|
ÖZET: Başvuran, Muğla İli Bodrum İlçesi’nde yer alan taşınmazı için ön izin sürelerinin uzatılmasını ve ön izin bedelinin tamamının tahsil edilmemesini talep etmiştir. Başvuru, 2015 yılında imzalanan ön izin sözleşmesi çerçevesinde, deniz cephesinde yapılması planlanan “yelken kulübü ve su topu kulübü” projeleri için gerçekleştirilmiştir. Ancak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, başvuranın talep ettiği süre uzatımını, alanın kullanım amacının dışına çıkıldığı gerekçesiyle reddetmiştir. Başvuran, ayrıca, ön izin bedelinin tamamının tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu savunmuştur.
İlgili idareler, başvuranın ön izin sözleşmesine uymadığını ve yapılan imalatların fiili kullanım olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın 2012 yılında gerçekleştirdiği imalatın, ön izin süresi içinde değil, işgal kapsamında olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle, ön izin bedelinin tamamının tahsil edilmesi yerine, belirli bir oranda tahsil edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın ön izin sürelerinin uzatılması talebi reddedilmiş, ancak ön izin bedelinin tahsilatında hukuka uygun bir düzenleme yapılması önerilmiştir. İlgili idarenin, bu karar doğrultusunda gerekli işlemleri 30 gün içinde gerçekleştirmesi beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 22349-22349 |sayi|94019529-101.07.06-E.94019529-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/10382 2018/ 10382
KARAR TARİHİ : 31/12/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
Adres :
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, ön izin sürelerinin uzatılması ve kendisinden ihale bedelinin tamamen tahsil edilmemesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 17/08/2018 17.8.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Muğla İli İlçesi Mahallesi Mevkii ada parsel
numaralı taşınmazın deniz cephesinde bulunan 8.741,16 m 2 yüzölçümlü alan için “yelken kulübü, su topu kulübü ve tamamlayıcı tesisler” yapılmak üzere Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak
Müdürlüğü ile 06/ 07/ 2015 tarihli ön izin sözleşmesinin imzalandığı, müteakiben imar planına esas iş ve işlemlerin gerçekleştirildiği, 27/ 07/ 2016 tarihinde ön izin süresinin bir yıl uzatıldığı, ön izin süresinin tekrar dolması üzerine 28/ 06/ 2017 tarihinde ön iznin bir yıl daha uzatılmasının talep edildiği; ancak aynı mevkiide yer alan ve “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” yapılmak üzere 07/ 01/ 2015 tarihli ön izin sözleşmesi imzalanan 1.214,35 m 2 alan için, bu ön izin sözleşmesin uzatılmasının Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 29/ 07/ 2016 tarihli yazısı ile kullanım amacı dışına çıkıldığı belirtilerek uygun görülmediği, Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğü tarafından ise Bakanlık yazısı gerekçe gösterilerek diğer 06/ 07/ 2015 tarihli ön izin sözleşmesinin uzatılmadığı; yine süre uzatımı verilmeyen 07/ 01/ 2015 tarihli ön izin sözleşmesine ilişkin olarak, kullanım amacının dışına çıkıldığı yönündeki tespite karşılık ÇED raporunun 11/ 01/ 2016 tarihinde ön izin süresi içerisinde hali hazırda revize edildiği; yapılması istenilen yat limanının mega yatları kapsayacak ciddi bir yatırım olduğu ve ülke turizmine katkı sağlayacağı ve filli kullanım olmamasına rağmen kendisinden ön izin bedelinin tamamının tahsil edildiğinden bahisle; her iki alan için de ön izin sürelerinin uzatılması ve kendisinden ön izin bedelinin tamamımın tahsil edilmemesini talep etmektedir .
1 / 7II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun konuya ilişkin 08/ 10/ 2018 tarihli ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talep
yazısına cevaben, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 03/ 12/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ve ekleri ile 24/ 12/ 2018 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Başvuruya konu, Muğla İli İlçesi Mahallesi Mevkiinde
bulunan pafta, ada, parsel numaralı taşınmazın önünde yer alan 10.336,83 m 2 yüzölçümlü
Devletin hüküm ve tasarrufu altında alanın 1.187,04 m 2’lik kısmının doğal sit alanı içerisinde, geriye kalan 8.741,16 m 2’lik kısmın ise sit alanı dışında kaldığı, sit alanında bulunan 1.187,04 m 2’lik kısmın 8.741,16 m 2’lik kısmın yolla bağlantısını sağladığı; başvuran tarafından öncelikle 1.187,04 m 2’lik kısmı kapsayan ve doğal sit alanında bulunan 1.214,35 m 2 yüzölçümlü alan için Tabiat
Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü ile 07/ 01/ 2015 tarihli ön izin sözleşmesinin akdedildiği, ön izin verilen alanın “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” olarak tanımlandığı,
2.2) Başvuran tarafından 08/ 01/ 2015 tarihli dilekçe ile, 8.741,16 m 2’lik kısmın yolla tek bağlantısını
sağlayan 1.214 m 2’lik alanın kullanım hakkının kendisinde olduğundan bahisle Milli Emlak Genel
Müdürlüğünden 8.741 m 2’lik alanın kullanım ön izninin doğrudan kendisine verilmesinin talep edildiği, Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 20/ 03/ 2015 tarihli yazısı ile Çevre ve
Şehircilik Bakanlığınca yapılacak Uygulama İmar Planında sit alanında kalan 1.214,35 m 2’lik alandan geçiş yolu sağlanması halinde 8.741,16 m 2’lik kısmın müstakil kullanımının mümkün görüldüğü, Muğla Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün 03/ 04/ 2015 tarihli yazısında ise 8.741,16 m 2’lik kısmın müstakil kullanımının mümkün görülmediği, 20/ 05/ 2015 tarihli Maliye
Bakanlığı Bakanlık Makam Oluru ile kullanma iznine konu alan ile bütünlük oluşturan 1.214,35 m 2’lik alan ile ileride eşzamanlı olarak kullanma izni verilmek ve “yelken kulübü, su toplu kulübü ve bunların tamamlayıcı tesisleri yapılmak üzere” 8.741,16 m 2’lik alan için yalnızca başvuran ile pazarlık usulü ile kullanma izni ihalesinin yapılması ve ihale sonucunda kararlaştırılacak bedel karşılığında 1 (bir) yıl süre ile ön izin verilmesinin kararlaştırıldığı, 06/ 07/ 2015 tarihinde ise 8.741,16 m 2 dolgu alanı için “yelken kulübü, su toplu kulübü ve bunların tamamlayıcı tesisleri yapılmak üzere” başvuran ile ön izin sözleşmesinin imzalandığı, ön izin süresinin Muğla Valiliği
Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün 21/ 07/ 2016 tarihli yazı ile 1 (bir) yıl süre ile uzatıldığı,
2.3) Ön izin alınan alanların yat limanı olarak kullanılması için başvuran tarafından imar planı
teklifinde bulunulduğu, bu hususta Muğla Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğüne yapılan başvurunun Milli Emlak Genel Müdürlüğüne intikal ettirildiği, Milli Emlak Genel Müdürlüğünce 07/ 06/ 2016 tarihli yazı ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığından değerlendirme talep edildiği, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının 02/ 08/ 2016 tarihli yazısı ile yat yanaşma yeri olarak düzenleme talebinin Bodrum Turgutreis Bağla Yat Limanı Projesinin fizibilitesini olumsuz yönde etkileyeceği değerlendirilerek talebin uygun görülmediği,
2.4) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün 29/ 07/ 2016
tarihli yazısı ile, “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” olarak kullanılmak üzere ön izin alınan ve doğal sit alanında bulunan 1.214,35 m 2 lik alan için başvuran tarafından yat limanı olarak kullanılmak üzere ÇED dosyası ve imar planı hazırlandığı tespitiyle, bu alan için kullanma amacının dışına çıkılması sebebiyle ön izin süresinin uzatılmadığı,
2.5) Ticaret A.Ş tarafından Milli Emlak Genel Müdürlüğüne sunulan
25/ 07/ 2017 tarihli dilekçe ile, başvuran tarafından 8.741,16 m 2’lik alana erişim için kendi mülkiyetlerinde bulunan taşınmaza ilişkin geçit hakkı davası açıldığı ve Çevre ve Şehircilik
2 / 7Bakanlığı tarafından başvurana verilen ön iznin uzatılmayarak iptal edildiği bildirilerek ulaşımın
kendilerine ait turizm tesisi içerisinden sağlanması durumunda telafisi güç ve imkansız zararlarının doğacağı gerekçesiyle başvurana verilen ön iznin uzatılmayarak iptalinin talep edildiği, Milli Emlak
Genel Müdürlüğü tarafından 24/ 10/ 2017 tarihli yazı ile sit alanında kalan kısmın Çevre ve Şehircilik
Bakanlığınca ön izninin iptal edilip edilmediğinin ve kendilerince ön izin verilen alanla bütünlük taşıyıp taşımadığının sorgulandığı, Muğla Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün 16/ 04/ 2018 tarihli yazısı ile sit alanında kalan kısmın ön izin durumuna ilişkin Çevre ve Şehircilik
Bakanlığından cevap beklenildiği ve 8.741 m 2’lik alanın 2012 yılında başvuran tarafından beton zemin yapıldığı, 2012- 2015 dönemlerine ait ecrimisil tahakkuku yapılmakla birlikte bu durumun başvurandan yapılacak ön izin bedeli tahsilatı açısından fiili kullanım olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin sorulduğu, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 09/ 05/ 2018 tarihli yazısı ile
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünden başvuru konusu alana dair başvuran lehine bir ön izin/kullanma izni bulunup bulunmadığının sorulduğu, Tabiat
Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünün cevabi yazısı ile başvuran ile imzalanan ön izin sözleşmesinin sözleşme şartlarına uyulmaması nedeniyle feshedildiği ve başvuran tarafından yapılan yeni kullanma izni talebinin Başbakanlıkça uygun görülmediği ve sonuç olarak 1.214,35 m 2’lik alana ilişkin Bakanlıklarınca verilmiş herhangi bir iznin bulunmadığının bildirildiği, Milli Emlak
Genel Müdürlüğünün 13/ 6/ 2018 tarihli yazısı ile başvuran lehine olan ön izin süresinin uzatılmaması ve ön izin bedelinin ihale bedelinin tamamı üzerinden tahsil edilmesi yönünde talimat verildiği, Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün 28/ 06/ 2018 tarihli yazısı ile başvurana ön iznin uzatılmadığının ve fiili kullanım dolayısıyla ilk yıl ve ikinci yıl fark ön izin bedelinin yatırılması gerektiğinin bildirildiği,
2.6) Başvuranın 08/ 11/ 2016 tarihli dilekçesi üzerine Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme
Bakanlığının 11/ 08/ 2017 tarihli yazısı ile; 30 kapasiteli yalnızca mega yatlara hizmet verecek bir yat limanı yapımının planlandığı ve ön izin tesis edildiği tespitiyle, dilekçeye konu yat limanı projesinin
373 Sıra Nolu Milli Emlak Genel Tebliği kapsamında ön değerlendirmesinin yalnızca mega yatlara
hizmet verilmesi kaydıyla uygun bulunduğu, yapılan bu değerlendirmenin yalnızca ilgili Tebliğ kapsamında yapılan bir değerlendirme olduğu, projenin gerçekleştirilebilmesi için alınması gerekli diğer izin ve onay süreci içerisinde asıl değerlendirmenin yapılacağının belirtildiği, Milli Emlak
Genel Müdürlüğünün Kurumumuza cevabi yazısında da başvuranın bu uygun görüş ve hazırladığı imar planı teklifi ile birlikte İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğüne başvurması gerektiği, Açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74
üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;
3 / 75.1) “Milli Emlak Genel Müdürlüğü” başlıklı 101 inci maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinde; “Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazların satışı, kiralanması, trampası ve üzerinde sınırlı aynî hak tesisi, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve bu yerler için gerekli görülen hallerde kullanma izni verilmesi işlemlerini yapmak,”,
5.2) “Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü” başlıklı 109 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendinde; “Tabiat varlıkları ve doğal sit alanları ile özel çevre koruma bölgelerine ilişkin olarak; hâlihazır harita-ları aldırmak, gerekli görülen projeleri yapmak, yaptırmak ve onaylamak, her türlü araştırma ve inceleme yapmak, yaptırmak, izlemek, eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları yürütmek, kullanım yasağı getirilen alanların kamulaştırma veya benzer yollarla kamunun eline geçirilmesini sağlamak, kontrol ve denetim yapmak, gerekli görülen alanların korunması ve kirliliğin önlenmesi amacıyla yatırım yapmak veya ilgili idarelerin yatırım projelerini desteklemek, bu alan ve bölgelerde Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlere ilişkin her türlü tasarrufta bulunmak, işletmek, işlettirmek ve kullanım izinlerini vermek, korunan alanlara ilişkin insan ve finansman kaynağı sağlamak,”,
6) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili
işlemler” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir”,
7) Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin;
7.1) “Tahmin edilen bedel tespiti” başlıklı 12 nci maddesinin dördüncü fıkrasında; “Ön izin
bedeli, ihale bedelinin; birinci ve ikinci yıllar için yüzde yirmisi, üçüncü yıl için yüzde otuzu, dördüncü yıl için yüzde kırkı olarak belirlenir . Bu şekilde belirlenen ön izin bedeli ikinci, üçüncü ve dördüncü yıllar için; ihale bedelinin Yönetmeliğin 14 üncü maddesi uyarınca arttırılması sonucunda oluşacak bedel üzerinden hesaplanır . Fiili kullanım olması halinde bu alana isabet eden ön izin bedeli, irtifak hakkı veya kullanma izni ihale bedelidir .”,
7.2) “Ön izin verilmesi ve süre” başlıklı 75 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ İrtifak hakkı
veya kullanma izni ihalesi sonucunda, yapılacak yatırım için ön izne ihtiyaç duyulması halinde, lehine irtifak hakkı tesis edilecek veya kullanma izni verilecek yatırımcıya; fiili kullanım olmaksızın tescil, ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılması veya imar planının yaptırılması, değiştirilmesi ya da uygulama projelerinin hazırlanması ve onaylatılması gibi işlemlerin yerine getirilebilmesi için bir yıl süreyle ön izin verilir . Bu süre içerisinde belirtilen işlemlerin tamamlanamaması durumunda, buna ilişkin belgelerle birlikte ve bu işlemlerin tamamlanamama nedenleri de belirtilmek suretiyle talep edilmesi ve talebin İdare tarafından uygun görülmesi halinde bu süre bedeli karşılığında bir yıl uzatılabilir . Verilen ve uzatılan ön izin süreleri içinde de belirtilen işlemleri kendi kusurları dışında kamudan kaynaklanan ve/veya İdarece kabul edilebilir sebeplerle yerine getiremeyenlere; talep etmeleri ve bu talebin İdare tarafından uygun görülmesi halinde birer yıllık olmak üzere iki yıl daha süre verilebilir . Verilen ve uzatılan ön izin sürelerinin toplamı dört yılı geçemez . Ön izin bedeli, Yönetmeliğin 12 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca belirlenir . Ön izin döneminde süre dondurulmaz .”, Hükümleri yer almaktadır .
4 / 7IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Tabiat Varlıkları Genel Müdürlüğünce ön izin sürelerinin
uzatılmayarak ön izinlerin iptal edilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememekle birlikte, ön izin sözleşmesi öncesi yapılan imalatın fiili kullanım olarak değerlendirilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespitiyle kısmen tavsiye kısmen ret karar önerisinde bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, Muğla İli Bodrum İlçesi Eskiçeşme Mahallesi Değirmendere Mevkiinde bulunan
hazine taşınmazlarına ilişkin Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Tabiat Varlıklarını Koruma Genel
Müdürlüğünden almış olduğu ön izinlerin uzatılması ve kendisinden ön izin bedellerinin tamamının tahsil edilmemesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur (Bkz . 1) .
10) Başvuran tarafından öncelikle “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” olarak tanımlanan doğal
sit alanında yer alan taşınmaza ilişkin Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğünden ön izin alındığı, daha sonra bu taşınmazın yol bağlantısını sağlamakta olduğu dolgu alanına ilişkin “yelken kulübü, su toplu kulübü ve bunların tamamlayıcı tesisleri yapılmak üzere” Milli Emlak Genel
Müdürlüğünden ön izin alındığı görülmektedir . Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile başvuran arasında akdedilen ön izin sözleşmesine dayanak Makam Olurundan dolgu alanı ile sit alanında kalan alan arasında bütünlük olduğu ve ileride eşzamanlı olarak kullanma izni verilmek üzere ön iznin verildiği anlaşılmaktadır . Başvuran tarafından da Milli Emlak Genel Müdürlüğüne yapılan başvuruda, ön iznin kendisine verilme talebine gerekçe olarak dolgu alanına yol bağlantısı sağlayan taşınmazın kullanım hakkının kendisinde olduğu gösterilmiştir . Bu durum her iki alan arasında bütünlük olduğunun sözleşmeyi akdeden taraflarca kabul edildiği tespitini doğurmaktadır .
11) Başvuran tarafından “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” ve “yelken kulübü, su toplu
kulübü ve bunların tamamlayıcı tesisleri yapılmak üzere” ön izin alınan alanlar için ön izin başvurusu sırasında yat limanına yönelik herhangi bir talepte bulunulduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ya da belgeye rastlanılmamıştır . Aksine, yat limanına ilişkin ÇED raporu ve imar planı çalışmalarının ön izinler alındıktan sonra başlatıldığı görülmektedir . Başvuran tarafından yalnızca mega yatlara hizmet vereceği belirtilen yat limanının “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” ve
“yelken kulübü, su toplu kulübü ve bunların tamamlayıcı tesisleri” tanımına girmeyeceği açıktır .
12) Bu tespit doğrultusunda, 1.214,35 m 2’lik alanın doğal sit alanında bulunduğu, ön izin
kapsamının da “kıyı kullanımı, şemsiye ve şezlong yeri” olarak sınırlandığı gözetildiğinde, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından bu alanın yat limanı olarak kullanılacağının tespit edilmesi sonucunda, anılan Genel Müdürlük tarafından kullanma amacının dışına çıkılması nedeniyle ön iznin uzatılmayarak iptal edilmesi işleminde ve bu alanla bütünlük halinde olduğu taraflarca kabul gören dolgu alanının ön izin süresinin de Milli Emlak
Genel Müdürlüğünce uzatılmayarak iptal edilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılığa rastlanılmamıştır .
13) Milli Emlak Genel Müdürlüğünce, başvurandan ön izin bedelinin tamamının tahsil edilmesine
dayanak olarak; ön izin alınan dolgu alanında yapılan beton zeminin bugünkü halinin alanın 2012 yılında başvuran tarafından işgali neticesinde oluştuğu gösterilmektedir . Genel Müdürlük tarafından 2012- 2015 yılları arasında başvurana yapılan bu imalat ve işgal nedeniyle ecrimisil tahakkuk
5 / 7ettirildiği de belirtilmektedir .
14) Ön izin bedelinin tahsilatına yönelik olarak ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde; yatırımcıya
fiili kullanım olmaksızın tescil, ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılması veya imar planının yaptırılması, değiştirilmesi ya da uygulama projelerinin hazırlanması ve onaylatılması gibi işlemlerin yerine getirilebilmesi için bir yıl süreyle ön izin verileceği, fiili kullanım olması halinde bu alana isabet eden ön izin bedelinin kullanma izni ihale bedeli olacağı görülmektedir . İlgili mevzuatta fiili kullanımın tam olarak tanımına yer verilmemekle birlikte; ön izin alan yatırımcı tarafından yalnızca ilgili resmi prosedürün yürütülmesi, evrak işlemleri haricinde arazi üzerinde herhangi bir imalata yer verilmemesi ve arazi üzerinde herhangi bir faaliyette bulunulmaması için caydırıcı bir düzenlemeye gidildiği görülmektedir .
15) Milli Emlak Genel Müdürlüğünce yapılan tespitin başvuran tarafından 2012 yılında yapılan işgal
kapsamında olduğu, ön izin sözleşmesi sonrasında başvuran tarafından yapılan bir imalat ya da faaliyete yönelik bir tespitin bulunmadığı gözetildiğinde, ön izin süresince fiili bir kullanımın olmadığı kabul edilmelidir . 2012 yılında yapılan beton zeminin 2015 yılında alınan ön izin kapsamında değil, işgal ve ecrimisil kapsamında değerlendirilmesi ve başvurana ihale bedelinin birinci ve ikinci yıllar için %20 si ile ayrıca ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesi gerekirken, kullanma izni ihale bedelinin tamamının tahakkuk ettirilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmektedir .
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde ; Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Tabiat
Varlıkları Genel Müdürlüğünce ön izin sürelerinin uzatılmayarak ön izinlerin iptal edilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememekle birlikte, ön izin sözleşmesi öncesi yapılan imalatın fiili kullanım olarak değerlendirilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, İdarenin; karara karşı başvuru yollarını gösterme ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Ön izin sözleşmelerinin sürelerinin uzatılması talebinin REDDİNE,
2012 yılında yapılan beton zeminin 2015 yılında alınan ön izin kapsamında değil, işgal ve ecrimisil
6 / 7kapsamında değerlendirilmesi ve başvurana kullanma izni ihale bedelinin tamamının tahakkuk
ettirilmesi yerine ihale bedelinin birinci ve ikinci yıllar için %20 si ile ayrıca ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesi hususunda ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Çevre
ve Şehircilik Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi