|
ÖZET: Başvuran, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından düzenlenen bir müzayedede Giresun’da yer alan bir işyeri için verdiği teklifin onaylanmamasına itiraz etmiştir. Başvuru, 13 Mart 2017 tarihinde yapılmış olup, başvuran teklifinin 45.000 TL olarak belirlendiğini ve bu bedelin muhammen bedele eşit olduğunu belirtmiştir. Ancak İdare, müzayede sırasında yalnızca iki işyerinin teklif aldığını ve gerekli rekabet ortamının sağlanmadığı gerekçesiyle başvuruya konu işyerinin satışına onay vermemiştir.
İdare, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olmadığını ve bu nedenle ihaleyi yapıp yapmama konusunda serbest olduğunu ifade etmiştir. Başvuranın ödemiş olduğu komisyon ve teminat tutarları, İdare tarafından iade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan değerlendirmede İdare’nin teklifin onaylanmamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit etmemiştir. Ancak, İdare’nin haklı beklenti ilkesine uygun davranmadığına dair bir tespit yapılmış ve bu durumun gelecekteki uygulamalarda dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın hem başvurana hem de Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na tebliği sağlanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, İdare’nin muhammen bedel tespitinde daha dikkatli olması gerektiğini önermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7309-7309 94019529-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/1944 2017/ 1944
KARAR TARİHİ : 29/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, açık artırma ihalesine vermiş olduğu teklifin onaylanması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 13/03/2017 13.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından düzenlenen gayrimenkul müzayedesinde
Giresun İlinde yer alan Lot numaralı işyeri için teklif verdiğini ancak verdiği teklifin İdare tarafından onaylanmadığını belirterek söz konusu teklifin onaylanmasını ve satış işleminin gerçekleşmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Toplu Konut İdaresi Başkanlığının konuya ilişkin 18/ 04/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ve
eklerinde özetle;
2.1) İdarelerince üretilen işyerlerinin açık artırma yöntemi ile satışa sunulduğu, 09/ 02/ 2017 tarihinde
yapılan açık artırmada teklif almayan işyerleri için müzayedeyi düzenleyen aracı kuruluşa 3 iş günü içerisinde yazılı teklif alınması talimatının verildiği, başvuru konusu Lot numaralı işyeri için de 10/ 02/ 2017 tarihinde bu şekilde teklif verildiği, teklif bedelinin 45.000 TL olan muhammen bedele eşit olduğu,
2.2) Satış şartnamesi uyarınca ihalenin İdarenin onayı ile kesinleşeceği, İdare 2886 sayılı Devlet
İhale Kanununa tabi olmadığından ihaleyi teklif veren üzerinde bırakıp bırakmama serbestliğinin olduğu, İdarenin satıştan vazgeçmesi durumunda teminat tutarlarının iade edileceği, iadeye ilişkin herhangi bir faiz talebinde bulunulamayacağı, katılımcıların şartname kurallarını beyan ederek
1 / 4ihaleye katıldığı,
2.3) Başvuru konusu işyerinin içinde bulunduğu Giresun Merkez Aksu projesinde yer alan 12 adet
işyerinden 2 sinin açık artırma sırasında teklif aldığı, diğer 10 işyeri için müzayede sonrasında yazılı teklif alındığı, proje ilk kez satışa sunulduğundan gerekli rekabet ortamının sağlanmadığı düşüncesiyle işyerlerinin satışına onay verilmediği, bu doğrultuda başvuran ve diğer katılımcılara teminat ve komisyon tutarlarının iade edildiği,
2.4) Anılan proje kapsamında yer alan işyerlerinin 20/ 04/ 2017 tarihli müzakerede tekrar satışa
sunulacağı, başvuru konusu Lot numaralı işyerinin muhammen bedelinin 97.000 TL olarak tespit edildiği, Belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, Hükümleri yer almaktadır .
5) 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun,
5.1) “Toplu Konut İdaresinin gelirleri, harcamaları ve denetimi” başlıklı 2 nci maddesinde;
Toplu Konut İdaresinin gelirleri arasında İdare tarafından satışı yapılacak konut, işyeri, arsa ve arazilerin satış ve kira gelirleri sayılmıştır .
5.2) “Uygulanmayacak kanunlar” başlıklı 6 ncı maddesinde; 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
hükümlerinin uygulanmayacağı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan gayrimenkul satış sözleşmelerinde resmi şekil şartı aranmayacağı hüküm altına alınmıştır .
6) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun,
6.1) “Komisyonların ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması” başlıklı 29 uncu maddesinde;
komisyonların gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olduğu ve bu kararın kesin olduğu hükmü yer almaktadır .
6.2) “İhalenin yapılamaması” başlıklı 49 uncu maddesinde; açık teklif usulüyle yapılan ihalelerde
isteklilerin son teklifleri uygun görülmediği takdirde yeniden aynı usulle ihale açılabileceği hükmü
2 / 4yer almaktadır .
7) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Gayrimenkulleri “Açık Artırma” ile Satış Şartnamesinin 10
uncu maddesinin ikinci fıkrasında; ihalenin İdarenin onayı ile kesinleşeceği, İdarenin 2886 sayılı yasaya tabi olmadığından ihaleyi teklif verene yapıp yapmamakta serbest olduğu, İdarenin satıştan vazgeçmesi halinde teminat tutarlarını iade edeceği Başvuran tarafından imza altına alınmıştır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİS İ
8) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından verilen teklifin onaylanmasında hukuka ve hakkaniyete
aykırılık bulunmadığı ancak; İdare tarafından haklı beklentiye uygunluk ilkesine uygun davranılmadığı tespitiyle ret karar önerisinde bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 45.000 TL teklif vermiş olduğu Lot numaralı işyerinin kendisine satılmasını talep
etmektedir . (Bkz . 1) . Başvuranın vermiş olduğu teklif 45.000 TL olarak tespit edilen muhammen bedele eşittir (Bkz . 2.1) . İdare tarafından yapılan açıklamada ise başvuru konusu işyerinin de arasında bulunduğu Giresun Merkez Aksu Projesinde yer alan 12 adet işyeri için gerekli rekabet koşullarının sağlanmadığı düşünüldüğünden bu işyerlerine ait tekliflerin onaylanmadığı belirtilmiştir . 12 adet işyerinden sadece 2 sinin müzayede sırasında teklif alması da bu tespiti doğrular niteliktedir . (Bkz . 2.3) .
10) “Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2017 Yılı Yapı Yaklaşık
Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ” uyarınca birim maliyeti tek katlı ofisler, dükkân ve basit atölyeler için 419 TL/m 2, ticari amaçlı binalar için ise 694 TL/m 2 olarak belirlenmiştir . 97,66 m 2 olan başvuru konusu işyeri için yaklaşık maliyet 40.919,54- 67.776,04 TL aralığında hesaplanmaktadır . 45.000 TL olan muhammen bedelin yaklaşık maliyetin alt limitine yakın belirlendiği görülmektedir . Muhammen bedelin düşüklüğüne rağmen müzayede sırasında teklif alınmadığı, dolayısıyla açık artırmadan öngörülen sonuçların elde edilmediği göz önüne alındığında
İdarenin zaten düşük olarak tespit edilen muhammen bedele eşit tek teklifi onaylamamasında 5 ve 6 nolu paragraflarda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırılık görülmemiştir .
11) Her ne kadar Toplu Konut İdaresi Başkanlığının satış işlemi 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
kapsamında yer almasa da, bütün kamu idarelerini istisnalar haricinde kapsayan bu kanunda dahi
İdareye, gerekli koşullar oluşmadığı takdirde ihaleyi yapıp yapmama serbestliği tanınmıştır (bkz . 6) .
Somut olayda tarafları bağlayan satış şartnamesi de İdareye bu doğrultuda bir yetki vermektedir .
İdare gerektiğinde kamu yararı gözeterek bu yetkiyi kullanmalıdır .
12) Başvuran tarafından İdareye ve müzayedeyi düzenleyen aracı kuruluşa ödenen komisyon ve
teminat tutarlarının iade edildiği görülmektedir . 10/ 02/ 2017 tarihinde yatırılan komisyon ve teminat tutarları 15/ 02/ 2017 ve 28/ 2/ 2017 tarihlerinde başvurana iade edilmiştir .
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından
muhammen bedele eşit olarak verilen teklifin onaylanmamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
3 / 414) 10 uncu paragrafta yer alan serbestliğin kullanımında bir tarafın İdare sıfatını taşıması sebebiyle
hassas olunması gerekmektedir . Her ne kadar ilgili mevzuat ve sözleşme hükümleri ihalenin yapılıp yapılmayacağı konusunda İdareye yetki vermişse de bu yetkinin sıklıkla kullanılması İdare iş ve işlemlerinin haklı beklentiye uygun olduğu algısına zarar verecektir . 45.000 TL olarak belirlenen muhammen bedelin 97.000 TL olarak güncellenerek tekrar açık artırmaya çıkılması muhammen bedel tespitinde bir hata yapıldığını göstermektedir . Bu durumda İdarenin bundan sonraki uygulamalarında muhammen bedel tespitinde daha titiz bir çalışma yaparak, gelecek tekliflerin onaylanmamasını bir istisna durumuna taşıması beklenmektedir .
15) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin haklı beklentiye uygunluk ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Tüketici Mahkemesi sıfatıyla Ordu Asliye Hukuk
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi