|
ÖZET: Başvuruda, muharip gazilerin faizsiz konut kredisi kullanabilme talebi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, 70 yıllık evinin kötü durumda olduğunu belirterek, Toplu Konut İdaresi (TOKİ) tarafından Erzurum’da inşa edilen konutlardan satın almak için faizsiz kredi talep etmiştir. Ancak, TOKİ’nin uygulamalarında muharip ve malul gaziler arasında ayrım yapıldığını iddia ederek bu ayrımın ortadan kaldırılmasını istemiştir.
TOKİ, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, yalnızca harp ve vazife malulleri ile şehit ailelerine faizsiz konut kredisi sağlandığını belirtmiştir. Başvuranın muharip gazi olarak bu haktan yararlanamayacağı, mevzuat gereği açıkça ifade edilmiştir. Ayrıca, muharip gazilerin faizsiz konut kredisi kullanabilmesi için yasal düzenlemelerin değiştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu belirterek, başvuru sahibinin yargı yoluna başvurma hakkının bulunduğunu da hatırlatmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2205-2205
BAŞVURU NO : 2018/10676
KARAR TARİHİ : 30/01/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Toplu Konut İdaresi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Muharip gazilerin, faizsiz konut kredisi kullanabilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) tarihinde Kurumumuza yapılan başvuruda özetle; Kore gazisi eşi olduğunu,
yaşamakta olduğu evin 70 senelik olduğunu ve çok kötü durumda bulunduğunu, bu nedenle
Toplu Konut İdaresi tarafından Erzurum il merkezinde yapılmakta olan konutlardan satın almak istediğini, bunun için faizsiz konut kredisi kullanmak istediğini ancak faizsiz konut kredisi kullandırılmasında gaziler arasında ayrım yapıldığını iddia ederek, TOKİ tarafından yapıldığını iddia ettiği malul ve muharip ayrımının sonlandırılmasına yönelik karar alınması talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN ŞİKÂYETE İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/09/2018 tarih ve E.15892 sayılı, bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen …sayılı cevabi yazılarda özetle;
2.1) 02/03/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun ek 2 nci maddesinin
uygulanmasına ilişkin hazırlanan ve 13 Şubat 2014 tarih ve 28912 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan “Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve
Vazife Malulleri İle Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz
Konut Kredisi Hakkında Yönetmelik” çerçevesinde faizsiz konut kredisi kullandırılmakta olduğu,
2.2) Üst paragrafta bahsi geçen Yönetmeliğin, “Krediden yararlanacak hak sahibinin
belirlenmesi” başlığı altında,
2.2.1) “(1) Hayatlarını kaybedenler için; 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanununun 56 ncı maddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ve 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında
Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlar kapsamında hayatlarını kaybedenlerden öncelikle; dul eşine, eşi hayatta değilse veya evlenmişse, kredi kullanacak çocuklardan en az birisinin yetim aylığı almakta olması kaydıyla aylık bağlanma koşullarına bakılmaksızın talepte bulunan çocuklarına müştereken, bu kişiler bulunmadığı takdirde de öncelikle anaya olmak üzere ana veya babasını konut sahibi yapmak amacıyla bu Yönetmelik çerçevesinde bir konut ile sınırlı olmak kaydıyla idarece kredi verilir.
(2) Harp veya vazife malulleri için; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanununun 56 ncımaddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine, 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü olmaları sebebiyle kendilerine aylık bağlananlardan öncelikle; malulün kendisine, faizsiz kredi hakkından yararlanmaksızın ölümü halinde, dul eşine, eşi hayatta değilse veya evlenmişse, kredi kullanacak çocuklardan en az birisinin yetim aylığı almakta olması kaydıyla aylık bağlanma koşullarına bakılmaksızın talepte bulunan çocuklarına müştereken, bu kişiler bulunmadığı takdirde de öncelikle anaya olmak üzere ana veya babasını konut sahibi yapmak amacıyla bu Yönetmelik çerçevesinde bir konut ile sınırlı olmak kaydıyla idarece kredi verilir.
(3) 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen haller kapsamında harp veya vazife malulü sayılanlardan sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden kamu görevlileri ile ilgili mevzuata göre aylık bağlanan malullerden,
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında çalışmaya başlamaları nedeniyle ödenmekte
olan aylıkları kesilenler de faizsiz konut kredisi hakkından 2985 sayılı Toplu Konut
Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen öncelik sıralamasına göre yararlanırlar.” hükümlerinin yer aldığı,
2.2.2) Yukarıda bahsi geçen Yönetmelik hükümlerine göre, faizsiz konut kredisi kullanabilmek
için hak sahipliği belgesinin alınması gerektiği, ancak Yönetmeliğe göre Kore Gazilerinin faizsiz konut kredisinden yararlanma imkânının bulunmadığı,
2.3) Ayrıca bahse konu başvuru ile ilgili olarak İdare ve başvuran arasında herhangi bir yazışma
yapılmamış olup, başka herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, belirtilmiştir.
3) Kurumumuzun 31/10/2018 tarih ve E.18077 sayılı, bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 30/11/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1) Muharip gazilerin İstiklal Savaşı, Kore Savaşı ve Kıbrıs Barış Harekatına
katılmış ancak herhangi bir yarası olmayan kişiler olduğu, bu kişilere 1005 sayılı İstiklal
Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması
Hakkında Kanun kapsamında aylık bağlandığı,
3.2) Şehit yakınları ve gazilere sağlanan faizsiz konut kredisi hakkını düzenleyen
2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek ikinci maddesinde yer alan hükümde, 1005
sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı
Bağlanması Hakkında Kanundan yararlananların sayılmamış olması nedeniyle, muharip gazilerin bu haktan faydalanamamakta olduğu, belirtilmiştir.
3.3) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Hukuk Müşavirliği’nin 28/11/2018
tarih ve 712586 sayılı görüş yazısında özetle;
3.3.1) Şehit ailelerine, harp ve vazife malullerine, dul ve yetimlerine faizsiz
olarak yararlanma sağlayan konut kredisinin, Toplu Konut İdaresi tarafından
2985 sayılı Kanun ve Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve
Vazife Malulleri ile Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi
Hakkında Yönetmelik çerçevesinde yürütülmekte olduğu,
3.3.2) Söz konusu mevzuata göre, Toplu Konut İdaresi tarafından kullandırılan
faizsiz konut kredisinden yararlanacak kişilerin tahdidi olarak sayılmış olup, bu maddeler kapsamında sayılmayan kişilerin söz konusu uygulamadan yararlandırılamamakta olduğunu,
3.3.3) Milli mücadeleye iştirak eden ve bu sebeple kendilerine İstiklal
Madalyası verilmiş bulunan Türk vatandaşları ile 1950 yılında Türk Tugayının
Kore’ye ayak bastığı Ekim ayında başlamak ve 1953 yılı Pan-Munjon Ateşkes
Anlaşmasına kadar Kore’de fiilen savaşa katılmış olan Türk vatandaşlarına ve
1974 yılında Temmuz 1 inci ve Ağustos 2 nci Barış Harekatına Kıbrıs’ta fiilen
görev alarak katılmış olan Türk vatandaşlarına ve ölümleri halinde eşlerine 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref
Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında aylık ödenmekte olup, bu
Kanuna göre aylık bağlanmış olanlara ise 2985 sayılı Kanun kapsamında yer verilmediği,
3.3.4) 1005 sayılı Kanun kapsamında yer alan kişilerin faizsiz konut kredisi
kullanabilmesinin ancak mevzuatta değişiklik yapılması ile mümkün olabileceği mütalaa edilmekte olup, kanun değişikliği teklif yetkisinin milletvekillerinde ve
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin takdirinde olduğu, belirtilmiştir.
4) Kurumumuzun 31/10/2018 tarih ve E.18077 sayılı, bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 29/11/2018 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
4.1) 5510 sayılı Kanunun “vazife malullüğü” başlıklı 47 nci maddesinin “Bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki hallerde vazife malûllüğü hükümleri uygulanır. 25 inci maddede belirtilen malûllük; sigortalıların vazifelerini yaptıkları sırada veya vazifeleri dışında idarelerince görevlendirildikleri herhangi bir kamu idaresine ait başka işleri yaparken bu işlerden veya kurumlarının menfaatini korumak maksadıyla bir iş yaparken ya da idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında veya işyerinde meydana gelen kazadan doğmuş olursa, buna vazife malûllüğü ve bunlara uğrayanlara da vazife malûlü denir.
…
Vazife malûllüğü aylığı, vazife malûllerinden itibari hizmet süreleri eklenmek suretiyle bulunacak prim ödeme gün sayısı toplamı; a) 10800 güne kadar olanlara 10800 gün üzerinden, b) 10800 gündenfazla olanlara, toplanı prim ödeme gün sayıları üzerinden, en son prime esas kazancı esas alınmak suretiyle 29 uncu maddeye göre hesaplanacak aylıklara, malûllük derecelerine göre aşağıda yazılı oranlarda ayrıca zam yapılmak suretiyle
bağlanır:
Malûllük Derecesi Zam nispeti
1 %30
2 %23
3 %15
4 %7
5 %3
6 %2
…” hükmünü amir olduğu,
4.2) Vazife malullüğü kavramının kamu görevlilerinin malul hale gelmeleri veya hayatlarını
kaybetmelerine neden olan olay veya kazanın niteliğine, bu olay ve kazaların oluşmasına neden olanların amaçlarına ya da meydana geliş yer ve zamanına göre farklı adlar ile anılmakta olduğu, vazife malullüklerinin doğuş sebepleri ve sağladığı haklar bakımından; a) 5434 sayılı Kanunun 45 inci maddesi / 5510 sayılı Kanun 47 nci maddesinin birinci fıkrası hükmüne göre vazife malullüğü, b) 5434 sayılı Kanunun 64 üncü maddesi / 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası hükmüne göre harp malullüğü, c) 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre vazife malullüğü, d) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa göre vazife malullüğü, olmak üzere dört gruba ayrılmakta olduğu, bu sınıflandırmaya neden olan kanun hükümleri uyarınca da, ilgililere bağlanan aylık ve sağlanan çeşitli haklar arasında farklılıklar bulunduğu, ayrıca vazife malullüklerinin 1’den 6’ya kadar derecelere ayrılmış olduğu ve ölüm halinde vazife malullüğü derecesinin 1 olarak kabul edilmekte olduğu,
4.3) 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler,
Şehit Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanunun mükerrer I inci maddesine göre, ‘muharip gazi’nin Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarından harbe fiilen katılanları; ‘malul gazi’nin ise Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarından; Türkiye
Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya
Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekat ve hizmetler sırasında, bu harekat ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle yaralanarak tedavileri sonucunda sakatlığı rapor ile kesinleşenleri ifade etmekte olduğu,
4.4) 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden
Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, milli mücadeleye iştirak eden ve bu sebeple kendilerine İstiklal Madalyası verilmiş bulunan Türk vatandaşları ile 1950 yılında Türk Tugayının Kordye ayak bastığı Ekim ayında
’ başlamak ve 1953 yılı Pan-Munjon Ateşkes Anlaşmasına kadar Kore de fiilen savaşa katılmış olan Türk Vatandaşlarına ve 1974 yılında Temmuz 1 inci ve Ağustos 2 nci
Barış Harekatına Kıbrıs’ta fiilen görev alarak katılmış olan Türk Vatandaşlarına, hayatta bulundukları sürece aylık bağlanmasına hükmedildiği, 1005 sayılı Kanun kapsamında şeref aylığı alan muharip gazilere (İstiklal Savaşı, Kore ve Kıbrıs gazisi) aylık bağlanmasında vatana hizmet kriterinin esas alındığı, görüleceği üzere, Kanun kapsamında olan kişilerin fiilen harekata katılmaları 1005 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlanmasına yeterli olsa da, bu görevler sırasında vazife veya harp malulü olmayan gazilerin faizsiz konut kredisi hakkından faydalandırılmalarının 2985 sayılı
Kanunun ek 2 nci maddesi hükmü gereğince mümkün olamadığı,
4.5) Bu konudaki yasal düzenlemelere bakıldığında, Toplu Konut Fonu’ndan hak
sahiplerine açılan faizsiz konut kredisinin ilk uygulamasına 1985 yılında, 2559 sayılı
Polis Vazife ve Selahiyet Kanununa eklenen madde ile 01.01.1971 tarihinden itibaren şehit olan polislerin ailelerine faizsiz kredi verilmesi ile başlandığı, 10/05/1990 tarihli ve 3645 sayılı Kanunla 2985 sayılı Toplu Konut Kanununa eklenen ek 2 nci madde ile bu kredinin kapsamının genişletildiği ve Emekli Sandığından maaşa bağlanan ve faizsiz konut kredisi için hak sahipliği belgesi alan tüm şehit aileleri ile terör malulleri ve bunların dul ve yetimlerinin yararlanması sağlandığı, faizsiz konut kredisine ilişkin usul ve esasların ise 21.09.1991 tarihli ve 20998 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Toplu Konut Fonundan Şehit Ailelerine, Malulleri ile Dul ve
Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Yönetmeliği” ile düzenlendiği,
4.6) 6495 sayılı Kanun ile 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 2 nci maddesi
değiştirilerek, Toplu Konut İdaresi tarafından verilen faizsiz konut kredisi kapsamının, daha önce faizsiz konut kredisinden yararlanma hakkı bulunmayan tüm vazife malullerini de içine alacak şekilde genişletildiği,
4.7) Hak sahibi kapsamının genişletilmesi nedeniyle faizsiz konut kredisi için
yapılacak başvurulara, kredilerin kullandırılmasına, geri ödeme süre ve yöntemlerine ilişkin usul ve esasların, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan 13/2/2014 tarihli ve 28912 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Toplu
Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri İle Dul ve
Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkında Yönetmelik” ile yeniden belirlendiği,
4.8) Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından faizsiz konut kredisinden yararlanma hakkı
bulunanlara Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Ödemeler Daire
Başkanlığı ve Kurum İl Müdürlükleri tarafından “Hak Sahipliği Belgesi” ve “TOKİ
Kampanya Hak Sahipliği Belgesi” düzenlendiği, krediyi Toplu Konut İdaresi
Başkanlığının kullandırdığı,
4.9) Hak sahipliği belgelerinin, ilgililerin maluliyetinin 2985 sayılı Kanunun ek 2 nci
maddesinde belirtilen kanunlar kapsamında olup olmadığı dikkate alınarak düzenlendiği,
4.10) Krediden yararlanacak hak sahiplerinin Kanunla ve buna dayanılarak hazırlanan
yönetmelikle belirlenmiş olup, yönetmelik hükümlerinin uygulanmasının ise Toplu
Konut İdaresi Başkanlığına ait olduğu; Söz konusu düzenlemede, 1005 sayılı Kanuna göre şeref aylığı alanlar, faizsiz konut kredisinden yararlanabilecek hak sahipleri arasında bulunmadığı için Kurumlarınca hak sahipliği belgesi verilmediği, belirtilmiştir.
5) Kurumumuzun 31/10/2018 tarih ve E.18088 sayılı, bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 12/12/2018 tarih ve
…sayılı cevabi yazıda özetle;
5.1) 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun ek 2 nci maddesi kapsamına girenlere, Toplu Konut
İdaresi’nce faizsiz olarak kredi kullandırılabileceği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT 6) Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları ile 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; Kamu
Denetçiliği Kurumu’nun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyeceği düzenlenmiştir.
7) 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Harp Malulü Gaziler, Şehit
Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanunun “Tanımlar” başlıklı mükerrer birinci maddesinde;
“Muharip Gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarından harbe fiilen katılanları, Malul Gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri mensuplarından; Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiriyle veya harp bölgesindeki harekat ve hizmetler sırasında, bu harekat ve hizmetlerin sebep ve tesiriyle yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenleri ifade eder”,
8) 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 56 ncı maddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesine ve 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü olmaları sebebiyle kendilerine aylık bağlananlara bir konut ile sınırlı olmak kaydıyla Toplu
Konut İdaresince faizsiz olarak kredi verilir. Aynı kanunlar kapsamına giren sebeplerle hayatını kaybedenlerin dul ve yetimleri ile harp veya vazife malullüğü aylığı almaktayken faizsiz kredi hakkından yararlanmaksızın hayatını kaybedenlerin dul ve yetimleri için ise; bir konut ile sınırlı olmak üzere, öncelikle dul eşine, eşi hayatta değilse veya evlenmişse kredi kullanacak çocuklardan en az birisinin yetim aylığı almakta olması kaydıyla aylık bağlanma koşullarına bakılmaksızın talepte bulunan çocuklarına müştereken, bu kişiler bulunmadığı takdirde de öncelikle anaya olmak üzere ana veya babasına konut sahibi yapmak amacıyla Toplu Konut
İdaresince faizsiz olarak kredi verilir.”,
9) 13 Şubat 2014 tarih ve 28912 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Toplu Konut
İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve Vazife Malulleri İle Dul ve Yetimlerine
Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkında Yönetmelik’in “Amaç ve kapsam” başlıklı birinci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 2/3/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 2 nci maddesi kapsamına giren, hayatını kaybedenlerin aileleri ile harp veya vazife malullerini, kredi kullanmadan vefatları halinde ise bunların ailelerini konut sahibi yapmak için
Toplu Konut İdaresi tarafından açılacak faizsiz konut kredisine ilişkin usul ve esasları kapsar.”
,
10) Üst paragrafta belirtilen Yönetmeliğin, “Krediden yararlanacak hak sahibinin
belirlenmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ (1) Hayatlarını kaybedenler için; 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 56 ncı maddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ve 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve
Aylık Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlar kapsamında hayatlarını kaybedenlerden öncelikle; dul eşine, eşi hayatta değilse veya evlenmişse, kredi kullanacak çocuklardan en az birisinin yetim aylığı almakta olması kaydıyla aylık bağlanma koşullarına bakılmaksızın talepte bulunan çocuklarına müştereken, bu kişiler bulunmadığı takdirde de öncelikle anaya olmak üzere ana veya babasını konut sahibi yapmak amacıyla bu Yönetmelik çerçevesinde bir konut ile sınırlı olmak kaydıyla idarece kredi verilir.
(2) Harp veya vazife malulleri için; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
Kanununun 56 ncımaddesi ile mülga 45 inci ve 64 üncü maddelerine, 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü olmaları sebebiyle kendilerine aylık bağlananlardan öncelikle; malulün kendisine, faizsiz kredi hakkından yararlanmaksızın ölümü halinde, dul eşine, eşi hayatta değilse veya evlenmişse, kredi kullanacak çocuklardan en az birisinin yetim aylığı almakta olması kaydıyla aylık bağlanma koşullarına bakılmaksızın talepte bulunan çocuklarına müştereken, bu kişiler bulunmadığı takdirde de öncelikle anaya olmak üzere ana veya babasını konut sahibi yapmak amacıyla bu Yönetmelik çerçevesinde bir konut ile sınırlı olmak kaydıyla idarece kredi verilir .
(3) 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen haller kapsamında harp veya vazife malulü sayılanlardan sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden kamu görevlileri ile ilgili mevzuata göre aylık bağlanan malullerden,
5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında çalışmaya başlamaları nedeniyle ödenmekte
olan aylıkları kesilenler de faizsiz konut kredisi hakkından 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen öncelik sıralamasına göre yararlanırlar.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
Değerlendirme
12) Başvuran 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, faizsiz konut kredisi
kullandırılmasında malûl ve muharip ayrımının sonlandırılmasına yönelik karar alınması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
12.1) Başvuranın söz konusu talebinin, hak sahibi olmadığı gerekçesiyle reddedildiği
görülmektedir.
13) Burada, başvuranın faizsiz konut kredisi kullanabilmesi için hak sahibi olmadığı
yönündeki İdarenin açıklamasının yasal dayanağının bulunup bulunmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
14) Açıklığa kavuşturulmak istenen hususa ilişkin düzenlemeler, “Mevzuat” bölümünde
açıklandığı üzere, 02/03/1984 tarihli ve 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu’nun ek 2 nci maddesi ile söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin hazırlanan ve 13 Şubat 2014 tarih ve 28912 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toplu Konut İdaresi Tarafından Şehit Ailelerine, Harp ve
Vazife Malulleri İle Dul ve Yetimlerine Açılacak Faizsiz Konut Kredisi Hakkında
Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer almaktadır.
14.1) Mevcut düzenlemelere göre Toplu Konut İdaresi tarafından sağlanan faizsiz konut
kredisinden yararlanma imkânının, şehit aileleri, harp ve vazife malulleri ile dul ve yetimlerine yönelik olduğu, muharip gazilerin söz konusu krediden yararlanma imkânı bulunmadığı görülmektedir.
15) Bununla beraber ilgili idareler ile yapılan yazışmalar neticesinde, bu kavramların kişinin
malul hale gelmesine veya hayatını kaybetmesine neden olan olayın niteliğine, bu olayın meydana geliş yer ve zamanına göre farklı adlar ile anıldığı, doğuş sebepleri bakımından sınıflandırmalara ve derecelere tabi tutulduğu, dolayısıyla bu sınıflandırmalar ve derecelendirmeler neticesinde sağlanan haklar arasında farklılıklar bulunduğu ifade edilmiştir.
16) Muharip gazilerin faizsiz konut kredisi kullanabilmesinin ancak mevzuat değişikliği ile
mümkün olabileceği, Kurumumuzca yapılan yazışma neticesinde anlaşılmıştır.
17) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuat
hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, başvuranın talebinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, İdarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği anlaşılmıştır. Ancak
Kurumumuzun bilgi ve belge talebi konulu yazısında ayrıntılı şekilde ve maddeler halinde sorulmuş olan sorulara, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından verilmiş olan üç cevabi yazıda da aynı ifadelerin bulunduğu; Yazımıza, soruların tam karşılığı olmadan cevap verildiği görülmüştür. Ayrıca İdarenin (Toplu Konut İdaresi Başkanlığı) başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, ilkelerine uygun davrandığı görülmüştür.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA VE TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi