idarenin işlem, eylemlerine karşı yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikâyet başvurusu kapsamında, ilgili yükümlü işletmeciye kullanıcılara çelişkili olmayacak şekilde doğru bilgilendirme yapılması, altyapı hizmetinin sunulabilme durumunun tekrar değerlendirilmesi yönünde altyapı hizmetinin sunulabilme durumunun değerlendirilmesi ve altyapı çalışması yapılması amacıyla işlemlerin tesis ettirilmesi hususunda ULAŞTIRMA ve ALTYAPI
BAKANLIĞINA ve BİLGİ TEKNOLOJİLERİ ve İLETİŞİM KURUMUNA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin
otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi